Author: videoslearning.com

អង្គារ​ពាណិជ្ជ, –ពាណិជ្យ ឬ –វណិជ្ជា

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ការ​ ឬ​របរ​លក់​ធ្យូង, ជំនួញ​ធ្យូង ។ល។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

អង្គារ​ពាណិជ

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា អ្នក​លក់​ធ្យូង។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

អង្គារ​បាត្រី

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ជើង​ក្រាន​ដុត​ធ្យូង, ឡ​ដុត​ធ្យូង (ហៅ អង្គារ​លេណ ឬ អង្គារ​លេណដ្ឋាន ក៏​បាន) ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

អង្គារ​ធានិការ ឬ –ធានី

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ជើង​ក្រាន; ជើង​ក្រាន​ធ្យូង។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

អង្គារ​ទារុ ឬ –ព្រឹក្ស

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ឈើ​ដែល​ប្រើ​ការ​ដុត​ធ្យូង​បាន។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

អង្គារ​ថូប ឬ –ស្តូប

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ស្តូប​ដែល​បញ្ចុះ​ព្រះ​អង្គារ។
ឧទាហរណ៍៖ អង្គារ​ថូប​ព្រះ​សព្វញ្ញុ​ពុទ្ធ​ជា​ទី​គោរព​នៃ​ពុទ្ធ​មាមក​ជន។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

អង្គារិណី

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ( ម. ព. អង្គារិ )។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

អង្គារិ

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ( សំ. ) ជើងក្រានតូចដែលលើកចុះលើកឡើងបាន; ជើងក្រានសៀម; អាំងឡូវ ឬ ជើងក្រានអាំងឡូវ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

អង្គាររោគ

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា រោគធ្យូង រោគម្យ៉ាងដែលបណ្តាលឱ្យជំងឺ (មនុស្ស សត្វ) ហើមពងខ្ទុះរលួយ រោគរុក្ខជាតិម្យ៉ាងបណ្តាលទៅជាមានផង់ខ្មៅៗ ដូចជាធ្យូង។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

អង្គារដ្ឋាន ឬ –ស្ថាន

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា កន្លែង​ដាក់​ធ្យូង។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

អង្គារ

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ( សំ. បា. ) ធ្យូង ។ រ. ស. ព្រះអង្គារធ្យូងដែលសល់ពីការថ្វាយព្រះភ្លើងព្រះបរមសពព្រះសម្មាសម្ពុទ្ធឬព្រះរាជា ។ បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ អ. ថ. អង់-គារៈ ដូចជា អង្គារការ, —ការី ឬ —ក្រឹត អ្នកដុតធ្យូង ( បើស្ត្រីជា អង្គារការិកា ឬ អង្គារការិនី ) ។ អង្គារដ្ឋាន ឬ —ស្ថាន កន្លែងដាក់ធ្យូង ។ អង្គារថូប ឬ —ស្តូប ស្ដូបដែលបញ្ចុះព្រះអង្គារ : អង្គារថូបព្រះសព្វញ្ញុពុទ្ធជាទីគោរពនៃពុទ្ធមាមកជន ។ អង្គារទារុ ឬ —ព្រឹក្ស ឈើដែលប្រើការដុតធ្យូងបាន ។ អង្គារធានិការ ឬ —ធានី ជើងក្រាន; ជើងក្រានធ្យូង ។ អង្គារបាត្រី ( —ប៉ា— ) ជើងក្រានដុតធ្យូង, ឡដុតធ្យូង ( ហៅ អង្គារលេណ ឬ អង្គារលេណដ្ឋាន ក៏បាន ) ។ អង្គារពាណិជ ( —និច ) អ្នកលក់ធ្យូង ។ អង្គារពាណិជ្ជ, —ពាណិជ្យ ឬ —វណិជ្ជា ការឬរបរលក់                          ធ្យូង, ជំនួញធ្យូង។ល។( សំ. បា. ) ឈ្មោះផ្កាយព្រះគ្រោះទី ៣

ឧទាហរណ៍៖ ផ្កាយអង្គារ ។

                      ឈ្មោះថ្ងៃទី ៣ នៃសប្ដាហ៍ ។
ឧទាហរណ៍៖ ថ្ងៃអង្គារ ។

                      ឈ្មោះយាមទី ៣ នៃត្រៃយាម ។
ឧទាហរណ៍៖ ព្រះសក្យមុនីទ្រង់ចូលបរិនិព្វាននៅថ្ងៃអង្គារយាមអង្គារក្នុងបច្ចូសសម័យថ្ងៃពេញបូណ៌មីខែពិសាខឆ្នាំម្សាញ់ . . .។

                       អង្គារទិន, —ពារ ឬ —វារៈ ( អង់-គារៈ— ) ថ្ងៃអង្គារ ( ព. ហ. ) ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

អង្គាដីឈ្មោល

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា “ឈ្មោះព្រឹក្សម្យ៉ាង កំពស់ 8-15ម គេនាំពីទ្វីបអាហ្រិ្វកមកដាំក្នុង ប្រទេសក្តៅសកលលោក ជារុក្ខជាតិលំអតាមវិថីនានា ឬក្នុងសួន ដោយដើមនេះមានផ្កាធំៗ ពណ៌លឿង ក្រហមល្អ។”

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

អង្គាដី

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ឈ្មោះឈើស្រុក មានដើមខ្ពស់ស្រោង សំបកក្រាស់ ស្លឹកតូចៗរង្វើលៗ ចេញពីធាង ផ្កាព័ណ៌សក៏មានក្រហមក៏មាន, ផ្កានិងស្លឹកខ្ចីស្រុសប្រើជាអន្លក់ឬធ្វើជាបន្លែស្លស្រឡក់បាន, ជាឈើឆាប់លូតលាស់ខ្ពស់ងាយ។
ឈ្មោះព្រឹក្សកំពស់ ៨-១០ ម ដុះក្នុងព្រៃល្បោះនៃអាស៊ីក្តៅ គេច្រើនដាំគ្រប់ប្រភេទក្តៅសកលលោក ជាដើមលំអ ឬសម្រាប់ធ្វើជាជន្លង់ដើមម្រេច។ ស្លឹកខ្ចីៗ និងផ្កា អាចបរិភោគជាបន្លែ។ នៅប្រទេសគេច្រើនយកផ្កាទៅចៀនខ្លាញ់។ សំបកប្រើធ្វើជាថ្នាំរម្ងាប់រោគផ្សេងៗ ដូចជារាគមួល និងគ្រុនចាញ់ជាដើម។ ទឹកដមផ្កា គេដាក់បន្តក់ក្នុងរន្ធច្រមុះ ដើម្បីព្យាបាលជំងឺផ្តាសាយធំ និងឈឺក្បាល។ ស្លឹកអាចធ្វើជាចំណីគោ ក្របី។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

អង្គាឈ្មោល, អំពង់រឿង, ឈាមអន្ទង់

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ឈ្មោះចុល្លព្រឹក្សមួយប្រភេទ កំពស់ ២-៤ ម ដុះលើទីវាលជិតមាត់ទឺក នៃទ្វីបអាស៊ី ផ្នែកអាគ្នេយ៍។ ឈើមានសម្បុរក្រហម ឬក្រហមព្រឿងៗ ឆាប់ប្រេះឆា សម្រាប់ប្រើសង់រោង ឬធ្វើអុសដុត។ ជ័រមានពណ៌ខ្មៅ គេអាចត្រងយកបានក្រោយ គេកាត់ដើមហើយដុតភ្លើង។ គ្រូថ្នាំប្រើជ័រនេះជាថ្នាំព្យាបាល ជំងឺរលាកជើងធ្មេញ និងបន្ធូរការឈឺធ្មេញ។ ប្រទេសវៀតណាមពីមុនជ័រនេះសម្រាប់លាបធ្មេញឱ្យខ្មៅ។
ឧទាហរណ៍៖ (ឯកសារយោង វចនានុក្រម រុក្ខជាតិប្រើប្រាស់ក្នុងប្រទេសកម្ពុជា )

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

អង្គា

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា អង្គ, រូបកាយ ( ព. កា. )។
ឧទាហរណ៍៖ . . . ទំាងពីរអង្គា ស្ដេចទ្រង់យាត្រា ក្រសាលក្នុងសួន ។ ល ។ ម. ព. អង្គ ន.។

                       ឈ្មោះឈើមួយប្រភេទ ផ្កាសម្បុរលឿងក្លិនក្រអូបឆ្ងាញ់ ប៉ុន្តែក្រអូបស្រាល, ចេញផ្កាក្នុងកាលដែលរង្គោះស្លឹកអស់ហើយលាស់ជាថ្មី ក្នុងរវាងខែចេត្រពិសាខ; បើកាត់មែកដែលរង្គោះស្លឹកអស់ហើយឬដែលកំពុងចេញផ្កានោបនោះ យកមកត្រាំទឹកក្នុងដបផ្កា អាចចេញត្រួយនិងផ្កាបានយូរថ្ងៃ ដាក់ជាគ្រឿងតាំងរុងរឿងណាស់ ( អ្នកស្រុកខ្លះហៅ អង្គាលឿង ខ្លះហៅថា អង្គាសីល )។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

អង្គសរល

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា អង្គដែលមិនដល់នូវការបំបែកធាតុចេញពីគ្នាបាន​។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

អង្គសមាស

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា អង្គដែលផ្សំបង្កើតដោយ អង្គសរលច្រើន។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

អង្គវិញ្ញាណ

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ចំណែកនៃសត្វមានជីវិត នៃរូបកាយសត្វដែលជាគ្រឿងនាំឱ្យដឹងនូវអារម្មណ៍ផ្សេងៗ គឺភ្នែក ច្រមុះ អណ្តាត ត្រចៀក និងកាយ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

អង្គវាសិត

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា អង្គដែលហួតក្លាយទៅជាខ្យល់ ដូចយ៉ាងប្រេងសាំង ជាដើម។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

អង្គល់

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ដើមឈើធំ មានកម្ពស់ ១៥ ទៅ ៣០ម ដុះក្នុងព្រៃដើដីទ្រនាប នៃប្រទេសអាស៊ីផ្នែកអាគ្នេយ៍។ ឈើមានពណ៌ប្រផេះលាយខ្មៅ មានខ្លឹមជាប់ល្អណាស់ គេនិយមប្រើធ្វើតុ ទូ និងសង់ផ្ទះ។
ឧទាហរណ៍៖ (ឯកសារយោង វចនានុក្រម រុក្ខជាតិប្រើប្រាស់ក្នុងប្រទេសកម្ពុជា )

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

អង្គរ—

មានន័យថា ( មើលក្នុងពាក្យ អង្គរ ន. )។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

អង្គរ​វត្ត

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា (នគរ​វត្ត “វត្ត​របស់​មហា​នគរ”) ឈ្មោះ​សិលា​ប្រាសាទ​បុរាណ​មួយ​កន្លែង​នៅ​ក្នុង​ខែត្រ​សៀមរាប ជា​មហា​ប្រាសាទ​រុងរឿង​ដោយ​លំអ​គ្មាន​ពីរ ។ល។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

អង្គរ​រាជ

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា (នគរ​រាជ) ឈ្មោះ​អាណា​ខេត្ត​មួយ​របស់​ខ្មែរ នៅ​ខាង​ទិស​ឧត្ដរ, បាន​ទៅ​អាណា​ខេត្ត​របស់​សៀម​យូរ​អង្វែង​ហើយ ។ ឈ្មោះ​បទ​ភ្លេង​ខ្មែរ​មួយ​ប្រភេទ មាន​ដើម​កំណើត​នៅ​អាណា​ខេត្ត​នគរ​រាជ : ភ្លេង​អង្គរ​រាជ (ភ្លេង​នគរ​រាជ); ដែល​ក្លាយ​លំនាំ​បទ​ឃ្លាត​ពី​លំនាំ​ដើម​ខ្លះ ហៅ​ថា អង្គរ​រាជ​ក្លាយ (នគរ​រាជ​ក្លាយ); ដែល​តាំង​ពី​ក្នុង​បុរាណ​សម័យ​យូរ​ហើយ, អ្នក​ស្រុក​ជើង​ព្រៃ​បំប្លែង​កែ​លំនាំ​បទ​ឲ្យ​ឃ្លាត​ផ្សេង​ខ្លះ​ពី​លំនាំ​ដើម ហៅ​ថា អង្គរ​រាជ​ជើង​ព្រៃ (នគរ​រាជ​ជើង​ព្រៃ)។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

អង្គរ​ព្រះ​ជ័យ ឬ អង្គ​ព្រះ​ជ័យ​ព្រះ​អារ្យ

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ឈ្មោះ​ប្រាសាទ​បុរាណ នៅ​ខាង​លិច​ជិត​កំពង់ចាម​ក្រុង។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

អង្គរ​បុរី

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ឈ្មោះ​ទី​ក្រុង​ចាស់​តូច​មួយ​ក្នុង​ស្រុក​ព្រៃ​កប្បាស​ខែត្រ​តាកែវ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

អង្គរាគ

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ( សំ. បា. ) ម្សៅក្រអូប, ប្រេងក្រអូប, ទឹកអប់ សម្រាប់ស្អិតស្អាងរាងកាយ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

អង្គរបណ្ណសារ

👉ថ្នាក់ពាក្យជា ទ្រព្យសម្បត្តិរដ្ឋ
មានន័យថា ឯកសារដែលលែងចាត់ទុកថាជាបណ្ណសារចរន្ត ត្រូវបានគ្រប់គ្រងនិងថែរក្សាដោយបណ្ណសារដ្ឋានរបស់ក្រសួង ស្ថាប័ន ខេត្ត ក្រុង ស្រុក ខណ្ឌ ឃុំ សង្កាត់ គ្រឹះស្ថានសាធារណៈ សហគ្រាសសាធារណៈ ឬគ្រឹះស្ថានឯកជន សហគ្រាសឯកជនដែលទទួលបន្ទុកបម្រើសេវាសាធារណៈ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

អង្គរតំបន់

👉ថ្នាក់ពាក្យជា ទ្រព្យសម្បត្តិរដ្ឋ
មានន័យថា តំបន់សេដ្ឋកិច្ចចម្រុះ ត្រូវរៀបចំឱ្យបានសមស្រប សំដៅធានានិរន្តរភាពកសិកម្ម ការតាំងលំនៅឋាន និងការប្រើប្រាស់ដីផ្សេងៗ ដោយមិនធ្វើឱ្យមានឥទ្ធិពលអាក្រក់ទៅលើព្រៃលិចទឹក គុណភាពទឹកនិងដី នៅក្នុងតំបន់ជុំវិញបឹងទន្លេសាប។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

អង្គរជុំ

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា មើលក្នុងពាក្យ នគរជុំ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

អង្គរ

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ពាក្យប្រើឃ្លាតក្លាយមកពី នគរ “ក្រុង, រាជធានី” ហៅចំពោះតែក្រុងនិងសិលាប្រាសាទបុរាណខ្លះ ឬទីតំបន់ជាដើមខ្លះក្នុងកម្ពុជរដ្ឋ : អង្គរធំ នគរធំ ( មហានគរបុរាណក្នុងខែត្រសៀមរាប ) ។ អង្គរបុរី ( នគរបុរី ) ឈ្មោះទីក្រុងចាស់តូចមួយក្នុងស្រុកព្រៃកប្បាសខែត្រតាកែវ ។ អង្គរព្រះជ័យ ឬ អង្គរព្រះជ័យព្រះអារ្យ ( នគរ— ) ឈ្មោះប្រាសាទបុរាណ នៅខាងលិចជិតកំពង់ចាមក្រុង ។ អង្គររាជ ( នគររាជ ) ឈ្មោះអាណាខេត្តមួយរបស់ខ្មែរ នៅខាងទិសឧត្តរ, បានទៅអាណាខេត្តរបស់សៀមយូរអង្វែងហើយ ។ ឈ្មោះបទភ្លេងខ្មែរមួយប្រភេទ មានដើមកំណើតនៅអាណាខេត្តនគររាជ : ភ្លេងអង្គររាជ ( ភ្លេងនគររាជ ); ដែលក្លាយលំនាំបទឃ្លាតពីលំនាំដើមខ្លះ ហៅថា អង្គររាជក្លាយ ( នគររាជក្លាយ ); ដែលតាំងពីក្នុងបុរាណសម័យយូរហើយ, អ្នកស្រុកជើងព្រៃបំប្លែងកែលំនាំបទឲ្យឃ្លាតផ្សេងខ្លះពីលំនាំដើម ហៅថា អង្គររាជជើងព្រៃ ( នគររាជជើងព្រៃ ) ។ អង្គរវត្ត ( នគរវត្ត “វត្តរបស់មហានគរ” ) ឈ្មោះសិលាប្រាសាទបុរាណមួយកន្លែងនៅក្នុងខែត្រសៀមរាប ជាមហាប្រាសាទរុងរឿងដោយលំអគ្មានពីរ ។ ល ។ ត្រីងៀតអង្គរ ឬ ងៀតប្រាអង្គរ ត្រីងៀតឬងៀតប្រាដែលនាំមកពីទន្លេសាបប៉ែកខាងខែត្រសៀមរាប ។ ទឹកអង្គរបាក់ ទឹកថ្លាដែលហូរត្រឡប់ចេញពីទន្លេសាបនិងបឹងនានាចុះមកវិញក្នុងរដូវសម្រក ។ ល ។ ( មើលក្នុងពាក្យ ប្រាក្រឹត ផង )។
( ព. បុ. ) ទីដីជាទួលធំប៉ុន្តែទាបទេ នៅជិតមាត់បឹងធំជ្រៅ មានដើមឈើធំៗខ្ពស់ៗ ជាព្រៃស្ងាត់ គេហៅព្រៃនិងបឹងនោះថា ព្រៃអង្គរ, បឹងអង្គរ ទោះបីចំណេរកាលតមក គេកាប់ព្រៃនោះធ្វើជាចម្ការទៅហើយ ក៏គេនៅតែហៅថា ចម្ការព្រៃអង្គរ, បឹងអង្គរ ឬ បឹងព្រៃអង្គរ តាមឈ្មោះដើមនោះដែរ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

អង្គភាពស៊ើបការណ៍ហិរញ្ញវត្ថុ

👉ថ្នាក់ពាក្យជា ឧស្សាហកម្មហិរញ្ញវត្ថុ
មានន័យថា អង្គការកណ្តាលដែលទទួលខុសត្រូវក្នុងការទទួលវិភាគ និងផ្សព្វផ្សាយរបាយការណ៍ស្តីពីប្រតិបត្តិការសង្ស័យ ដូចបានកំណត់នៅក្នុងកថាខណ្ឌ ឆ នៃមាត្រា៣ នៃច្បាប់នេះ ប្រតិបត្តិការសាច់ប្រាក់ ដូចបានកំណត់នៅក្នុងកថាខណ្ឌ១ នៃមាត្រា១២ នៃច្បាប់នេះ និងព័ត៌មានផ្សេងទៀតពាក់ព័ន្ធនឹងការសម្អាតប្រាក់ ឬហិរញ្ញប្បទានភេរវកម្ម។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

អង្គភាពវាយតម្លៃទទួលស្គាល់

👉ថ្នាក់ពាក្យជា គយ
មានន័យថា អង្គភាពដែលអនុវត្តនិងគ្រប់គ្រងប្រព័ន្ធវាយតម្លៃទទួលស្គាល់ និងផ្តល់នូវវិញ្ញាបនបត្រវាយតម្លៃទទួលស្គាល់។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

អង្គភាពរដ្ឋដែលមានលក្ខណៈឧស្សាហកម្មនិងពាណិជ្ជកម្ម

👉ថ្នាក់ពាក្យជា ហិរញ្ញវត្ថុសាធារណៈ
មានន័យថា អង្គភាពរដ្ឋដែលផលិតវត្ថុនានា ឬផ្ដល់សេវាដែលត្រូវមានការបង់ថ្លៃពីអ្នកទទួលផល។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

អង្គភាពរដ្ឋ

👉ថ្នាក់ពាក្យជា ចំណូលមិនមែនសារពើពន្ធ
មានន័យថា អង្គភាពកងវិស្វកម្មក្រសួងការពារជាតិ អង្គភាពកងវិស្វកម្មក្រសួងមហាផ្ទៃ និងអង្គភាពរបស់រដ្ឋផ្សេងៗទៀត ដែលអនុវត្តការងារពាក់ព័ន្ធនឹងវិស័យហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធផ្លូវថ្នល់។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

អង្គភាពមិនស្វែងរកប្រាក់ចំណេញ

👉ថ្នាក់ពាក្យជា មូលដ្ឋាន, គណនេយ្យ
មានន័យថា អង្គភាពដែលធ្វើសកម្មភាព នៅក្នុងព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា ក្នុងគោលបំណងមិនស្វែងរកផលចំណេញ ដោយអនុលោមតាមច្បាប់ជាធរមាន។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

អង្គភាពប្រើប្រាស់

👉ថ្នាក់ពាក្យជា លទ្ធកម្មសាធារណៈ
មានន័យថា វាក្យសព្ទនេះមាននិយមន័យច្រើន ដូចខាងក្រោម៖ ១. អង្គភាព ឬការិយាល័យរបស់រដ្ឋបាលក្រុង ស្រុក ខណ្ឌ ដែលស្នើកិច្ចលទ្ធកម្ម។ ២. ការិយាល័យនៃរដ្ឋបាលក្រុង ស្រុក ខណ្ឌ ដែលទទួលខុសត្រូវលើការអនុវត្តសកម្មភាពជាក់លាក់នានា ដែលត្រូវបានដាក់បញ្ចូលក្នុងផែនការលទ្ធកម្ម និងថវិកាប្រចាំឆ្នាំ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

អង្គភាពទទួលបន្ទុកហិរញ្ញវត្ថុ

👉ថ្នាក់ពាក្យជា ហិរញ្ញវត្ថុសាធារណៈ
មានន័យថា អង្គភាពតែមួយគត់ ដែលស្ថិតនៅក្រោមការគ្រប់គ្រងរបស់អាណាប័កដើមខ្សែរបស់ក្រសួង ស្ថាប័ន។ អង្គភាពទទួលបន្ទុកហិរញ្ញវត្ថុ មានតួនាទីនិងភារកិច្ចដឹកនាំ ណែនាំ គាំទ្រ និងសម្របសម្រួលជាមួយគ្រប់អង្គភាពថវិកា រួមទាំងអង្គភាពថវិកាជាអាណាប័កផ្ទេរសិទ្ធិ ក្នុងការរៀបចំថវិកា ការអនុវត្តថវិកា ការពិនិត្យ និងការតាមដានការអនុវត្តថវិកា និងបូកសរុបរបាយការណ៍។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

អង្គភាពចេញវិញ្ញាបន​បត្

👉ថ្នាក់ពាក្យជា ចំណូលមិនមែនសារពើពន្ធ, គយ
មានន័យថា វាក្យសព្ទនេះមាននិយមន័យច្រើន ដូចខាងក្រោម៖ ១. ស្ថាប័នសាធារណៈ ឬអង្គភាពឯកជនដែលចេញវិញ្ញាបនបត្របញ្ជាក់ពីអនុលោមភាពស្របតាមសៀវភៅបន្ទុក។ ២. អង្គភាពដែលចេញវិញ្ញាបនបត្របញ្ជាក់ពីអនុលោមភាពស្របតាមសៀវភៅបន្ទុក។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

អង្គភាព

👉ថ្នាក់ពាក្យជា មូលដ្ឋាន
មានន័យថា អង្គភាព អាចមានន័យជា ស្ថាប័ន ក្រសួង សហគ្រាសសាធារណៈ នាយកដ្ឋាន ការិយាល័យទៅតាមបរិការណ៍។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

អង្គព្រហ្មប្រែក្រោយ

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ឈ្មោះចុល្លព្រឹក្សមួយប្រភេទកម្ពស់ ១-១,៥០ ម ដុះក្នុងព្រៃស្រោងនៃអាស៊ីក្តៅ។ ក្នុងមន្តអាគមខ្មែរ ស្លឹក និងសំបកសម្រាប់ប្រើជាថ្នាំទឹក ធ្វើឱ្យមនុស្សណាដែលផឹកជាមួយគ្នា ក្លាយជាសត្រូវ។ នៅស្រុកលាវ ដើមនេះជាថ្នាំកម្លាំងសម្រាប់នារីទើបសម្រាលកូន។
ឧទាហរណ៍៖ (ឯកសារយោង វចនានុក្រម រុក្ខជាតិប្រើប្រាស់ក្នុងប្រទេសកម្ពុជា )

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

អង្គប្រជុំធំ

👉ថ្នាក់ពាក្យជា មូលដ្ឋាន
មានន័យថា កិច្ចប្រជុំពេញអង្គគណៈរដ្ឋមន្ត្រី ដើម្បីពិនិត្យនិងសម្រេចដោះស្រាយរាល់កិច្ចការទូទៅរបស់រាជរដ្ឋាភិបាល។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

អង្គប្បច្ចង្គ ឬ អង្គប្បច្ចង្គា

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា (បា. < អង្គ + បតិ-អង្គ, បតិ > បច្ច; សំ. អង្គ​ប្រត្យង្គ ឬ អង្គ​ប្រត្យាង្គ < អង្គ + ប្រតិ-អង្គ, ប្រតិ> ប្រត្យ) អវយវៈ​តូច​និង​ធំ, ប៉ែក​ឬ​ភាគ​តូច​ធំ​នៃ​រាង​កាយ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

អង្គប់

👉ថ្នាក់ពាក្យជា កិរិយាសព្ទ
មានន័យថា ទំពាចំណីអាហាររឹងឬស្វិតគប់ៗញំៗព្រោះគ្មានធ្មេញ។
ឧទាហរណ៍៖ អង្គប់អំបុក។

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា នេសាទុបករណ៍ឬគ្រឿងប្រហារមានគន្លឹះថ្លោះបាន។
ឧទាហរណ៍៖ អង្គប់កណ្ដុរ, ខ្លាជាប់អង្គប់។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

អង្គនៃមន្រ្តីរាជការស៊ីវិល

👉ថ្នាក់ពាក្យជា រដ្ឋបាលសាធារណៈ
មានន័យថា ការប្រមូលផ្ដុំមន្ត្រីរាជការស៊ីវិល ដែលទទួលការបណ្ដុះបណ្ដាលមានបទពិសោធន៍ការងារ និងចំណេះដឹង ព្រមទាំងបំពេញការងារក្នុងវិស័យតែមួយ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

អង្គនា

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ( សំ. បា. ) ស្ត្រី, នាង ( ព. កា. )។
ពួកនាងកញ្ញា ជាអង្គនា កំពុងពេញរៀន ខំប្រឹងសង្វាត មិនខ្ជិលអៀនប្រៀន មានចិត្តជាប់ញៀន ឆ្ពោះការសិក្សា ។ គំនិតមារយាទ ពុំដែលឃ្លៀងឃ្លាត ខុសចាកក្រឹត្យា ជាស្រីចុះបែប សណ្ដាប់ចរិយា ពេញជាកញ្ញា ត្រឹមត្រូវគួររាប់។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

អង្គទ័ព

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ជាឈ្មោះពិសិដ្ឋដល់ឯកភាពកងទ័ពខ្លះ ដែលនៅក្រោមបញ្ជាឧត្តមសេនីយ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

អង្គទោសកម្ម

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ហេតុការណ៍ និងភស្តុតាងទាំងឡាយ ដែលជាគ្រឿង ដែលរកឃើញនូវបទល្មើស (ម.ព. ទោសកម្ម)។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

អង្គទូត

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា អង្គការ​ផ្នែក​ខាង​ទូត, មុខ​ក្រសួង​ទូត​ព្រម​ទាំង​បុគ្គលិក​នៃ​ស្ថាន​ទូត​ផង ។
អង្គនៃការទូតទាំងឡាយ ព្រមទាំងបុគ្គលិក​​នៅក្នុងប្រទេសណាមួយផងគ្នា (ម.ព. ការទូត)។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

អង្គទ

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ( ម. ព. អង្គត់ )។
( សំ. បា. ) គ្រឿងប្រដាប់ដើមដៃ, កងកន់ ។ ( សំ. អង្គទ ( អង់-គត់ ) ឈ្មោះពានរមួយជាកូននៃពាលីនិងនាងមន្ទោទរី, ជាសេនាព្រះរាម ក្នុងរឿងរាមកេរ្តិ៍ ) ។ ព. ប្រ. ខ្មែរហៅស្វាមួយប្រភេទ មាឌធំ ឥតកន្ទុយ ថា ស្វាអង្គទ ( ហៅប្រៀបដោយពានរឈ្មោះ អង្គទ ក្នុងរឿងរាមកេរ្តិ៍ ) ។ ហៅវល្លិមួយប្រភេទថា វល្លិអង្គទ ប៉ុន្តែច្រើនសរសេរ អង្គត់ ជាង ( ម. ព. នេះ )។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

អង្គត់

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា វល្លិអង្គត់ច្រើនមានសម្បូណ៌ក្នុងខែត្រកំពត ( ម. ព. អង្គទ ន. ផង )។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

អង្គណ ឬ អង្គណៈ

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ទី​លាន; ទី​ទួល; ទី​លាន​ឬ​ទី​វាល​សម្រាប់​លេង​ល្បែង, ទី​លាន​កីឡា ។ ព. ប្រ. កិលេស, មន្ទិល​ ឬ​គ្រឿង​សៅហ្មង​ចិត្ត។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

អង្គញ់ស្

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ឈ្មោះឈើធំមួយប្រភេទ, ស្លឹកធំៗស្រួចខាងដើមនិងងខាងចុងបន្តិច បណ្ដោយនិងទទឹងស្លឹក ២០ សង់ទីម៉ែត្រ, ផ្លែពាំគ្រាប់ជាសង្កាត់ជាប់គ្នា ផ្លែមួយៗពីរគ្រាប់ក៏មានបីគ្រាប់ក៏មាន, មានគ្រាប់មូលៗទំហំ ៣ សង់ទីម៉ែត្រ, គ្រាប់ទុំមានទ្រង់ទ្រាយនិងសម្បុរក្រហមក្រមៅរលោង ដូចគ្រាប់អង្គញ់សុទ្ធសាធ គ្រាន់តែតូចជាងគ្រាប់អង្គញ់ប៉ុណ្ណោះ, ប៉ុន្តែបើទុកឲ្យយូរទៅមានស្វិតខ្លះ, អង្គញ់ស្វានេះច្រើនដុះក្នុងព្រៃភ្នំនិងព្រៃស្រោង, ដុះបែកជាគុម្ពក៏មាន, ជាឈើមានម្លប់ត្រឈៃល្អ, បើយកគ្រាប់មកដាំនៅទីដទៃក៏បាន, ជាឈើមានប្រយោជន៍ប្រើការរាយរងបាន, ប្រើជាឧសក៏បានការណាស់, ផ្លែទុំជ្រុះគ្រាប់នៅរនោចខែកត្តិកនិងខ្នើតខែមិគសិរ។
ឧទាហរណ៍៖ អង្គញ់ស្វាមានដុះច្រើនណាស់នៅក្រុងព្រះសីហនុ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

អង្គញ់

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ឈ្មោះវល្លិមួយប្រភេទ ដើមធំរឹង ផ្លែធំវែងៗ ក្នុងផ្លែមួយៗមានគ្រាប់ច្រើន គ្រាប់ធំៗរាងមូលសំប៉ែត កាលណាទុំមានសាច់រឹង, សម្រាប់យកមកលេងល្បែងមួយប្រភេទ ហៅថា ល្បែងអង្គញ់ ។
ព្រឹក្សមួយប្រភេទមានកម្ពស់ ​៦-២០ ម. ដុះក្នុងព្រៃល្បោះ លើដីទំនាបនៅអាស៊ីអាគ្នេយ៍។ នៅស្រុកដទៃទៀត គេនាំយកពីអាស៊ីទៅដាំជាលម្អ។ នៅប្រទេសខ្មែរយើង និយមដាំអង្កាញ់នៅជិតគេហដ្ឋានជាម្លប់។ ដើមនេះដុះដំបូងលឿនណាស់ គេនិយមដាំសម្រាប់ឱ្យមានព្រៃឡើងវិញឆាប់ៗ។ ឈើអង្គញ់ជាឈើប្រណីត មានតម្លៃណាស់ សម្រាប់សង់ផ្ទះ ឬធ្វើតុ ទូ។ ផ្កាខ្ចី ស្លឹកខ្ចីអាចបរិភោគក្នុងសម្លរបាន។ បណ្តូលឈើលាយជាមួយគ្រាប់ដើមសង្កែសម្រាប់ធ្វើថ្នាំព្រូន។ គេយកឈើដែលបុកម៉ដ្ឋលាយជាមួយប្រេងដូង ដើម្បីព្យាបាលជំងឺរមាស់។

                       ឆ្អឹងមានសណ្ឋានដូចគ្រាប់អង្គញ់ នៅត្រង់ក្បាលជង្គង់។
ឧទាហរណ៍៖ អង្គញ់ជង្គង់។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

អង្គជៈ

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា បុត្រ (កូន​ប្រុស)។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

អង្គជាត

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា លិង្គ, យោនី (ខ្មាស​បុរស​ ឬ​ស្ត្រី)។
                          អង្គដែលជាគ្រឿងបន្តពូជ ដោយសេវនកិច្ចរបស់មនុស្ស ឬសត្វខុសភេទគ្នា។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

អង្គជា

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា បុត្រី (កូន​ស្រី)។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

អង្គចៅក្រម

👉ថ្នាក់ពាក្យជា មូលដ្ឋាន
មានន័យថា ចៅក្រម និងព្រះរាជអាជ្ញា។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

អង្គក្រឹន

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ជាលិកា សណ្ឋាន ដូចខួរក្នុងឆ្អឹងដែលភ្ជាប់ក្នុងក្បាលពីម្ខាងទៅម្ខាង សាច់ដែលលៀនចេញមកក្រៅនៃគ្រាប់ឈើខ្លះ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

អង្គកុងស៊ុល

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា អង្គនៃភ្នាក់ងាររបស់នានាប្រទេស ដែលមកតាំងនៅក្នុងរដ្ឋណាមួយ មានបេសកកម្មខាងគាំពារជនជាតិរបស់ខ្លួន ព្រមទាំងប្តឹងឱ្យការណ៍ទៅរដ្ឋា-ភិបាល អំពីព័ត៌មានខាងនយោបាយ និងខាងពាណិជ្ជកម្ម (ម.ព កុងស៊ុល)។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

អង្គកុងស៊ុល

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា អង្គនៃភ្នាក់ងាររបស់នានាប្រទេស ដែលមកតាំងនៅក្នុងរដ្ឋណាមួយ មានបេសកកម្មខាងគាំពារជនជាតិរបស់ខ្លួន ព្រមទាំងប្តឹងឱ្យការណ៍ទៅរដ្ឋា-ភិបាល អំពីព័ត៌មានខាងនយោបាយ និងខាងពាណិជ្ជកម្ម (ម.ព កុងស៊ុល)។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

អង្គការ​សហ​ប្រជា​ជាតិ

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា អង្គការ​របស់​ប្រជា​ជាតិ​រួម​គ្នា, អង្គការ​អន្តរ​ជាតិ ឬ​ជាតិ​នានា​ដែល​ស្ម័គ្រ​ចិត្ត​ប្រតិបត្តិ​តាម​ច្បាប់​រដ្ឋ​ធម្មនុញ្ញ​សហ​ប្រជា​ជាតិ ដើម្បី​រក្សា​ការពារ​នូវ​សន្តិភាព​នៃ​ពិភព​លោក។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

អង្គការសុខភាព

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា អង្គការដែលបង្កើតឡើង ដើម្បីរក្សាសេចក្តីសុខរបស់មនុស្ស គឺកម្ចាត់រោគព្យាធិផ្សេងៗ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

អង្គការសហប្រជាជាតិ

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា អង្គការសហប្រជាជាតិ អង្គការរបស់ប្រជាជាតិរួមគ្នា, អង្គការអន្តរជាតិ ឬជាតិនានាដែលស្ម័គ្រចិត្តប្រតិបត្តិតាមច្បាប់រដ្ឋធម្មនុញ្ញសហប្រជាជាតិ ដើម្បីរក្សាការពារនូវសន្តិភាពនៃពិភពលោក ។
អង្គការអន្តរជាតិ របស់រដ្ឋទាំងឡាយដែលសុខចិត្តប្រតិបត្តិតាមកាតព្វកិច្ច ដូចមានចែងច្បាស់នៅក្នុងរដ្ឋធម្មនុញ្ញនៃសហប្រជាជាតិ ដើម្បីឃុំគ្រងរក្សាទុកនូវសន្តិភាព និងសន្តិសុខរបស់ពិភពលោក ទាំងតាំងបង្កើតឱ្យមានសហប្រតិបត្តិការរវាគ្នានឹងគ្នា ខាងសេដ្ឋកិច្ចនឹងសង្គម និងខាងវប្បធម៌។ នៅពេលដែលសង្គ្រាមលោកលើកទីពីរ ពុំទាន់ដុតផងនៅឡើយនោះ ប្រមុខនៃមហាអំណាចខាងសម្ព័ន្ធមិត្ត បានបញ្ចប់យ៉ាងច្បាស់ពីបំណងរបស់ខ្លួនថា ចង់ចៀសពីការភ្លាំងភ្លាត់ ដែលកើតមានក្នុងផ្ទៃនៃសមាគមប្រជាជាតិ ហើយបានប្រកាសយ៉ាងឱឡារិកពីឆន្ទៈដ៏មោះមុតរបស់ខ្លួននេះ ថានឹងបង្កើតជាប្រព័ន្ធខាងសន្តិសុខទូទៅមួយដោយ ផ្អែកលើមូលដ្ឋានយ៉ាងទូលំទូលាយ។ លំដាប់ក្រោយមក ក្នុងឆ្នាំ ១៩៤២ ពាក្យថា “សហប្រជាជាតិ” ដែលលោក រូស្វែល ប្រធានាធិបតីសហរដ្ឋអាមេរិក ជាអ្នកផ្តើមបង្កើតនេះ ទៅជាពាក្យប្រើគ្រប់មាត់នៃប្រមុខរដ្ឋទាំង ២៦ ប្រទេស ហើយបានចុះហត្ថលេខា នាក្រុងវ៉ាស៊ីនតុន។ សហការអន្តរជាតិនេះ ត្រូវបានលើកយកមកត្រិះរិះ ក្នុងសន្និសីទនាក្រុងម៉ូស្គូ នាក្រុងតេហេរ៉ង់ ដោយមានវត្ថុបំណង និងជួយទំនុកបម្រុងគ្រប់វិស័យដល់ប្រទេសទាំងឡាយ ដែលបានរួចរំដោះដោយសារកម្លាំងសម្ព័ន្ធមិត្ត។ តែទោះបីមានធ្វើសន្និសីទច្រើន កន្លែងប៉ុណ្ណោះ ក៏អង្គការនេះពុំទាន់កើតមានជារូបរាងដែរ ទាល់តែដល់មកសន្និសីទនាក្រុងយ័ណ្ត (កុម្ភៈ ១៩៥៤) ទើបមានសេចក្តីសម្រេច ថាត្រូវអញ្ជើញតំណាងប្រទេសទាំងឡាយ ឱ្យមកជួបជុំនៅថ្ងៃទី២៥-៤-១៩៤៥ នាក្រុងសានហ្វ្រងស៊ីស្កូ ដើម្បីធ្វើសនិ្នសីទ រហូតដល់ថ្ងៃទី២៦-៦-៤៥ ទើប ចប់សព្វគ្រប់ ហើយដាក់ជូនអ្នកតំណាងប្រទេសទាំងហាសិប ចុះហត្ថលេខាទើបមានឈ្មោះថា ធម្មនុញ្ញសហប្រជាជាតិ តាំងពីកាលនោះមក។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

អង្គការសហគមន៍មូលដ្ឋាន

👉ថ្នាក់ពាក្យជា លទ្ធកម្មសាធារណៈ
មានន័យថា អង្គការមិនស្វែងរកប្រាក់ចំណេញ ដែលសមាជិក សមាជិកានៃអង្គការសហគមន៍នេះ មានលំនៅឋាននៅក្នុងឃុំ សង្កាត់នោះ។ អង្គការសហគមន៍មូលដ្ឋាន មានភារកិច្ច ដូចខាងក្រោម៖ ▪អនុវត្តកម្មវិធីដែលរួមចំណែក ដើម្បីសម្រេចគោលបំណងនៃផែនការអភិវឌ្ឍន៍ឃុំ សង្កាត់ ▪សមាជិកក្រុមប្រឹក្សាឃុំ សង្កាត់ មិនអាចជាប្រធានអង្គការសហគមន៍មូលដ្ឋាន និងបានផលកម្រៃពីអង្គការសហគមន៍មូលដ្ឋាននេះទេ ▪អង្គការសហគមន៍មូលដ្ឋាន ត្រូវទទួលស្គាល់ជាផ្លូវការដោយអភិបាលខេត្ត-ក្រុង។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

អង្គការសមាហរណកម្មសេដ្ឋកិច្ចតំបន់

👉ថ្នាក់ពាក្យជា គយ
មានន័យថា អង្គការមួយដែលរួមបង្កើតដោយរដ្ឋអធិបតេយ្យទាំងឡាយ នៃតំបន់ណាមួយ ដែលរដ្ឋជាសមាជិកទាំងអស់ បានផ្ទេរនូវសមត្ថកិច្ចទាក់ទិននឹងបញ្ហាគ្រប់គ្រងដោយអនុសញ្ញានេះ និងដែលមានអំណាចត្រឹមត្រូវដោយអនុលោមតាមនីតិវិធីផ្ទៃក្នុង ដើម្បីចុះហត្ថលេខាផ្ដល់សច្ចាប័ន ទទួលយកយល់ព្រម ឬការចូលជាភាគី នៃអនុសញ្ញានេះ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

អង្គការវិជ្ជាជីវៈ

👉ថ្នាក់ពាក្យជា ចំណូលមិនមែនសារពើពន្ធ
មានន័យថា ការរួបរួមគ្នាបង្កើតឡើងដោយកម្មករនិយោជិត ឬនិយោជកជាក្រុម ជាពួក ដោយស្ម័គ្រចិត្ត សំដៅសហការគ្នាធ្វើសកម្មភាព ឬអភិវឌ្ឍនីតិក្រមផ្ទាល់របស់ខ្លួន ដើម្បីសម្រេចទិសដៅ ឬគោលបំណងជាក់លាក់នៃវិជ្ជាជីវៈ។ តាមន័យនៃច្បាប់នេះ អង្គការវិជ្ជាជីវៈរបស់កម្មករនិយោជិតហៅថា សហជីព ចំណែកឯអង្គការវិជ្ជាជីវៈរបស់និយោជក ហៅថា សមាគមនិយោជក។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

អង្គការលើកលែងទោសអន្តរជាតិ

មានន័យថា អង្គការនេះធ្វើយុទ្ធនាការអន្តរជាតិក្នុងការគាំទ្រចំពោះអ្នកទាំងឡាយណាដែលជាប់ឃុំឃាំងដោយជំនឿសាសនា និងនយោបាយទូទាំងពិភពលោក។ អង្គការនេះបានអនុវត្តនូវគោលនយោបាយសំខាន់ៗចំនួនបី៖ – ទីមួយ៖ ដោះលែងអ្នកទោសមនសិការ – ទីពីរ៖ បញ្ឈប់ការធ្វើទារុញកម្មរាល់ទម្រង់ទាំងអស់ រួមទាំងទោសប្រហារជីវិត – ទីបី៖ ស្វែងរកយុត្តិធម៌ និងភាពត្រឹមត្រូវក្នុងការកាត់សេចក្តីចំពោះអ្នកទោសនយោបាយទាំងអស់។ អង្គការនេះមានទីតាំងនៅទីក្រុងឡុងដ៍ប្រទេសអង់គ្លេស មានតំណាងនៅអង្គការសហប្រជាជាតិ ហើយទទួលពានរង្វាន់សិទ្ធិមនុស្សអង្គការសហប្រជាជាតិក្នុងឆ្នាំ១៩៧៨។ អង្គការនេះទទួលស្គាល់ជាផ្លូវការដោយសហភាពអឺរ៉ុបក្រុមប្រឹក្សានៃអឺរ៉ុប អង្គការនៃរដ្ឋអាមេរិក និងអង្គការឯកភាពអាហ្វ្រ៊ិក និងក្នុងឆ្នាំ១៩៧៧ អង្គការនេះបានទទួលពានរង្វាន់ណូប៊ែលសន្តិភាព។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

អង្គការមិនមែនរដ្ឋាភិបាលក្នុងស្រុក

👉ថ្នាក់ពាក្យជា មូលដ្ឋាន
មានន័យថា អង្គការមិនមែនសមាជិកភាព រួមទាំងមូលនិធិដែលត្រូវបានបង្កើតឡើងក្រោមច្បាប់របស់កម្ពុជា ដោយរូបវន្តបុគ្គល ឬ/និងនីតិបុគ្គល ក្នុងគោលបំណងផ្ដល់មូលនិធិ ឬសេវាកម្មលើវិស័យមួយ ឬច្រើន ដើម្បីបម្រើផលប្រយោជន៍សាធារណៈ ដោយមិនទាញយកចំណេញ ឬមិនយកកម្រៃមកចែកគ្នា។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

អង្គការមិនមែនរដ្ឋាភិបាល

👉ថ្នាក់ពាក្យជា មូលដ្ឋាន
មានន័យថា អង្គការមិនមែនរដ្ឋាភិបាលក្នុងស្រុក និងអង្គការមិនមែនរដ្ឋាភិបាលបរទេស។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

អង្គការដ្ឋធម្មនុញ្

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា អង្គការដែលចាត់តាំងឡើង តាមលំអាននៃរដ្ឋធម្មនុញ្ញ ដើម្បីការពារកុំឱ្យមានការបំពានលើ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

អង្គការចតុភាគី

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា អង្គការដែលមានសមាជិកបួនពួក ដូចយ៉ាងអង្គការចាត់តាំង ដើម្បីពិភាក្សាពីការបោះធនបត្រចេញឱ្យចាយនៅឥណ្ឌូចិន ដែលមានប្រតិភូបារាំង វៀតណាម ខ្មែរ និងឡាវ ជាដើម។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

អង្គការ ឬអ្នកតំណាងរបស់នីតិបុគ្គល

👉ថ្នាក់ពាក្យជា ទ្រព្យសម្បត្តិរដ្ឋ
មានន័យថា អង្គការ ឬបុគ្គលដែលមានសិទ្ធិសម្រេចក្នុងនាមនីតិបុគ្គលស្របតាមលក្ខន្ដិកៈរបស់នីតិបុគ្គលនោះ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

អង្គការ

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា បែប​ផែន, របៀប​រៀបចំ​កិច្ចការ​ដែល​រដ្ឋ​ឬ​ក្រុម​រាជការ​ណា​មួយ​បង្កើត​ឡើង​ដើម្បី​ប្រព្រឹត្ត​ទៅ​កាន់​សេចក្ដី​ចម្រើន; ទី​កន្លែង​ចាត់​ការ​ធំ​ៗ
ឧទាហរណ៍៖ អង្គការ​នយោបាយ, អង្គការ​របស់​រដ្ឋ។

                      បែបផែន បែបទម្រង់ដែលរដ្ឋ ឬក្រុមរាជការណាមួយបង្កើតឡើង សារព័ន្ធអ្វីៗដែលចាត់ចែងឡើង ដើម្បីប្រព្រឹត្តទៅកាន់សេចក្តីចម្រើន ដូចយ៉ាងអង្គការនយោបាយជាដើម។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

អង្គ

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ( សំ. បា. ) អវយវៈ, រូប, តួរូប, កាយ, រាងកាយ, ខ្លួន, ខ្លួនប្រាណ; ភាគ; ចំណែកនៃរាងកាយ; ប្រភេទ; សេចក្តីដែលចែកឲ្យឃើញចំនួន; រូបសេចក្ដី; លក្ខណៈ; ហេតុ, ការណ៍, ដើមហេតុ ។ អង្គកាយ រូបកាយ, រូបអង្គ, ខ្លួនប្រាណ, តួខ្លួន ។ អង្គការ បែបផែន, របៀបរៀបចំកិច្ចការដែលរដ្ឋឬក្រុមរាជការណាមួយបង្កើតឡើងដើម្បីប្រព្រឹត្តទៅកាន់សេចក្ដីចម្រើន; ទីកន្លែងចាត់ការធំៗ : អង្គការនយោបាយ, អង្គការរបស់រដ្ឋ ។ អង្គការសហប្រជាជាតិ អង្គការរបស់ប្រជាជាតិរួមគ្នា, អង្គការអន្តរជាតិ ឬជាតិនានាដែលស្ម័គ្រចិត្តប្រតិបត្តិតាមច្បាប់រដ្ឋធម្មនុញ្ញសហប្រជាជាតិ ដើម្បីរក្សាការពារនូវសន្តិភាពនៃពិភពលោក ។ អង្គកំណើត អវយវៈសម្រាប់បង្កើតកូន ( អង្គជាត ) ។ អង្គជៈ ( អង់-គៈជៈ ) បុត្រ ( កូនប្រុស ) ។ អង្គជា ( អង់-គៈ— ) បុត្រី ( កូនស្រី )។ អង្គជាត ( អង់-គៈ— ) លិង្គ, យោនី ( ខ្មាសបុរសឬស្ត្រី ) ។ អង្គណ ឬ អង្គណៈ ( អង់-គន់ ឬ —គៈនៈ ) ទីលាន; ទីទួល; ទីលានឬទីវាលសម្រាប់លេងល្បែង, ទីលានកីឡា ។ ព. ប្រ. កិលេស, មន្ទិលឬគ្រឿងសៅហ្មងចិត្ត ។ អង្គទូត ( អង់-ទូត ) អង្គការផ្នែកខាងទូត, មុខក្រសួងទូតព្រមទាំងបុគ្គលិកនៃស្ថានទូតផង ។ អង្គបញ្ញត្តិ ( អង់-ប័ញ-ញ៉ាត់ ) បញ្ញត្តិដោយមានហេតុជាគ្រឿងកំណត់; ហេតុឬលក្ខណៈដែលលើកឡើងជាគ្រឿងកំណត់បាន ។ អង្គបទ ( អង់-គៈបត់ ) មេរៀនដែលប្រែពីភាសាខ្លួនទៅជាភាសាដទៃ ( ព. វ. ) ។ អង្គបរាមាស ( អង់-គៈប៉ៈរ៉ាម៉ាស ) ការស្ទាបអង្អែលខ្លួនប្រាណ ។ អង្គបរិច្ចាគ ( អង់-គៈប-រ៉ិច-ចាក ) ការលះបង់ខ្លួនឲ្យទានទៅស្មូម ។ អង្គប្បច្ចង្គ ឬ អង្គប្បច្ចង្គា ( អង់-គ័ប-ប៉័ច-ច័ង ឬ —ប៉័ច-ច័ង-គា; បា. < អង្គ + បតិ-អង្គ, បតិ > បច្ច; សំ. អង្គប្រត្យង្គ ឬ អង្គប្រត្យាង្គ < អង្គ + ប្រតិ-អង្គ, ប្រតិ > ប្រត្យ ) អវយវៈតូចនិងធំ, ប៉ែកឬភាគតូចធំនៃរាងកាយ ។ អង្គប្បហារ ឬ —ប្រហារ ( អង់-គ័ប-ប៉ៈហា ឬ —ប្រៈ— ) ការប្រហាររូបកាយ ( មានវាយ, កាប់ជាដើម ) ។ អង្គពិកល ឬ —វិកល ( អង-គៈពិ ឬ —វិ-កល់ ) វិកលអវយវៈ ( មានឆែបមាត់, ខ្វាក់ភ្នែកជាដើម )។ អង្គពិការ ឬ —វិការ ( អង់-គៈ— ) ពិការអវយវៈ ( មានបាក់ដៃ, បាក់ជើងជាដើម ) ។ អង្គភាព ( អង់-គៈភាប ) ភាពរូបកាយ ។ អង្គភេទ ( អង់-គៈភេត ) ដំណើរផ្សេងរូបកាយគ្នា, ដំណើរមានរូបកាយខុសគ្នា, ការបែកឬបាក់អវយវៈ ។ អង្គមង្គានុសារី ( អង់-គៈម័ង-គា-នុសារ៉ី; បា. < អង្គ + ម-អាគម + អង្គ + អនុ-សារី ) ខ្យល់ដែលបក់ទួទៅតាមអវយវៈតូចធំ ឲ្យកម្រើកកាយកម្រើកវាចាបាន ( ហៅ អង្គានុសារី ក៏បាន < អង្គ + អនុសារី ) ។ អង្គមន្ត្រី ( អង់-គៈ ឬ អង់-មន់-ត្រី ) មន្ត្រីថ្នាក់ខ្ពស់ជាអ្នកប្រឹក្សាការផែនដីជាមួយនឹងព្រះរាជា ។ អង្គមន្ត្រី សភា សភានៃពួកអង្គមន្ត្រី ។ អង្គរក្ខ ឬ—រក្ស ( អង់-គៈរ័ក, បុរាណច្រើនថា អង់-គ្រ័ក ) ទាហានរក្សាអង្គព្រះរាជា ( ម. ព. ពល ២ ន. និង រាជង្គរក្ខ ក្នុងពាក្យ រាជ ផង ) ។ អង្គវិក្ខេប ឬ —វិក្ខេបន៍ ( អង់-គៈវិក-ខែប ) ដំណើរឬលំនាំងាកបែរ, កម្រើក, លើកដាក់នៃអវយវៈ ( មានវាសដៃ, លើកជើងជាដើម ) ។ អង្គវិជ្ជា ឬ —វិទ្យា ( អង់-គៈ— ) វិជ្ជាទាយលក្ខណៈរូបកាយ ។ អង្គសន្ធិ ( អង់-គៈសន់-ធិ ) តំណឬសន្លាក់នៃអវយវៈ ។ អង្គសមនិធិ ( អង់-គៈសៈម៉ៈនិ-ធិ ) កំណប់ទ្រព្យស្មើដោយខ្លួនប្រាណ គឺចំណេះវិជ្ជាដែលបានរៀនចេះចាំហើយជាប់នៅនឹងប្រាណជានិច្ច : វិជ្ជាគ្រប់យ៉ាងជាអង្គសមនិធិ ។ អង្គសម្ផស្ស ( អង់-គៈសំ-ផស់ ) ការប៉ះ, ទង្គុក, ទង្គិចត្រូវរាងកាយគ្នា ។ អង្គសីល ( អង់-សិល ) ប្រភេទប្រាប់ដំណើរដាច់ឬជាប់សីល ( ដូចយ៉ាង បាណាតិបាត មានអង្គ ៥ គឺ ១- សត្វមានជីវិត; ២- ដឹងថាសត្វមានជីវិត; ៣- គិតនឹងសម្លាប់; ៤- តាំងព្យាយាមនឹងសម្លាប់; ៥- សត្វស្លាប់ដោយព្យាយាមនោះ ) ។ ល ។ អង្គាវយវៈ ( អង់-គា-វៈយៈវៈ; សំ. បា. អង្គ + អវយវ ) អវយវៈទាំងអស់នៃរាងកាយ ( ប្រើជា អង្គាព្យព ក៏បាន, អ. ថ. អង់-គា-ព្យប់; កា្លយមកពី អង្គ + អវយវ, ផ្លាស់ វ ទាំងពីរតួជា ព, ព ខាងដើមផ្សំនឹង យ ជា ព្យ )។ល។

                       នាក់; រូប; ខ្លួន; ទ្រង់; លោក ( សម្រាប់ប្រើចំពោះតែព្រះពុទ្ធ, ព្រះបច្ចេកពុទ្ធ, ព្រះពុទ្ធរូប, ព្រះអរហន្ត, ក្សត្រិយ៍, ទេវតាស័ក្ដិធំ, បព្វជិតថ្នាក់ខ្ពស់, . . . )។
ឧទាហរណ៍៖ ព្រះពុទ្ធគ្រប់ព្រះអង្គ, . . . ក្សត្រិយ៍ពីរព្រះអង្គ; មហាថេរច្រើនអង្គ ( ប្រើពាក្យ រូប ក៏បាន ); លុះព្រះអង្គទ្រង់ជ្រាបហេតុនោះហើយ . . . ។ ល ។ ( មើលក្នុងពាក្យ រូប ផង ) ។ សម្រាប់ហៅព្រះរាជបុត្រ, ព្រះរាជនត្តាថា ព្រះអង្គម្ចាស់, អ្នកអង្គម្ចាស់ ។ សម្រាប់ហៅជនដែលជាប់វង្សក្សត្រិយ៍ឆ្ងាយមកហើយថា ព្រះអង្គ, ព្រះវង្ស ។ ព្រះអង្គលោក ខ្លួនលោក ។ ព្រះអង្គឯង ខ្លួនឯង ។ ល្អអស់អង្គ ល្អអស់ទាំងខ្លួន, មានរូបល្អឥតខ្ចោះត្រង់ណា ។ ល ។ ( ម. ព. អង្គ ន. ផង )។

👉ថ្នាក់ពាក្យជា បុសសព្វនាម
មានន័យថា នាក់; រូប; ខ្លួន; ទ្រង់; លោក ( សម្រាប់ប្រើចំពោះតែព្រះពុទ្ធ, ព្រះបច្ចេកពុទ្ធ, ព្រះពុទ្ធរូប, ព្រះអរហន្ត, ក្សត្រិយ៍, ទេវតាស័ក្ដិធំ, បព្វជិតថ្នាក់ខ្ពស់, . . . )។
ឧទាហរណ៍៖ ព្រះពុទ្ធគ្រប់ព្រះអង្គ, . . . ក្សត្រិយ៍ពីរព្រះអង្គ; មហាថេរច្រើនអង្គ ( ប្រើពាក្យ រូប ក៏បាន ); លុះព្រះអង្គទ្រង់ជ្រាបហេតុនោះហើយ . . . ។ ល ។ ( មើលក្នុងពាក្យ រូប ផង ) ។ សម្រាប់ហៅព្រះរាជបុត្រ, ព្រះរាជនត្តាថា ព្រះអង្គម្ចាស់, អ្នកអង្គម្ចាស់ ។ សម្រាប់ហៅជនដែលជាប់វង្សក្សត្រិយ៍ឆ្ងាយមកហើយថា ព្រះអង្គ, ព្រះវង្ស ។ ព្រះអង្គលោក ខ្លួនលោក ។ ព្រះអង្គឯង ខ្លួនឯង ។ ល្អអស់អង្គ ល្អអស់ទាំងខ្លួន, មានរូបល្អឥតខ្ចោះត្រង់ណា ។ ល ។ ( ម. ព. អង្គ ន. ផង )។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

អង្ក្រេមអង្ក្រម

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ឈ្មោះវល្លិតូចមួយប្រភេទដើមសាច់ស្វិត ស្លឹកសណ្ឋានស្រដៀងនឹងស្លឹកអម្ពិល ដើមនិងស្លឹកមានរសផ្អែមឈ្លេមឡមៗ គ្រាប់ផ្លែតូចៗមូលៗ កាលណាទុំមានសម្បុរខ្មៅមួយកំណាត់ក្រហមមួយកំណាត់ ( ម. ព. មក្លាំ ផង )។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

អង្ក្រេបអង្ក្

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា វល្លិវារឡើងដើមឈើ តែងដុះនៅមាត់ព្រៃធំ ដើមនេះមាននៅគ្រប់ប្រទេសក្តៅ សកលលោក។ គ្រាប់គេយកធ្វើថ្នាំ ព្យាបាលរោគគ្រុនចាញ់ និងជំងឺភ្នែកក្រហម។ ឫស និង សំបក ធ្វើថ្នាំរោគចុះរាគ និងរាកមួល។ នៅស្រុកអាហ្វ្រិក (Sénégal) អ្នកចម្រៀងតែងតែទំពារស្លឹក ដើម្បីឲ្យមានសំឡេងល្អ។ ស្លឹក និងឫស មានសារជាតិម៉្យាង រសផ្អែមស្រដៀងសារជាតិឈ្មោះ (réglisse) ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

អង្ក្រេតអង្ក្រត

👉ថ្នាក់ពាក្យជា ឧទានសព្ទ
មានន័យថា សូរឮក្រេតក្រតៗរឿយៗ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

អង្ក្រត

👉ថ្នាក់ពាក្យជា ឧទានសព្ទ
មានន័យថា សូរឮក្រតៗរឿយៗ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

អង្ក្រង

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា សុខុមសត្តពួកស្រមោច សម្បុរក្រហមជើងវែងៗ នៅអាស្រ័យនឹងរុក្ខជាតិឬលតាជាតិ ប្រមូលក្រសោបស្លឹកឈើរស់ធ្វើសំបុក, ខាំឈឺផ្សា, កាលណាខាំ មានបញ្ចេញទឹកមូត្រមកផង, ជាសត្វស្រុះគ្នាណាស់; មាន ២ ប្រភេទគឺ អង្ក្រងទឹក ឬ អង្ក្រងផេះ , អង្ក្រងភ្លើង ។ ស្រុះគ្នាដូចអង្ក្រង ស្រុះគ្នាជាឯកច្ឆន្ទ ( មិនមើលបំណាំមិនប្រចាំគ្នា )។
ឧទាហរណ៍៖ ព. កា. ថា គួរជនប្រុសស្រី នៅនាលោកីយ៍ មានសាមគ្គី ដូចជាអង្ក្រង រ៉ាប់រងនាទី ឲ្យមានវុឌ្ឍី សុខសាន្តបវរ ។ សាមគ្គីភេទ បង្កើតជាហេតុ ការណ៍លម្អក់ព័ណ៌ ខូចខាតប្រយោជន៍ ហោចទាំងអំណរ គុណគាប់បវរ វិនាសសូន្យបង់។

                        ចុល្លព្រឹក្សមួយប្រភេទមានបន្លា កំពស់ ២-៦ម ដុះក្នុងព្រៃគុម្ពោត នៃឧបទ្វីបឥណ្ឌូចិន។ គេប្រើដើមធ្វើជាធ្យូង។ គ្រូថ្នាំបុរាណស្ងោរសំបក ធ្វើថ្នាំព្យាបាលជម្ងឺអណ្ឌាស័យ និងជម្ងឺបណ្តាលអំពីផ្សិត។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

អង្កៈ

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ( ម. ព. អង្ក )។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

អង្កោល

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ( បា.; សំ. អង្កោដ ) ឈ្មោះឈើខ្លឹមមួយប្រភេទ សាច់ស្រាយសម្បុរលឿង ខ្លឹមក្រហមក្រមៅ មានរសល្វីង ផ្លែទុំក្រហមក្រមៅ មានក្លិនឆ្អាប ប៉ុន្តែបើច្របាច់យកសំបកចេញហើយលាយច្របល់ដោយគ្រឿងប្រហើរឈ្ងុយ មានគល់ស្លឹកគ្រៃជាដើម បរិភោគបាន។ អង្កោលព្រឹក្ស (—ល៉ៈព្រឹក ) ដើមអង្កោល។
ឧទាហរណ៍៖ ពួកហ្មពេទ្យខ្មែរច្រើនយកខ្លឹមអង្កោល, អង្កាញ់, ហៃសាន ផ្សំជាថ្នាំឆ្នំាងឲ្យផឹករម្ងាប់រោគសរសៃ។

                       ឈ្មោះព្រឹក្សមួយបែកមែកតាំងពីគល់ កំពស់ ៨-១០ ម ដុះក្នុងព្រៃស្រោងនៃឥណ្ឌូចិន។ សំបកសម្រាប់ជ្រលក់សំពត់ឲ្យមានពណ៌បៃតង។ ឈើមិនសូវជាប់យូរ តែអាចសង់ផ្ទះបាន។ ជ័រនៃដើមអាចយកផ្សឳសថព្យាបាលជម្ងឺផ្សេងៗដូចជា គ្រុន និងហើម គ្រន្ទីនៃលសីកា ជាដើម។
ឧទាហរណ៍៖ (ឯកសារយោង វចនានុក្រម រុក្ខជាតិប្រើប្រាស់ក្នុងប្រទេសកម្ពុជា )

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

អង្កែលអង្កៃ

👉ថ្នាក់ពាក្យជា កិរិយាវិសេសន៍
មានន័យថា រលេចុះរលេឡើងឬរវើករវ័ណ្ឌពេញពាស។
ឧទាហរណ៍៖ មានពួកមច្ឆាហែបហែលអង្កែលអង្កៃក្នុងស្រះបោក្ខរណី។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

អង្កែត

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ( ម. ព. អង្កេត )។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

អង្កែ

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ក្ដារហ៊ឹងសម្រាប់ដាក់គ្រឿងសក្ការបូជា។
ឧទាហរណ៍៖ ដាក់ដបផ្កាលើអង្កែ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

អង្កេតសុវិធាន និងអសុវិធាន

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ការអង្កេតធ្វើឡើងដោយមានពាក្យរបស់ឯកជន ឬសមាគម សុំតាំងកន្លែងធ្វើឧស្សាហកម្ម ឬដាក់លក់គ្រឿងប្រើប្រាស់ ដែលអាចបណ្តាលឱ្យមានគ្រោះថ្នាក់ដល់អ្នកស្រុកនៅជិតខាង ដូចជាការសុំសង់រោងចក្រ ឬលក់ប្រេងសាំង ជាដើម។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

អង្កេត

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ( បារ. អង្កែតិ៍ Enquête ) ការស៊ើបសួរបញ្ជាក់សាក្សី, ដំណើរស៊ើបសួរសង្កេតអ្នកដឹងការណ៍ពិត
ឧទាហរណ៍៖ ធ្វើអង្កេត។

                      ខ្មែរប្រើជា កិ. ឬ គុ. ក៏មាន ។
ឧទាហរណ៍៖ ចាត់អាជ្ញាទៅអង្កេត; អាជ្ញាអង្កេត ។ និយាយថា អង្កិត ក៏មាន ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

អង្កៀមងៀត

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ( ព. ប្រ. ) ឈ្មោះបទសូត្រមួយយ៉ាង មានលំនាំសំឡេងរលាក់រលែក គ្រហឹមផ្អឹបធ្មេញប្រៀបប្រដូចនឹងសូរសំឡេងឆ្មាកំពុងអង្កៀមត្រីងៀត គ្រហឹមបណ្ដើរ។
ឧទាហរណ៍៖ បទអង្កៀមងៀត ឬ បទឆ្មាអង្កៀមងៀត។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

អង្កៀម

👉ថ្នាក់ពាក្យជា កិរិយាសព្ទ
មានន័យថា ខាំឬកកេរមិនដកមាត់ ដើម្បីឲ្យទក់, ឲ្យរេច, ឲ្យដាច់
ឧទាហរណ៍៖ សុនខអង្កៀមព្រ័ត្រ, ឆ្មាអង្កៀមត្រីងៀត។

                      បៀមបៅខាំជញ្ជក់ញំៗ ។
ឧទាហរណ៍៖ កូនបៅអង្កៀមដោះ ។

                      ព. ប្រ. ខំប្រឹងមិនលែង, ខំទទូចធ្វើទាល់តែសម្រេចប្រយោជន៍ ។
ឧទាហរណ៍៖ ធ្វើការអង្កៀមមិនព្រមលែង ។ អង្កៀមចំណេះ ប្រឹងសម្ភីរៀនទាល់តែចេះ ។ ល ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

អង្កើក

👉ថ្នាក់ពាក្យជា កិរិយាវិសេសន៍
មានន័យថា ដែលទូលអ្វីៗស្រាលៗដើរប្លើកៗ; ប្លើកៗ ប្លើកចុះប្លើកឡើង។
ឧទាហរណ៍៖ ទូលបង្វេចអង្កើក; ដើរអង្កើកចុះអង្កើកឡើង។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

អង្កួញដី

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ឈ្មោះវល្លិមួយប្រភេទ ស្រដៀងនឹងវល្លិប្រេង។
ឧទាហរណ៍៖ វល្លិអង្កួញដី។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

អង្កួញ

👉ថ្នាក់ពាក្យជា កិរិយាសព្ទ
មានន័យថា បង្រួញដៃឬជើងរវៃចូលដើម្បីនឹងដាល់, តប់, ទាត់, ធាក់។
ឧទាហរណ៍៖ អង្កួញដៃចូលដាល់, អង្កួញដៃគំរាម។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

អង្កួចស្នែង

👉ថ្នាក់ពាក្យជា កិរិយាសព្ទ
មានន័យថា ( ម. ព. អង្កួច .កិ )។

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ( ម. ព. អង្កួច ន. )។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

អង្កួច

👉ថ្នាក់ពាក្យជា កិរិយាសព្ទ
មានន័យថា ផ្លុំស្នែងជាបទឮសូរតិចៗខ្លាំងៗរលាក់រលែកគួរឲ្យស្រណោះឬស្រងេះស្រងោច។
ឧទាហរណ៍៖ អង្កួចស្នែងតូចធំរងំស៊ាន ។ កាលបើអ្នកដើរក្នុងព្រៃជ្រៅផ្លុំស្នែងបង្កូកហៅគ្នាគេហៅ បង្កូកស្នែង បទភ្លេងសុរិន្ទខ្នងភ្នំ ក៏ហៅ បង្កូកស្នែង ដែរ ព្រោះគេផ្លុំស្នែងផ្សំជាមួយនឹងគ្រឿងតន្ត្រីផង ជាភ្លេងសម្រាប់ផ្លុំឲ្យកូនដំរីបារាសវាស្ដាប់ ឲ្យវាស្រងេះស្រងោច . . .។

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា គ្រឿងផ្លុំមួយប្រភេទ ធ្វើដោយឫស្សីឬដោយដែកស្ដើង មានអណ្ដាតដូចស្នែងផ្លុំសម្រាប់ផ្លុំលាន់ឮសូរសព្ទខ្ទរស្រួយ។
ឧទាហរណ៍៖ ពួកក្មេងស្រុកព្រៃច្រើនចេះផ្លុំអង្កួច។

                       ឈ្មោះបទសូត្រមានលំនាំឮស្រដៀងនឹងសូរអង្កួចស្នែង។
ឧទាហរណ៍៖ បទអង្កួចស្នែង។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

អង្កូរ

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ( សំ. បា. អង្កុរ ឬ សំ. អង្កូរ ) ពន្លក; ទំពាំង; លំពង់; ខ្នែងខ្ចី ។ ខ្មែរច្រើនប្រើតែដែលផ្សំភ្ជាប់ពីខាងចុងសព្ទដទៃ, ដូចជា ព្រឹក្សង្កូរ ឬ រុក្ខង្កូរ ( ព្រឹក-ក្ស័ង-កូរ ឬ រុក-ខ័ង— ) ពន្លកឈើ; លំពង់ឬខ្នែងឈើខ្ចី ។ វេឡុរង្កូរ (—រ៉ង់—; បា. វេឡុ “ឫស្សី” + រ- អាគម + អង្កូរ ) ទំពាំងឫស្សី ។ ល ។ ( ម. ព. ពុទ្ធង្កូរ ផង)។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

អង្កុស

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ( បា.; សំ. អង្កុឝ ឬ អង្កុឝស៑ ) កង្វេរ ( ខ្មែរប្រើជា រ. ស. )។
ឧទាហរណ៍៖ ព្រះអង្កុស ( សម្រាប់ព្រះរាជាសម័យបុរាណដែលគង់ព្រះទីន័ងគជេន្ទ្រចូលកាន់សង្រ្គាម)។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

អង្កុល

👉ថ្នាក់ពាក្យជា គុណនាម
មានន័យថា ដែលដើរបន្ទន់កាយឱនក្ងុលជើងញាប់ៗ។
ឧទាហរណ៍៖ ដើរអង្កុល; ដំណើរអង្កុលៗ។

👉ថ្នាក់ពាក្យជា កិរិយាវិសេសន៍
មានន័យថា ដែលដើរបន្ទន់កាយឱនក្ងុលជើងញាប់ៗ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

អង្កុក

👉ថ្នាក់ពាក្យជា គុណនាម
មានន័យថា ដែលងក់ងើបៗបន្តិចៗរឿយៗ។
ឧទាហរណ៍៖ ដើរអង្កុក, ខំប្រឹងស្ទូងអង្កុកទាល់ល្ងាច; ដំណើរអង្កុកៗ។

👉ថ្នាក់ពាក្យជា កិរិយាវិសេសន៍
មានន័យថា ដែលងក់ងើបៗបន្តិចៗរឿយៗ។
ឧទាហរណ៍៖ ដើរអង្កុក, ខំប្រឹងស្ទូងអង្កុកទាល់ល្ងាច; ដំណើរអង្កុកៗ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

អង្កឺល

👉ថ្នាក់ពាក្យជា កិរិយាវិសេសន៍
មានន័យថា ដែលងក់ងើបៗខិតចូលបន្តិចៗរឿយៗ; ដែលកម្រើកក្អេលក្អូលៗខ្ពស់ទាបៗរឿយៗ។
ឧទាហរណ៍៖ លលកបូលអង្កឺល។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

អង្កឹក

👉ថ្នាក់ពាក្យជា កិរិយាវិសេសន៍
មានន័យថា ត្រឹកៗញាប់ជើងមិនឈប់។
ឧទាហរណ៍៖ រែកអង្កឹក, ដើរអង្កឹក។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

អង្កឹ

👉ថ្នាក់ពាក្យជា និបាតសព្ទ
មានន័យថា សម្ដីបដិសេធក្លាយមកពី អង្គឺ “មិន, ពុំ, ឥត” ជាសម្ដីអ្នកស្រុកក្រៅឆ្ងាយនៅចុងកាត់មាត់ញកពួកខ្លះ បើអ្នកដែលមិនធ្លាប់ឮក៏ពុំអាចដឹងជាថាអ្វី។
ឧទាហរណ៍៖ អង្កឹខ្ញុំទេ មិនមែនខ្ញុំទេ, អង្កឹដឹងទេ មិនដឹងទេ ( ម. ព. អង្គឺ ទៀតផង )។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត