អញ្ញាតកុលវង្ស
👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា អ្នកដែលមានវង្សត្រកូលពុំប្រាកដ។
ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត
Author: videoslearning.com
តើពាក្យ «អញ្ញាតប័ណ្ណ» មានន័យដូចម្ដេច ?
អញ្ញាតប័ណ្ណ
👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា លិខិតដែលនាវាបតីទទួលដឹងថា ខ្លួនបានទទួលទំនិញដាក់ក្នុងកប៉ាល់ហើយ។
ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត
តើពាក្យ «អញ្ញាតកវេសក» មានន័យដូចម្ដេច ?
អញ្ញាតកវេសក
👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ( បា. ) អ្នកភៀសខ្លួន។
ឧទាហរណ៍៖ មានអញ្ញាតកវេសកមកពីបរទេស; មនុស្សនោះជាអញ្ញាតកវេសក ព្រមទាំងប្រពន្ធជាអញ្ញាតកវេសិកាមកជាមួយគ្នាផងដែរ។
ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត
តើពាក្យ «អញ្ញាតកវេស» មានន័យដូចម្ដេច ?
អញ្ញាតកវេស
👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ( បា. ) ការភៀសខ្លួនមិនឲ្យគេស្គាល់។
ឧទាហរណ៍៖ ដោះខ្លួនចេញទៅនៅស្រុកដទៃដោយអញ្ញាតកវេស។
👉ថ្នាក់ពាក្យជា កិរិយាវិសេសន៍
មានន័យថា ដោយមិនចង់ឱ្យនរណាដឹង ដោយបន្លំឈ្មោះ។
ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត
តើពាក្យ «អញ្ញាត» មានន័យដូចម្ដេច ?
អញ្ញាត
👉ថ្នាក់ពាក្យជា គុណនាម
មានន័យថា ( បា.; សំ. អជ្ញាត ) ដែលមិនដឹង, មិនស្គាល់, មិនចេះ, មិនយល់; ល្ងង់; ដែលគេមិនស្គាល់; ពុំប្រាកដ ។ អញ្ញាតកុលវង្ស ( —កុ-ល៉ៈវង់ ) អ្នកដែលមានវង្សត្រកូលពុំប្រាកដ ។ អញ្ញាតកេត ឬ —វាស អ្នកដែលមានលំនៅពុំប្រាកដ; មនុស្សសាត់អណ្ដែត ។ អញ្ញាតក្រឹត អ្នកដែលធ្វើអ្វីៗស្មានៗ ព្រោះពុំយល់ការ ។ អញ្ញាតជន ( —ជន់ ) មនុស្សដែលគេពុំស្គាល់ ។ អញ្ញាតសីល អ្នកដែលមានសណ្ដាប់ធ្នាប់ឬសំបុកទ្រយុកយ៉ាងណាគេពុំអាចដឹងបាន ។ ល ។
ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត
តើពាក្យ «អញ្ញវាទកម្ម» មានន័យដូចម្ដេច ?
អញ្ញវាទកម្ម
👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ( បា. ) សម្ដីពោលគេចកែផ្សេងទីទៃពីការណ៍ពិត គឺបើគេសួរពីរឿងអ្វីមួយខ្លួនក៏បែរជាឆ្លើយឬនិយាយបន្លែបន្លប់ពីរឿងឬពីហេតុដទៃទៅវិញ
ឧទាហរណ៍៖ អ្នកជាប់ចោទឬអ្នកធ្វើជាសាក្សីគេ ត្រូវឆ្លើយឬត្រូវនិយាយតាមការណ៍ពិត មិនត្រូវធ្វើអញ្ញវាទកម្មឡើយ ទើបរាប់ថាជាមនុស្សកាន់សុចរិតពិតត្រង់ ។
ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត
តើពាក្យ «អញ្ញមញ្ញសង្គ្រោះ» មានន័យដូចម្ដេច ?
អញ្ញមញ្ញសង្គ្រោះ
👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ការសង្គ្រោះដល់គ្នាទៅវិញទៅមក សមាគមដែលបង្កើតឡើង សម្រាប់ប្រមូលប្រាក់សង្គ្រោះគ្នា។
ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត
តើពាក្យ «អញ្ញប្បដិប័ន្ន» មានន័យដូចម្ដេច ?
អញ្ញប្បដិប័ន្ន
👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ដែលប្រកាន់ចិត្តប្រឆាំងនឹងគន្ថបដិបទា អ្នកប្រៀនប្រដៅលទ្ធិដែលប្រឆាំងនឹងគន្ថបដិបទា។
👉ថ្នាក់ពាក្យជា គុណនាម
មានន័យថា ដែលប្រកាន់ចិត្តប្រឆាំងនឹងគន្ថបដិបទា អ្នកប្រៀនប្រដៅលទ្ធិដែលប្រឆាំងនឹងគន្ថបដិបទា។
ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត
តើពាក្យ «អញ្ញប្បដិបត្តិ» មានន័យដូចម្ដេច ?
អញ្ញប្បដិបត្តិ
👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ការប្រឆាំង ជំទាស់នឹងមនោសញ្ចេតនារបស់គន្ថបដិបទា (ម.ព នោះ)។
ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត
តើពាក្យ «អញ្ញបទ» មានន័យដូចម្ដេច ?
អញ្ញបទ
👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ( បា.; សំ. អន្យ— ) បទដទៃ គឺបទដែលស្ទុះចេញពីក្នុងវិគ្គហៈទៅជាប្រធាន ( ពាក្យប្រើក្នុងវេយ្យាករណ៍សំស្ក្រឹតនិងបាលី ) ។
ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត
តើពាក្យ «អញ្ញទិដ្ឋិក» មានន័យដូចម្ដេច ?
អញ្ញទិដ្ឋិក
👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ដែលកើតមកពីអញ្ញទិដ្ឋិ អ្នកប្រកាន់គំនិតខ្ជាប់ក្នុងអញ្ញទិដ្ឋិ (ម.ព នោះ)។
👉ថ្នាក់ពាក្យជា គុណនាម
មានន័យថា ដែលកើតមកពីអញ្ញទិដ្ឋិ អ្នកប្រកាន់គំនិតខ្ជាប់ក្នុងអញ្ញទិដ្ឋិ (ម.ព នោះ)។
ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត
តើពាក្យ «អញ្ញទិដ្ឋិ» មានន័យដូចម្ដេច ?
អញ្ញទិដ្ឋ
👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា មតិខុសហើយថែមទាំងប្រាសចាកប្រាជ្ញាទៀត។
ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត
តើពាក្យ «អញ្ញថាភាព» មានន័យដូចម្ដេច ?
អញ្ញថាភាព
👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ( បា. —ភាវ ) ភាវៈទីទៃឬផ្សេងពីគ្នា, ដំណើរផ្ទុយគ្នាឬជាទំនាស់នឹងគ្នា; វិបល្លាស; ការប្រែប្រួល
ឧទាហរណ៍៖ ខុសជាអញ្ញថាភាពនឹងត្រូវ ។
លក្ខណៈអ្វីៗដែលមានតែក្នុងគំនិត ក្នុងការនឹកឃើញ (ផ្ទុយគ្នានឹងរូបដែលមានពិត)។
ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត
តើពាក្យ «អញ្ញត្រសព្ទ» មានន័យដូចម្ដេច ?
អញ្ញត្រសព្ទ
👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ( មើលក្នុងពាក្យ អញ្ញត្រ ) ។
ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត
តើពាក្យ «អញ្ញត្រតា» មានន័យដូចម្ដេច ?
អញ្ញត្រតា
👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ការបាត់មុខពីទីណាហើយ ស្រាប់តែទៅនៅទីឯទៀត។
ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត
តើពាក្យ «អញ្ញត្រកម្ម» មានន័យដូចម្ដេច ?
អញ្ញត្រកម្ម
👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ការលើកឱ្យប្លែកខុសពីវិធានធម្មតា អ្វីៗដែលគេឱ្យខុសពីគេ។
ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត
តើពាក្យ «អញ្ញត្រ» មានន័យដូចម្ដេច ?
អញ្ញត្រ
👉ថ្នាក់ពាក្យជា និបាតសព្ទ
មានន័យថា ( បា.; សំ. អន្យត្រ ) ទីទៃ, ទីទៃផ្សេងពីគេ, ដោយឡែក, ផ្សេង, ផ្សេងដោយឡែក ។ បា. ស. អញ្ញត្រភណ្ឌ ឬ —វត្ថុ ភណ្ឌៈឬវត្ថុផ្សេងៗ, ដោយឡែក ។ អញ្ញត្រសព្ទ សព្ទដោយឡែក គឺពាក្យខ្លះដែលសរសេរខុសពីបែបប្រើអក្សរ ខុសពីសំឡេងនិយាយ ( ដើម្បីរក្សាបែបដើមឲ្យគង់នៅ ), ដូចជា នេះ, នោះ, ស្តេច, សម្ដេច, ស្រេច, សម្រេច, អញ, អ្នក ( មានសំឡេងជា និះ, នុះ, ស្ដាច់, សំដាច់, ស្រាច់, សម្រាច់, អាញ់, នាក់ ) ; ឬសូរអានឮផ្សេងពីសំឡេងអក្សរខ្មែរដូចជា ខែមីនា ( —នា ) ថា ( —ន៉ា ), ព័ត៌មាន ( ព័រ-តៈម៉ាន ) ថា ព័រ-ដ៏មាន, វត្តមាន ( វ័ត-តៈម៉ាន ) ថា វ័ត-តៈមាន ជាដើម នេះក៏ជា អញ្ញត្រសព្ទដែរ ពីព្រោះអានឮសូរតាមទម្លាប់ផ្សេងពីសូរស័ព្ទរបស់អក្សរខ្មែរ ។ ព. កា. ប្រាប់មិនឲ្យហ៊ានកែឬលុបអញ្ញត្រសព្ទ ថា
ឧទាហរណ៍៖ អញ្ញត្រសព្ទ ប្រើតាមទម្លាប់ ចាស់ព្រឹទ្ធព្រេងនាយ សរសេរយ៉ាងនេះ គេស្ដីឲ្យក្លាយ សូរសព្ទឃ្លាតឆ្ងាយ ពីការសរសេរ ។ ដូចអញថាអាញ់ ពួកប្រាជ្ញមិនក្នាញ់ មិនហ៊ានបំបែរ មិនលុបលាងចោល មិនថ្កោលទោសដែរ បែបនេះពាក្យខ្មែរ សឹងមានក្រាស់ក្រែល ។ ទោះជនជាតិណា នៅក្នុងលោកា ក៏គេពុំដែល ហ៊ានលុបលាងចោល ព្រោះថ្កោលថាក្អែល ថាជាដំណែល ខុសគួរលុបឡើយ ។
👉ថ្នាក់ពាក្យជា គុណនាម
មានន័យថា ដែលមិនដូចប្រក្រតី ដែលគួរដល់អញ្ញត្រកម្ម (ម.ព. អញ្ញត្រកម្ម)។
ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត
តើពាក្យ «អញ្ជ័ន, សណ្តែកបារាំង» មានន័យដូចម្ដេច ?
អញ្ជ័ន, សណ្តែកបារាំង
👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា វល្លិវារមួយប្រភេទ កើតក្នុងទ្វីបអាស៊ី តែគេនាំពូជដាំនៅគ្រប់ប្រទេសក្តៅក្នុងសកលលោក។ គេចូលចិត្តដាំដើមនេះសម្រាប់ឱ្យឡើងរបងជុំវិញគេហដ្ឋានជាលម្អ ដោយមានផកាសម្បុរខៀវល្អមើល។ ឫសស្រស់ពណ៌ស រសជាតិហាង គេប្រើជាថ្នាំបញ្ចុះ។
ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត
តើពាក្យ «អញ្ជ័ន» មានន័យដូចម្ដេច ?
អញ្ជ័ន
👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ( សំ. បា. អញ្ជន “ការបន្តក់ទឹកថ្នាំ; ថ្នាំទឹកសម្រាប់បន្តក់; ថ្នាំបន្តក់ភ្នែក; ឈ្មោះឈើមួយប្រភេទ; ឈ្មោះវល្លិមួយប្រភេទ; . . . ” ) ឈ្មោះវល្លិមួយប្រភេទ ដើមទន់ល្អួត ស្លឹកមូលៗល្អិតៗផ្កាមានព័ណ៌ផ្សេងៗ ប៉ុន្តែក្នុងកម្ពុជរដ្ឋច្រើនតែព័ណ៌ខៀវស្រស់
ឧទាហរណ៍៖ គេច្រើនដាំអញ្ជ័នឲ្យវារឡើងរបងភូមិ ឬឲ្យវារឡើងតោរណៈភូមិ ។
ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត
តើពាក្យ «អញ្ជើញ» មានន័យដូចម្ដេច ?
អញ្ជើញ
👉ថ្នាក់ពាក្យជា កិរិយាសព្ទ
មានន័យថា ជូនដំណឹងឬហៅរកដោយគោរព ចំពោះឥស្សរជនជាគ្រហស្ថមានក្សត្រិយ៍ជាដើម ឬចំពោះសាធារណជនជាគ្រហស្ថដែលត្រូវប្រើពាក្យគួរសមទៅរក
ឧទាហរណ៍៖ អញ្ជើញសម្ដេច, អញ្ជើញព្រះអង្គម្ចាស់, អញ្ជើញអស់លោក, អញ្ជើញពួកចាស់ទុំ ; . . . ( ចំពោះបព្វជិតប្រើពាក្យថា និមន្ដ ) ។
រើជាពាក្យបង្គាប់ឬអង្វរឲ្យទៅ, ឲ្យចូលជាដើម ។
ឧទាហរណ៍៖ អញ្ជើញស្ដេច ! , អញ្ជើញព្រះតេជព្រះគុណ !, អញ្ជើញលោក! , អញ្ជើញ!; . . . ។
កិ. នុ. ប្រើជាជំនួយកិរិយាសព្ទពួកខ្លះ សម្រាប់និយាយទៅរកជនដែលត្រូវគោរព
ឧទាហរណ៍៖ ព្រះតេជព្រះគុណអញ្ជើញទៅណា ?, អញ្ជើញលោកចូល !, អញ្ជើញពិសា ! ; . . . ។
ចំពោះក្សត្រិយ៍ ប្រើពាក្យថា ស្ដេច, យាង ក៏មាន ( តាមគួរដល់ដំណើរសេចក្ដី )
ឧទាហរណ៍៖ ទ្រង់ស្ដេចទៅណាក្រាបទូល ? ; សូមស្ដេចព្រះករុណា . . .។
អញ្ជើញគ្រឿង នាំយកគ្រឿងដែលព្រះរាជាទ្រង់ប្រើប្រាស់ទៅដាក់ជិតព្រះអង្គ ។ ពួកអញ្ជើញគ្រឿង ពួកមហាតលិកអ្នកអញ្ជើញគ្រឿង ។ ល ។ ( គួរប្រយ័ត្នកុំនិយាយថា អន់ជើញ ឲ្យធ្លាប់មាត់ ) ។
ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត
តើពាក្យ «អញ្ជុល» មានន័យដូចម្ដេច ?
អញ្ជុល
👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ( ព. បុ. ) ម្ជុល
ឧទាហរណ៍៖ អញ្ជុលទុកឲ្យគង់ ប្រាក់ក្នុងថង់ទុកឲ្យជា ប្រើខ្ញុំមើលចិត្តវា ទោះកាចជាមើលឲ្យស្ដែង ( សាស្ត្រាច្បាប់កេរ្តិ៍កាល ) ។
ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត
តើពាក្យ «អញ្ជលី» មានន័យដូចម្ដេច ?
អញ្ជលី
👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ( ម. ព. អញ្ជលិ ) ។
ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត
តើពាក្យ «អញ្ជលិ» មានន័យដូចម្ដេច ?
អញ្ជលិ
👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ( បា. អញ្ជលិ ឬប្រើជា អញ្ជលី ក៏មាន; សំ. អញ្ជលិ ) ក្រពុំម្រាមដៃ ( ទាំង ១០ ), ការផ្គុំម្រាមដៃទាំង ១០ គោរព : ប្រណម្យអញ្ជលី, លើកកំបង់អញ្ជលីប្រណម្យ ( ពាក្យកាព្យប្រើក្លាយកាត់ខ្លីត្រឹមតែ ជុលី ក៏មាន : ប្រណម្យជុលី ដាក់លើសិរសី . . . ” ) ។ អញ្ជលិកម្ម ឬ —ករ ការធ្វើអញ្ជលី គឺការលើកក្រពុំម្រាមដៃទាំង ១០ សំពះគោរព ។ អញ្ជលិករណីយ ( —កៈរ៉ៈណី ) បុគ្គលដែលគួរឲ្យលើកអញ្ជលីសំពះគោរព ( បុគ្គលដែលគួរឲ្យគេចង់សំពះ ) : អរិយបុគ្គលជាអញ្ជលិករណីយ ។ ល ។
ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត
តើពាក្យ «អញ្ជតៗ» មានន័យដូចម្ដេច ?
អញ្ជតៗ
👉ថ្នាក់ពាក្យជា គុណនាម
មានន័យថា ( ម. ព. អញ្ជចៗ ) ។
👉ថ្នាក់ពាក្យជា កិរិយាវិសេសន៍
មានន័យថា ( ម. ព. អញ្ជចៗ ) ។
ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត
តើពាក្យ «អញ្ជចៗ» មានន័យដូចម្ដេច ?
អញ្ជចៗ
👉ថ្នាក់ពាក្យជា គុណនាម
មានន័យថា ដែលមានអាការដំណើរបន្ទន់ជង្គង់ជតៗខ្ពស់ៗទាបៗ ។
ឧទាហរណ៍៖ ដើរអញ្ជចៗ, រតអញ្ជតៗ; ដំណើរអញ្ជតៗ ( និយាយថា អញ្ចូចៗ ក៏មាន ) ។
👉ថ្នាក់ពាក្យជា កិរិយាវិសេសន៍
មានន័យថា ដែលមានអាការដំណើរបន្ទន់ជង្គង់ជតៗខ្ពស់ៗទាបៗ
ឧទាហរណ៍៖ ដើរអញ្ជចៗ, រតអញ្ជតៗ; ដំណើរអញ្ជតៗ ( និយាយថា អញ្ចូចៗ ក៏មាន ) ។
ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត
តើពាក្យ «អញ្ជកធំ» មានន័យដូចម្ដេច ?
អញ្ជកធំ
👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា តិណជាតិ (ស្មៅ) ដើមកំណើតនៅប្រទេសជ្វា គេនាំគ្រាប់ដោយចៃដន្យយកទៅគ្រប់ប្រទេសក្តៅនានា។ ហេតុនេះ នៅស្រុកខ្លះ គេទុកដើមអញ្ជកធំជាស្មៅអាក្រក់ តែនៅកម្ពុជា គ្រូបុរាណ តែប្រើដើមស្មៅនេះផ្សំធ្វើថ្នាំព្យាបាលជំងឺទាស់ក្រោយសម្រាលកូន។
ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត
តើពាក្យ «អញ្ឆើល» មានន័យដូចម្ដេច ?
អញ្ឆើល
👉ថ្នាក់ពាក្យជា កិរិយាវិសេសន៍
មានន័យថា ដែលមានការលោតខ្ពស់ៗទាបៗខ្លីៗស្រាលៗ
ឧទាហរណ៍៖ លោតអញ្ឆើល, ក្អែកលោតអញ្ឆើលៗ ។
ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត
តើពាក្យ «អញ្ចូចៗ» មានន័យដូចម្ដេច ?
អញ្ចូចៗ
👉ថ្នាក់ពាក្យជា គុណនាម
មានន័យថា ដែលមានអាការដំណើរខ្ញូចៗស្មើៗ
ឧទាហរណ៍៖ ដើរអញ្ចូចៗ; ដំណើរអញ្ចូចៗ ( ម. ព. អញ្ជចៗ ឬ អញ្ជតៗ ផង ) ។
👉ថ្នាក់ពាក្យជា កិរិយាវិសេសន៍
មានន័យថា ដែលមានអាការដំណើរខ្ញូចៗស្មើៗ
ឧទាហរណ៍៖ ដើរអញ្ចូចៗ; ដំណើរអញ្ចូចៗ ( ម. ព. អញ្ជចៗ ឬ អញ្ជតៗ ផង ) ។
ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត
តើពាក្យ «អញ្ចាប» មានន័យដូចម្ដេច ?
អញ្ចាប
👉ថ្នាក់ពាក្យជា គុណនាម
មានន័យថា ដែលរាចឬហូររាក់រហែលៗ ( ចំពោះតែទឹក )
ឧទាហរណ៍៖ ទឹកភ្លៀងរាចវាលស្រែអញ្ចាបៗ, ទឹកហូរអញ្ចាបៗ ( ពាក្យនេះកាលណាបើនិយាយផ្ទួនថា អញ្ចាបៗ មានន័យស្រដៀងគ្នានឹងពាក្យ អញ្ចាចៗ ដែរ ស្ទើរជាវេវចនៈនឹងគ្នា ) ។
ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត
តើពាក្យ «អញ្ចាញព្រះទន្ត» មានន័យដូចម្ដេច ?
អញ្ចាញព្រះទន្ត
👉ថ្នាក់ពាក្យជា រាជសព្ទ
មានន័យថា សាច់ធ្មេញ (អញ្ចាញធ្មេញ)។
ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត
តើពាក្យ «អញ្ចាញធ្មេញ» មានន័យដូចម្ដេច ?
អញ្ចាញធ្មេញ
👉ថ្នាក់ពាក្យជា រាជសព្ទ
មានន័យថា អញ្ចាញព្រះទន្ត
ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត
តើពាក្យ «អញ្ចាញ» មានន័យដូចម្ដេច ?
អញ្ចាញ
👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ស្នាមក្រឡាញៗនៅបាតដៃបាតជើង, ម្រាមដៃម្រាមជើង
ឧទាហរណ៍៖ អញ្ចាញដៃ, អញ្ចាញជើង ( លាយដៃ, លាយជើង ) ។
សាច់ដែលស្ទបស្រោបអវ:យវៈ ឬសាច់ដែលជ្រួញៗខ្ពស់ៗទាបៗស្រោបអវយវៈឯទៀត
ឧទាហរណ៍៖ អញ្ចាញធ្មេញ, អញ្ចាញក្រចក ។
ឈ្មោះឈើមួយប្រភេទ ដើមតូច មែកសាងញ៉ាង ស្លឹករង្វើលៗ ផ្កាលឿង ផ្លែមូលៗស្ដួចខាងក្បាល សណ្ឋានកដប វេលាទុំមានសម្បុរលឿង ផ្លែចាស់ប្រើការធ្វើជាតំណាប់បាន
ឧទាហរណ៍៖ ដើមអញ្ចាញច្រើនដុះក្នុងទំនាប ឬ ក្នុងព្រៃរនាម ។
ចុល្លព្រឹក្សវល្លិវារឡើងលើរុក្ខជាតិជុតខាង មានបែកមែកសាខា មែកតូចៗ ដែលដុះចេញពីគល់មែកធំៗ អាចក្លាយទៅជាបន្លា។ ដើមនេះច្រើនដុះក្នុងព្រៃគុម្ពោត នៃទ្វីបអាស៊ីផ្នែកក្តៅ។ ផ្លែទុំគេចូលចិត្តបរិភោគណាស់។ គេឃើញមានតំណាប់ផ្លែលក់ក្នុងផ្សារ។ ស្លឹក និងមែកអញ្ចាញ សំបកជ័រស្អិតណាស់ គ្រូថ្នាំខ្មែរប្រើស្លឹក និងមែកដែលត្រាំទឹក ហើយធ្វើថ្នាំបន្ធូរការឈឺចាប់ពេលនោម ដោយមកពីជំងឺប្រមេះ។ ឫសអញ្ចាញសម្រាប់ធ្វើឱសថព្យាបាលការនោមមិនដឹងខ្លួន។
ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត
តើពាក្យ «អញ្ចាច» មានន័យដូចម្ដេច ?
អញ្ចាច
👉ថ្នាក់ពាក្យជា គុណនាម
មានន័យថា ដែលរាចពាសពេញតែរាក់មើលឃើញស្ងាចត្រដាច ( ចំពោះតែទឹក )
ឧទាហរណ៍៖ ទឹកជន់សាយចូលវាលអញ្ចាច, ភ្លៀងដក់ទឹកអញ្ចាចៗតាមវាលស្រែ, ទឹករាចអញ្ចាចៗ ( ប្រើជា ចិញ្ចាច ក៏មាន, សំដៅសេចក្ដីថា “ដែលមើលទៅឃើញទឹកសស្ងាចឬភ្លឺស្ងាច” ) ។
ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត
តើពាក្យ «អញ្ចង» មានន័យដូចម្ដេច ?
អញ្ចង
👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា នេសាទុបករណ៍មួយប្រភេទមានក្រឡាដូចមងតែមានដងទាំងពីរខាង សម្រាប់កាន់ដឹកវាត់ឲ្យជាប់មច្ឆជាតិក្នុងទឹកមានជម្រៅល្មមដើរបាន
ឧទាហរណ៍៖ ដឹកអញ្ចង ។
ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត
តើពាក្យ «អញាតកជន» មានន័យដូចម្ដេច ?
អញាតកជន
👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ( បា. អញ្ញាតក + ជន ) មើលក្នុងពាក្យ អញ្ញាតកជន ។
ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត
តើពាក្យ «អញ» មានន័យដូចម្ដេច ?
អញ
👉ថ្នាក់ពាក្យជា បុសសព្វនាម
មានន័យថា ខ្ញុំ ( ជាអញ្ញត្រសព្ទ ) ។ ពាក្យសម្រាប់ហៅខ្លូនឯង ជាសម្ដីកូនក្មេង និយាយទៅរកកូនក្មេងផងគ្នា ឬមនុស្សចាស់និយាយទៅរកកូនក្មេង, និយាយទៅរកមនុស្សស្មើភាពដែលស្និទ្ធស្នាល ឬក៏អ្នកធំនិយាយទៅរកអ្នកតូចដោយស្និទ្ធស្នាល
ឧទាហរណ៍៖ ឯងទៅចុះ អញមិនទាន់ទៅទេ ! ។
ខ្មែរបុរាណព្រេងនាយប្រើជាពាក្យខ្ពស់, មានពាក្យក្នុងសិលាចារឹកថា វ្រះកម្រតាងអញ ( —ក័ម-ម្រ៉ៈ— ) គឺព្រះតេជព្រះគុណរបស់ខ្ញុំ ឬលោកអ្នកធំរបស់ខ្ញុំ ។ អញខ្ញុំ; អញខ្ញុំព្រះអង្គ; អញខ្ញុំម្ចាស់ ខ្ញុំ; ខ្ញុំព្រះអង្គ; ខ្ញុំម្ចាស់ ( ព. បុ. ប្រើតែក្នុងសម័យព្រេងនាយ ) ។ អញឯង ខ្ញុំឯង ។
ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត
តើពាក្យ «អជ្ឈោសាន» មានន័យដូចម្ដេច ?
អជ្ឈោសាន
👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ( បា. ) ការស្ទង់មើល, ការស្ទង់មើលឲ្យដឹងទីបំផុត។
ឧទាហរណ៍៖ ធ្វើអជ្ឈោសាន។
ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត
តើពាក្យ «អជ្ឈោកាស» មានន័យដូចម្ដេច ?
អជ្ឈោកាស
👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ( បា. ) ទីវាលស្រឡះ; ទីវាលកណ្ដាលថ្ងៃ។
ឧទាហរណ៍៖ ឈរក្នុងអជ្ឈោកាស។
ទីវាលស្រឡះឥតមានអ្វីបិទបាំង ហើយមានខ្យល់ចេញចូលបានងាយ ។
ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត
តើពាក្យ «អជ្ឈេសនា» មានន័យដូចម្ដេច ?
អជ្ឈេសនា
👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ( បា. ) ការអញ្ជើញ, សម្ដីអញ្ជើញ; ការអារាធនា, ការនិមន្ដ, សម្ដីនិមន្ដ; ការអង្វរ។
ឧទាហរណ៍៖ ធ្វើអជ្ឈេសនា។
ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត
តើពាក្យ «អជ្ឈុប្បាតបក្សី» មានន័យដូចម្ដេច ?
អជ្ឈុប្បាតបក្សី
👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា និករបក្សីដែលស៊ីសាច់ រស់ដោយសាច់ ដូចយ៉ាងសត្វខ្វែក ត្មាតជាដើម។
ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត
តើពាក្យ «អជ្ឈុប្បាតកៈ» មានន័យដូចម្ដេច ?
អជ្ឈុប្បាតកៈ
👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ( បា. អជ្ឈុប្បាតក + សត្ត, < អធិ > អជ្ឈ + ឧប្បាតក ) សត្វបក្សីដែលរកស៊ីដោយការឆាបឆក់។
ឧទាហរណ៍៖ អក, ខ្លែង, ប្រមង់, រអាត, ស្ទាំង, . . . ជាអជ្ឈុប្បាតកៈ ឬជា អជ្ឈុបាតកសត្ត។
ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត
តើពាក្យ «អជ្ឈុប្បាតកសត្ត» មានន័យដូចម្ដេច ?
អជ្ឈុប្បាតកសត្ត
👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ( ម. ព. អជ្ឈុប្បាតកៈ )។
ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត
តើពាក្យ «អជ្ឈាស័យ» មានន័យដូចម្ដេច ?
អជ្ឈាស័យ
👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ( បា. អជ្ឈាសយ < អធិ “សង្កត់” + អា-សយ “ដេកអាស្រ័យនៅ, ដេកក្រាញនៅ” , អធិ > អជ្ឈ; សំ. អធ្យាឝយ ) សភាវៈដែលដេកអាស្រ័យនៅក្នុងចិត្ត ( អធ្យាស្រ័យ ) គឺបំណង, ចំណង់ចិត្ត, ចំណុចចិត្ត; អារម្មណ៍ ( ម. ប្រ. , ច្រ. ប្រ. អធ្យាស្រ័យ ជាង )។
ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត
តើពាក្យ «អជ្ឈាចារ» មានន័យដូចម្ដេច ?
អជ្ឈាចារ
👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ( បា. ) ការប្រព្រឹត្តកន្លងបញ្ញត្តិ, ការប្រព្រឹត្តខុសច្បាប់; មារយាទអាក្រក់។
ឧទាហរណ៍៖ មនុស្សមានអជ្ឈាចារគេពិបាកស្ដីថាណាស់ ។ វេវ. វីតិក្កម ឬ វីតិក្រម។
ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត
តើពាក្យ «អជ្ឈាចារ» មានន័យដូចម្ដេច ?
អជ្ឈាចារ
👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ( បា. ) ការប្រព្រឹត្តកន្លងបញ្ញត្តិ, ការប្រព្រឹត្តខុសច្បាប់; មារយាទអាក្រក់។
ឧទាហរណ៍៖ មនុស្សមានអជ្ឈាចារគេពិបាកស្ដីថាណាស់ ។ វេវ. វីតិក្កម ឬ វីតិក្រម។
ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត
តើពាក្យ «អជ្ឈត្តិកទាន» មានន័យដូចម្ដេច ?
អជ្ឈត្តិកទាន
👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ( បា. ) ទានដែលប្រព្រឹត្តទៅខាងក្នុង គឺការឲ្យទានខ្លួនឬឲ្យទានបុត្រភរិយាទៅស្មូម។
ឧទាហរណ៍៖ ព្រះវេស្សន្ដរទ្រង់ពេញព្រះទ័យនឹងធ្វើអជ្ឈត្តិកទាន។
ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត
តើពាក្យ «អជ្ឈត្តសន្ដាន» មានន័យដូចម្ដេច ?
អជ្ឈត្តសន្ដាន
👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ( បា. អជ្ឈត្ត + សន្ដាន; សំ. អធ្យាត្ម ) សន្ដានចិត្តរបស់ខ្លួន; វិស័យនៃខ្លួន។
ឧទាហរណ៍៖ តាមអជ្ឈត្តសន្ដានរៀងខ្លួន។
ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត
តើពាក្យ «អជ៌ុន» មានន័យដូចម្ដេច ?
តើពាក្យ «អជីវិត» មានន័យដូចម្ដេច ?
អជីវិត
👉ថ្នាក់ពាក្យជា គយ
មានន័យថា អវត្តមានភាវៈរស់ ឬសុចខុមប្រាណ ឬសារពាង្គកាយមានជីវិត។ ផ្នែកនៃសារពាង្គកាយរស់ ដែលពុំមានលទ្ធភាពយកមកបន្តពូជ ដាំ ឬចិញ្ចឹម ចាត់ទុកថាជាសមាសភាគអជីវិត។
ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត
តើពាក្យ «អជីរណា» មានន័យដូចម្ដេច ?
អជីរណា
👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ការមិនស្រួលខ្លួនដោយមកពីអាហារមិនរលាយ ការចាក់ច្រាស់ដោយបរិភោគច្រើនហួសកម្រិត។
ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត
តើពាក្យ «អជសាទិស» មានន័យដូចម្ដេច ?
អជសាទិស
👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា សត្វចតុបាតដែលស្រដៀងនឹងពពែ។
ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត
តើពាក្យ «អជវីថិ» មានន័យដូចម្ដេច ?
អជវីថិ
👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ផ្លូវពពែ ( ព. ហ. ) ។ ល ។ (ម.ព. វីថិ បន្ថែម)
ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត
តើពាក្យ «អជនប្រទេស» មានន័យដូចម្ដេច ?
អជនប្រទេស
👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ( សំ. អជន “ដែលឥតមនុស្ស; ស្ងាត់” + ប្រទេឝ ) ប្រទេសឥតមនុស្ស, ឋានស្ងាត់; ព្រៃសុទ្ធ, ព្រៃធំទុគ៌មស្ងាត់។
ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត
តើពាក្យ «អជដាកាស» មានន័យដូចម្ដេច ?
អជដាកាស
👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ( សំ. បា. អជដា “ដែលឥតមានអ្វីទើសទែង” + អាកាស ) អាកាសល្ហល្ហេវឬធ្លុងត្លេវ, អាកាសវាលធំធេងសន្លឹមលន្លឹមបែកផ្សែង។
ឧទាហរណ៍៖ ខ្យល់អជដាកាស ខ្យល់ទ្រទឹក។
ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត
តើពាក្យ «អច្ឆិនទ្រព្យ» មានន័យដូចម្ដេច ?
អច្ឆិនទ្រព្យ
👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា វត្ថុដែលដណ្តើមបានមកពីសត្រូវ វត្ថុដែលចោរលួច ប្លន់យកបានទៅ។
ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត
តើពាក្យ «អច្ឆិទ្រព្រឹត្តិ» មានន័យដូចម្ដេច ?
អច្ឆិទ្រព្រឹត្តិ
👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ( សំ. —វ្ឫត្តិ; បា. អច្ឆិទ្ទវុត្តិ ) ការប្រព្រឹត្តមិនដាច់, ដំណើរធ្វើការងារជាប់ជានិច្ច ( ច្រើននិយាយតែពីការល្អ)។
ឧទាហរណ៍៖ មនុស្សមានអច្ឆិទ្រព្រឹត្តិតែងបានសម្រេចប្រយោជន៍សមតាមបំណង។ ព. កា. ថា : អច្ឆិទ្រព្រឹត្តិ ជនជាបណ្ឌិត ពេញចិត្តរាល់ប្រាណ រមែងកាន់យក ពុំឲ្យខាតខាន ព្រោះនាំឲ្យបាន ប្រយោជន៍ខ្ពង់ខ្ពស់។
ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត
តើពាក្យ «អច្ឆិទ្ទវុត្តី» មានន័យដូចម្ដេច ?
អច្ឆិទ្ទវុត្តី
👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ( បា. ) អ្នកដែលប្រព្រឹត្តធ្វើការងារជាប់ជានិច្ច; អ្នកប្រព្រឹត្តសេចក្ដីល្អជានិច្ច ( បើស្ត្រីជា អច្ឆិទ្ទវុត្តិនី )។
ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត
តើពាក្យ «អច្ឆិទ្ទវុត្តិនី» មានន័យដូចម្ដេច ?
អច្ឆិទ្ទវុត្តិនី
មានន័យថា ( មើលក្នុងពាក្យ អច្ឆិទ្ទវុត្តី )។
ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត
តើពាក្យ «អច្ឆាវ័ទ» មានន័យដូចម្ដេច ?
អច្ឆាវ័ទ
👉ថ្នាក់ពាក្យជា កិរិយាសព្ទ
មានន័យថា ( សំ. អច្ឆាវទ៑ ) គោរព, ធ្វើឬសម្ដែងសេចក្ដីគោរព; គំនាប់។
👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ការសម្ដែងសេចក្ដីគោរព; ការគំនាប់។
ឧទាហរណ៍៖ ធ្វើអច្ឆាវ័ទ។
ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត
តើពាក្យ «អច្ឆាទភណ្ឌ» មានន័យដូចម្ដេច ?
អច្ឆាទភណ្ឌ
👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ( ម. ព. អច្ឆាទនៈ )។
ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត
តើពាក្យ «អច្ឆាទនៈ» មានន័យដូចម្ដេច ?
អច្ឆាទនៈ
👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ( បា. អច្ឆាទន; សំ. អាច្ឆាទ ឬ អាច្ឆាទន ) គ្រឿងបិទបាំងរាងកាយ គឺសំពត់ស្លៀកដណ្ដប់, គ្រឿងស្លៀកដណ្ដប់គ្រប់យ៉ាង, សម្លៀកបំពាក់។
ឧទាហរណ៍៖ —ខ្វះអច្ឆាទភណ្ឌ។
ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត
តើពាក្យ «អច្ឆរិយ—» មានន័យដូចម្ដេច ?
តើពាក្យ «អច្ឆរិយវត្ថុ» មានន័យដូចម្ដេច ?
អច្ឆរិយវត្ថុ
👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា វត្ថុដែលគួរកោតសរសើរ, វត្ថុដែលគួរឲ្យស្ងើចក្រៃពេក ។ល។
ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត
តើពាក្យ «អច្ឆរិយមនុស្ស» មានន័យដូចម្ដេច ?
អច្ឆរិយមនុស្ស
👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា មនុស្សអស្ចារ្យ, មនុស្សឧត្ដមបំផុតឥតមានពីរ។
ឧទាហរណ៍៖ ព្រះសព្វញ្ញុពុទ្ធជាអច្ឆរិយមនុស្ស។
ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត
តើពាក្យ «អច្ឆរិយមនុស្ស» មានន័យដូចម្ដេច ?
អច្ឆរិយមនុស្ស
👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា មនុស្សអស្ចារ្យ, មនុស្សឧត្ដមបំផុតឥតមានពីរ។
ឧទាហរណ៍៖ ព្រះសព្វញ្ញុពុទ្ធជាអច្ឆរិយមនុស្ស។
ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត
តើពាក្យ «អច្ឆរិយបុគ្គល» មានន័យដូចម្ដេច ?
អច្ឆរិយបុគ្គល
👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា បុគ្គលអស្ចារ្យ។
ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត
តើពាក្យ «អច្ឆរិយការណ៍ ឬ–ហេតុ» មានន័យដូចម្ដេច ?
អច្ឆរិយការណ៍ ឬ–ហេតុ
👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ការណ៍ ឬហេតុជាអស្ចារ្យ។
ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត
តើពាក្យ «អច្ឆរិយវត្ថុ» មានន័យដូចម្ដេច ?
អច្ឆរិយវត្ថុ
👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា វត្ថុដែលគួរឱ្យពិតពិលរមិលមើល ដែលគួរកោតសរសើរ ស្ញប់ស្ញែង។
ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត
តើពាក្យ «អច្ឆរិយគតិ» មានន័យដូចម្ដេច ?
អច្ឆរិយគតិ
👉ថ្នាក់ពាក្យជា គុណនាម
មានន័យថា ដែលគួរពិតពិលរមិលមើល ដែលគួរកោតសរសើរស្ញប់ស្ញែង។
ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត
តើពាក្យ «អច្ឆរិយ» មានន័យដូចម្ដេច ?
អច្ឆរិយ
👉ថ្នាក់ពាក្យជា គុណនាម
មានន័យថា ( បា.; សំ. អាឝ្ចយ៌ ) ដែលគួរស្ងើចក្រៃពេក; ដែលគួរទះដៃស្ងើចសរសើរ; ដែលគួរស្ញែងក្រៃពេក ( អស្ចារ្យ ) ។ អច្ឆរិយការណ៍ ឬ —ហេតុ ការណ៍ឬហេតុជាអស្ចារ្យ ។ អច្ឆរិយបុគ្គល បុគ្គលអស្ចារ្យ ។ អច្ឆរិយបុរស បុរសអស្ចារ្យ ។ អច្ឆរិយមនុស្ស មនុស្សអស្ចារ្យ, មនុស្សឧត្តមបំផុតឥតមានពីរ : ព្រះសព្វញ្ញុពុទ្ធជាអច្ឆរិយមនុស្ស ។ អច្ឆរិយវត្ថុ វត្ថុដែលគួរកោតសរសើរ, វត្ថុដែលគួរឲ្យស្ងើចក្រៃពេក។ល។
ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត
តើពាក្យ «អច្ឆរា» មានន័យដូចម្ដេច ?
អច្ឆរា
👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ( បា.; សំ. អប្សរស៑ ) ស្រីអប្សរ, ស្រីសួគ៌ ។ អច្ឆរាទេពី ឬ —ទេវី ( ព. ប្រ. ) ទេពីមានលម្អដូចជាស្រីអប្សរ។
ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត
តើពាក្យ «អច្ឆន្នបុប្ផាណ្ឌជាតិ» មានន័យដូចម្ដេច ?
អច្ឆន្នបុប្ផាណ្ឌជាតិ
👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា អនុសាខានៃរុក្ខជាតិ ដែលមានអង្គសម្រាប់បន្តពូជមើលឃើញនៅខាងក្រៅ។
ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត
តើពាក្យ «អច្ច័យទាន» មានន័យដូចម្ដេច ?
អច្ច័យទាន
👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ទ្រព្យសម្បត្តិដែលបានមក ដោយសំបុត្រអំណោយ។
ឧទាហរណ៍៖ (ឯកសារយោង វាក្យបរិវត្តន៍ សម ថាំង)
👉ថ្នាក់ពាក្យជា ទ្រព្យសម្បត្តិរដ្ឋ
មានន័យថា សំបុត្របណ្ដាំដែលផ្ដាំឱ្យចែកទ្រព្យមរតកណាមួយទៅឱ្យជនណាម្នាក់ ឬច្រើននាក់។
ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត
តើពាក្យ «អច្ចេក» មានន័យដូចម្ដេច ?
អច្ចេក
👉ថ្នាក់ពាក្យជា គុណនាម
មានន័យថា ( បា. ) ដែលប្រញឹកប្រញាប់, រវៀសរវៃ, រួសរាន់, ភ្លាមៗ; ដែលខុសប្រក្រតី ។ អច្ចេកចីវរ ចីវរដែលទាយករវៀសរវៃចាត់ចែងប្រគេនបព្វជិត ព្រោះគេឃើញការមិនទៀងនៃជីវិតរបស់គេ ( ព. វិ. ពុ. ) ។ អច្ចេកទាន ទានដែលគេរវៀសរវៃឲ្យ ព្រោះគេឃើញថា ជីវិតរបស់គេមិនទៀង ។ អច្ចេកយាត្រា យាត្រារូសរាន់។ល។
ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត
តើពាក្យ «អច្ចុត» មានន័យដូចម្ដេច ?
អច្ចុត
👉ថ្នាក់ពាក្យជា គុណនាម
មានន័យថា ( បា.; សំ. អច្យុត ) ដែលឥតកម្រើក; ខ្ជាប់ខ្ជួន; នឹងធឹង ។ ន. ព្រះនិព្វាន; អ្នកប្រព្រឹត្តធម៌ខ្ជាប់ខ្ជួន, អ្នកមានចិត្តនឹងធឹង វិស្ណុ ។ អច្ចុតតាបស ឬ —ឥសី, —ឫសី តាបសឬឥសីអ្នកប្រព្រឹត្តធម៌ខ្ជាប់ខ្ជួន ( នាមឥសីមួយរូបក្នុងរឿងមហាវេស្សន្ដរជាតក ដែលជូជកបញ្ឆោតឲ្យប្រាប់ផ្លូវទៅចួបនឹងព្រះវេស្សន្ដរ )។
ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត
តើពាក្យ «អច្ចាសន្នភាព» មានន័យដូចម្ដេច ?
អច្ចាសន្នភាព
👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា លក្ខណៈអ្វីៗ ដែលនឹងគំរាមកំហែងដល់អនាគត ដែលនឹងកើតមាននៅពេលយ៉ាងខ្លីបំផុត។
ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត
តើពាក្យ «អច្ចាសន្ន» មានន័យដូចម្ដេច ?
អច្ចាសន្ន
👉ថ្នាក់ពាក្យជា គុណនាម
មានន័យថា ដែលគំរាមគំហែងក្នុងអនាគតយ៉ាងខ្លី ដែលនឹងមានមកនៅពេលខាងមុខយ៉ាងខ្លី។
ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត
តើពាក្យ «អច្ចានុរោធ» មានន័យដូចម្ដេច ?
អច្ចានុរោធ
👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ការលុតក្រាបហួសហេតុ លក្ខណៈរបស់បុគ្គលជាអ្នកលុតក្រាបហូសហេតុ។
ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត
តើពាក្យ «អច្ចន្តិកជន, -បុគ្គល» មានន័យដូចម្ដេច ?
អច្ចន្តិកជន, -បុគ្គល
👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ជនជាអ្នកពេញចិត្តនឹងគំនិត ឬមតិ ដែលជ្រុលហួសប្រមាណ។
ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត
តើពាក្យ «អច្ចន្តភាព» មានន័យដូចម្ដេច ?
អច្ចន្តភាព
👉ថ្នាក់ពាក្យជា គុណនាម
មានន័យថា ដែលតាំងនៅខាងចុងបំផុត ដែលជ្រុល ហួសប្រមាណ (ម.ព កោដិភាគ បរាកោដិ)។
ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត
តើពាក្យ «អចៃតន្យ» មានន័យដូចម្ដេច ?
អចៃតន្យ
👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ( ម. ព. អចៃដន្យ )។
ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត
តើពាក្យ «អចៃដន្យ» មានន័យដូចម្ដេច ?
អចៃដន្យ
👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ( សំ. អចៃតន្យ ) ដំណើរមិនបណ្ដាលឲ្យគិតឃើញ, ការបាំងគំនិត ឬការនាំឲ្យបាំងគំនិត។
ឧទាហរណ៍៖ ដំណើរនុះជាអចៃដន្យ ។ ព. ផ្ទ. ចៃដន្យ។
ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត
តើពាក្យ «អចេស្ដា» មានន័យដូចម្ដេច ?
អចេស្ដា
👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ( សំ. អចេឞ្ដា ) ដំណើរឥតចេស្ដា គឺដំណើរទន់ខ្សោយ, អស់កម្លាំង, អស់ការប្រឹងប្រែង; ដំណើរកម្រើកអវយវៈមិនកើត។
ឧទាហរណ៍៖ ព. កា. ថា បណ្ឌិតលោកថា រីអចេស្ដា នាំចិត្តនិងកាយ ឲ្យអន់ទន់ខ្សោយ រាយមាយរសាយ កិច្ចការទាំងឡាយ រមែងកើលគាំង ។ ព. ផ្ទ. ចេស្ដា។
ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត
តើពាក្យ «អចេលក៍» មានន័យដូចម្ដេច ?
អចេលក៍
👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ( ម. ព. អចេលកៈ )។
ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត
តើពាក្យ «អចេលកៈ» មានន័យដូចម្ដេច ?
អចេលកៈ
👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ( សំ. អចេលក ) អ្នកមិនស្លៀកសំពត់ គឺអ្នកបួសពួកតិរ្ថិយដែលតមមិនស្លៀកសំពត់ ដោយប្រកាន់តាមលទ្ធិថាការប្រព្រឹត្តដូច្នេះ ជាគ្រឿងកម្ចាត់សេចក្ដីលោភជាដើម ( អ្នកបួសអាក្រាត )។
ឧទាហរណ៍៖ ពួកអចេលកៈមានតែក្នុងប្រទេសឥណ្ឌា។ ( ម. ព. ទិគម្ពរ ផង )។
ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត
តើពាក្យ «អចិរនិវាសី អចិរនិវាសី» មានន័យដូចម្ដេច ?
អចិរនិវាសី អចិរនិវាសី
👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា អ្នកដែលនៅមិនយូរប៉ុន្មាន; ភ្ញៀវដែលមកនៅសម្នាក់មួយពេលពីរពេល (បើស្ត្រីជា អចិរនិវាសិនី) ។ល។
ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត
តើពាក្យ «អចិរនិវាស» មានន័យដូចម្ដេច ?
អចិរនិវាស
👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ការនៅមិនយូរប៉ុន្មាន; ការនៅសម្នាក់ឬនៅសម្រាកភ្លាមៗ។
ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត
តើពាក្យ «អចិរទ្យុតិ, អចិរប្បភា, –ប្រភា, –ភាស ឬ អចិរាភា» មានន័យដូចម្ដេច ?
អចិរទ្យុតិ, អចិរប្បភា, –ប្រភា, –ភាស ឬ អចិរាភា
👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ជោតិភាពដែលមានពន្លឺ ឬរស្មីមិនយូរ គឺមានពន្លឺភ្លែតៗបាត់ (ផ្លេកបន្ទោរ, មហារីក ឬស្វាញាក់ចិញ្ចើម)។
ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត
តើពាក្យ «អចិរកាល» មានន័យដូចម្ដេច ?
អចិរកាល
👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា កាល ឬវេលាមិនយូរ, ពេលខ្លី (ព. ផ្ទ. ចិរកាល ឬ ចីរកាល)។
ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត
តើពាក្យ «អចិរា —» មានន័យដូចម្ដេច ?
តើពាក្យ «អចិរដ្ឋិតិ ឬ –ស្ថិតិ» មានន័យដូចម្ដេច ?
អចិរដ្ឋិតិ ឬ –ស្ថិតិ
👉ថ្នាក់ពាក្យជា គុណនាម
មានន័យថា ការឋិតនៅ ឬតាំងនៅមិនយូរ។
ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត
តើពាក្យ «អចិរដ្ឋិត ឬ –ស្ថិត» មានន័យដូចម្ដេច ?
អចិរដ្ឋិត ឬ –ស្ថិត
👉ថ្នាក់ពាក្យជា គុណនាម
មានន័យថា ដែលឋិតនៅឬតាំងនៅមិនយូរ។
ឧទាហរណ៍៖ របស់អចិរដ្ឋិត។
ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត
តើពាក្យ «អចិរ —» មានន័យដូចម្ដេច ?
តើពាក្យ «អចិរ» មានន័យដូចម្ដេច ?
អចិរ
👉ថ្នាក់ពាក្យជា គុណនាម
មានន័យថា ( សំ. បា. ) ដែលមិនយូរ, ឆាប់, ភ្លាមៗ; ដែលមិនឋិតថេរ ។ អចិរកាល កាលឬវេលាមិនយូរ, ពេលខ្លី ( ព. ផ្ទ. ចិរកាល ឬ ចីរកាល ) ។ អចិរដ្ឋិត ឬ —ស្ថិត ( —រ៉ាត់-ឋិត ឬ —រ៉ាស់-ស្ថិត ) ដែលឋិតនៅឬតាំងនៅមិនយូរ : របស់អចិរដ្ឋិត ។ អចិរដ្ឋិតិ ឬ —ស្ថិតិ ( —រ៉ាត់-ឋិ-តិ ឬ —រ៉ាស់-ស្ថិ-តិ ) ការឋិតនៅឬតាំងនៅមិនយូរ ។ អចិរទ្យុតិ, អចិរប្បភា, —ប្រភា, —ភាស ឬ អចិរាភា ( —ទ្យុត, —រ៉ាប់-ប៉ៈ ឬ ប្រៈ —, —រ៉ា — ) ជោតិភាពដែលមានពន្លឺឬរស្មីមិនយូរ គឺមានពន្លឺភ្លែតៗបាត់ ( ផ្លេកបន្ទោរ, មហារីក ឬ ស្វាញាក់ចិញ្ចើម ) ។ អចិរនិវាស ការនៅមិនយូរប៉ុន្មាន; ការនៅសម្នាក់ឬនៅសម្រាកភ្លាមៗ ។ អចិរនិវាសី អ្នកដែលនៅមិនយូរប៉ុន្មាន; ភ្ញៀវដែលមកនៅសម្នាក់មួយពេលពីរពេល ( បើស្ត្រីជា អចិរនិវាសិនី )។ល។
ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត
តើពាក្យ «អចិន្ត្រៃយ៍» មានន័យដូចម្ដេច ?
អចិន្ត្រៃយ៍
👉ថ្នាក់ពាក្យជា គុណនាម
មានន័យថា ( បា. អចិន្តេយ្យ; សំ. អចិន្ត្យ, អចិន្តនីយ ) ដែលពុំគួរគិត, ដែលពុំអាចគិតឃើញ, ដែលហួសវិស័យគំនិត ( បើទុកជាខំប្រឹងគិតយ៉ាងណា ក៏ពុំអាចឃើញដោយសព្វគ្រប់បាន )
👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ហេតុ ឬដំណើរដែលពុំគួរគិត ។ ខ្មែរប្រើពាក្យនេះសំដៅសេចក្ដីថា “មិនចេះអស់ មិនចេះហើយឬរកទីចប់គ្មាន” ក៏មាន, ថា “ជានិច្ច” ក៏មាន
ឧទាហរណ៍៖ ដំណើរនេះជាអចិន្ត្រៃយ៍; ទៅមកជាអចិន្ត្រៃយ៍ ។
ក្នុងគម្ពីរពុទ្ធសាសនាថា អចិន្ត្រៃយ៍ មាន ៤ យ៉ាងគឺ វិស័យរបស់ព្រះសព្វញ្ញុពុទ្ធ, វិស័យនៃឈាន, ផលនៃកម្ម, ការគិតអំពីលោក ឬ គំនិតនៃសត្វលោក ( ទាំង ៤ យ៉ាងនេះជាដំណើរហួសវិស័យគំនិត ) ។
ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត
តើពាក្យ «អចិន្ត្រៃយភាព» មានន័យដូចម្ដេច ?
អចិន្ត្រៃយភាព
👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ភាព រយៈកាលដែលតែងប្រព្រឹត្តទៅជានិច្ច (ម.ព. និច្ចការ -កាល និត្យភាព)។
ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត
តើពាក្យ «អចិន្ត្រៃយ» មានន័យដូចម្ដេច ?
អចិន្ត្រៃយ
👉ថ្នាក់ពាក្យជា គុណនាម
មានន័យថា ដែលតាំងនៅជានិច្ចកាល ឥតលស់ពេលវេលា។
ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត
តើពាក្យ «អចិន្តា» មានន័យដូចម្ដេច ?
អចិន្តា
👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ( សំ. ) ការនឹកពុំឃើញ, ការនឹកពុំដល់; ដំណើរពុំបានជាចាប់ភ្លឹក; ការឥតគំនិត។
ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត
តើពាក្យ «អចិន្តបុគ្គល» មានន័យដូចម្ដេច ?
អចិន្តបុគ្គល
👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា បុគ្គលជាអ្នកមានគំនិតរវើរវាយ តាមតែខ្លួនគិតឃើញ ហើយចេះតែធ្វើទៅ ទោះបីមិនបានសម្រេចដូចបំណងក៏ដោយ។
👉ថ្នាក់ពាក្យជា គុណនាម
មានន័យថា បុគ្គលជាអ្នកមានគំនិតរវើរវាយ តាមតែខ្លួនគិតឃើញ ហើយចេះតែធ្វើទៅ ទោះបីមិនបានសម្រេចដូចបំណងក៏ដោយ។
ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត
តើពាក្យ «អចិត្តិភាព» មានន័យដូចម្ដេច ?
អចិត្តិភាព
👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ( សំ. អចិត្តិ ) ភាវៈឬដំណើរភ្លេចស្មារតី, ការភ័ន្ដស្មារតី; ដំណើរស្រឡាំងកាំង ។ ព. កា. សម្រាប់ឲ្យប្រុងស្មារតី។
ឧទាហរណ៍៖ អចិត្តិភាព តែងមានដរាប ព្រោះក្ដីប្រមាទ ទ្វេធ្វេសស្មារតី មិនខំសង្វាត បណ្ដោយឲ្យឃ្លាត រវាតការចាំ។
ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត