Author: videoslearning.com

ហាអឺៗ

👉ថ្នាក់ពាក្យជា ឧទានសព្ទ
មានន័យថា ពាក្យ​បន្ទរ​ក្នុង​បទ​ច្រៀង​ពួក​ខ្លះ​មាន​បទ​អុំទូក​ពាក្យ​បួន​ជាដើម។
ឧទាហរណ៍៖ បង​អុំ​ទូក​ទៅ បោច​ស្មៅ​យាប្លង​យក​ស្រី​ទៅ​ផង ហាអឺៗ បាន​ជា​ពីរ​នាក់ ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

ហាឡូកាបួ

👉ថ្នាក់ពាក្យជា បច្ចេកសព្ទបរិស្ថាន
មានន័យថា “ក្រុមសមាសធាតុសរីរាង្គដែលមួយផ្នែកផ្សំដោយហាឡូសែន រួមបញ្ចូលទាំង ក្លរ៉ូភ្លុយអរ៉ូកាបួ (CFCs) អ៊ីដ្រូក្លរ៉ូភ្លុយអរ៉ូកាបួ (HCFCs) អ៊ីដ្រូភ្លុយអរ៉ូកាបួ ហាឡុង មេទីលក្លរួ មេទីលប្រូមួ ។ល។ សមាសធាតុហាឡូកាបួជា​ច្រើន មានសក្ដានុពលកម្ដៅសកលកម្រិតខ្ពស់ហើយ ហាឡូកាបួដែលផ្សំដោយក្លរ និងប្រូមជាសមាសធាតុធ្វើឲ្យធ្លុះធ្លាយ ស្រទាប់អូសូន ។ “

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

ហាហា

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា (សំ.) គន្ធ័ព្វ ។

👉ថ្នាក់ពាក្យជា ឧទានសព្ទ
មានន័យថា ពាក្យ​បន្លឺ​ដោយ​អស្ចារ្យ ​ឬ​ដោយ​មាន​សេចក្ដី​ទុក្ខ​ព្រួយ​ខ្លាំង (ព. កា. ឬ ព. ទេ. ; ត្រូវ​នឹង​ពាក្យ​ខ្មែរ​ថា យី ! យីអើ ! យីអើ ហ្ន៎ ! ឰ ! ឰយា !) ។ ហាហាការការ​ធ្វើ​ឲ្យ​កើត​ទុក្ខ​ព្រួយ​ខ្លាំង; ការ​នាំ​ឲ្យ​កើត​កោលាហល ឲ្យ​ជ្រួល​ជ្រើម ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

ហាសិប

👉ថ្នាក់ពាក្យជា បកតិសំខ្យា
មានន័យថា ( ស. ល. ហាសិប អ. ថ. —ស៊ិប < ហា “ប្រាំ” + ស៊ិប “ដប់” ) ដប់ប្រាំដង( ៥០ )
ឧទាហរណ៍៖ ហាសិប​ពីរ​ដង​ជា ១០០ ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

ហាសហឺយ

👉ថ្នាក់ពាក្យជា ឧទានសព្ទ
មានន័យថា សូរ​កណ្តាស់​ខ្លាំង ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

ហាសហាយ!

👉ថ្នាក់ពាក្យជា ឧទានសព្ទ
មានន័យថា សូរ​សំណើច​សប្បាយ ​ឬ​សំណើច​ចំអក។
ឧទាហរណ៍៖ សើច​ហាសហាយ !

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

ហាសនី—

មានន័យថា ( ម. ព. ហាសនីយ ) ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

ហាសនីយ

👉ថ្នាក់ពាក្យជា គុណនាម
មានន័យថា (ម. ព. ហសនីយ) ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

ហាសនាដករ

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា គូរបាំជាអ្នកសំដែងហាសនាដកម្ម។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

ហាសនាដកម្ម

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា រឿងរបាំដំណាលពីទំនៀមទម្លាប់ ពីប្រវេណីរបស់សង្គមដែលនាំឱ្យអ្នកទស្សនាអស់សំណើចទប់មិនឈ្នះ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

ហាសនាដកម្ម

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា រឿងរបាំដំណាលពីទំនៀមទម្លាប់ ពីប្រវេណីរបស់សង្គមដែលនាំឱ្យអ្នកទស្សនាអស់សំណើចទប់មិនឈ្នះ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

ហាស!

👉ថ្នាក់ពាក្យជា ឧទានសព្ទ
មានន័យថា សូរ​សើច​សប្បាយ​ឬ​សើច​ចំអក។
ឧទាហរណ៍៖ សើច​ហាស ! ឬ សើច​ហាស ៗ សើច​ហាសហាយ ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

ហាស

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ( សំ. បា. ) សំណើច, ការសើចសប្បាយ; សេចក្ដីរីករាយ ( ហសនៈ ) ។ហាសការណ៍ ហេតុដែលនាំឲ្យបានសើច, ឲ្យកើតសេចក្ដីរីករាយ ។ហាសចិត្ត ចិត្តរីករាយ ។ ហាសភាព ភាវៈឬដំណើរសើចសប្បាយឬរីករាយ ។ ហាសវត្ថុ រឿងដែលនាំឲ្យបានសើច, រឿងសើច, រឿងកំប្លែង។ ល ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

ហាវ!

👉ថ្នាក់ពាក្យជា កិរិយាសព្ទ
មានន័យថា ពាក្យ​សម្រាប់​ស្រែក​បង្គាប់​ឲ្យ​ដំរី​ឈប់ គឺ​បង្គាប់​ថា ឈប់! ឬ​ថា ចូរ​ឈប់ !; ឯង​ចូរ​ឈប់ ! ដូច​ជា ហាវ អា​ប្រកប ! (ឈប់​អា​ប្រកប !) ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

ហាវ

👉ថ្នាក់ពាក្យជា កិរិយាសព្ទ
មានន័យថា (ម. ព. ហ័វ និង ហៅ) ។

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ភាវៈ​ឬ​ដំណើរ​ឆាប់​ភ្លាម; ស្របក់ ។
ឧទាហរណ៍៖ ភ្លើង​ឆេះ​ព្រៃ​តែ​មួយ​ហាវ​រលត់​អស់; ខឹង​តែ​មួយ​ហាវ​បាត់ (ខឹង​តែ​មួយ​ឆាវ​បាត់) ។

👉ថ្នាក់ពាក្យជា កិរិយាវិសេសន៍
មានន័យថា ភ្លាម; រោល​ៗ ។
ឧទាហរណ៍៖ ឧស​ឆេះ​ហាវ​ៗ ឧស​ដែល​ដុត​ឆេះ​ភ្លាម​ៗ​អស់​ឬ​ឆេះ​រោល​ៗ ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

ហាល

👉ថ្នាក់ពាក្យជា កិរិយាសព្ទ
មានន័យថា ធ្វើឲ្យស្ងួតដោយអំណាចកម្ដៅថ្ងៃឬដោយអំណាចខ្យល់ ។
ឧទាហរណ៍៖ ហាលសំពត់ទទឹក។ ហាលខ្យល់ នៅក្នុងទីមានខ្យល់, នៅក្នុងទីកណ្ដាលវាលមានខ្យល់បក់ខ្លាំង ។ ហាលងៀត ( ម. ព. ងៀត ) ។ ហាលថ្ងៃ នៅក្នុងទីមានកម្ដៅថ្ងៃ : ឈរហាលថ្ងៃ ។ ហាលភ្លៀង នៅក្នុងភ្លៀង, ទ្រាំឲ្យទទឹកភ្លៀង : ឈរហាលភ្លៀង, ធ្វើការហាលភ្លៀង។ ហាលមុខ ចេញមុខក្នុងទីប្រជុំកណ្ដាលវាលឬក្នុងទីវាលមានប្រជុំជន :ឈរហាលមុខ ។ ហាលអាកាស យកខ្យល់អាកាស, សំដិលខ្លួនក្នុងទីមានអាកាសល្អ ដើម្បីឲ្យស្រួលខ្លួន ។ ល ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

ហារ៉ារ៉េ

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា រាជធានី/​រដ្ឋធានី នៃប្រទេស ស៊ីមបាវ៉េ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

ហារី

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា (ម. ព. ហារិន) ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

ហារិនី

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា (ម. ព. ន ឬ ហារី) ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

ហារិន

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ( សំ. ឬ បា. ) អ្នកដែលនាំយកអ្វីៗទៅ; បើស្ត្រីជា ហារិនី ។ អទិន្នហារិន ឬ—ហារី ( អ. ថ. អៈទិន-នៈ— ) អ្នកយករបស់ដែលគេមិនឲ្យ ( ចោរ ) ; បើស្ត្រីជា អទិន្នហារិនី( ចោរស្រី )។ ល ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

ហារ

👉ថ្នាក់ពាក្យជា កិរិយាសព្ទ
មានន័យថា ចែក បែង​ជា​ចំណែក រក​ឲ្យ​ឃើញ​ជា​ចំណែក (ពាក្យ​ប្រើ​ក្នុង​ក្បួន​នព្វន្ត)
ឧទាហរណ៍៖ ហារ​លេខ ។ លេខ​ហារ លេខ​ចែក ។ មុក្តាហារ ឬ មុត្តាហារ(ម. ព. មុក្តា ឬ មុត្តា) ។

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ( សំ. បា. ) ការនាំយកអ្វីៗទៅ; អ្វីៗដែលល្មមនាំយកទៅបាន។ ខ្សែជាគ្រឿងប្រដាប់ក; កង-ក ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

ហាយន—

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា (ម. ព. ហាយនៈ) ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

ហាយនៈ

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ( សំ. បា. ហាយន ) ឆ្នាំ ។ សេចក្ដីវិនាស, សេចក្ដីសាបសូន្យ; ដំណើរទ្រុឌទ្រោម
ឧទាហរណ៍៖ ការប្រព្រឹត្តអាក្រក់នាំឲ្យមានហាយនៈ ។ ព. ផ្ទ. វឌ្ឍនៈ ។បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ សរសេរជា ហាយន អ. ថ. —យៈនៈ, ដូចជា ហាយនការណ៍ ហេតុនៃសេចក្ដីវិនាស, ហេតុដែលនាំឲ្យវិនាស ។ ហាយនធម៌ ធម៌គឺបែបបទដែលនាំឲ្យវិនាស ។ ហាយនភាព ភាវៈឬដំណើរនៃសេចក្ដីវិនាស ។ ល ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

ហាម

👉ថ្នាក់ពាក្យជា កិរិយាសព្ទ
មានន័យថា ប្រាម ឃាត់ ។
ឧទាហរណ៍៖ ហាម​មិន​ឲ្យ​ចូល ហាម​ពួក​ក្មេង​មិន​ឲ្យ​មាត់ ។ ហាម​ឃាត់ ឃាត់​យ៉ាង​តឹងតែង ។ ហាម​ប្រាម ប្រាម​ប្រាប់​ឬ​ប្រាប់​ប្រាម; ឃាត់​ដោយ​មាន​បម្រាម ។

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា រឹម ( ចំពោះតែវត្ថុរឹងដែលមានកម្រាស់តិច )
ឧទាហរណ៍៖ ហាមថាស, ហាមតុ ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

ហាប់

👉ថ្នាក់ពាក្យជា គុណនាម
មានន័យថា ណែន ណែន​រឹង​ច្រឹះ; ណែន​ក្តន់​មិន​ជ្រោក​មិន​ជ្រាយ។
ឧទាហរណ៍៖ ដី​ហាប់; សាច់​ហាប់ ។ ឈឺ​ហាប់​ថ្ងាស ឈឺ​ធ្ងន់​ខ្លាំង​ឡើង​សាច់​ថ្ងាស​ហាប់​រលោង ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

ហាប

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ( ស. ហាប ” រែក, អម្រែក ” ) ទម្ងន់មួយរយនាឡិឬពីរចុង ( ៦០គីឡូក្រាម )
ឧទាហរណ៍៖ អង្ករ​មួយ​ហាប ថ្លឹង​ឲ្យ​គ្រប់​មួយ​ហាប ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

ហាន់

👉ថ្នាក់ពាក្យជា កិរិយាសព្ទ
មានន័យថា (ម. ព. ហ័ន) ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

ហានិភ័យឥណទាន

👉ថ្នាក់ពាក្យជា ហិរញ្ញវត្ថុសាធារណៈ
មានន័យថា ហានិភ័យដែលកើតឡើងដោយសារឥណទាយិកខកខាន ឬមិនមានលទ្ធភាពក្នុងការទូទាត់សេវាបំណុល។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

ហានិភ័យអនុលោមភាព

👉ថ្នាក់ពាក្យជា ហិរញ្ញវត្ថុសាធារណៈ
មានន័យថា ចូលមើលពាក្យ ៖ ហានិភ័យគន្លឹះ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

ហានិភ័យហិរញ្ញវត្ថុ

👉ថ្នាក់ពាក្យជា ហិរញ្ញវត្ថុសាធារណៈ
មានន័យថា ចូលមើលពាក្យ ៖ ហានិភ័យគន្លឹះ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

ហានិភ័យរូបិយប័ណ្ណ

👉ថ្នាក់ពាក្យជា ហិរញ្ញវត្ថុសាធារណៈ
មានន័យថា ហានិភ័យដែលកើតឡើងដោយសារបម្រែបម្រួលអត្រាប្ដូរប្រាក់រវាងរូបិយវត្ថុជាតិនិងរូបិយប័ណ្ណបំណុល ឬរវាងដុល្លារអាមេរិកនិងរូបិយប័ណ្ណបំណុល (ក្នុងបរិការណ៍នៃសេដ្ឋកិច្ចកម្ពុជាបច្ចុប្បន្ន) ហើយដែលធ្វើឱ្យប៉ះពាល់ដល់ទំហំនៃបន្ទុកសេវាបំណុល។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

ហានិភ័យប្រតិបត្តិការ

👉ថ្នាក់ពាក្យជា ហិរញ្ញវត្ថុសាធារណៈ
មានន័យថា ចូលមើលពាក្យ ៖ ហានិភ័យគន្លឹះ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

ហានិភ័យគ្រោះមហន្តរាយ

👉ថ្នាក់ពាក្យជា បច្ចេកសព្ទបរិស្ថាន
មានន័យថា ហានិភ័យគ្រោះមហន្តរាយ។

👉ថ្នាក់ពាក្យជា ទ្រព្យសម្បត្តិរដ្ឋ
មានន័យថា អានុភាពនៃការបាត់បង់ដោយគ្រោះមហន្តរាយ លើអាយុជីវិតសុខភាព ជីវភាពរស់នៅ ទ្រព្យសម្បត្តិ និងសេវាកម្មនានា ដែលអាចកើតឡើងចំពោះសហគមន៍ ឬសង្គមនៅពេលមួយក្នុងអនាគត។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

ហានិភ័យគន្លឹះ

👉ថ្នាក់ពាក្យជា ហិរញ្ញវត្ថុសាធារណៈ
មានន័យថា ជាទូទៅ ហានិភ័យអាចរាប់បញ្ចូល នូវ៖ ហានិភ័យប្រតិបត្តិការ៖ ជាហានិភ័យលើការបាត់បង់ ដែលជាលទ្ធផលបរាជ័យ នៃដំណើរការមនុស្សនិងប្រព័ន្ធ ឬពីហេតុការណ៍ពីខាងក្រៅ។ ហានិភ័យហិរញ្ញវត្ថុ៖ ជាលទ្ធភាពលទ្ធភាពដែលព័ត៌មានផ្នែកហិរញ្ញវត្ថុ ត្រូវបានរៀបចំឡើងមិនត្រឹមត្រូវ ដោយសារការសម្រេចចិត្តរបស់ថ្នាក់ដឹកនាំពុំសមស្រប។ ហានិភ័យអនុលោមភាព៖ ជាលទ្ធភាពដែលសកម្មភាពមិនអនុលោមតាមច្បាប់និងបទប្បញ្ញត្តិ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

ហានិភ័យ

👉ថ្នាក់ពាក្យជា មូលដ្ឋាន, ទ្រព្យសម្បត្តិរដ្ឋ, គយ, លទ្ធកម្មសាធារណៈ
មានន័យថា វាក្យសព្ទនេះមាននិយមន័យច្រើន ដូចខាងក្រោម៖ ១. ភាពដែលអាចកើតមាននូវផលវិបាក ការធ្វើទុក្ខទោស ឬការបាត់បង់ដែលបានរំពឹងទុក (ស្លាប់ របួស ទ្រព្យសម្បត្តិ ជីវភាព សកម្មភាពសេដ្ឋកិច្ចត្រូវបានរំខាន ឬបរិស្ថានត្រូវបានខូចខាត) ដែលបណ្ដាលមកពីអន្តរកម្មរវាងមុខសញ្ញាគ្រោះថ្នាក់ធម្មជាតិ ឬមនុស្សទៅនឹងភាពងាយរងគ្រោះ។ ២. គ្រោះថ្នាក់ដែលបណ្ដាលមកពីសារពាង្គកាយកែច្នៃរស់មកលើបរិស្ថានជីវៈចម្រុះ សង្គម វប្បធម៌ និងសេដ្ឋកិច្ច។ ៣. ព្រឹត្តិការណ៍ ឬសកម្មភាពដែលអាចកើតមានឡើង និងធ្វើឱ្យមានផលប៉ះពាល់ដល់ការសម្រេចនៃគោលបំណង។ ៤. សក្តានុពលនៃព្រឹត្តិការណ៍ ឬសកម្មភាព (រួមទាំងដំណើរគ្មានសកម្មភាព) ដែលនឹងអាចបណ្តាលឱ្យមានលទ្ធផលមិនដូចការប៉ងប្រាថ្នា ដូចជាផលប៉ះពាល់អវិជ្ជមានទៅលើការសម្រេចគោលបំណងធុរកិច្ច ឬកំហុសឆ្គងនៅក្នុងរបាយការណ៍ហិរញ្ញវត្ថុ។ ៥. ភាពកើតឡើងនូវព្រឹត្តិការណ៍ដែលប៉ះពាល់ដល់ការសម្រេចនូវគោលបំណង។ ហានិភ័យត្រូវបានវាស់វែងជាផលប៉ះពាល់ និងលទ្ធភាពដែលអាចកើតឡើង។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

ហានិទៃសកៈ

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា វ័យជីវិតទីប្រាំមួយ ក្នុងចំណោមវ័យជីវិតទាំងដប់ (៥១- ៦០ ឆ្នាំ) = វ័យទន់។
ឧទាហរណ៍៖ (ស្រង់ចេញពីសៀវភៅ << ប្រជុំវប្បធម៌>> ដោយ ឡុច ផ្លែង បោះពុម្ពឆ្នាំ ១៩៧៣)

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

ហានភាគី

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា (បា.) ដែល​មាន​ចំណែក​ខាង​វិនាស; អ្នក​ដែល​មាន​ចំណែក​ទៅ​ខាង​តែ​វិនាស អ្នក​ដែល​ចេះ​តែ​វិនាស ។
ឧទាហរណ៍៖ មនុស្ស​ប្រព្រឹត្ត​អំពើ​វៀច​ជា​ហាន​ភាគី; បើ​ស្រ្តី​ជាហាន​ភាគិនី ។ ព. ផ្ទ. វឌ្ឍន​ភាគី –គិនី ។

👉ថ្នាក់ពាក្យជា គុណនាម
មានន័យថា (បា.) ដែល​មាន​ចំណែក​ខាង​វិនាស; អ្នក​ដែល​មាន​ចំណែក​ទៅ​ខាង​តែ​វិនាស អ្នក​ដែល​ចេះ​តែ​វិនាស ។
ឧទាហរណ៍៖ មនុស្ស​ប្រព្រឹត្ត​អំពើ​វៀច​ជា​ហាន​ភាគី; បើ​ស្រ្តី​ជាហាន​ភាគិនី ។ ព. ផ្ទ. វឌ្ឍន​ភាគី –គិនី ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

ហានភាគិយ

👉ថ្នាក់ពាក្យជា គុណនាម
មានន័យថា (បា.) ដែល​បាន​តែ​ខាង​វិនាស (មិន​ចម្រើន) ។
ឧទាហរណ៍៖ ការសេពគប់ជនពាលជាហានភាគិយ ។ ព. ផ្ទ. វឌ្ឍនភាគិយ, វិសេសភាគិយ ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

ហានភាគិនី

👉ថ្នាក់ពាក្យជា គុណនាម
មានន័យថា (មើល​ពាក្យ ហាន​ភាគី )។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

ហានតែថា

👉ថ្នាក់ពាក្យជា និបាតសព្ទ
មានន័យថា (ព. សា.) គួរ​បើ​ដែរ គួរ​អ្វី ពុំ​សម​បើ។
ឧទាហរណ៍៖ គេ​ស្តី​ឲ្យ​ម្តង​រួច​ទៅ​ហើយ ហាន​តែ​ថា​ខំ​ចូល​ទទ្រប​ទៅ​រក​គេ​ទៀត ! ហ៊ានតែថា

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

ហាន

👉ថ្នាក់ពាក្យជា កិរិយាសព្ទ
មានន័យថា ហ៊ាន ។ ហានក្លា ក្លាហាន មោះមុត ។
ឧទាហរណ៍៖ ចិត្ត​ហានក្លា ។ អាច​ហាន អាច​ហ៊ាន អង់អាច មិន​ខ្លាច ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

ហាត់ហោង

👉ថ្នាក់ពាក្យជា គុណនាម
មានន័យថា (ម. ព. ហ័ត​ហោង) ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

ហាត់ព្យាម

👉ថ្នាក់ពាក្យជា កិរិយាសព្ទ
មានន័យថា ព្យាយាម​ហាត់ ហាត់​ដោយ​យក​ចិត្ត​ទុក​ដាក់ (ព. កា.)
ឧទាហរណ៍៖ ឧស្សាហ៍​ហាត់​ព្យាម រមែង​មាន​នាម ថា​អ្នក​សម្ភី ពុំ​សូវ​មាន​អន់ ច្រើន​ចេះ​ខ្ទេចខ្ទី ឡើង​ជា​មុនី ក៏​សឹង​តែ​មាន ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

ហាត់

👉ថ្នាក់ពាក្យជា កិរិយាសព្ទ
មានន័យថា ធ្វើឲ្យជំនាញ, រៀនឲ្យស្ទាត់, ហ្វឹក
ឧទាហរណ៍៖ ហាត់សរសេរ, ហាត់គុន, ហាត់ភ្លេង។ ហាត់ប្រាណ ហាត់ខ្លួនឲ្យថ្នឹក, បង្វឹកខ្លួន; ហាត់ឲ្យយឺតសរសៃក្នុងខ្លួនជាដើម : ល្បែងហាត់ប្រាណ ល្បែងដែលនាំឲ្យយឺតសរសៃ, ឲ្យស្រួលខ្លួន, ឲ្យមានកម្លាំងច្រើន,ឲ្យថ្នឹកក្នុងការលើកទម្ងន់ជាដើម; ល្បែងបុរាណយ៉ាងដូច ទាញព្រ័ត្រ, ចោលឈូង, លោតអន្ទាក់, ទាត់សី ជាដើម; ល្បែងសម័យឥឡូវដូចយ៉ាងហាត់ពត់ខ្លួន, ទាត់បាល់, វាយកូនគ្លី, ហាត់លោតតោង ជាដើម ។

                      វិជ្ជាហាត់ប្រាណ វិជា្ជមានបែបបទផ្សេងៗឲ្យហាត់ប្រាណ ។ ល ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

ហាណូយ

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ឈ្មោះ​ក្រុង​ធំ​របស់​ដែន​តុងកាំង (វៀតណាម​ខាង​ជើង)។
ឧទាហរណ៍៖ ក្រុង​ហាណូយ ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

ហាដក

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ( សំ. បា. ) មាស ( សុវណ្ណ ) ។ ហាដកម័យ ( —ដៈកៈម៉ៃ ) ដែលធ្វើដោយមាស, ដែលយកមាសធ្វើ ។ ហាដកវិចិត្រ ( —ដៈកៈ— ) ដែលវិចិត្ររចនាដោយមាស ។ ល ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

ហាច់ជា

👉ថ្នាក់ពាក្យជា និបាតសព្ទ
មានន័យថា (ព. សា.) ក្រែង​តែ ស្មាន​ជា ស្មាន​ថា ។
ឧទាហរណ៍៖ ហាច់​ជា​គេ​មិន​មក ហាច់​ជា​ស្រេច​ទៅ​ហើយ (ប្រើ​តាម​ទម្លាប់​និយាយ) ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

ហាច់

👉ថ្នាក់ពាក្យជា កិរិយាសព្ទ
មានន័យថា ត្រាច់​ចរ​ប៉ើច​ចុះ​ប៉ើច​ឡើង មិន​នឹង​នួន (ច្រើន​ប្រើ​ចំពោះ​ស្រ្តី)។
ឧទាហរណ៍៖ ចុះ​ហាច់​ទៅ​រក​ប្រុស​ឯណា​តាំង​ពី​ព្រលឹម​ដល់​ព្រលប់ ? (ព. ទ.) ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

ហាង

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ( ចិ. ហ័ង; យ. យកមកប្រើជាហាង; ស. ប្រើជា ហាង ) ផ្ទះលក់ទំនិញធំៗ, ឃ្លាំងទំនិញ ។
ឧទាហរណ៍៖ ហាងលក់សំពត់គ្រប់យ៉ាង, តាំងហាង ។

                     ( ស. ) កន្ទុយ : ខ្សែហាង ខ្សែកន្ទុយគឺខ្សែដែលតភ្ជាប់ពីចុងកែបមកពាក់ក្រោមគល់កន្ទុយសេះ ។

ឧទាហរណ៍៖ រឹតខ្សែអុកពាក់ខ្សែហាង រឹតខ្សែទ្រូងពាក់ខ្សែកន្ទុយ ( ច្រើនប្រើក្នុងសាស្ត្រាទេសន៍បុរាណ ឬប្រើក្នុងពាក្យកាព្យបុរាណ ) ។

👉ថ្នាក់ពាក្យជា គុណនាម
មានន័យថា ល្វីង​លាយ​ប្រហាត (ដូច​យ៉ាង​រស​ទំពាំង​ឫស្សី​ព្រៃ​ជាដើម)។
ឧទាហរណ៍៖ រស​ហោង ។

                      ដែល​ធុំ​ខ្មោះ​ក្រហាត (ដូច​យ៉ាង​ក្លិន​សេះ​ជាដើម)។
ឧទាហរណ៍៖ ក្លិន​ហោង ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

ហាក់ៗ

👉ថ្នាក់ពាក្យជា កិរិយាវិសេសន៍
មានន័យថា ភ្លាម​ៗ ដោយ​អាការ​កំពុង​រហាក់​ឬ​ដោយ​នឿយ​ហត់ អស់​កម្លាំង។
ឧទាហរណ៍៖ ទើប​នឹង​មក​ដល់​ហាក់​ៗ​ស្រាប់​តែ​ឬ​ដំណឹង​មិន​ល្អ ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

ហាក់

👉ថ្នាក់ពាក្យជា និបាតសព្ទ
មានន័យថា ដូច​ជា ទំនង​ជា; កួន​ជា; លោ​ជា ។
ឧទាហរណ៍៖ ហាក់​នឹង​ថា ហាក់​នឹង​ទៅ ។ ហាក់​ក៏​នឹង​ថា ដូច​ជា​នឹង​ថា ។ ហាក់​ជា ប្រហែល​ជា (ច្រើន​ប្រើ​ក្នុង​កាព្យ) ។

                      ហាក់​ដូច ឬហាក់​ដូច​ជា ក្រែង​ដូច ប្រាកដ​ដូច។
ឧទាហរណ៍៖ បើ​យើង​មិន​ទៅ​ហាក់​ដូច​ជា​យើង​មិន​រាប់​អាន​គេ ។ ហាក់​បើ​ថា ដូច​ជា​ថា ។ល។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

ហា !

👉ថ្នាក់ពាក្យជា ឧទានសព្ទ
មានន័យថា សូរ​សើច​ខ្លាំង​ព្រម​គ្នា
ឧទាហរណ៍៖ សើច​ហា ! ។

                     (​សំ. បា. ហា ឬ ហាហា) សូរ​សព្ទ​បន្លឺ​ដោយ​មាន​ទុក្ខ​ព្រួយ​ខ្លាំង ​ឬ​និន្ទា​ជាដើម ត្រូវ​នឹង​ពាក្យ​ខ្មែរ​ថា ឱ ! អា ! ឰយា !

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

ហា

👉ថ្នាក់ពាក្យជា កិរិយាសព្ទ
មានន័យថា របើក​ហើយ​ច្រហ​ឡើង; ធ្វើ​ឲ្យ​របើក​ហើប​ឡើង; បើក​មាត់​ច្រហ​ឡើង។
ឧទាហរណ៍៖ ហា​មាត់ ។

👉ថ្នាក់ពាក្យជា គុណនាម
មានន័យថា ដែលរបើកហើបឡើង, ដែលប្រេះហើបច្រហ : លៀសហាលថ្ងៃហា, ផ្លែសំរោងទុំប្រេះហា ។ ហាទៅត្រង់ណាចេះតែកើតការ និយាយទៅត្រង់ណាចេះតែកើតការទាំងអស់ ។ ហាមាត់មិនរួច ហើបមាត់ស្ដីមិនកើត ឬហើបមាត់ស្ដីថាមិនកើតព្រោះទើសទាល់។ ហាហៅ ស្រែកហៅ ( ព. កា. ) អ្នកមានពូជផៅ ឃើញភ្ញៀវហាហៅ ចៅរ៉ៅរាក់ទាក់ ចរចាស្មោះស្មើ អើពើដោយស្ម័គ្រ ហៅលោកហៅអ្នក តាមការប្រាស្រ័យ ។ ល ។

👉ថ្នាក់ពាក្យជា បកតិសំខ្យា
មានន័យថា ( ស.ល. ហា ) ប្រាំ ( ៥ )
ឧទាហរណ៍៖ ចោរហារយ ចោរប្រាំរយ( មានប្រើខ្លះតែក្នុងសាស្ត្រាបុរាណ ) ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

ហឫទ័យ

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា (ម. ព. ហទ័យ) ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

ហហ្មុក

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ( ស. ហ្ច់ហ្មក អ.ថ. ហ-ហ្មុក”ខ្ចប់-កប់” ) ឈ្មោះម្ហូបមួយប្រភេទធ្វើដោយត្រីស្រស់ផ្សំគ្រឿងមានកាពិបុកនិងខ្ទិះដូងជាដើម ខ្ចប់ចំហុយ
ឧទាហរណ៍៖ ហហ្មុក​ត្រី​រ៉ស់ ហហ្មុក​ត្រី​អណ្តែង​ដាក់​ស្លឹក​ញ (គួរ​កុំ​ច្រឡំ​ហៅ អាម៉ុក  ព្រោះ​ជា​សម្តី​ពុំ​គួរ​សោះ​ឡើយ) ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

ហសៗ

👉ថ្នាក់ពាក្យជា ឧទានសព្ទ
មានន័យថា ( ម. ព. ហស ) ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

ហស្ដិន

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ដូចគ្នានឹង ហត្ថី ដែរ ( ម. ព. នេះ ) ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

ហស្ត

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ( សំ. ; បា. ហត្ថ ) ដៃ។ ខ្មែរប្រើជា រ.ស.
ឧទាហរណ៍៖ ព្រះហស្ដ ។

                     ព្រះហស្ដលេខា( —ហ៊ាស់-ស្ដៈ— ) អក្សរដែលក្សត្រិយ៍ទ្រង់សរសេរឬព្រះនាមដែលទ្រង់ចុះស៊ីញេ ។ ឡាយព្រះហស្ដ ឬ ឡាយព្រះហស្ដលេខា( —ហ៊ាស់-ស្ដៈ— )ទ្រង់សរសេរអក្សរឬទ្រង់ចុះព្រះនាម( ចុះស៊ីញេ ) ។ ល ។ ( ម. ព. ហត្ថ ផង; គួរកុំច្រឡំ ហស្ដ ជា ហស្ថ ) ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

ហស្ដ

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ( សំ. ; បា. ហត្ថ ) ដៃ។ ខ្មែរប្រើជា រ.ស. ។
ឧទាហរណ៍៖ ព្រះហស្ដ ។

                      ព្រះហស្ដលេខា( —ហ៊ាស់-ស្ដៈ— ) អក្សរដែលក្សត្រិយ៍ទ្រង់សរសេរឬព្រះនាមដែលទ្រង់ចុះស៊ីញេ ។ ឡាយព្រះហស្ដ ឬ ឡាយព្រះហស្ដលេខា( —ហ៊ាស់-ស្ដៈ— )ទ្រង់សរសេរអក្សរឬទ្រង់ចុះព្រះនាម( ចុះស៊ីញេ ) ។ ល ។ ( ម. ព. ហត្ថ ផង; គួរកុំច្រឡំ ហស្ដ ជា ហស្ថ ) ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

ហសិត—

👉ថ្នាក់ពាក្យជា កិរិយាសព្ទ
មានន័យថា (ម. ក្នុង ព. ហសិត) ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

ហសិត

👉ថ្នាក់ពាក្យជា កិរិយាសព្ទ
មានន័យថា ( សំ. បា. ) សើច, សើចហើយ; រីករាយ ។

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា សំណើច; សេចក្ដីរីករាយ ។ ហសិតភាព ភាវៈសើច; ការសើចសប្បាយ; ការរីករាយ។ ហសិតុប្បាទចិត្ត ( ហៈសិ-តុប-ប៉ាទៈចិត; បា. < ហសិត + ឧប្បាទ “កើត,កើតឡើង” + ចិត្ត ) ចិត្តដែលនាំឲ្យកើតសំណើច, ឲ្យញញឹម ឬឲ្យកើតសេចក្ដីរីករាយ (ព. អ. ) ។ ល ។

👉ថ្នាក់ពាក្យជា គុណនាម
មានន័យថា ដែល​គួរ​ឲ្យ​សើច; ដែល​គួរ​ឲ្យ​រីករាយ។
ឧទាហរណ៍៖ ល្បែង​ហសិត ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

ហសិកា

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ( សំ. ) សំណើច, សំណើចក្អាកក្អាយសប្បាយភ្លេចខ្លួន
ឧទាហរណ៍៖ កុំធ្វើហសិកាភ្លេចខ្លួន ក្រែងគ្រោះមកជួន នៅនាលោកីយ៍ ។ ព. កា ថាៈ ហៃនាងកញ្ញា ធ្វើហសិកា ត្រូវគិតមុខក្រោយ គិតការណ៍រាក់ជ្រៅ ពុំត្រូវបណ្ដោយ ឲ្យចិត្តទន់ខ្សោយ ត្រអាលភ្លេចខ្លួន ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

ហសាភិប្រាយ

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ( សំ. < ហស ឬហស៑ “សើច; រីករាយ” + អភិប្រាយ “បំណង; ចំណង់; សេចក្តីប្រាថ្នា” ; បា. ហសាធិប្បាយ < ហស + អធិប្បាយ) ការនឹកចង់សើច; ការមានបំណងដើម្បីសើចលេងសប្បាយ; បំណងក្នុងការរីករាយសប្បាយ
ឧទាហរណ៍៖ បព្វជិត​មិន​គួរ បណ្តោយ​ចិត្ត​ឲ្យ​មាន​ហសាភិ-ប្រាយ​ក្នុង​ពេល​ណា​មួយ​ឡើយ ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

ហសន​វិទ ឬ–វិទូ

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា អ្នក​ស្គាល់​សូរ​សំណើច អាច​ទាយ​បាន​។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

ហសន​ភាព

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ភាវៈ​សើច ការ​សើច​សប្បាយ ការ​រីករាយ ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

ហសនៈ

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ( សំ. បា. ហសន ) សំណើច; សេចក្តីរីករាយ ។ បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃសរសេរជា ហសន អ. ថ. ហៈសៈន៉ៈ, ដូចជា ហសនភាព ភាវៈសើច, ការសើចសប្បាយ; ការរីករាយ ។ ហសនវិទ ឬ–វិទូ អ្នកស្គាល់សូរសំណើច( អាចទាយបាន … ) ។ហសនាការ ( –ន៉ា–; សំ. បា. < ហសន + អាការ ) អាការនៃហសនៈ ។ ហសនោបាយ ( –ន៉ោ–; សំ.បា. < ហសន + ឧបាយ ) ឧបាយនៃហសនៈ; ការសើចជាឧបាយ, ជាកិច្ចកល។ ល ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

ហសនោ—

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា (ម. ក្នុង ព. ហសនៈ )។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

ហសនោបាយ

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ( សំ.បា. < ហសន + ឧបាយ ) ឧបាយនៃហសនៈ; ការសើចជាឧបាយ, ជាកិច្ចកល។ ល ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

ហសនីយ—

👉ថ្នាក់ពាក្យជា គុណនាម
មានន័យថា (ម. ក្នុង ព. ហសនីយ) ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

ហសនីយ

👉ថ្នាក់ពាក្យជា គុណនាម
មានន័យថា (សំ.បា. ហាសនីយ) ដែល​គួរ​ឲ្យ​សើច; ដែល​គួរ​រីករាយ។
ឧទាហរណ៍៖ ល្បែង​ហសនីយ ។

                       ហសនីយ​កីឡា (–យ៉ៈ–) ល្បែង​ដែល​គួរ​សើច ដែល​គួរ​រីករាយ ដែល​គួរ​ឲ្យ​ចង់​មើល ។ សហនីយដ្ឋាន ទី​ហសនីយ ។ល។ ហាសនីយ

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

ហសនាការ

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា (សំ. បា. < ហសន + អាការ ) អាការនៃហសនៈ ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

ហសនា–

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា (មើល​ក្នុង​ពាក្យ ហសនៈ )។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

ហសនវិទូ ឬ– ​វិទ

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា អ្នក​ស្គាល់​សូរ​សំណើច អាច​ទាយ​បាន​។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

ហសន–

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា (មើល​ក្នុង​ពាក្យ ហសនៈ) ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

ហស

👉ថ្នាក់ពាក្យជា ឧទានសព្ទ
មានន័យថា សូរ​ដក​ដង្ហើម​ហត់​ខ្លាំង
ឧទាហរណ៍៖ ហត់​ហស​ៗ… ។

                     សូរ​សើច​ខ្លាំង។
ឧទាហរណ៍៖ សើច​ហស ឬសើច​ហស​ៗ… ។

                      ដែល​ហត់​ខ្លាំង។
ឧទាហរណ៍៖ រត់​ហស​ចុះ​ហស​ឡើង, រត់​ហស​ៗ​មក​រក ។ ហស​ៗ

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

ហវិស

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ( សំ. ហវិស៑; បា. ហវិ ) ទឹកដោះថ្លាសម្រាប់បូជាព្រះអគ្និឬបូជាទេវតា; ភោជនាហារដែលរៀបបួងសួងទេវតា, សង្វោយទេវតា; គ្រឿងបូជាយញ្
ឧទាហរណ៍៖ រៀប​ហវិស​បូជា​ទេវតា (តាម​លទ្ធិ​ព្រាហ្មណ៍) ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

ហល់

👉ថ្នាក់ពាក្យជា កិរិយាសព្ទ
មានន័យថា ( សំ.បា. ហល “បៀតបៀន” < ហន, ន > ល; ន. “នង្គ័ល”)ទល់ខ្យល់ហេលហល ។
ឧទាហរណ៍៖ សេះហល់; ហល់ផ្ទៃ ។

                      ថ្នាំហល់ផ្ទៃ( ព. ប្រ. )គ្រឿងបរិភោគចម្អែតអាត្មា ។

👉ថ្នាក់ពាក្យជា គុណនាម
មានន័យថា ( សំ.បា. ហល “បៀតបៀន” < ហន, ន > ល; ន. “នង្គ័ល”)ទល់ខ្យល់ហេលហល
ឧទាហរណ៍៖ សេះហល់; ហល់ផ្ទៃ ។

                       ថ្នាំហល់ផ្ទៃ( ព. ប្រ. )គ្រឿងបរិភោគចម្អែតអាត្មា ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

ហលាហល

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ថ្នាំ​ ឬ​ពិស​ក្លា​ខ្លាំង ។

👉ថ្នាក់ពាក្យជា គុណនាម
មានន័យថា ( សំ. បា. )ក្លាខ្លាំង; ដែលបណ្ដាលឲ្យក្ដៅអន្ទះអន្ទែង( ច្រើនប្រើខាងថ្នាំឬពិស )
ឧទាហរណ៍៖ ថ្នាំហលាហល, ពិសហលាហល ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

ហរ—

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា  (មើល​ពាក្យ ហរៈ) ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

ហរ​ពល

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា –ពល់ កម្លាំង​ព្រះ​សិវៈ ព. ប្រ. អ្នក​មាន​កម្លាំង​ដូច​ជា​ព្រះ​សិវៈ ។ល។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

ហរៈ

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ( សំ. បា. ហរ ) ព្រះសិវៈ ។ បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ សរសេរជា ហរ អ. ថ. ហៈរៈ, ដូចជា ហរនេត្រ នេត្រព្រះសិវៈ ។ ហរពល (—ពល់)កម្លាំងព្រះសិវៈ; (ព. ប្រ.) អ្នកមានកម្លាំងដូចជាព្រះសិវៈ ។ ល។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

ហរិ—

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា (ម. ក្នុង ព. ហរិ) ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

ហរិតាល

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ( សំ.បា. ) វត្ថុមួយប្រភេទស្ទើរជាថ្មតែសាច់ទន់សម្បុរលឿងខ្ចី ដុសឬកិនយកផង់ប្រើការធ្វើព័ណ៌លឿងជាដើម ។ ហរិតាលមនោសិលា ( —ល៉ៈ—) មនោសិលាសម្បុរលឿងខ្ចី ។ ហរិតាលម័យ ( —ល៉ៈម៉ៃ) ដែលធ្វើដោយហរិតាល ។ ល ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

ហរិតជាតិ

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ជាតិបៃតងនៃស្លឹកឈើ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

ហរិត

👉ថ្នាក់ពាក្យជា គុណនាម
មានន័យថា ( បា. ; សំ. ហរិត ) បៃតង; ខៀវខ្ចី; លឿង; លឿងទុំ; ខ្ចី ។ បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ អ. ថ. ហៈរិ-តៈ, ដូចជា ហរិតជាតិ ជាតិអ្វីៗស្រស់ដែលមានសម្បុរខៀវ យ៉ាងដូចស្មៅស្រស់ជាដើម ។ ហរិតបណ្ណ ឬ —បត្រ ( —ប័ន ឬ—ប័ត ) ស្លឹកខៀវខ្ចី; ស្លឹកស្រស់ ។ ហរិតផល ផ្លែខ្ចី; ផ្លែឈើស្រស់ ។ ល ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

ហរិ

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ( សំ. បា. ) ព្រះនារាយណ៍; ព្រះឥន្ទ្រ; ព្រះអាទិត្យ; សីហៈ; មាស; សម្បុរបៃតង; ព័ណ៌លឿង។ ល ។ គុ. បៃតង; លឿង ។ ហរិចន្ទន៍ ចន្ទន៍លឿង ។ ហរិរក្ខ ឬ-រក្ស ព្រះនារាយណ៍; អ្នករក្សាព្រះនារាយណ៍។ ព្រះបរមនាមនៃក្សត្រិយ៍កម្ពុជរដ្ឋមួយព្រះអង្គ សោយរាជ្យគង់នៅក្នុងក្រុងឧត្ដុង្គមានជ័យ : ព្រះបាទសម្ដេចព្រះហរិរក្ស ឬ ព្រះបាទសម្ដេចព្រះហរិរក្សរាមាឥស្សរាធិបតី( ព្រះអង្គ ដួង ) ។ ហរិរាជ ( ព. ប្រ. )ព្រះរាជាមានតេជះដូចជាព្រះនារាយណ៍ ឬដូចជាព្រះអាទិត្យ, ដូចជាសីហៈ។ ស្ដេចសីហៈ( រាជសីហ៍ ) ។ ល ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

ហយ—

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា (ម. ក្នុង ព. ហយៈ ឬ ហ័យ )។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

ហយ​រថ

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា រថ​ទឹម​សេះ ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

ហយ​រថ

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា រថ​ទឹម​សេះ ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

ហយ​ពិសេស

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា សេះ​សម្រាប់​បម្រុង​ការ​ត្រូវ​ប្រើ​មួយ​ដង​មួយ​កាល ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

ហយ​ពាហនៈ ឬ–វាហនៈ

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា យាន​សេះ ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

ហយ​ពល

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា កម្លាំង​សេះ

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

ហយៈ

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ( សំ. បា. ហយ ) សេះ ។ បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ សរសេរជា ហយ អ. ថ. ហៈយៈ ដូចជា ហយជវ័ន ល្បឿនសេះ; ដែលមានល្បឿនដូចសេះ ។ ហយពល ( —ពល់ ) កម្លាំងសេះ ។ ហយពាហនៈ ឬ —វាហនៈ យានសេះ ។ ហយពិសស សេះសម្រាប់បម្រុងការត្រូវប្រើមួយដងមួយកាល ។ហយរថ រថទឹមសេះ ។ ហយានីក ( សំ. បា. < ហយ + អនីក “ពួក,កង,ប្រជុំ” ) ពួកទាហានសេះ, កងទ័ពសេះ ( អស្សានីក ) ។ ហយោត្តម ( ហៈយោត -ដំ;សំ. បា. < ហយ + ឧត្តម ) សេះយ៉ាងល្អ, សេះពូកែ,សេះលឿន ។ ល ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

ហយោ—

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា (ម. ក្នុង ព. ហយៈ ឬ ហ័យ) ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

ហយោត្តម

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ( សំ. បា. < ហយ + ឧត្តម ) សេះយ៉ាងល្អ, សេះពូកែ,សេះលឿន ។ ល ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

ហយី

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ( ម. ព. ហយិន ) ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

ហយិន

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ( សំ. ឬ បា. ) អ្នកជិះសេះ; ទាហានសេះ ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

ហយា—

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា (ម. ក្នុង ព. ហយៈ ឬ ហ័យ) ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

ហយានីក

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ( សំ. បា. < ហយ + អនីក “ពួក,កង,ប្រជុំ” ) ពួកទាហានសេះ, កងទ័ពសេះ ( អស្សានីក ) ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

ហយវាហនៈ ឬ -​-ពាហនៈ

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា យាន​សេះ ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត