Author: videoslearning.com

ហេរិកា

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា (ម. ព. ហេរិក) ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

ហេរិក

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា (សំ.) អ្នក​ស៊ើប ចារ​បុរស; អ្នក​សម្តែង​សេចក្ដី​ស្និទ្ធស្នាល​ដើម្បី ស៊ើប​យក​ការណ៍​ពិត (បើ​ស្រ្តី​ជា ហេរិកា) ។ ព. កា. ថា
ឧទាហរណ៍៖ រី​ពួក​ហេរិក មាន​យោបល់​ញឹក សង្កេត​ហេតុ​ការណ៍ គេ​ប្រើ​ការ​ស៊ើប ដោយ​នូវ​វិចារណ៍ ច្រើន​តែ​បាន​ការ-ពិត​ពុំ​សូវ​ឃ្វាង ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

ហេរញ្ញិកា

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ម. ក្នុង ព. ហេរញ្ញិក។

                         អ្នកកាន់កាប់រក្សាប្រាក់ ក្នុងសមាគមនីមួយៗ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

ហេរញ្ញិក

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា (បា. < ហិរញ្ញ + ណិក > ឥក, ហិ > ហេ; សំ. រូប្យាធ្យក្ស ) អ្នករក្សាប្រាក់ ឬអ្នករក្សាមាសប្រាក់, អ្នកទុកដាក់ប្រាក់; អ្នកកាន់កាប់ប្រាក់; នាយឃ្លាំងប្រាក់ ( បើស្ត្រីជា ហេរញ្ញិកា ។ គួរប្រយ័ត្នច្រឡំ, កុំប្រើជា ហិរញ្ញិក ឬ ហិរញ្ញិកា ឡើយ) ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

ហេម—

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា (មើល​ក្នុង​ពាក្យ ហេម) ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

ហេម​ហង្ស

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ហង្ស​មាស ហង្ស​ដែល​មាន​សម្បុរ​ស្លាប​ដូច​មាស ។ល។ ហេម នេះ​ប្រើ​ផ្សំ​ជា​មួយ​នឹង​សព្ទ​ដទៃ​ទៀត​បាន​តាម​គួរ​ដល់​ការ ប្រកប​ដូច សុវណ្ណ ដែរ ម. ព. នេះ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

ហេម​វិចិត្រ

👉ថ្នាក់ពាក្យជា គុណនាម
មានន័យថា ដែល​វិចិត្រ​ដោយ​មាស ដែល​ទឹប​មាស ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

ហេម្បូពាន្ត

មានន័យថា ម. ក្នុង ព. ហិមពាន្ដ ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

ហេមាទ្រិ

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ( សំ. <ហេម “មាស” + អទ្រិ “ភ្នំ” ; បា. ហេមទ្ទិ < ហេម + អទ្ទិ “ភ្នំ” =ភ្នំមាស) ហេមគិរីឬសុវណ្ណគិរី, សុព័ណ៌បព៌ត; (ភ្នំព្រះសុមេរុ)។ ឈ្មោះប្រាសាទថ្មបុរាណមួយខ្ពស់ត្រដឹម មានសណ្ឋានស្រដៀងនឹងភ្នំយ៉ាងតូច នៅក្នុងកំពែងមហានគរ( នគរធំ ) ខាងប៉ែកទិសពាយ័ព្យនៃប្រាសាទបាយ័ន( ក្នុងខែត្រសៀមរាប ) ។ ប្រាសាទហេមាទ្រិ “ប្រាសាទភ្នំមាស ឬប្រាសាទសុមេរុ” នេះ ព្រះបាទឧទយាទិត្យវរ្ម័ន(មហាក្សត្រខ្មែរក្នុងសម័យមហានគរ) ទ្រង់ចាត់ការឲ្យកសាង ក្នុងរវាងសតវត្សរ៍ទី១៦ និងទី១៧នៃពុទ្ធសករាជ (ព. ស. ១៥៩២ ដល់១៦០៨); សព្វថ្ងៃនេះហៅ ប្រាសាទបាពួន ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

ហេមវ័ន្ត

មានន័យថា មើលក្នុងពាក្យ ហិមពាន្ត ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

ហេមវ័ត

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា មើល​ក្នុង​ពាក្យ ហិមៈ ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

ហេមវា

មានន័យថា ( ម. ព. ហេមវ័ន្ដ ) ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

ហេមវតី

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ( បា. ឬ សំ. ) ស្ត្រីជាបុត្រីនៃហិមវ័ត គឺនាងឧមា ( ម. ព. ហិមវ័ត ផង ) ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

ហេម​ម័យ

👉ថ្នាក់ពាក្យជា គុណនាម
មានន័យថា ដែល​ធ្វើ​ដោយ​មាស ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

ហេម​គិរី

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា (សំ. បា. –គិរិ) ភ្នំ​មាស ភ្នំ​ដែល​កើត​មាស ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

ហេមវតី

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ( បា. ឬ សំ. ) ស្ត្រីជាបុត្រីនៃហិមវ័ត គឺនាងឧមា ( ម. ព. ហិមវ័ត ផង ) ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

ហេមពាន្ត

មានន័យថា មើលក្នុងពាក្យ ហិមពាន្ដ ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

ហេមន្ត—

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា (មើល​ក្នុង​ពាក្យ ហេមន្ត) ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

ហេមន្តជីព

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា សំណើក្រាំងនៃសត្វខ្លះក្នុងរដូវរងារខ្លាំង ការធ្វើឱ្យអ្នកជំងឺសន្លប់មិនដឹងខ្លួន នៅមុនពេលវះកាត់ ដើម្បីព្យាបាល។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

ហេមន្ត

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា (សំ. បា.) ឈ្មោះរដូវមានទឹកសន្សើម, រដូវរងា
ឧទាហរណ៍៖ រដូវហេមន្ត; ហៅ ហេមន្តកាល, —រដូវ, —សម័យ ក៏បាន “កាល, រដូវ, សម័យ មានទឹកសន្សើម” ( មើលក្នុងពាក្យ រតូវ ឬរដូវ ទៀតផង ) ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

ហេម

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ( សំ. បា. ) មាស (សុវណ្ណ)។ ឈ្មោះត្រកូលដំរីពួកមួយ ។ ហេមការ ឬ–ការកៈ អ្នកធ្វើមាស, ជាងមាស ( បើស្ត្រីជា ហេមការិកា ) ។ ហេមគិរី ( សំ. បា. –គិរិ ) ភ្នំមាស; ភ្នំដែលកើតមាស ។ ហេមម័យ ដែលធ្វើដោយមាស ។ ហេមវិចិត្រ ដែលវិចិត្រដោយមាស; ដែលទឹបមាស ។ ហេមហង្ស ( ហេ-មៈហង់ ឬហែម– ) ហង្សមាស; ហង្សដែលមានសម្បុរស្លាបដូចមាស ។ ល ។ ( ហេម នេះប្រើផ្សំជាមួយនឹងសព្ទដទៃឯទៀតបានតាមគួរដល់ការប្រកបដូច សុវណ្ណ ដែរ; ម. ព. នេះ ) ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

ហេបៗ

👉ថ្នាក់ពាក្យជា គុណនាម
មានន័យថា ដែល​ដុនដាប​កម្លាំង​មាន​ដង្ហើម​ខ្សោយ​តិច​ៗ ។
ឧទាហរណ៍៖ ឈឺ​ហេប​ៗ អស់​កម្លាំង​ហេប​ៗ; ដក​ដង្ហើម​ហេប​ៗ (ប្រើ​ជាម្ហេប​ៗ ក៏​បាន) ។

👉ថ្នាក់ពាក្យជា កិរិយាវិសេសន៍
មានន័យថា ដែល​ដុនដាប​កម្លាំង​មាន​ដង្ហើម​ខ្សោយ​តិច​ៗ ។
ឧទាហរណ៍៖ ឈឺ​ហេប​ៗ អស់​កម្លាំង​ហេប​ៗ; ដក​ដង្ហើម​ហេប​ៗ (ប្រើ​ជាម្ហេប​ៗ ក៏​បាន) ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

ហេតុ—

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា (មើល​ក្នុង​ពាក្យ ហេតុ) ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

ហេតុ​វិជ្ជា –វិទ្យា ឬ –សាស្រ្

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា វិជ្ជា​ដែល​ត្រិះរិះ​រក​ឲ្យ​ឃើញ​តាម​ហេតុ តក្ក​វិជ្ជា ។
ឧទាហរណ៍៖ ហេតុ​វិជ្ជា អ្នក​ប្រាជ្ញ​នានា ក្នុង​លោក​ទាំងមូល រមែង​ស្រាវជ្រាវ រាវ​ដោយ​អនុ​កូល រក​ឃើញ​ប្រមូល ប្រមុំ​តាម​ពិត ។ ហេតុ​និង​បច្ច័យ មាន​ការ​ប្រាស្រ័យ ជា​គូ​ការ​គិត រាវ​រក​ខុស​ត្រូវ តាម​ផ្លូវ​ពិនិត្យ បើ​ទាល់​ការ​គិត ពុំ​អាច​រក​ឃើញ ។ល។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

ហេតុ​វាទិន ឬ –វាទី

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា អ្នក​ដែល​ចូល​ចិត្ត​ឬ​​ជជែក​រក​ឲ្យ​ឃើញ​ហេតុ បើ​ស្រ្តី​ជា ហេតុ​វាទិនី។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

ហេតុ​វាទក ឬ –វាទកៈ

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា អ្នក​ដែល​និយាយ​ជជែក​រក​ឲ្យ​ឃើញ​ហេតុ បើ​ស្រ្តី​ជា ហេតុ​វាទិកា ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

ហេតុ​វាទ

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ការ​ជជែក​រក​ឲ្យ​ឃើញ​ហេតុ សម្តី​ដែល​លើក​យក​ហេតុ​មក​និយាយ ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

ហេតុ​រូប

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា រូប​ហេតុ តួ​ហេតុ ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

ហេតុ​ម័ត ឬ –មន្ត

👉ថ្នាក់ពាក្យជា គុណនាម
មានន័យថា ដែល​មាន​ហេតុ បើ​ឥត្ថី​លិង្គ​ជា ហេតុ​មតី ឬ –មន្តី ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

ហេតុ​មូល ឬ មូល​ហេតុ

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ហេតុ​ដើម​ ឬ​ដើម​ហេតុ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

ហេតុ​ភេទ

👉ថ្នាក់ពាក្យជា គុណនាម
មានន័យថា (បា.) ដំណើរ​ទំនង បែប​បទ ជើង​ការណ៍ ដំណើរ​ការណ៍​ដែល​ប្រព្រឹត្ត​ទៅ ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

ហេតុ​ភូត

👉ថ្នាក់ពាក្យជា គុណនាម
មានន័យថា ដែល​កើត​ជា​ហេតុ ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

ហេតុ​ផល​សន្ធាន

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា (–ផៈល៉ៈ–) ពាក្យ​ត​ហេតុ​និង​ផល គឺ​ពាក្យ​សម្រាប់​ប្រើ​ក្នុង​ប្រយោគ ប្រាប់​ផល​ដែល​ជាប់​ត​មក​ពី​ហេតុ ប្រើ​ចំពោះ​ពាក្យ​ថា ព្រោះ ព្រោះ​ថា ព្រោះ​ហេតុ​នោះ​បាន​ជា ដ្បិត ដ្បិត​ជា ដ្បិត​ថា ព. វ.។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

ហេតុ​បច្ច័យ

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា (បា.) ដំណើរ​ដែល​ប្រព្រឹត្ត​ទៅ​ដើម្បី​បាន​សម្រេច​ផល មូល ឫស​គល់​នៃ​រឿង ឫស​គល់​នៃ​លទ្ធផល​អ្វី​មួយ ផល​ដែល​កើត​ពី​ហេតុ​អ្វី​មួយ ហេតុ​ការណ៍​ដែល​មាន​អ្វី​មួយ​ជា​មូលដ្ឋាន ជា​ដើម​ហេតុ ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

ហេតុ​និទាន

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ទី​តាំង​នៃ​ហេតុ រឿង​ហេតុ ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

ហេតុ​និទាន

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ទី​តាំង​នៃ​ហេតុ រឿង​ហេតុ ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

ហេតុ​ឃាតក ឬ –ឃាតកៈ

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា អ្នក​សម្លាប់​ឬ​បំបាត់​ហេតុ បើ​ស្រ្តី​ជា ហេតុ​ឃាតិកា។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

ហេតុប្ប​ភព ឬ –ប្រភព

👉ថ្នាក់ពាក្យជា គុណនាម
មានន័យថា (បា. ហេតុប្បភវ; សំ. ហេតុប្រភវ) ដែលមានហេតុនាំឲ្យកកើតមុន; សេចក្ដីទុក្ខដែលមានតណ្ហាជាដើមហេតុនាំឲ្យកើត(តណ្ហាជាហេតុសេចក្ដីទុក្ខជាផល) ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

ហេតុការណ៍

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា (បា.) រឿងរ៉ាវ​ដែល​កើត​ឡើង​ដោយ​ហេតុ​ផ្សេងៗ មាន​ដូចជា​ចោរ​ប្លន់ ឬ​កាប់​សម្លាប់​គ្នា ភ្លើង​ឆេះ​ផ្ទះ គ្រោះថ្នាក់​ចរាចរណ៍​ជាដើម ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

ហេតុ

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ( សំ. បា. ) ការឬដំណើរដែលប្រព្រឹត្តទៅ; ការណ៍; ដំណើរ; រឿង; ទំនង; ដើមទង, ទងគន្លង; ដើមចម; ផ្លូវ; ផ្លូវសេចក្ដី; វិធី; បំណង ។ ខ្មែរច្រើនប្រើសំដៅសេចក្ដីថា “ដំណើរឬរឿងដែលកើតឡើង; រឿងរ៉ាវ, ការទាស់ទែងគ្នា”
ឧទាហរណ៍៖ មានហេតុ, កើតហេតុនឹងគ្នា, បង្កហេតុ, នាំបណ្ដាលហេតុ ។ ព្រោះហេតុនោះ ព្រោះដំណើរនោះ។ ឲ្យហេតុ ឲ្យទំនង ។ល។បើរៀបភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ អ. ថ. ហេ-តុ ដូចជា ហេតុឃាត ការសម្លាប់ហេតុ, ការបំបាត់ហេតុ ។ ហេតុឃាតក ឬ–ឃាតកៈ ( –ដក់ ឬ–តៈកៈ)អ្នកសម្លាប់ឬបំបាត់ហេតុ( បើស្រ្តីជា ហេតុឃាតិកា) ។ ហេតុនិទាន ទីតាំងនៃហេតុ, រឿងហេតុ ។ ហេតុប្បភព ឬ–ប្រភព ( –តុប-ប៉ៈភប់ ឬ–ប្រៈភប់; បា. ហេតុប្បភវ; សំ. ហេតុប្រភវ) ដែលមានហេតុនាំឲ្យកកើតមុន; សេចក្ដីទុក្ខដែលមានតណ្ហាជាដើមហេតុនាំឲ្យកើត(តណ្ហាជាហេតុសេចក្ដីទុក្ខជាផល) ។ ហេតុផលសន្ធាន ( –ផៈល៉ៈ–) ពាក្យតហេតុនិងផល គឺពាក្យសម្រាប់ប្រើក្នុងប្រយោគ ប្រាប់ផលដែលជាប់តមកពីហេតុ, ប្រើចំពោះពាក្យថា ព្រោះ, ព្រោះថា, ព្រោះហេតុនោះបានជា, ដ្បិត, ដ្បិតជា, ដ្បិតថា(ព. វ.) ។ ហេតុភូត ដែលកើតជាហេតុ ។ ហេតុម័ត ឬ–មន្ត ( –ម៉ាត់ ឬ–ម៉ន់) ដែលមានហេតុ(បើឥត្ថីលិង្គជា ហេតុមតី ឬ–មន្តី)។ ហេតុមូល ឬមូលហេតុ ( –លៈហែត) ហេតុដើមឬដើមហេតុ ។ ហេតុរូប រូបហេតុ,តួហេតុ ។ ហេតុវាទ ការជជែករកឲ្យឃើញហេតុ; សម្ដីដែលលើកយកហេតុមកនិយាយ ។ ហេតុវាទក ឬ–វាទកៈ ( –ទក់ ឬ–ទៈកៈ) អ្នកដែលនិយាយជជែករកឲ្យឃើញហេតុ ( បើស្រ្តីជា ហេតុវាទិកា ) ។ ហេតុវាទិន ឬ –វាទី អ្នកដែលចូលចិត្តឬហៃជជែករកឲ្យឃើញហេតុ ( បើស្រ្ដីជា ហេតុវាទិនី ) ។ ហេតុវិជ្ជា, –វិទ្យា ឬ–សាស្ត្រ វិជ្ជាដែលត្រិះរិះរកឲ្យឃើញតាមហេតុ (តក្កវិជ្ជា)។ ព. កា. ថា : ហេតុវិជ្ជា អ្នកប្រាជ្ញនានា ក្នុងលោកទាំងមូល រមែងស្រាវជ្រាវ រាវដោយអនុកូល រកឃើញប្រមូល ប្រមុំតាមពិត ។ ហេតុនិងបច្ច័យ មានការប្រាស្រ័យ ជាគូការគិត រាវរកខុសត្រូវ តាមផ្លូវពិនិត្យ បើទាល់ការគិត ពុំអាចរកឃើញ ។ល។

                        ការ​ ឬធ្វើដំណើរដែលប្រព្រឹត្តទៅ ដើមទង ដើមចម រឿងដែលកើតឡើង (ច្រើននិយាយតែពីខាងអាក្រក់)។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

ហេដ្ឋិម

👉ថ្នាក់ពាក្យជា គុណនាម
មានន័យថា (បា.) ដែល​ជា​ខាង​ក្រោម ជា​ខាង​ក្រោយ; ដែល​យ៉ាង​អន់ យ៉ាង​ទាប​ឬ​យ៉ាង​ចុង​គេ​បំផុត ។ហេដ្ឋិមដ្ឋាន ទី​ខាង​ក្រោម ។ ហេដ្ឋិម​ទិស (ហេត-ឋិម៉ៈទឹស) ន. (បា. ហេដ្ឋិម​ទិសា) ទិស​ខាង​ក្រោម (រាប់​ក្នុង​ពួក​ទិស ១០) ។ ហេដ្ឋិម​បរិច្ឆេទ ការ​កំណត់​យ៉ាង​ទាប​ឬ​យ៉ាង​ចុង​គេ​បំផុត ។ ហេដ្ឋិម​ភាគ ភាគ​ខាង​ក្រោម ។ ហេដ្ឋិម​ភូមិ (–ភូម) ជាន់ ​ឬ​ថ្នាក់​ខាង​ក្រោម ។ល។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

ហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធរូបវន្

👉ថ្នាក់ពាក្យជា ទ្រព្យសម្បត្តិរដ្ឋ
មានន័យថា សំណុំហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធ ដែលរាប់បញ្ចូលទាំងហេ-ដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធប្រើប្រាស់សម្រាប់បម្រើវិស័យគមនាគមន៍ ថាមពល ទឹកស្អាត កាកសំណល់រឹងនិងរាវ វិស័យទូរគមនាគមន៍ និងហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធផ្សេងៗទៀត។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

ហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធផ្លូវថ្នល់

👉ថ្នាក់ពាក្យជា ទ្រព្យសម្បត្តិរដ្ឋ
មានន័យថា ដីចំណីផ្លូវ សំណង់ផ្លូវថ្នល់ ស្ថានីយចំណតរថយន្ត (បេនឡាន) បរិវេណចំណតរថយន្ត ទីសំចតរថយន្ត ស្ថានីយសេវាតាមដងផ្លូវ និងទីតាំងសម្រាកលំហែ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

ហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធនិងបណ្តាញ

👉ថ្នាក់ពាក្យជា ទ្រព្យសម្បត្តិរដ្ឋ
មានន័យថា បង្គុំនៃបរិក្ខារទូរគមនាគមន៍ ដូចជា ឋបមាណីទូរគមនាគមន៍ បណ្ដាញបញ្ជូនស៊ីញ៉ាល់ និងសំណង់ទូរគមនាគមន៍ពាក់ព័ន្ធ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

ហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធគាំទ្រវិស័យទូរគមនាគមន៍

👉ថ្នាក់ពាក្យជា ទ្រព្យសម្បត្តិរដ្ឋ
មានន័យថា ហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធទាំងឡាយណា ដែលត្រូវបានប្រើប្រាស់សម្រាប់ទ្រទ្រង់ និងគាំពារហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធទូរគមនាគមន៍។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

ហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធ

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ការងារទាំងឡាយ មានការជីក ចាក់ដី ធ្វើស្ពាន ដើម្បីរាយផ្លូវដែក ជាដើម។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

ហេដ្ឋាភូមិ

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា កម្ពស់ស្មើនឹងផ្ទៃដី ថ្នាក់គេហស្ថានដែលនៅស្មើនឹងផ្ទៃដី (ជាន់ក្រោម)។
ឧទាហរណ៍៖ (ឯកសារយោង វាក្យបរិវត្តន៍ សម ថាំង)

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

ហេញ

👉ថ្នាក់ពាក្យជា គុណនាម
មានន័យថា (ម. ព. ហិញ) ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

ហេងហាង

👉ថ្នាក់ពាក្យជា គុណនាម
មានន័យថា ក្តៅ​រហេងរហាង​ខ្លាំង។
ឧទាហរណ៍៖ ក្តៅ​ហេងហាង ។

                    ចិត្ត​ហេងហាងចិត្ត​រសាប់​រសល់​ឬ​ស្ទាក់​ស្ទើរ ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

ហេង

👉ថ្នាក់ពាក្យជា គុណនាម
មានន័យថា ក្តៅ​រហេងរហាង ក្តៅ​ខ្លាំង (ដោយ​កម្តៅ​ថ្ងៃ)។
ឧទាហរណ៍៖ ធ្វើ​ការ​កណ្តាល​ថ្ងៃ​ក្តៅ​ហេង ។

                    (ចិ.) ដែល​ចម្រើន ឡើង​ដៃ មាន​លាភ មាន​ចំណេញ សម​ប្រកប; មាន​ជោគ។
ឧទាហរណ៍៖ ត្រូវ​លើ​ថ្ងៃ​ហេង ត្រូវ​លើ​ថ្ងៃ​មាន​លាភ មាន​ចំណេញ ។ ព. ផ្ទ. ស៊យ ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

ហេ !

👉ថ្នាក់ពាក្យជា អាល
មានន័យថា ពាក្យ​ស្រែក​ហៅ​មិន​ចេញ​ឈ្មោះ​ដោយ​ការ​ឥត​គោរព ដោយ​មើល​ងាយ។

👉ថ្នាក់ពាក្យជា ឧទានសព្ទ
មានន័យថា សូរ​ស្រែក​ហ៊ោ​ច្រើន​គ្នា ដោយ​សេចក្ដី​រីករាយ​សប្បាយ ឬ​ដោយ​អំណរ​ព្រោះ​មាន​ជ័យ​ជម្នះ​ជាដើម​ ។ ហ៊េ !

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

ហេ

👉ថ្នាក់ពាក្យជា កិរិយាវិសេសន៍
មានន័យថា ដែល​ស្ទុះ​ ឬ​រត់​សំដៅ​ត្រង់​មិន​ទទីមទទាម ។
ឧទាហរណ៍៖ ស្ទុះ​ហេ​ចូល​ទៅ, រត់​ហេ​ចុះ​ហេ​ឡើង ។

👉ថ្នាក់ពាក្យជា ឧទានសព្ទ
មានន័យថា សូរ​សម្រែក​សេះ ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

ហៀវហោះ

👉ថ្នាក់ពាក្យជា កិរិយាសព្ទ
មានន័យថា ហោះ​លឿន​ប្លៀវ ហោះ​ផ្លេកផ្លោះ​ច្រៀវច្រៃ ។
ឧទាហរណ៍៖ យក្ស​ហៀវ​ហោះ (ច្រើន​ប្រើ​ក្នុង​កាព្យ) : យន្ត​មេឃ​ហៀវ​ហោះ រម្លង​ចន្លោះ ដង​ភ្នំ​នានា ត្រដែតត្រដឹម សន្លឹម​នេត្រា ឰដ៏​វេហាស៍ ដូច​ក្រៀល​បក្សី ។អ្នក​ជិះ​ក្នុង​យន្ត ក្រឡេក​គយគន់ មើល​មក​ផែន​ដី ឃើញ​ឆ្ងាយ​លន្លឹម គួរ​ព្រឹម​ហឫទ័យ បែរ​ជា​ឥត​ភ័យ ព្រោះ​អាង​គ្រឿង​ចក្រ ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

ហៀវ

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ចង្កូមសេះឈ្មោល ។
ឧទាហរណ៍៖ សេះដុះហៀវ ( ដុះក្នុងកាលដែលពេញទំហំ ) ។ ព. ទ. បុ. សេះញីដុះហៀវ មាន់ញីរងាវ ស្រីច្រៀងខាតល័ក្ខណ៍ ( សេចក្ដីងាយមិនបាច់អធិប្បាយ; ប៉ុន្តែក្នុងសម័យនេះ សកលលោករាប់អានស្រីចេះច្រៀងពីរោះថា”មានតម្លៃ” មិនបង្អាប់ថា”ខាតល័ក្ខណ៍” ដូច ព. ទ. បុ. នេះទេ ) ។

👉ថ្នាក់ពាក្យជា គុណនាម
មានន័យថា ( ស. ប្រើជា ហ្យើ់វ អ.ថ. ហ្យើ់វ ) ហួត, ហួតហែង ។
ឧទាហរណ៍៖ ប្រេង​ហៀវ ។ ហៀវ​ហែង ហៀវ​ហួត រឹង​ស្ងួត (ម. ព. ហែង ផង) ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

ហៀ

👉ថ្នាក់ពាក្យជា គុណនាម
មានន័យថា ស្តើង​ណាស់ ។
ឧទាហរណ៍៖ ស្តើង​ហៀ សម្តើង​ហៀ គឺ​ស្តើង​សើក​ប៉ប្រើក ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

ហើរ

👉ថ្នាក់ពាក្យជា កិរិយាសព្ទ
មានន័យថា ទៅ​ឯ​អាកាស​ដោយ​កម្លាំង​ស្លាប​ជក់​ខ្យល់ ។
ឧទាហរណ៍៖ សត្វ​ហើរ​ព្រាត។

                     រសាត់​ឡើង​ដោយ​កម្លាំង​ខ្យល់ ។
ឧទាហរណ៍៖ ស្លឹក​ឈើ​ហើរ។

                     ឡើង​ទៅ​ឯ​អាកាស​ដោយ​ជក់​ខ្យល់ ។
ឧទាហរណ៍៖ ខ្លែង​ហើរ។

                     ខ្ចរខ្ចាយ​ទៅ។
ឧទាហរណ៍៖ សម្តី​ហើរ​តាម​ខ្យល់ សម្តី​ខ្ចរខ្ចាយ​វែង​ឆ្ងាយ​ទៅ ។

👉ថ្នាក់ពាក្យជា គុណនាម
មានន័យថា ដែល​លូត​វែង​ខ្ពស់​ឡើង (ចំពោះ​តែ​ទំពាំង) ។
ឧទាហរណ៍៖ ទំពាំង​ហើរ​។

                     ហោះ​ហើរ (ម. ព. ហោះ) ។

                      (ព. ប្រ.) ដែល​ថយ​ខ្សោយ​ព័ណ៌ សៅ​សម្បុរ​ព្រោះ​ត្រូវ​កម្តៅ​ថ្ងៃ​ជាដើម

ឧទាហរណ៍៖ សំពត់​ហើរ​ព័ណ៌ ។

                    ពាក្យ​សាមញ្ញ​និយាយ​ក្លាយ​មក​ពី ហឹរ (ម. ព. នេះ) ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

ហើយ

👉ថ្នាក់ពាក្យជា គុណនាម
មានន័យថា ដែល​ស្រេច រួច រួច​ស្រេច; រួចរាល់; ស្រេចបាច់; ដែល​កន្លង​ទៅ​ជា​ស្រេច។
ឧទាហរណ៍៖ ធ្វើ​ការ​មិន​ទាន់​ហើយ ធ្វើ​នេះ​ហើយ​ធ្វើ​នុះ​ទៀត ។ ហើយ​ក៏ និ. រួច​ក៏ ។ ហើយ​គ្នា និ. ស្រេច​គ្នា លែង​ទាក់ទិន​គ្នា​ទៅ​ទៀត : ហើយ​គ្នា​តែ​ប៉ុណ្ណេះ ឬ តែ​ប៉ុណ្ណេះ​ក៏​ហើយ​គ្នា ។ ពាក្យ​លាន់​មាត់​ដោយ​នឹក​ស្តាយ ដោយ​តូច​ចិត្ត ឬ​ដោយ​អស់​សង្ឃឹម : ហើយ​គ្នា ! អស់​កើត​ជា​អី​ហើយ !; ច្រើន​ថា ហើយ​គ្នា​តែ​ម្តង ! ។ ហើយ​ដោយ ឬដ៏​ហើយ​ដោយ គុ. ដែល​ធ្វើ​ដោយ : ហើយ​ដោយ​មាស ឬ ដ៏​ហើយ​ដោយ​មាស ដែល​ធ្វើ​ដោយ​មាស ដែល​យក​មាស​ធ្វើ(ត្រូវ​នឹង បា. មយ ដែល​យើង​ប្រើ​ជា –ម័យ ដូច​ជា លោហ​ម័យ សុវណ្ណ​ម័យ ជាដើម) ។ ហើយ​ពី និ. រួច​ពី អស់​ពី :ហើយ​ពី​នុ៎ះ​នោះ រួច​ពី​នុ៎ះ​នោះ ។ ហើយ​ហោង (–អ្ហង) ស្រេច​ហោង (ម. ព. ហោង និ. ផង) ។ល។ 👉ថ្នាក់ពាក្យជា កិរិយាវិសេសន៍
មានន័យថា ដែល​ស្រេច រួច រួច​ស្រេច; រួចរាល់; ស្រេចបាច់; ដែល​កន្លង​ទៅ​ជា​ស្រេច។
ឧទាហរណ៍៖ ធ្វើ​ការ​មិន​ទាន់​ហើយ ធ្វើ​នេះ​ហើយ​ធ្វើ​នុះ​ទៀត ។ ហើយ​ក៏ និ. រួច​ក៏ ។ ហើយ​គ្នា និ. ស្រេច​គ្នា លែង​ទាក់ទិន​គ្នា​ទៅ​ទៀត : ហើយ​គ្នា​តែ​ប៉ុណ្ណេះ ឬ តែ​ប៉ុណ្ណេះ​ក៏​ហើយ​គ្នា ។ ពាក្យ​លាន់​មាត់​ដោយ​នឹក​ស្តាយ ដោយ​តូច​ចិត្ត ឬ​ដោយ​អស់​សង្ឃឹម : ហើយ​គ្នា ! អស់​កើត​ជា​អី​ហើយ !; ច្រើន​ថា ហើយ​គ្នា​តែ​ម្តង ! ។ ហើយ​ដោយ ឬដ៏​ហើយ​ដោយ គុ. ដែល​ធ្វើ​ដោយ : ហើយ​ដោយ​មាស ឬ ដ៏​ហើយ​ដោយ​មាស ដែល​ធ្វើ​ដោយ​មាស ដែល​យក​មាស​ធ្វើ(ត្រូវ​នឹង បា. មយ ដែល​យើង​ប្រើ​ជា –ម័យ ដូច​ជា លោហ​ម័យ សុវណ្ណ​ម័យ ជាដើម) ។ ហើយ​ពី និ. រួច​ពី អស់​ពី :ហើយ​ពី​នុ៎ះ​នោះ រួច​ពី​នុ៎ះ​នោះ ។ ហើយ​ហោង (–អ្ហង) ស្រេច​ហោង (ម. ព. ហោង និ. ផង) ។ល។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

ហើមស្រក

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ឈ្មោះ​ជំងឺ​មួយ​ប្រភេទ ហើម​ៗ​ស្រក​ៗ​សា​ចុះ​សា​ឡើង​រឿយ​ៗ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

ហើមធំ

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ឈ្មោះដើមឈើធំម៉្យាងកម្ពស់ពី ១៥ ទៅ ៣០ម ដុះក្នុងព្រៃស្រោង និងព្រៃល្បោះ នៃប្រទេសថៃ ខ្មែរ និងវៀតណាម។ ជ័រវា គេយកទុកដុត ជាគ្រឿងក្រអូបថ្វាយព្រះ ពេលមានបុណ្យទាន។ គ្រូថ្នាំយកសំបកដើមហើមធំ ធ្វើឱសថព្យាបាលជំងឺរាកមួល និងហើយពោះវៀន។ ឈើមានពណ៌លឿង ផុយណាស់ គេអាចដុតធ្វើព្យូងថ្មបានល្អ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

ហើម

👉ថ្នាក់ពាក្យជា កិរិយាសព្ទ
មានន័យថា ទុល​ប៉ោង​សាច់​ឡើង​កំពុង​ធំ​ខ្ពស់​ជាង​ប្រក្រតី​ដើម។
ឧទាហរណ៍៖ ហើម​ជើង ហើម​ពោះ; ខ្មោច​ហើម​ស្ពីង ជើង​ស្តាំ​ហើម​ខ្លាំង​មិន​ស្រក ។

👉ថ្នាក់ពាក្យជា គុណនាម
មានន័យថា ទុល​ប៉ោង​សាច់​ឡើង​កំពុង​ធំ​ខ្ពស់​ជាង​ប្រក្រតី​ដើម។
ឧទាហរណ៍៖ ហើម​ជើង ហើម​ពោះ; ខ្មោច​ហើម​ស្ពីង ជើង​ស្តាំ​ហើម​ខ្លាំង​មិន​ស្រក ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

ហើប

👉ថ្នាក់ពាក្យជា កិរិយាសព្ទ
មានន័យថា របើក​ងើប​ឃ្លាត​ពី​ទី​ប្រក្រតី ។
ឧទាហរណ៍៖ ក្តារ​ជញ្ជាំង​ហើប។

                      អណ្តែត​ងើប​ខ្ពស់​ឡើង ។
ឧទាហរណ៍៖ លុះ​កើប​យក​ស្រូវ​ខ្លះ​ចេញ​ទៅ មាឌ​ទូក​ហើប​ពី​ក្នុង​ទឹក​បាន មួយ​ចំអាម។

                      លើក​ ឬ​ក្រោក​ឲ្យ​ឃ្លាត​ឡើង​បន្តិច (បង្ហើប) ។
ឧទាហរណ៍៖ ទាញ​ឡើង​ឲ្យ​ហើប លើក​មិន​ហើប; ក្រោក​មិន​ហើប​ពី​កន្ទេល។

                      បញ្ចេញ​វាចា​ឬ​ចេញ​ស្តី។
ឧទាហរណ៍៖ ទុក​ជា​ស្តី​ឲ្យ​យ៉ាង​ណា​ក៏​មិន​ហ៊ាន​ហើប ។

                      ហើប​មាត់ បើក​មាត់​ឬ​ហា​មាត់​ស្តី ។ ហើប​មាត់​មិន​រួច ស្ងៀម​ឈឹង; ស្តី​ថា​មិន​កើត មិន​ហ៊ាន​ស្តី​ថា ។ ហើប​ហា ហា​មាត់​ឬ​បើក​មាត់​ស្តី ។ល។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

ហួស

👉ថ្នាក់ពាក្យជា កិរិយាសព្ទ
មានន័យថា កន្លង​ ឬ​រំលង​ហើយ ។
ឧទាហរណ៍៖ ហួស​ពេល។

                       ផុត​រលត់ (ស្លាប់)
ឧទាហរណ៍៖ ហួស​ហើយ (ព. សា.) ។

👉ថ្នាក់ពាក្យជា គុណនាម
មានន័យថា ដែលកន្លង, រំលង; លើស, លើសលុប, លើសលែង, ក្រៃលែង; លុបលើ; ជ្រុល; ជាង; …។ ហួសកម្លាំង លើសពីកម្លាំង,លុបលើកម្លាំង ។ ហួសការ ជ្រុលការ, អស់អំណាចការ; ខូចការ ។ ហួសកំណត់ លើសពីកំណត់ ។ ហួសកំណោស លើសប្រមាណ, លើសពីកំណត់ ។ ហួសខ្នាត លើសពីខ្នាត ។ ហួសគិត អស់គិតទៅទៀតកើត ។ ហួសចិត្ត ហួសគំនិត,ហួសគិត ។ ហួសប្រមាណ លើសពីប្រមាណ ។ ហួសពេក ជ្រុលពេក ។ ហួសមាឌ ឬ-មាត្រ លុបមាឌ ។ ហួសវិស័យ ផុតវិស័យ, ក្រៅវិស័យ ។ ហួសហេតុ ក្រៃលែងជាងហេតុ ។ ហួសពីនោះទៅរំលងពីនោះទៅ ។ ចេះហួស ចេះជ្រុល ។ ចេះហួសគេ ចេះជាងគេ ឬចេះលើសគេ ។ ល ។

👉ថ្នាក់ពាក្យជា កិរិយាវិសេសន៍
មានន័យថា ដែលកន្លង, រំលង; លើស, លើសលុប, លើសលែង, ក្រៃលែង; លុបលើ; ជ្រុល; ជាង; …។ ហួសកម្លាំង លើសពីកម្លាំង,លុបលើកម្លាំង ។ ហួសការ ជ្រុលការ, អស់អំណាចការ; ខូចការ ។ ហួសកំណត់ លើសពីកំណត់ ។ ហួសកំណោស លើសប្រមាណ, លើសពីកំណត់ ។ ហួសខ្នាត លើសពីខ្នាត ។ ហួសគិត អស់គិតទៅទៀតកើត ។ ហួសចិត្ត ហួសគំនិត,ហួសគិត ។ ហួសប្រមាណ លើសពីប្រមាណ ។ ហួសពេក ជ្រុលពេក ។ ហួសមាឌ ឬ-មាត្រ លុបមាឌ ។ ហួសវិស័យ ផុតវិស័យ, ក្រៅវិស័យ ។ ហួសហេតុ ក្រៃលែងជាងហេតុ ។ ហួសពីនោះទៅរំលងពីនោះទៅ ។ ចេះហួស ចេះជ្រុល ។ ចេះហួសគេ ចេះជាងគេ ឬចេះលើសគេ ។ ល ។

👉ថ្នាក់ពាក្យជា និបាតសព្ទ
មានន័យថា ដែលកន្លង, រំលង; លើស, លើសលុប, លើសលែង, ក្រៃលែង; លុបលើ; ជ្រុល; ជាង; …។ ហួសកម្លាំង លើសពីកម្លាំង,លុបលើកម្លាំង ។ ហួសការ ជ្រុលការ, អស់អំណាចការ; ខូចការ ។ ហួសកំណត់ លើសពីកំណត់ ។ ហួសកំណោស លើសប្រមាណ, លើសពីកំណត់ ។ ហួសខ្នាត លើសពីខ្នាត ។ ហួសគិត អស់គិតទៅទៀតកើត ។ ហួសចិត្ត ហួសគំនិត,ហួសគិត ។ ហួសប្រមាណ លើសពីប្រមាណ ។ ហួសពេក ជ្រុលពេក ។ ហួសមាឌ ឬ-មាត្រ លុបមាឌ ។ ហួសវិស័យ ផុតវិស័យ, ក្រៅវិស័យ ។ ហួសហេតុ ក្រៃលែងជាងហេតុ ។ ហួសពីនោះទៅរំលងពីនោះទៅ ។ ចេះហួស ចេះជ្រុល ។ ចេះហួសគេ ចេះជាងគេ ឬចេះលើសគេ ។ ល ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

ហួល

👉ថ្នាក់ពាក្យជា គុណនាម
មានន័យថា ឈឺ​អួល​ស្រយង់​ខ្លាំង​ដោយ​មាន​ប៉ៈ​ទង្គុកទង្គិច​ត្រូវ​សរសៃ​អណ្ឌៈ ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

ហួរ

👉ថ្នាក់ពាក្យជា កិរិយាសព្ទ
មានន័យថា ស្រូប​រាវ​ដោយ​ចំពុះ (ចំពោះ​តែ​សត្វ​ពួក​ទា ​ពួក​ក្ងាន)
ឧទាហរណ៍៖ ទា​ហួរ ប្រវឹក​ហួរ ។ ហួរ​ហែក ឬ ហែក​ហួរ ហែក​ច្រៀក​ខ្ទេចខ្ទី ឬ​ហែក​ឈ្លី​ញីញក់ ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

ហួយ

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា (ចិ. ហូយហួយ) ឈ្មោះ​ល្បែង​ស៊ី​សង​មួយ​ប្រភេទ មាន​ដើម​កំណើត​អំពី​ពួក​ចិន​លេង​ដោយ​ចេញ​រូប​មាន ៣៦ រូប​ណា​មួយ ឬ​ចេញ​តួ​អក្សរ តួ​លេខ ៣៦ តួ តួ​ណា​មួយ ចេញ​ក្នុង​មួយ​ថ្ងៃ​ពីរ​ពេល ព្រឹក​ម្តង​ល្ងាច​ម្តង ឲ្យ​ពួក​អ្នក​ចូល​ចិត្ត​លេង​ចាក់​ផ្សង​តាម​សំណាង ជា​ល្បែង​នាំ​ឲ្យ​មនុស្ស​ទាំងឡាយ​ញៀន​ជាប់​ចិត្ត​មិន​ងាយ​លែង​លេង នាំ​ឲ្យ​ខាត​វេលា​ធ្វើ​ការ​របរ​ និង​ការ​សិក្សា ហិន​ហោច​ទ្រព្យ​សម្បត្តិ​មិន​ភ្ញាក់​ខ្លួន (មាន​តែ​ក្នុង​សម័យ​ពី​ដើម)។
ឧទាហរណ៍៖ អ្នក​លេង​ហួយ​ច្រើន​តែ​ផ្សង​យល់​សប្ន  ឬ ស្វែង​រក​គ្រូ​ចេះ​យឹត​ចេះ​ខាប ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

ហួម៉ៃ

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ( ស. ហ្វ័មៃ អ. ថ. ហួ៎ម៉ាយ់ < ហ្វ័”ក្បាល” + មៃ “ឈើ” = ក្បាលស៊ូធន់ការវាយកាប់ដូចជាឈើ ) អ្នកលេងកាប់ចាក់ដៃជាឬយ៉ាងប៉ិន, យ៉ាងពូកែ
ឧទាហរណ៍៖ ពួក​ហួម៉ៃ អ្នក​លេង​ហួម៉ៃ ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

ហួម

👉ថ្នាក់ពាក្យជា ឧទានសព្ទ
មានន័យថា សូរ​ស្ងាប​ខ្លាំង។
ឧទាហរណ៍៖ ស្ងាប​ហួម ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

ហួត

👉ថ្នាក់ពាក្យជា កិរិយាសព្ទ
មានន័យថា ជ្រាប​បាត់​អស់ ជ្រាប​រីង​អស់ ។
ឧទាហរណ៍៖ ទឹក​ហួត​អស់។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

ហួញ

👉ថ្នាក់ពាក្យជា គុណនាម
មានន័យថា គ្រែត; ស្ញូញ (ចំពោះ​តែ​ជូរ)។
ឧទាហរណ៍៖ អម្ពិល​ជូរ​ហួញ; មុខ​ជូរ​ហួញ ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

ហួច

👉ថ្នាក់ពាក្យជា កិរិយាសព្ទ
មានន័យថា បង្ហើប​ក្របួច​បបូរ​មាត់​បញ្ចេញ​សូរ​សព្ទ​តូច​គ្រលួច (ច្រើន​ប្រើ​ជា​បទ​ភ្លេង)។
ឧទាហរណ៍៖ ហួច​បទ​អុំ​ទូក ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

ហួងហែន

👉ថ្នាក់ពាក្យជា កិរិយាសព្ទ
មានន័យថា (មើល​ក្នុង​ពាក្យ ហួងហែង) ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

ហួងហែង

👉ថ្នាក់ពាក្យជា កិរិយាសព្ទ
មានន័យថា ( ស. ហ្វង អ. ថ. ហួ៎ង”រក្សា, គ្រប់គ្រង, ថែទាំ; មិនចង់ឲ្យ”, ហន អ.ថ. ហែ៎ន”កាន់កាប់,បីបាច់,ចាំរក្សា” > ហ្វងហន អ. ថ. ហួ៎ងហែ៎ន ) កាន់កាប់រក្សាឲ្យនៅក្នុងអំណាចខ្លួន,ខារខាំងមិនឱ្យបានទៅអ្នកដទៃ
ឧទាហរណ៍៖ ហួងហែង​ទ្រព្យ ហួងហែង​រក្សា​ស្រែ​ចម្ការ ។

                     ហួងហែង​ឲ្យ​ស្រេច​លើ​ខ្លួន។
ឧទាហរណ៍៖ ម្ហូប​ចំណី​ទាំង​នេះ​ជា​សាធារណៈ មិន​ត្រូវ​អ្នក​ណា​ហួងហែង​ទេ ! (និយាយ​ថា ហួងហែន ក៏​មាន តែ​មិន​សូវ​ប្រើ) ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

ហួង

👉ថ្នាក់ពាក្យជា កិរិយាសព្ទ
មានន័យថា ( ស. ហ្វង អ. ថ. ហួ៎ង”រក្សា, គ្រប់គ្រងរក្សា, ថែទាំ; មិនចង់ឲ្យ” ឬ ហ្វ់ង អ.ថ. ហួង “កួចកាន់; តោងទាម; មានកង្វល់ទៅរក” ) ទាមយក, តោងទាម; ខារខាំង
ឧទាហរណ៍៖ ហួង​យក​ទ្រព្យ​សម្បាច់; ហួង​ប្រយោជន៍​ឲ្យ​បាន​តែ​ខ្លួន​ម្នាក់​ឯង ។

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា (ស. ព្ចេ៍ង អ.ថ. ហ្វឿង់”ប្រាក់តម្លៃ៨អ័ដ្ឋសម័យពីដើម=១២សតាង្គកន្លះសម័យបច្ចុប្បន្ន”) ឈ្មោះរូបប្រាក់សម័យបុរាណ សម្រាប់ចាយក្នុងកម្ពុជរដ្ឋ តម្លៃ១០ សេនសម័យសព្វថ្ងៃ ។
ឧទាហរណ៍៖ ពីរ​ហួង​ជា​មួយ​ស្លឹង បួន​ស្លឹង ជា​មួយ​បាទ (= ៨០ សេន); ប៉ុន្តែ​ក្នុង​រជ្ជ​កាល​ខ្លះ​គិត​តម្លៃ​មួយ​ហួង​ត្រឹម​តែ ៧ សែន​កន្លះ ពីរ​ហួង​ជា​មួយ​ស្លឹង = (១៥​សេន), បួន​ស្លឹង​ជា​មួយ​បាទ = (៦០​សេន) ។ ចាស់​ទុំ​ពី​ដើម​ច្រើន​ប្រដៅ​កូន​ចៅ​ថា : បាន​ប្រាក់​មួយ​ហួង​មួយ​ស្លឹង​ត្រូវ​សន្សំ ទុក កុំ​ចាយ​វាយ​កញ្ជះកញ្ជាយ​ពេក !

👉ថ្នាក់ពាក្យជា គុណនាម
មានន័យថា ដែល​មាន​ក្លិន​ល្អ​ ឬ​អាក្រក់​ធុំ​ច្បាស់​ប្រាកដ ដែល​ធុំ​ក្លិន​ភាយ ។
ឧទាហរណ៍៖ ធុំ​ក្លិន​ក្រអូប​ហួង ធុំ​ក្លិន​ស្អុយ​ហួង។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

ហូឡង់

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ប្រទេស ហូឡង់, (រាជធានី/​រដ្ឋធានី) អាំស្ទែដាំ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

ហូល

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ឈ្មោះ​សំពត់​សូត្រ​របស់​ខ្មែរ ត្បាញ​ដោយ​សូត្រ​ចង​គាធ​លើក​ជា​គោម​ជា​ក្រឡា​ក្បាច់​រចនា​វិចិត្រ​ផ្សេង​ៗ​តាម​ចំពោះ​និង​សេចក្តី​ពេញ​ចិត្ត​នៃ​អ្នក​ត្បាញ ជា​ការ​យ៉ាង​ល្អិត​ធ្វើ​ដោយ​ផ្ចិតផ្ចង់​មមឹះមមៀវ​របស់​ស្រ្តី​ខ្មែរ។
ឧទាហរណ៍៖ ហូល​ប្រុស ហូល​ស្រី ។ហូល​ជរ ហូល​ដែល​ត្បាញ​លើក​ជា​ក្បាច់​ជរ​ត្រង់​ជាយ ។ ព. កា. ថា : មេ​បា​ស្លៀក​ហូល​ជរ សម្តី​ខ្ទរ​ប្រកាន់​ច្បាប់ ឲ្យ​ត្រូវ​តាម​ទម្លាប់ សណ្តាប់​ធ្នាប់​ទម្រង់​ការ ។ ពី​បូរាណ​ព្រេងព្រឹទ្ធ ត្រូវ​តែ​គិត​តាម​វោហារ ចាស់​ទុំ​ជា​អាចារ្យ ទើប​កិច្ច​ការ​បាន​ចម្រើន ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

ហូរ

👉ថ្នាក់ពាក្យជា កិរិយាសព្ទ
មានន័យថា រឥល​ជ្រុល​ទៅ​ឯង នៃ​ទឹក​ ឬ​វត្ថុ​រាវ នៃ​ខ្សាច់​ជាដើម ។
ឧទាហរណ៍៖ ទឹក​ហូរ ឈាម​ហូរ ទឹក​ភ្នែក​ហូរ​រហាម ។

                      បោល​ជ្រំ​ៗ​ជើង (ចំពោះ​តែ​គោ ក្របី)។
ឧទាហរណ៍៖ គោ​ហូរ ។

👉ថ្នាក់ពាក្យជា គុណនាម
មានន័យថា (ព. ប្រ.) រឥល​ឥត​ទើស​ទាក់ មិន​រអាក់​រអួល : និយាយ​ហូរ មើល​សំបុត្រ​ហូរ; សម្តី​ហូរ ។ ហូរ​ហៀរ (ម. ព. ហៀរ) ។ ហូរ​ហែកិ. វិ. ដែល​ហែ​ៗ​គ្នា​មិន​ដាច់ ដែល​ចេះ​តែ​មាន​បន្ត​គ្នា​មិន​ដាច់ : មាន​គេ​ទៅ​មក​ហូរ​ហែ ។ ព. ទ. បុ. បែក​ជា​អូរ​ហូរ​ទៅ​ជា​ស្ទឹង (មើល​ក្នុង​ពាក្យ បែក) ។

👉ថ្នាក់ពាក្យជា កិរិយាវិសេសន៍
មានន័យថា (ព. ប្រ.) រឥល​ឥត​ទើស​ទាក់ មិន​រអាក់​រអួល : និយាយ​ហូរ មើល​សំបុត្រ​ហូរ; សម្តី​ហូរ ។ ហូរ​ហៀរ (ម. ព. ហៀរ) ។ ហូរ​ហែកិ. វិ. ដែល​ហែ​ៗ​គ្នា​មិន​ដាច់ ដែល​ចេះ​តែ​មាន​បន្ត​គ្នា​មិន​ដាច់ : មាន​គេ​ទៅ​មក​ហូរ​ហែ ។ ព. ទ. បុ. បែក​ជា​អូរ​ហូរ​ទៅ​ជា​ស្ទឹង (មើល​ក្នុង​ពាក្យ បែក) ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

ហូប

👉ថ្នាក់ពាក្យជា កិរិយាសព្ទ
មានន័យថា បរិភោគ​ភោជនាហារ (ស៊ី) ។ សម្តី​សម្រាប់​ហៅ​ការ​បរិភោគ​នៃ​មនុស្ស​ស្មើ​ភាព​នឹង​ខ្លួន​ឬ​តូច​ជាង​ខ្លួន ដោយ​សេចក្ដី​គួរ​សម ជា​សម្តី​ខ្ពស់​ជាង​ពាក្យ អាស្រ័យ ទាប​ជាង​ពាក្យ ពិសា។
ឧទាហរណ៍៖ អ្នក​ហូប​បាយ​ហើយ​ឬ​នៅ ? ឯង​រាល់​គ្នា​ម៉េច​ក៏​មិន​នាំ​គ្នា​ហូប​បាយ​ឲ្យ​ហើយ​ពី​ថ្ងៃ​ពី​ភ្លឺ​ទៅ ?

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

ហូនហ៊ក់

👉ថ្នាក់ពាក្យជា គុណនាម
មានន័យថា ចាស់​គ្រាំគ្រា​ខ្លាំង ចាស់​ណាស់។
ឧទាហរណ៍៖ ចាស់​ហូនហ៊ក់ ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

ហូតថ្នាក់

👉ថ្នាក់ពាក្យជា គុណនាម
មានន័យថា ដែល​នៅ​ថ្មោង​ឥត​ទាន់​សៅហ្មង បរិសុទ្ធ​ស្អាត ថ្មី​ចែស; ដែល​នៅ​កំលោះ​ឬ​នៅ​ក្រមុំ​សុទ្ធសាធ។
ឧទាហរណ៍៖ របស់​ថ្មី​ហូត​ថ្នាក់; កំលោះ​ហូត​ថ្នាក់ ក្រមុំ​ហូត​ថ្នាក់ ។ (ព. កា.) : កំលោះ​ហូត​ថ្នាក់ ត្រូវ​យល់​ឲ្យ​ជាក់ នូវ​មាត្រា​ច្បាប់ កូន​គេ​ក្រមុំ កុំ​ហ៊ាន​ពាល់​ចាប់ ពុំ​បាន​ទេ​ស្លាប់ ប្រយោជន៍​លោកីយ៍ ។ ក្រមុំ​ហូត​ថ្នាក់ ត្រូវ​រក្សា​លក្ខណ៍ ប្រយ័ត្ន​អប្រីយ៍ ត្រូវ​ប្រើ​ឫកពា ចរិយា​កូន​ស្រី ទោះ​នឹង​ស្រដី ឲ្យ​ត្រូវ​បែប​បទ ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

ហូតជាលួសបាន

👉ថ្នាក់ពាក្យជា គីមី
មានន័យថា លោហៈមានលទ្ធភាពហូតជាលួស អាចបត់បែនបាន និងងាយចាក់ពុម្ភ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

ហូត

👉ថ្នាក់ពាក្យជា កិរិយាសព្ទ
មានន័យថា ទាញ​ដក​យក​ឲ្យ​របូត​ចេញ​ពី​ក្នុង​ទី​ដែល​ធូរ។
ឧទាហរណ៍៖ ហូត​ដាវ​ចេញ​ពី​ស្រោម ហូត​ឆ្អឹង​ត្រី​ស្ងោរ ។ ហូត​ងារ ដក​ងារ ។ ហូត​ពន្ធ យក​ពន្ធ​ទំនិញ​ដោយ​គិត​តាម​តម្លៃ​ដើម​ និង​ចំនួន​របស់ :គយ​ហូត​ពន្ធ​ក្នុង​មួយ​រយ​យក​បី (ដូច​យ៉ាង​ត្រី​ឆ្អើរ​ថ្លៃ​ដើម​១​ចង្កាក់ ១០ រៀល​ក្នុង ១០០ ចង្កាក់​គយ​ហូត​យក​តែ ៣ ចង្កាក់ គឺ​យក​ពន្ធ ៣០ រៀល) ។

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ឈ្មោះ​ល្បែង​ស៊ី​សង​មួយ​ប្រភេទ​លេង​ដោយ​អ្នក​ដែល​ជា​មេ​ចាប់​កាស​ឬ​សេន​ចេញ​ឲ្យ​ទ្រេល,… ការ​ស៊ី​សង​មាន​ទំនង​ស្រដៀង​នឹង​ធួ ។
ឧទាហរណ៍៖ ពួក​ក្មេង​លេង​ហូត (សព្វ​ថ្ងៃ​នេះ​គ្មាន​ទេ) ។

👉ថ្នាក់ពាក្យជា គុណនាម
មានន័យថា ដែល​ទាញ​ដក​យក​ឲ្យ​របូត​ចេញ​បាន ។
ឧទាហរណ៍៖ ថត​ហូត ថត​តុ​ជាដើម​ដែល​ទាញ​ហូត​ចេញ​បាន ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

ហុលៗ

👉ថ្នាក់ពាក្យជា ឧទានសព្ទ
មានន័យថា ( ម. ព. ហុរៗ ) ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

ហុរៗ

👉ថ្នាក់ពាក្យជា ឧទានសព្ទ
មានន័យថា ស្រមោច​បង្រះ​ក្នុង​ត្រចៀក​ហុរ​ៗ ។ ហុល​ៗ ។
ឧទាហរណ៍៖ ស្រមោច​បង្រះ​ក្នុង​ត្រចៀក​ហុរ​ៗ ។ ហុល​ៗ ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

ហុត—

👉ថ្នាក់ពាក្យជា កិរិយាសព្ទ
មានន័យថា (មើល​ក្នុង​ពាក្យ ហុត ឬ ហុតៈ) ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

ហុត​ភុជ ហុតពៈ ឬ ហុត​វហៈ ហុតាសន៍

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ព្រះ​អគ្គី ​ឬ​ព្រះ​អគ្និ ភ្លើង។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

ហុត​ពិធី

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ពិធី​ហុត​កម្ម ពិធី​បូជា​ភ្លើង ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

ហុត​កោវិទ

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា អ្នក​ឈ្លាស​ក្នុង​ហុត​កម្ម ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

ហុត​ករ ឬ –ការ

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា អ្នក​ធ្វើ​ហុត បើ​ស្រ្តី​ជា ហុត​ការិកា ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

ហុត​កម្ម

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ការ​ធ្វើ​ហុតៈ ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

ហុតៈ

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ( ម. ព. ហុត ) ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

ហុយហាយ

👉ថ្នាក់ពាក្យជា កិរិយាសព្ទ
មានន័យថា (ព. សា.) សាយ​ភាយ​លេច​ឮ​សុស​សព្វ ។
ឧទាហរណ៍៖ ដំណឹង​នុ៎ះ​ហុយ​យាយ​សព្វ​ទិស​ទី​អស់​ទៅ​ហើយ ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

ហុយ

👉ថ្នាក់ពាក្យជា កិរិយាសព្ទ
មានន័យថា ផ្សាយ​អណ្តែត​ឡើង ផ្សាយ​អណ្តែត​ដង្គោល​ឡើង។
ឧទាហរណ៍៖ ផ្សែង​ហុយ ឬហុយ​ផ្សែង ហុយ​ធូលី ។ បាយ​ហុយ​ៗ បាយ​ក្តៅ​ៗ ដែល​នៅ​មាន​ផ្សែង​ហុយ ។

                       ផ្សាយ​ចេញ ។
ឧទាហរណ៍៖ ហុយ​ក្លិន​ស្អុយ​ចេញ​ពី​ក្នុង​ក្តារ​មឈូស ។

                      ព. ប្រ. ផ្សាយ​ខ្ចរខ្ចាយ លេច​ឮ​សាយ​សុស ។
ឧទាហរណ៍៖ ហុយ​កេរ្តិ៍​អាក្រក់​ទៅ​សព្វ​ស្រុក ។ ប្រយ័ត្ន​កុំ​ឲ្យ​ហុយ​ហ្ន៎ះ ! ប្រយ័ត្ន​កុំ​ឲ្យ​លេច​ឮ​ត​ទៅ​ទៀត​ហ្ន៎ះ ។

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា រន្ធផើយ ។
ឧទាហរណ៍៖ ជាស​ចេញ​តាម​រន្ធ​ហុយ (ម. ព. រន្ធ ទៀត​ផង) ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

ហុតា—

មានន័យថា ( ម. ព. ហតុ— ) ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

ហុតាចារ្យ

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា អាចារ្យ​អ្នក​ចេះ​ធ្វើ​ហុត​កម្ម, អាចារ្យ​អ្នក​ចេះ​បូជា​ភ្លើង ទាំងអស់​នេះ​សុទ្ធ​តែ​ជា​លទ្ធិ​ផ្សេង​ពី​លទ្ធិ​ពុទ្ធ​សាសនា ។ល។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

ហុត

👉ថ្នាក់ពាក្យជា កិរិយាសព្ទ
មានន័យថា ស្រូប​យក​តែ​ទឹក​ ឬ​វត្ថុ​រាវ ។
ឧទាហរណ៍៖ ហុត​ទឹក​សម្ល ហុត​ឈាម។

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ចំនួនដែលស្រូបយកតែទឹកឬវត្ថុរាវ : ទឹកសម្លមួយហុត ។ ព. ទ. បុ. ហុតទឹកសំដៅកាក ឲ្យអ្វីៗឬទំនុកបម្រុង, ផ្គត់ផ្គង់ សម្លឹងសំដៅប្រយោជន៍ផ្ទាល់ខ្លួន ឬបម្រុងនឹងឲ្យបានមកជាកូនប្រសាជាដើម : ខ្ញុំទំនុកបម្រុងវាដោយស្មោះត្រង់ពិតៗ មិនមែនហុតទឹកសំដៅកាកទេ ។
( សំ. បា. ហុត ) ការបូជាយញ្ញ, ការធ្វើយញ្ញពិធី; ការបូជាភ្លើង; ការសែន,ការសែនព្រេន។ ហុតកម្ម ការធ្វើហុតៈ ។ ហុតករ ឬ-ការ អ្នកធ្វើហុត( បើស្ត្រីជា ហុតការិកា )។ ហុតកោវិទ អ្នកឈ្លាសក្នុងហុតកម្ម ។ ហុតពិធី ពិធីហុតកម្ម, ពិធីបូជាភ្លើង ។ ហុតភុជ, ហុតពៈ ឬ ហុតវហៈ, ហុតាសន៍ ព្រះអគ្គី ឬព្រះអគ្និ ( ភ្លើង )។ ហុតាចារ្យ អាចារ្យអ្នកចេះធ្វើហុតកម្ម, អាចារ្យអ្នកចេះបូជាភ្លើង( ទាំងអស់នេះសុទ្ធតែជាលទ្ធិផ្សេងពីលទ្ធិពុទ្ធសាសនា )។ ល ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

ហុច

👉ថ្នាក់ពាក្យជា កិរិយាសព្ទ
មានន័យថា ចាប់​កាន់​អ្វី​ៗ​ដោយ​ដៃ​តែ​ម្ខាង​ប្រយោល ។
ឧទាហរណ៍៖ ហុច​បារី​ឲ្យ។

                     លូក​ដៃ​ឬ​ជើង​ម្ខាង​ប្រយោល​ទៅ​រក ។
ឧទាហរណ៍៖ ហុច​ដៃ ហុច​ជើង។

                    ព. ប្រ. បោះ​សម្តី​ទៅ​រក ។
ឧទាហរណ៍៖ ហុច​សម្តី​ឲ្យ​ដឹង​ចិត្ត។

                    ប្រគល់​ខ្លួន​ឬ​សម្តែង​ខ្លួន​ប្រើប្រាស់​តាម​ត្រូវ​ការ ។
ឧទាហរណ៍៖ ហុច​ខ្លួន​ឲ្យ​ប្រើ​។

👉ថ្នាក់ពាក្យជា គុណនាម
មានន័យថា ដែល​មាន​លំនាំ​ឬ​ដំណើរ សណ្ឋាន​ដូច​ជា​ហុច។
ឧទាហរណ៍៖ មនុស្ស​ជើង​ហុច មនុស្ស​មាន​ជើង​ពិការ​ដើរ​ទៅ​មាន​លំនាំ​ដូច​ជា​ហុច​ៗ​ភ្លឹង​ៗ ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

ហុងឌូរ៉ាស

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ប្រទេស ហុងឌូរ៉ាស, (រាជធានី/​រដ្ឋធានី) តេហ្គូស៊ីហ្កាល់ប៉ា។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

ហុងគ្រី

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ប្រទេស ហុងគ្រី (រាជធានី/​រដ្ឋធានី) ប៊ុយដាប៉ែស។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

ហុងកុង

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ប្រទេស ហុងកុង, (រាជធានី/​រដ្ឋធានី) ហុងកុង។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

ហុង

👉ថ្នាក់ពាក្យជា កិរិយាសព្ទ
មានន័យថា មូរ​រុំ​ព័ទ្ធ​ជា​សំណុំ ជា​ដុំ​មូល
ឧទាហរណ៍៖ ហុង​អំបោះ។

                   ខ្ចប់​ដោយ​ក្រដាស​​ឲ្យ​ជា​កញ្ជប់​រាង​មូល​ឈរ ​ឬ​ចង​ក្រ​បួច​សំពត់​ឲ្យ​ជា​ថង់​រាង​មូល​ឈរ​ច្រក​គ្រាប់​អ្វី​ៗ
ឧទាហរណ៍៖ ហុង​ស្ករ-ស ហុង​អង្ករ។

                   ចម្អិន​សាច់​ជ្រូក​ដោយ​គ្រឿង​ផ្សំ​ស្រដៀង​នឹង​ខ ។
ឧទាហរណ៍៖ ហុង​សាច់​ជ្រូក ។

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា សាច់ជ្រូកដែលចម្អិនដោយផ្សំគ្រឿងស្រដៀងនឹងខ

ឧទាហរណ៍៖ ហុងជ្រូក ។

                      រមូរសរសៃអំបោះឬខ្សែឆ្មារដែលមូររុំព័ទ្ធជាដុំមូល ។

ឧទាហរណ៍៖ អំបោះមួយហុង ។

👉ថ្នាក់ពាក្យជា គុណនាម
មានន័យថា សាច់​ជ្រូក​ហុង ។
ដែលហុងហើយ ។

ឧទាហរណ៍៖ អំបោះហុង; ជ្រូកហុង ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត