អចៃតន្យ
👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ( ម. ព. អចៃដន្យ )។
ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត
Category: Dictionary
តើពាក្យ «អចៃដន្យ» មានន័យដូចម្ដេច ?
អចៃដន្យ
👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ( សំ. អចៃតន្យ ) ដំណើរមិនបណ្ដាលឲ្យគិតឃើញ, ការបាំងគំនិត ឬការនាំឲ្យបាំងគំនិត។
ឧទាហរណ៍៖ ដំណើរនុះជាអចៃដន្យ ។ ព. ផ្ទ. ចៃដន្យ។
ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត
តើពាក្យ «អចេស្ដា» មានន័យដូចម្ដេច ?
អចេស្ដា
👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ( សំ. អចេឞ្ដា ) ដំណើរឥតចេស្ដា គឺដំណើរទន់ខ្សោយ, អស់កម្លាំង, អស់ការប្រឹងប្រែង; ដំណើរកម្រើកអវយវៈមិនកើត។
ឧទាហរណ៍៖ ព. កា. ថា បណ្ឌិតលោកថា រីអចេស្ដា នាំចិត្តនិងកាយ ឲ្យអន់ទន់ខ្សោយ រាយមាយរសាយ កិច្ចការទាំងឡាយ រមែងកើលគាំង ។ ព. ផ្ទ. ចេស្ដា។
ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត
តើពាក្យ «អចេលក៍» មានន័យដូចម្ដេច ?
អចេលក៍
👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ( ម. ព. អចេលកៈ )។
ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត
តើពាក្យ «អចេលកៈ» មានន័យដូចម្ដេច ?
អចេលកៈ
👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ( សំ. អចេលក ) អ្នកមិនស្លៀកសំពត់ គឺអ្នកបួសពួកតិរ្ថិយដែលតមមិនស្លៀកសំពត់ ដោយប្រកាន់តាមលទ្ធិថាការប្រព្រឹត្តដូច្នេះ ជាគ្រឿងកម្ចាត់សេចក្ដីលោភជាដើម ( អ្នកបួសអាក្រាត )។
ឧទាហរណ៍៖ ពួកអចេលកៈមានតែក្នុងប្រទេសឥណ្ឌា។ ( ម. ព. ទិគម្ពរ ផង )។
ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត
តើពាក្យ «អចិរនិវាសី អចិរនិវាសី» មានន័យដូចម្ដេច ?
អចិរនិវាសី អចិរនិវាសី
👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា អ្នកដែលនៅមិនយូរប៉ុន្មាន; ភ្ញៀវដែលមកនៅសម្នាក់មួយពេលពីរពេល (បើស្ត្រីជា អចិរនិវាសិនី) ។ល។
ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត
តើពាក្យ «អចិរនិវាស» មានន័យដូចម្ដេច ?
អចិរនិវាស
👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ការនៅមិនយូរប៉ុន្មាន; ការនៅសម្នាក់ឬនៅសម្រាកភ្លាមៗ។
ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត
តើពាក្យ «អចិរទ្យុតិ, អចិរប្បភា, –ប្រភា, –ភាស ឬ អចិរាភា» មានន័យដូចម្ដេច ?
អចិរទ្យុតិ, អចិរប្បភា, –ប្រភា, –ភាស ឬ អចិរាភា
👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ជោតិភាពដែលមានពន្លឺ ឬរស្មីមិនយូរ គឺមានពន្លឺភ្លែតៗបាត់ (ផ្លេកបន្ទោរ, មហារីក ឬស្វាញាក់ចិញ្ចើម)។
ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត
តើពាក្យ «អចិរកាល» មានន័យដូចម្ដេច ?
អចិរកាល
👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា កាល ឬវេលាមិនយូរ, ពេលខ្លី (ព. ផ្ទ. ចិរកាល ឬ ចីរកាល)។
ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត
តើពាក្យ «អចិរា —» មានន័យដូចម្ដេច ?
តើពាក្យ «អចិរដ្ឋិតិ ឬ –ស្ថិតិ» មានន័យដូចម្ដេច ?
អចិរដ្ឋិតិ ឬ –ស្ថិតិ
👉ថ្នាក់ពាក្យជា គុណនាម
មានន័យថា ការឋិតនៅ ឬតាំងនៅមិនយូរ។
ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត
តើពាក្យ «អចិរដ្ឋិត ឬ –ស្ថិត» មានន័យដូចម្ដេច ?
អចិរដ្ឋិត ឬ –ស្ថិត
👉ថ្នាក់ពាក្យជា គុណនាម
មានន័យថា ដែលឋិតនៅឬតាំងនៅមិនយូរ។
ឧទាហរណ៍៖ របស់អចិរដ្ឋិត។
ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត
តើពាក្យ «អចិរ —» មានន័យដូចម្ដេច ?
តើពាក្យ «អចិរ» មានន័យដូចម្ដេច ?
អចិរ
👉ថ្នាក់ពាក្យជា គុណនាម
មានន័យថា ( សំ. បា. ) ដែលមិនយូរ, ឆាប់, ភ្លាមៗ; ដែលមិនឋិតថេរ ។ អចិរកាល កាលឬវេលាមិនយូរ, ពេលខ្លី ( ព. ផ្ទ. ចិរកាល ឬ ចីរកាល ) ។ អចិរដ្ឋិត ឬ —ស្ថិត ( —រ៉ាត់-ឋិត ឬ —រ៉ាស់-ស្ថិត ) ដែលឋិតនៅឬតាំងនៅមិនយូរ : របស់អចិរដ្ឋិត ។ អចិរដ្ឋិតិ ឬ —ស្ថិតិ ( —រ៉ាត់-ឋិ-តិ ឬ —រ៉ាស់-ស្ថិ-តិ ) ការឋិតនៅឬតាំងនៅមិនយូរ ។ អចិរទ្យុតិ, អចិរប្បភា, —ប្រភា, —ភាស ឬ អចិរាភា ( —ទ្យុត, —រ៉ាប់-ប៉ៈ ឬ ប្រៈ —, —រ៉ា — ) ជោតិភាពដែលមានពន្លឺឬរស្មីមិនយូរ គឺមានពន្លឺភ្លែតៗបាត់ ( ផ្លេកបន្ទោរ, មហារីក ឬ ស្វាញាក់ចិញ្ចើម ) ។ អចិរនិវាស ការនៅមិនយូរប៉ុន្មាន; ការនៅសម្នាក់ឬនៅសម្រាកភ្លាមៗ ។ អចិរនិវាសី អ្នកដែលនៅមិនយូរប៉ុន្មាន; ភ្ញៀវដែលមកនៅសម្នាក់មួយពេលពីរពេល ( បើស្ត្រីជា អចិរនិវាសិនី )។ល។
ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត
តើពាក្យ «អចិន្ត្រៃយ៍» មានន័យដូចម្ដេច ?
អចិន្ត្រៃយ៍
👉ថ្នាក់ពាក្យជា គុណនាម
មានន័យថា ( បា. អចិន្តេយ្យ; សំ. អចិន្ត្យ, អចិន្តនីយ ) ដែលពុំគួរគិត, ដែលពុំអាចគិតឃើញ, ដែលហួសវិស័យគំនិត ( បើទុកជាខំប្រឹងគិតយ៉ាងណា ក៏ពុំអាចឃើញដោយសព្វគ្រប់បាន )
👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ហេតុ ឬដំណើរដែលពុំគួរគិត ។ ខ្មែរប្រើពាក្យនេះសំដៅសេចក្ដីថា “មិនចេះអស់ មិនចេះហើយឬរកទីចប់គ្មាន” ក៏មាន, ថា “ជានិច្ច” ក៏មាន
ឧទាហរណ៍៖ ដំណើរនេះជាអចិន្ត្រៃយ៍; ទៅមកជាអចិន្ត្រៃយ៍ ។
ក្នុងគម្ពីរពុទ្ធសាសនាថា អចិន្ត្រៃយ៍ មាន ៤ យ៉ាងគឺ វិស័យរបស់ព្រះសព្វញ្ញុពុទ្ធ, វិស័យនៃឈាន, ផលនៃកម្ម, ការគិតអំពីលោក ឬ គំនិតនៃសត្វលោក ( ទាំង ៤ យ៉ាងនេះជាដំណើរហួសវិស័យគំនិត ) ។
ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត
តើពាក្យ «អចិន្ត្រៃយភាព» មានន័យដូចម្ដេច ?
អចិន្ត្រៃយភាព
👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ភាព រយៈកាលដែលតែងប្រព្រឹត្តទៅជានិច្ច (ម.ព. និច្ចការ -កាល និត្យភាព)។
ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត
តើពាក្យ «អចិន្ត្រៃយ» មានន័យដូចម្ដេច ?
អចិន្ត្រៃយ
👉ថ្នាក់ពាក្យជា គុណនាម
មានន័យថា ដែលតាំងនៅជានិច្ចកាល ឥតលស់ពេលវេលា។
ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត
តើពាក្យ «អចិន្តា» មានន័យដូចម្ដេច ?
អចិន្តា
👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ( សំ. ) ការនឹកពុំឃើញ, ការនឹកពុំដល់; ដំណើរពុំបានជាចាប់ភ្លឹក; ការឥតគំនិត។
ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត
តើពាក្យ «អចិន្តបុគ្គល» មានន័យដូចម្ដេច ?
អចិន្តបុគ្គល
👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា បុគ្គលជាអ្នកមានគំនិតរវើរវាយ តាមតែខ្លួនគិតឃើញ ហើយចេះតែធ្វើទៅ ទោះបីមិនបានសម្រេចដូចបំណងក៏ដោយ។
👉ថ្នាក់ពាក្យជា គុណនាម
មានន័យថា បុគ្គលជាអ្នកមានគំនិតរវើរវាយ តាមតែខ្លួនគិតឃើញ ហើយចេះតែធ្វើទៅ ទោះបីមិនបានសម្រេចដូចបំណងក៏ដោយ។
ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត
តើពាក្យ «អចិត្តិភាព» មានន័យដូចម្ដេច ?
អចិត្តិភាព
👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ( សំ. អចិត្តិ ) ភាវៈឬដំណើរភ្លេចស្មារតី, ការភ័ន្ដស្មារតី; ដំណើរស្រឡាំងកាំង ។ ព. កា. សម្រាប់ឲ្យប្រុងស្មារតី។
ឧទាហរណ៍៖ អចិត្តិភាព តែងមានដរាប ព្រោះក្ដីប្រមាទ ទ្វេធ្វេសស្មារតី មិនខំសង្វាត បណ្ដោយឲ្យឃ្លាត រវាតការចាំ។
ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត
តើពាក្យ «អចិត្តក—» មានន័យដូចម្ដេច ?
តើពាក្យ «អចិត្តកទោស» មានន័យដូចម្ដេច ?
អចិត្តកទោស
👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ទោសដែល សូម្បីឥតក្លែងធ្វើសោះ ក៏ត្រូវតែមាន (ព្រោះកន្លងបញ្ញត្តិ)។
ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត
តើពាក្យ «អចិត្តកកម្ម» មានន័យដូចម្ដេច ?
អចិត្តកកម្ម
👉ថ្នាក់ពាក្យជា គុណនាម
មានន័យថា អំពើដែលភ្លាត់ភ្លាំងធ្វើដោយឥតក្លែង។
ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត
តើពាក្យ «អចិត្តកៈ» មានន័យដូចម្ដេច ?
អចិត្តកៈ
👉ថ្នាក់ពាក្យជា គុណនាម
មានន័យថា ( បា. អចិត្តក ) ដែលមិនប្រកបដោយចិត្ត គឺដែលឥតមានបំណង, ដែលមិនក្លែង : សិក្ខាបទនេះជាអចិត្តកៈ ( ព. វិ. ពុ. ) ។ ព. ផ្ទ. សចិត្តកៈ ។ អចិត្តកកម្ម អំពើដែលភ្លាត់ភ្លាំងធ្វើដោយឥតក្លែង ។ អចិត្តកទោស ទោសដែល សូម្បីឥតក្លែងធ្វើសោះ ក៏ត្រូវតែមាន ( ព្រោះកន្លងបញ្ញត្តិ )។ អចិត្តកាបត្តិ ( បា. < អចិត្តក + អាបត្តិ ) អាបត្តិដែលភិក្ខុ ទោះបីឥតក្លែងធ្វើសោះ ក៏គង់តែត្រូវ ( ព្រោះកន្លងពុទ្ធប្បញ្ញត្តិ ) ។ល។
ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត
តើពាក្យ «អចិត្តកាបត្តិ» មានន័យដូចម្ដេច ?
អចិត្តកាបត្តិ
👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា (បា. < អចិត្តក + អាបត្តិ) អាបត្តិដែលភិក្ខុ ទោះបីឥតក្លែងធ្វើសោះ ក៏គង់តែត្រូវ (ព្រោះកន្លងពុទ្ធប្បញ្ញត្តិ) ។ល។
ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត
តើពាក្យ «អចិត្ត» មានន័យដូចម្ដេច ?
អចិត្ត
👉ថ្នាក់ពាក្យជា គុណនាម
មានន័យថា ( សំ. ) ល្ងង់, ខ្លៅ : មនុស្សអចិត្ត; បើស្ត្រីជា អចិត្តា ( ព. កា. ) ។ អចិត្ត ! ល្ងង់ ! ទើងមើង ! ។ អចិត្តជន ឬ —បុគ្គល ជនឬបុគ្គលល្ងង់, មនុស្សខ្លៅ។
ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត
តើពាក្យ «អចល—» មានន័យដូចម្ដេច ?
តើពាក្យ «អចលវត្ថុ» មានន័យដូចម្ដេច ?
អចលវត្ថុ
👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា អសង្ហារិមវត្ថុ, អចលភណ្ឌ (ខ្មែរច្រើនប្រើជា អចលនវត្ថុ)។
ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត
តើពាក្យ «អចលរដ្ឋ» មានន័យដូចម្ដេច ?
អចលរដ្ឋ
👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា រដ្ឋសុខស្ងប់។
ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត
តើពាក្យ «អចលភណ្ឌ» មានន័យដូចម្ដេច ?
អចលភណ្ឌ
👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ភណ្ឌៈដែលលើកយកទៅណាពុំរួច។
ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត
តើពាក្យ «អចលចិត្ត» មានន័យដូចម្ដេច ?
អចលចិត្ត
👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ចិត្តនឹង, ចិត្តនឹងធឹង; ចិត្តស្ងប់ ។
ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត
តើពាក្យ «អចលគ្រាម» មានន័យដូចម្ដេច ?
អចលគ្រាម
👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ចិត្តនឹង, ចិត្តនឹងធឹង; ចិត្តស្ងប់។
ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត
តើពាក្យ «អចលា» មានន័យដូចម្ដេច ?
អចលា
👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ( សំ. បា. ) ប្រឹថពី, ពសុធា, ផែនដី ( ព. កា. )។
ឧទាហរណ៍៖ សព្វសត្វធម្មតា នៅលើអចលា មហាប្រឹថពី សឹងមានបំណង ប៉ងឲ្យមានក្ដី- សុខរាល់រាត្រី មិនឲ្យអាប់អន់ ។ ខ្លះបែរជាឃ្វាង ធ្វើខុសច្រងាង ស្លើតស្លក់ស្លោស្លន់ យល់ខុសជាត្រូវ ដើរតាមផ្លូវភ័ន្ដ ពុទ្ធារហន្ត ប្រដៅពុំកើត ។
ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត
តើពាក្យ «អចលស្សទ្ធា» មានន័យដូចម្ដេច ?
អចលស្សទ្ធា
👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ការជឿស៊ប់ឥតងាកបែរ ។ល។
ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត
តើពាក្យ «អចលន—» មានន័យដូចម្ដេច ?
តើពាក្យ «អចលនៈ» មានន័យដូចម្ដេច ?
អចលនៈ
👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ( សំ. បា. អចលន ) ការមិនកក្រើក, មិនកម្រើក, មិនរំភើប; ការស្ងប់ ។ អចលនភាព ភាវៈមិនកម្រើក ។ អចលនវត្ថុ ( អៈចៈល៉ៈន៉ៈវ័ត-ថុ ) មើលក្នុងពាក្យ អចល ( គួរប្រើជា អចលវត្ថុ វិញ ព្រោះ អចល ជា គុ., អចលន ជា ន. , ដែលពុំគួរផ្សំជាមួយនឹងវត្ថុ ជា ន. ដែរ, ឬប្រើ អសង្ហារិមវត្ថុ វិញក៏បាន )។
ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត
តើពាក្យ «អចលនវត្ថុឯកទេសកម្ម» មានន័យដូចម្ដេច ?
អចលនវត្ថុឯកទេសកម្ម
👉ថ្នាក់ពាក្យជា ឧស្សាហកម្មហិរញ្ញវត្ថុ
មានន័យថា អចលនវត្ថុមួយប្រភេទ ដែលមានលក្ខណៈកម្រ និងមានលក្ខណៈពិសេសពីធម្មជាតិតែមួយគត់ ដែលតម្រូវឱ្យការរៀបចំ និងការស្ថាបនាឡើងនូវទម្រង់សំណង់ ឬអគារដើម្បីឱ្យស្របទៅនឹងលក្ខណៈពិសេសរបស់វា រួមទាំងការកំណត់ទំហំ ទីតាំង និងការបំពាក់បរិក្ខារ និងគ្រឿងបង្គុំផ្សេងៗ។ អចលនវត្ថុទាំងនោះ រួមមាន៖ រោងចក្រចម្រាញ់ប្រេងកាត និងកន្លែងផលិតសារធាតុគីមី រោងចក្រថាមពលអគ្គិ-សនី រោងចក្រផលិត និងដំឡើងនាវា គ្រឿងបង្គុំឯកទេសសម្រាប់ផលិតកម្ម ទីធ្លាសាធារណៈរបស់រដ្ឋ ព្រះវិហារ និងសារមន្ទីរ។ល។
ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត
តើពាក្យ «អចលនវត្ថុពីភ័ព្វវាសនា» មានន័យដូចម្ដេច ?
អចលនវត្ថុពីភ័ព្វវាសនា
👉ថ្នាក់ពាក្យជា ទ្រព្យសម្បត្តិរដ្ឋ
មានន័យថា វត្ថុដែលជាប់នឹងដី ឬបញ្ចូលជាមួយសំណង់ទាំងឡាយដែលមិនអាចបំបែកចេញបាន ដោយមិនធ្វើឱ្យមានការខូចខាត ឬមិនដូរសភាពដើម ដូចជាដើមឈើឧបករណ៍តែងលម្អជាដើម។
ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត
តើពាក្យ «អចលនវត្ថុពីកំណើត» មានន័យដូចម្ដេច ?
អចលនវត្ថុពីកំណើត
👉ថ្នាក់ពាក្យជា ទ្រព្យសម្បត្តិរដ្ឋ
មានន័យថា ដីធម្មជាតិ ដូចជា ដីព្រៃឈើ ដីកាប់រាន ដីដាំដុះ ដីទុកទំនេរ ឬមិនអាចដាំដុះ ដីលិចទឹកដោយទឹកនៅនឹង ឬទឹកហូរ និងសំណង់ ឬការរៀបចំទាំងឡាយដែលស្ថិតនៅជាប់មួយកន្លែង កើតឡើងដោយអំពើរបស់មនុស្ស ហើយមិនអាចរំកិល ឬផ្លាស់ប្ដូរកន្លែងបាន។
ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត
តើពាក្យ «អចលនវត្ថុតាមការកំណត់របស់ច្បាប់» មានន័យដូចម្ដេច ?
អចលនវត្ថុតាមការកំណត់របស់ច្បាប់
👉ថ្នាក់ពាក្យជា ទ្រព្យសម្បត្តិរដ្ឋ
មានន័យថា សិទ្ធិភណ្ឌិកទាំងឡាយលើអចលនវត្ថុ និងចលនវត្ថុទាំងឡាយ ដែលបានកំណត់ដោយច្បាប់ជាអចលនវត្ថុ។
ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត
តើពាក្យ «អចលនវត្ថុ» មានន័យដូចម្ដេច ?
អចលនវត្ថុ
👉ថ្នាក់ពាក្យជា ទ្រព្យសម្បត្តិរដ្ឋ, ឧហ្សាហកម្មហិរញ្ញវត្ថុ
មានន័យថា វាក្យសព្ទនេះមាននិយមន័យច្រើន ដូចខាងក្រោម៖ ១. អចលនវត្ថុពីកំណើត អចលនវត្ថុពីភ័ព្វវាសនា និងអចលនវត្ថុតាមការកំណត់របស់ច្បាប់។ ២. ដី និងវត្ថុផ្សេងៗ រួមបញ្ចូលទាំងអ្វីគ្រប់យ៉ាងនៅលើដី និងក្រោមដី និងតាំងនៅ ឬភ្ជាប់ជាអចិន្ត្រៃយ៍ទៅនឹងដីនោះ ទោះបីជាកើតឡើងដោយធម្មជាតិ ឬកើតឡើងដោយមនុស្សក៏ដោយ។
ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត
តើពាក្យ «អចលនទ្រព្យមួយ» មានន័យដូចម្ដេច ?
អចលនទ្រព្យមួយ
👉ថ្នាក់ពាក្យជា ពន្ធដារ
មានន័យថា អចលនទ្រព្យដែលមានឯកសារសម្គាល់អចលនទ្រព្យមួយ ដូចជា៖ ប័ណ្ណសម្គាល់សិទ្ធិ ឬប័ណ្ណសម្គាល់សិទ្ធិកាន់កាប់អចលនវត្ថុ ឬវិញ្ញាបនបត្រសម្គាល់ម្ចាស់អចលនវត្ថុ ដែលចេញដោយរដ្ឋបាលសុរិយោដី ឬឯកសារពាក់ព័ន្ធនឹងការកាន់កាប់អចលនទ្រព្យដែលបញ្ជាក់ដោយអាជ្ញាធរឃុំសង្កាត់ ឡើងទៅ។
ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត
តើពាក្យ «អចលនទ្រព្យ» មានន័យដូចម្ដេច ?
អចលនទ្រព្យ
👉ថ្នាក់ពាក្យជា ពន្ធដារ
មានន័យថា វាក្យសព្ទនេះមាននិយមន័យច្រើន ដូចខាងក្រោម៖ ១. ដី ផ្ទះ អគារ និងសំណង់ផ្សេងៗ ដែលសង់ភ្ជាប់នឹងដីនោះ។ ២. ដី ផ្ទះ អគារ និងសំណង់ផ្សេងៗ ទោះបីបានចុះបញ្ជី (មានប័ណ្ណកម្មសិទ្ធិ) ឬមិនបានចុះបញ្ជី (គ្មានប័ណ្ណកម្មសិទ្ធិ) ក្តី។
ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត
តើពាក្យ «អចលកម្មហិរញ្ញវត្ថុ» មានន័យដូចម្ដេច ?
អចលកម្មហិរញ្ញវត្ថុ
👉ថ្នាក់ពាក្យជា ហិរញ្ញវត្ថុសាធារណៈ
មានន័យថា ការវិនិយោគលើមូលបត្រ ឬមូលបត្រដែលបានមកពីការចូលរួមទុនជាមួយសហគ្រាស ឬក្រុមហ៊ុន។ អចលកម្មហិរញ្ញវត្ថុនេះ ជាទ្រព្យសកម្មហិរញ្ញវត្ថុថេរមិនចរន្ត។ ទ្រព្យសកម្មហិរញ្ញវត្ថុ ដែលជាអចលកម្មហិរញ្ញវត្ថុ រួមមាន មូលបត្រគ្រប់ប្រភេទទាំងអស់ វិញ្ញាបនបត្រផ្ញើប្រាក់ ប័ណ្ណសន្យារ៉ាប់រង ផលបត្រពាណិជ្ជកម្ម ប័ណ្ណសងតាមបញ្ជា រូបិយណត្តិ និងមូលប្បទានបត្រជាដើម។
ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត
តើពាក្យ «អចល» មានន័យដូចម្ដេច ?
អចល
👉ថ្នាក់ពាក្យជា គុណនាម
មានន័យថា ( សំ. បា. ) ដែលមិនកម្រើក, មិនកក្រើក, មិនរំភើប; នឹង, នឹងធឹង, នឹងនៅ; ស្ងប់ ។ ន. ភ្នំ ។ អចលគ្រាម ស្រុកដែលស្ងប់ឥតរបះរបោរ, ស្រុកដែលមានសន្តិសុខ ។ អចលចិត្ត ចិត្តនឹង, ចិត្តនឹងធឹង; ចិត្តស្ងប់ ។ អចលភណ្ឌ ភណ្ឌៈដែលលើកយកទៅណាពុំរួច ។ អចលរដ្ឋ រដ្ឋសុខស្ងប់ ។ អចលវត្ថុ អសង្ហារិមវត្ថុ, អចលភណ្ឌ ( ខ្មែរច្រើនប្រើជា អចលនវត្ថុ ) ។ អចលស្សទ្ធា ( អៈចៈល៉័សស័ត-ធា ) ការជឿស៊ប់ឥតងាកបែរ។ល។
ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត
តើពាក្យ «អចរណភាព» មានន័យដូចម្ដេច ?
អចរណភាព
👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ( សំ. បា. អចរណ + ភាវ ) ការដើរទៅមកមិនកើត; ការទៅមករកគ្នាពុំបាន។
ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត
តើពាក្យ «អង្អែល» មានន័យដូចម្ដេច ?
អង្អែល
👉ថ្នាក់ពាក្យជា កិរិយាសព្ទ
មានន័យថា យកដៃពាល់ត្រដុសស្រាលៗរឿយៗ ឬស្ទាបច្បូតចុះច្បូតឡើងស្រាលៗរឿយៗ។
ឧទាហរណ៍៖ អង្អែលខ្នង មាតាអង្អែលបុត្រ ( ម. ព. បបោសអង្អែល និង ស្ទាប ផង )។
👉ថ្នាក់ពាក្យជា រាជសព្ទ
មានន័យថា ទ្រង់បរាមាសៈ
ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត
តើពាក្យ «អង្ស—» មានន័យដូចម្ដេច ?
តើពាក្យ «អង្សហារក ឬ –ហារី» មានន័យដូចម្ដេច ?
អង្សហារក ឬ –ហារី
👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា កធ្វើការចិញ្ចឹមជីវិតដោយការលី ឬរែក, ពុន, សែង ។ (បើស្ត្រីជា អង្សហារិកា ឬ –ហារិនី) ។ល។
ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត
តើពាក្យ «អង្សហារ» មានន័យដូចម្ដេច ?
អង្សហារ
👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ការនាំអ្វីៗទៅមកដោយស្មា។
ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត
តើពាក្យ «អង្សភារៈ» មានន័យដូចម្ដេច ?
អង្សភារៈ
👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ទម្ងន់ដែលត្រូវនាំទៅមកដោយស្មា គឺអ្វីៗដែលមានទម្ងន់ត្រូវលី, រែក, ពុន, សែង។
ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត
តើពាក្យ «អង្សភណ្ឌ» មានន័យដូចម្ដេច ?
អង្សភណ្ឌ
👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា គ្រឿងលី, រែក, ពុន, សែង (ហៅ អង្សិណកភណ្ឌ ក៏បាន)។
ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត
តើពាក្យ «អង្សកូដ» មានន័យដូចម្ដេច ?
អង្សកូដ
👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ចង្កួយស្មា (រ. ស.)។
ឧទាហរណ៍៖ ព្រះអង្សកូដ។
ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត
តើពាក្យ «អង្ស័ក» មានន័យដូចម្ដេច ?
អង្ស័ក
👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ( សំ. បា. អំស ” ស្មា “, អំសក ឬ អំសិក “ដែលទាក់ទងឬជាប់ដោយស្មា ” ) កាសាវពស្ត្រមួយយ៉ាងសម្រាប់បព្វជិតពុទ្ធសាសនិកសម័យសព្វថ្ងៃពាក់ពាតលើស្មាខាងឆ្វេងព័ទ្ធមកក្រោមក្លៀកខាងស្ដាំ ប្រើជាទ្រនាប់ញើសពីខាងក្នុងឧត្តរាសង្គ, ជាគ្រឿងបរិក្ខាររាយរង ឬបរិក្ខារពិសេស ប្រើក៏បាន មិនប្រើក៏បាន ព្រោះគ្រឿងបរិក្ខារនេះ ពុំមែនជាពុទ្ធានុញ្ញាតទេ . . . ដូចគ្នានឹង វត្ថពន្ធទ្រូង ដែរ ប្រើក៏បាន មិនបាច់ប្រើក៏បាន ជាចីវររាប់ចូលក្នុង បរិក្ខារចោឡៈ ដែលអដ្ឋកថាប្រាប់ថា បព្វជិតប្រើច្រើនប៉ុន្មានក៏បាន ឥតមានកំហុសទេ ( ព. វិ. ពុ. ) ។ ម. ព. វត្ថពន្ធ ផង។
ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត
តើពាក្យ «អង្សៈ» មានន័យដូចម្ដេច ?
អង្សៈ
👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ( ម. ព. អង្ស )។
ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត
តើពាក្យ «អង្សុ» មានន័យដូចម្ដេច ?
អង្សុ
👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ( បា. អំសុ; សំ. អំឝុ ) រស្មី ។ អង្សុមន្ដ ( —ម៉ន់ ) ឬ អង្សុមាលី អ្នកមានរស្មី ឬអ្នកមានកម្រងរស្មី ( ព្រះអាទិត្យ ) ។ អង្សមាលា កម្រងរស្មី, ខ្សែរស្មី។ល។
ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត
តើពាក្យ «អង្សិក» មានន័យដូចម្ដេច ?
អង្សិក
👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ( សំ. បា. អំសិក ) ដែលទាក់ទងឬជាប់ដោយស្មា, ដែលនាំយកទៅមកដោយស្មា; អ្វីៗដែលត្រូវលី, រែក, ពុន, សែង ។ អង្សិកភណ្ឌ ( ម. ព. អង្សភណ្ឌ ក្នុងពាក្យ អង្ស ឬ អង្សៈ ) ។ អង្សិកវត្ថុ វត្ថុដែលត្រូវលីឬរែក, ពុន, សែង។ល។
👉ថ្នាក់ពាក្យជា គុណនាម
មានន័យថា ( សំ. បា. អំសិក ) ដែលទាក់ទងឬជាប់ដោយស្មា, ដែលនាំយកទៅមកដោយស្មា; អ្វីៗដែលត្រូវលី, រែក, ពុន, សែង ។ អង្សិកភណ្ឌ ( ម. ព. អង្សភណ្ឌ ក្នុងពាក្យ អង្ស ឬ អង្សៈ ) ។ អង្សិកវត្ថុ វត្ថុដែលត្រូវលីឬរែក, ពុន, សែង។ល។
ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត
តើពាក្យ «អង្សាអង់គេ្លស» មានន័យដូចម្ដេច ?
អង្សាអង់គេ្លស
👉ថ្នាក់ពាក្យជា គីមី
មានន័យថា កត្តានៃភាពរឹងនៃទឹកស្មើទៅនឹង ១ ផ្នែកនៃកាល់ស្យូមកាបូណាត និង ៧០,០០០ផ្នែកទឹក។ គេហៅម្យ៉ាងទៀតថា អង្សាជលារក។
ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត
តើពាក្យ «អង្សាកំណើត» មានន័យដូចម្ដេច ?
តើពាក្យ «អង្សា» មានន័យដូចម្ដេច ?
អង្សា
👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ( សំ. បា. អំស ) ស្មា ( រ. ស. ) ព្រះអង្សា ស្មាក្សត្រិយ៍ ( ម. ព. អង្ស ឬ អង្សៈ ផង )។( សំ. អំឝ; បា. អំស ) ភាគ, ចំណែក; ភាគនៃមុមឬជ្រុង; មាត្រារង្វាស់មុមឬជ្រុង ។ ឈ្មោះមាត្រារង្វាស់ល្វែងរាសី . . . ( ៣០ អង្សាជា ១ រាសី, ១២ រាសីជា ១ រាសិចក្រ ឬ ១ចក្ររាសី មាន ៣៦០ អង្សា . . . ។ ម. ព. រាសិចក្រ និង រាសី ផង ) ។ កម្រិតគំនូសលេខលើប្រដាប់សម្រាប់ស្ទង់មើលនូវធាតុក្ដៅត្រជាក់ជាដើម
ឧទាហរណ៍៖ កម្ដៅឡើងដល់ ៤០ អង្សា ។
ពាក្យហៅថ្ងៃទាំង ៧ តាំងពីអាទិត្យដល់សៅរ៍ ដែលតម្រូវនឹងឆ្នាំកំណើតតាមជតារបស់មនុស្ស ( តាមក្បួនព្រាហ្មណ៍ ) ហៅថា អង្សា ឬ អង្សាកំណើត គឺតម្រូវដោយកំណត់ថា ឆ្នាំជូតនិងឆ្នាំមមែ អង្សាអាទិត្យ; ឆ្នាំឆ្លូវ, វក អង្សាចន្ទ្រ; ឆ្នាំខាល, រកា អង្សាអង្គារ; ឆ្នាំថោះ, ច អង្សាពុធ; ឆ្នាំរោង, កុរ អង្សាព្រហស្បតិ៍; ឆ្នាំម្សាញ់ អង្សាសុក្រ; ឆ្នាំមមី អង្សាសៅរ៍; តាមចាស់ៗ ធ្លាប់ចំណាំមកថា មនុស្សចាស់ជរា ដល់វេលានឹងស្លាប់ ច្រើនតែស្លាប់ក្នុងថ្ងៃអង្សារបស់ខ្លួនឬក្នុងថ្ងៃដើមអង្សា ( មុនថ្ងៃអង្សា១ថ្ងៃ ) ឬក៏ក្នុងថ្ងៃចុងអង្សា ( ក្រោយថ្ងៃអង្សាមួយថ្ងៃ ), មិនសូវលើសខ្វះឆ្ងាយពីនេះប៉ុន្មានទេ ( ម. ព. ជតា ផង ) ។ ( ម. ព. អង្សា ន. ) ។
កម្រិតលេខដែលគូសលើប្រដាប់សម្រាប់ស្ទង់ឱ្យដឹងធាតុក្រៅ ត្រជាក់ មានឧណ្ហមាត្រជាដើម។
👉ថ្នាក់ពាក្យជា គីមី
មានន័យថា ១. រង្វាស់នៅលើមាត្រដ្ឋានសីតុណ្ហភាព។
២. ខា្នតមួយសំរាប់វាស់ភាពរឹងនៃទឹក ដូចជាកំរិតអង់គេ្លសឬកា្លក កំរិត បារាំង និងកំរិតអាលឺ្លម៉ង់។
ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត
តើពាក្យ «អង្ស» មានន័យដូចម្ដេច ?
អង្ស
👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ( សំ. បា. អំស ) ស្មា ។ ខ្មែរច្រើនប្រើជា អង្សា; ( រ. ស. ) : ព្រះអង្សា ស្មាក្សត្រិយ៍ ។ អង្សកូដ ចង្កួយស្មា ( រ. ស. ) : ព្រះអង្សកូដ ។ អង្សភណ្ឌ គ្រឿងលី, រែក, ពុន, សែង ( ហៅ អង្សិកភណ្ឌ ក៏បាន ) ។ អង្សភារៈ ទម្ងន់ដែលត្រូវនាំទៅមកដោយស្មា គឺអ្វីៗដែលមានទម្ងន់ត្រូវលី, រែក, ពុន, សែង ។ អង្សហារ ការនាំអ្វីៗទៅមកដោយស្មា ។ អង្សហារក ( —រ៉ក់ ) ឬ —ហារី អ្នកធ្វើការចិញ្ចឹមជីវិតដោយការលីឬរែក, ពុន, សែង ។ ( បើស្ត្រីជា អង្សហារិកា ឬ —ហារិនី )។ល។
ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត
តើពាក្យ «អង្វែង» មានន័យដូចម្ដេច ?
អង្វែង
👉ថ្នាក់ពាក្យជា គុណនាម
មានន័យថា វែងឆ្ងាយណាស់ហើយ។
ឧទាហរណ៍៖ យូរអង្វែង, កាលអង្វែង, របស់អង្វែង, អង្វែងឆ្នាំហើយ; សូមឲ្យបានប្រកបដោយសេចក្ដីសុខអស់កាលជាអង្វែងទៅ!
ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត
តើពាក្យ «អង្វរករ» មានន័យដូចម្ដេច ?
អង្វរករ
👉ថ្នាក់ពាក្យជា កិរិយាសព្ទ
មានន័យថា លើកដៃសំពះអង្វរឲ្យគេអាណិត; អង្វរងោចៗរឿយៗ។
ឧទាហរណ៍៖ ឯងខុសហើយ ត្រូវតែអង្វករគេទៅ ! ( ម. ព. ករ ផង )។
សុំដោយទទូច ដោយលន់តួសំពះគេឱ្យអាណិត។
ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត
តើពាក្យ «អង្វរ» មានន័យដូចម្ដេច ?
អង្វរ
👉ថ្នាក់ពាក្យជា កិរិយាសព្ទ
មានន័យថា ( ស. ប្រើជា អ្ចនវ្ចន អ. ថ. អន់វ៉ន ) ពោលពាក្យលំអុតទទូចបន្ទន់ចិត្ត ឲ្យអាណិត, ឲ្យចុះសម្រុង, ឲ្យយល់ព្រម តាមបំណងរបស់ខ្លួន។
ឧទាហរណ៍៖ អង្វរឲ្យយល់ព្រមតាម, អង្វរឲ្យលែងប្រកាន់ទោស ។ អង្វរចិត្ត សូមឲ្យចុះចិត្តតាម។
ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត
តើពាក្យ «អង្រែដែក, ទៀនងំ» មានន័យដូចម្ដេច ?
អង្រែដែក, ទៀនងំ
👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ចុល្លព្រឹក្សមួយប្រភេទកម្ពស់ ១-៨ ម ដុះក្នុងព្រៃជ្រៅច្រើនលើភ្នំ ក្នុងឥណ្ឌូចិន នៅស្រុកខ្មែរ អង្រែដែកមានជាច្រើនក្នុងព្រៃភ្នំបូកគោមុនឡើងដល់លើកំពូល។ គេនាំដើមអង្រែដែកលក់នៅបរទេស គេចូលចិត្តដាំជាលំអក្នុងសួន ឬក្នុងផ្ទះ។ ដើមនេះមានរាងជាបំពង់ក្រាស់ មានស្លឹកវែងៗ ដុះជាចាំបាច់នៅចុងមែក និងនៅលលើថ្នាំងនីមួយៗ។ សរសៃស្លឹកចាស់ៗអាចត្បាញជាអង្រឹងបាន។ គ្រូថ្នាំខ្មែរយកដើមកាត់កង់ៗ ត្រាំស្រា ធ្វើថ្នាំលើកកម្លាំង និងជាថ្នាំប៉ូវ។
ឧទាហរណ៍៖ (ឯកសារយោង វចនានុក្រម រុក្ខជាតិប្រើប្រាស់ក្នុងប្រទេសកម្ពុជា )
ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត
តើពាក្យ «អង្រែដែក» មានន័យដូចម្ដេច ?
អង្រែដែក
👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ឈ្មោះប្រទាលមួយប្រភេទ ស្លឹកស្រដៀងនឹងម្នាស់តែក្រាស់ៗ សម្បុរប្រផេះឥតបន្លា ។
ឈ្មោះឈើមួយប្រភេទ ជាគូគ្នានឹងដើមត្បាល់ដែក។
ឧទាហរណ៍៖ ដើមអង្រែដែក ។ ដើមត្បាល់ដែកនិងអង្រែដែក តាមតម្រាពេទ្យសម័យបុរាណថា ប្រើជាថ្នាំរម្ងាប់រោគបានច្រើនយ៉ាង។
ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត
តើពាក្យ «អង្រែ» មានន័យដូចម្ដេច ?
អង្រែ
👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ប្រដាប់សម្រាប់បុកទង្គិចទៅក្នុងត្បាល់។
ឧទាហរណ៍៖ អង្រែបុកស្រូវ, អង្រែត្បាល់ថ្ម, អង្រែត្បាល់ជាន់ ។ ព. ប្រ. ថា : សត្វទាំងឡាយរមែងទង្គុកទង្គិចដោយសេចក្ដីទុក្ខដូចជាអង្រែនិងត្បាល់ ។ ព. កា. ពន្យល់ឲ្យមនុស្សស្គាល់ក្ដីទុក្ខដែលទង្គុកទង្គិចដូចអង្រែនិងត្បាល់ថា : អង្រែនិងត្បាល់ ប្រតាប់ប្រញាល់ ទង្គិចឥតស្ងួន ប្រៀបដូចពួកសត្វ រងទុក្ខផ្ទួនៗ រាល់រូបរាល់ខ្លួន ចៀសវាងមិនផុត។
ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត
តើពាក្យ «អង្រៀតនឹង» មានន័យដូចម្ដេច ?
អង្រៀតនឹង
👉ថ្នាក់ពាក្យជា និបាតសព្ទ
មានន័យថា ទៀបនឹង, ជិតនឹង, រកកល់នឹង, វិះនឹង, ហៀបនឹង, ស្ទើរនឹង។
ឧទាហរណ៍៖ អង្រៀតនឹងបាន, អង្រៀតនឹងស្លាប់។
ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត
តើពាក្យ «អង្រួន» មានន័យដូចម្ដេច ?
អង្រួន
👉ថ្នាក់ពាក្យជា កិរិយាសព្ទ
មានន័យថា ធ្វើឲ្យរញ្ជួយ។
ឧទាហរណ៍៖ អង្រួនមែកឈើ ( និយាយថា អង្រន់ ក៏មាន )។
ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត
តើពាក្យ «អង្រូស» មានន័យដូចម្ដេច ?
អង្រូស
👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ដែកមានបន្លាខ្លីៗសម្រាប់ប្រើការរូស; ហៅឲ្យពេញថា ដែកអង្រូស។
ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត
តើពាក្យ «អង្រុត» មានន័យដូចម្ដេច ?
អង្រុត
👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា នេសាទុបករណ៍មួយប្រភេទធ្វើដោយបន្ទោះឫស្សីមូលៗ មានរាងក្រឡូម តូចខាងមាត់លើ ធំគាយខាងក្រោម សម្រាប់រុតឬក្រុងមច្ឆជាតិ ។ អង្រុតមេឃ ( ព. ប្រ ) ជើងមេឃជុំវិញ។
ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត
តើពាក្យ «អង្រឹង» មានន័យដូចម្ដេច ?
អង្រឹង
👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ប្រដាប់សម្រាប់ដេកយោលឬផ្ដេកកូនតូចយោលឲ្យដេកឆាប់លក់; មានច្រើនបែប : អង្រឹងធ្មៃ, អង្រឹងឫស្សី, អង្រឹងសំពត់ ។ ល ។ អង្រឹងស្នែង អង្រឹងពិសេសមានដងស្នែង សម្រាប់ឥស្សរជនជិះមានមនុស្សសែង : អង្រឹងស្នែងជាយានពិសេសមួយប្រភេទសម្រាប់ឥស្សរជនក្នុងបុរាណសម័យ។
ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត
តើពាក្យ «អង្រង់» មានន័យដូចម្ដេច ?
អង្រង់
👉ថ្នាក់ពាក្យជា កិរិយាសព្ទ
មានន័យថា ស្ទៃឬទទាក់គ្រលែង, ចាប់រលាក់ ឲ្យមូលរួមគ្នាឬឲ្យណែន ។
ឧទាហរណ៍៖ អង្រង់អង្ករ ។
អង្រួនឬងក់ងើបៗបន្តិចៗញាប់ៗ ។
ឧទាហរណ៍៖ អង្រង់ក្បាល ។
ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត
តើពាក្យ «អង្ទង់ទាត់, ស្មាច់អន្លង់» មានន័យដូចម្ដេច ?
អង្ទង់ទាត់, ស្មាច់អន្លង់
👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា អង្ទង់ទាត់ជាចុល្លព្រឹក្សកំពស់១-៤ម ដុះក្នុងព្រៃក្រាស់មាត់សមុទ្រនៅប្រទេសកម្ពុជា និងវៀតណាម។ នៅខេត្តកោះកុង អ្នកស្រុកតែងស្ងោរឬសអង្ទង់ទាត់ អោយនារីកំពុងសម្រាលកូនផឹក ដើម្បីអោយកូនកើតឆាប់ៗ។
ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត
តើពាក្យ «អង្ឃើល» មានន័យដូចម្ដេច ?
អង្ឃើល
👉ថ្នាក់ពាក្យជា គុណនាម
មានន័យថា ដែលចេញអាការងងើលលើកដាក់ៗ, ទើលងើល។
ឧទាហរណ៍៖ ដើរអង្ឃើលចុះអង្ឃើលឡើង; ដំណើរអង្ឃើលៗ។
ព. ប្រ. គំនិតអង្ឃើល, ចិត្តអង្ឃើល, មនុស្សអង្ឃើល, ឫកពាអង្ឃើល គឺគំនិត, ចិត្ត, មនុស្ស, ឫកពាងងើល, ចចើល ឥតក្រែង ( ព. កា. )
ឧទាហរណ៍៖ ជនពាលងងើល ចេះតែអង្ឃើល ឥតគិតខុសត្រូវ ប្រទូស្ដប្រទាំង ប្រឆាំងរាំងផ្លូវ ក្លាយជាសត្រូវ ជាតិសាសន៍ក៏មាន ។ កើតជាមនុស្ស គួរស្គាល់ត្រូវខុស កុំដើរបំពាន បំពារលើច្បាប់ សម្រាប់ទូន្មាន ផ្លូវចិត្តឲ្យបាន សាន្តសុខស្ងប់ឡើយ ។
👉ថ្នាក់ពាក្យជា កិរិយាវិសេសន៍
មានន័យថា ដែលចេញអាការងងើលលើកដាក់ៗ, ទើលងើល
ឧទាហរណ៍៖ ដើរអង្ឃើលចុះអង្ឃើលឡើង; ដំណើរអង្ឃើលៗ។
ព. ប្រ. គំនិតអង្ឃើល, ចិត្តអង្ឃើល, មនុស្សអង្ឃើល, ឫកពាអង្ឃើល គឺគំនិត, ចិត្ត, មនុស្ស, ឫកពាងងើល, ចចើល ឥតក្រែង ( ព. កា. )
ឧទាហរណ៍៖ ជនពាលងងើល ចេះតែអង្ឃើល ឥតគិតខុសត្រូវ ប្រទូស្ដប្រទាំង ប្រឆាំងរាំងផ្លូវ ក្លាយជាសត្រូវ ជាតិសាសន៍ក៏មាន ។ កើតជាមនុស្ស គួរស្គាល់ត្រូវខុស កុំដើរបំពាន បំពារលើច្បាប់ សម្រាប់ទូន្មាន ផ្លូវចិត្តឲ្យបាន សាន្តសុខស្ងប់ឡើយ ។
ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត
តើពាក្យ «អង្ឃាក់» មានន័យដូចម្ដេច ?
អង្ឃាក់
👉ថ្នាក់ពាក្យជា គុណនាម
មានន័យថា ដែលចេញអាការដើរលើកដាក់ៗគគាត។
ឧទាហរណ៍៖ ដើរអង្ឃាក់ចុះអង្ឃាក់ឡើង; ដំណើរអង្ឃាក់ៗ។
👉ថ្នាក់ពាក្យជា កិរិយាវិសេសន៍
មានន័យថា ដែលចេញអាការដើរលើកដាក់ៗគគាត។
ឧទាហរណ៍៖ ដើរអង្ឃាក់ចុះអង្ឃាក់ឡើង; ដំណើរអង្ឃាក់ៗ។
ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត
តើពាក្យ «អង្គ—» មានន័យដូចម្ដេច ?
អង្គ—
👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ( មើលក្នុងពាក្យ អង្គ )។
ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត
តើពាក្យ «អង្គសីល» មានន័យដូចម្ដេច ?
អង្គសីល
👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ប្រភេទប្រាប់ដំណើរដាច់ឬជាប់សីល (ដូចយ៉ាង បាណាតិបាត មានអង្គ៥គឺ ១-សត្វមានជីវិត; ២-ដឹងថាសត្វមានជីវិត; ៣-គិតនឹងសម្លាប់; ៤-តាំងព្យាយាមនឹងសម្លាប់; ៥-សត្វស្លាប់ដោយព្យាយាមនោះ) ។ល។
ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត
តើពាក្យ «អង្គសម្ផស្ស» មានន័យដូចម្ដេច ?
អង្គសម្ផស្ស
👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ការប៉ៈ, ទង្គុក, ទង្គិចត្រូវរាងកាយគ្នា។
ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត
តើពាក្យ «អង្គសមនិធិ» មានន័យដូចម្ដេច ?
អង្គសមនិធិ
👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា កំណប់ទ្រព្យស្មើដោយខ្លួនប្រាណ គឺចំណេះវិជ្ជាដែលបានរៀនចេះចាំហើយជាប់នៅនឹងប្រាណជានិច្ច ។
ឧទាហរណ៍៖ វិជ្ជាគ្រប់យ៉ាងជាអង្គសមនិធិ។
ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត
តើពាក្យ «អង្គសន្ធិ» មានន័យដូចម្ដេច ?
អង្គសន្ធិ
👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា តំណ ឬសន្លាក់នៃអវយវៈ។
ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត
តើពាក្យ «អង្គវិជ្ជា ឬ–វិទ្យា» មានន័យដូចម្ដេច ?
អង្គវិជ្ជា ឬ–វិទ្យា
👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា វិជ្ជាទាយលក្ខណៈរូបកាយ។
ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត
តើពាក្យ «អង្គវិក្ខេប ឬ–វិក្ខេបន៍» មានន័យដូចម្ដេច ?
អង្គវិក្ខេប ឬ–វិក្ខេបន៍
👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ដំណើរ ឬលំនាំងាកបែរ, កម្រើក, លើកដាក់នៃអវយវៈ (មានវាសដៃ, លើកជើងជាដើម)។
ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត
តើពាក្យ «អង្គរក្ខ ឬ –រក្ស» មានន័យដូចម្ដេច ?
អង្គរក្ខ ឬ –រក្ស
👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ទាហានរក្សាអង្គព្រះរាជា (ម. ព. ពល ២ ន. និង រាជង្គរក្ខ ក្នុងពាក្យ រាជ ផង) ។
ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត
តើពាក្យ «អង្គមន្រ្តីសភា» មានន័យដូចម្ដេច ?
អង្គមន្រ្តីសភា
👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា សភានៃពួកអង្គមន្រ្តី។
ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត
តើពាក្យ «អង្គមន្រ្តីសភា» មានន័យដូចម្ដេច ?
អង្គមន្រ្តីសភា
👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា សភានៃពួកអង្គមន្រ្តី។
ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត
តើពាក្យ «អង្គមន្រ្តី» មានន័យដូចម្ដេច ?
អង្គមន្រ្តី
👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា មន្រ្តីថ្នាក់ខ្ពស់ជាអ្នកប្រឹក្សាការផែនដីជាមួយនឹងព្រះរាជា។
ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត
តើពាក្យ «អង្គមង្គានុសារី» មានន័យដូចម្ដេច ?
អង្គមង្គានុសារី
👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា (អង់-គៈម័ង-គា-នុសារ៉ី; បា. < អង្គ + ម- អាគម + អង្គ + អនុ-សារី) ខ្យល់ដែលបក់ទួទៅតាមអវយវៈតូចធំ ឲ្យកម្រើកកាយកម្រើកវាចាបាន (ហៅ អង្គានុសារី ក៏បាន < អង្គ + អនុសារី)។
ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត
តើពាក្យ «អង្គភេទ» មានន័យដូចម្ដេច ?
អង្គភេទ
👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ដំណើរផ្សេងរូបកាយគ្នា, ដំណើរមានរូបកាយខុសគ្នា, ការបែកឬបាក់អវយវៈ។
ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត
តើពាក្យ «អង្គភាព» មានន័យដូចម្ដេច ?
អង្គភាព
👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ភាពរូបកាយ។
ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត
តើពាក្យ «អង្គពិការ ឬ –វិការ» មានន័យដូចម្ដេច ?
អង្គពិការ ឬ –វិការ
👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ពិការអវយវៈ (មានបាក់ដៃ, បាក់ជើងជាដើម)។
ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត
តើពាក្យ «អង្គពិកល ឬ –វិកល» មានន័យដូចម្ដេច ?
អង្គពិកល ឬ –វិកល
👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា វិកលអវយវៈ (មានឆែបមាត់, ខ្វាក់ភ្នែកជាដើម)។
ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត
តើពាក្យ «អង្គបរិច្ចាគ» មានន័យដូចម្ដេច ?
អង្គបរិច្ចាគ
👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ការលះបង់ខ្លួនឲ្យទានទៅស្មូម។
ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត
តើពាក្យ «អង្គបរាមាស» មានន័យដូចម្ដេច ?
អង្គបរាមាស
👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ការស្ទាបអង្អែលខ្លួនប្រាណ។
ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត
តើពាក្យ «អង្គបទ» មានន័យដូចម្ដេច ?
អង្គបទ
👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា មេរៀនដែលប្រែពីភាសាខ្លួនទៅជាភាសាដទៃ (ព. វ.)។
ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត
តើពាក្យ «អង្គបញ្ញត្តិ» មានន័យដូចម្ដេច ?
អង្គបញ្ញត្តិ
👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា បញ្ញត្តិដោយមានហេតុជាគ្រឿងកំណត់; ហេតុឬលក្ខណៈដែលលើកឡើងជាគ្រឿងកំណត់បាន។
ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត
តើពាក្យ «អង្គទូត» មានន័យដូចម្ដេច ?
អង្គទូត
👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា អង្គការផ្នែកខាងទូត, មុខក្រសួងទូតព្រមទាំងបុគ្គលិកនៃស្ថានទូតផង។
ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត
តើពាក្យ «អង្គកំណើត» មានន័យដូចម្ដេច ?
អង្គកំណើត
👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា អវយវៈសម្រាប់បង្កើតកូន (អង្គជាត)។
ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត
តើពាក្យ «អង្គកាយ» មានន័យដូចម្ដេច ?
អង្គកាយ
👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា រូបកាយ, រូបអង្គ, ខ្លួនប្រាណ, តួខ្លួន។
ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត
តើពាក្យ «អង្គ្រ័ក្ស» មានន័យដូចម្ដេច ?
អង្គ្រ័ក្ស
👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ពាក្យសាមញ្ញ ( គ្រាន់តែនិយាយ មិនដែលសរសេរទេ ) ប្រើក្លាយឃ្លាតមកពីពាក្យ អង្គរក្ខ ឬ អង្គរក្ស “អ្នករក្សាអង្គ, ទាហានរក្សាអង្គព្រះរាជា” ( ម. ព. អង្គរក្ខ ឬ —រក្ស ក្នុងពាក្យ អង្គ ន. )។
ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត