Category: Dictionary

អត្តភាព

---

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ភាវៈ​របស់​ខ្លួន; ខ្លួន​ទាំង​មូល; ធម្មតា​របស់​ខ្លួន; និស្ស័យ​នៃ​ខ្លួន; អាត្មា​ភាព។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

---

អត្តពលិកពិការខ្សោយសតិបញ្

---

👉ថ្នាក់ពាក្យជា មូលដ្ឋាន
មានន័យថា ជនទាំងឡាយណា ដែលមានផលវិបាកក្នុងការចងចាំភ្លេចច្រើន ឬមិនអាចធ្វើដូចមនុស្សដទៃទៀត ដែលមានអាយុដំណាលគ្នា។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

---

អត្តពលិក

---

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា អ្នកដែលពូកែក្នុងការសំដែងប្រាណ មនុស្សមាឌមាំឡើងសរសៃពួររនាំង។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

---

អត្តពលកម្ម

---

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា សារព័ននៃការហាត់ប្រាណ ដែលអ្នកអត្តពលហ្វិកហ្វឺនខ្លួនឱ្យបានពូកែ និងប៉ិនប្រសប់ ក្នុងការសំដែងប្រាណ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

---

អត្តនោម័តិ

---

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ( បា. អត្តនោ “នៃខ្លួន” + មតិ “គំនិត, ការយល់ឃើញ” ) គំនិតនៃខ្លួន; ការយល់ឃើញដោយគំនិតរបស់ខ្លួន។
ឧទាហរណ៍៖ និយាយតាមអត្តនោម័តិ, សេចក្ដីនេះជាអត្តនោម័តិ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

---

អត្តនោមត្យាធិប្បាយ

---

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ( បា. < អត្តនោ “នៃខ្លួន” + មតិ “គំនិត; ការយល់ឃើញ” + អធិប្បាយ “សេចក្ដីពន្យល់ ” , មតិ > មត្យ + អធិប្បាយ ) អធិប្បាយតាមអត្តនោម័តិ គឺអធិប្បាយតាមគំនិតរបស់ខ្លួន ក្រៅពីសំនួនសេចក្ដីក្នុងគម្ពីរដីកាឬក្បួនច្បាប់។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

---

អត្តនោបទ

---

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ( បា.; សំ. អាត្មនេបទំ ) បទដើម្បីខ្លួន ។
ឈ្មោះដំណើរកិរិយាសព្ទជាកម្មវាចកនិងភាវវាចក ( ព. វ. ) ។ ព. ផ្ទ. បរស្សបទ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

---

អត្តទត្ថភាព

---

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា បាបធម៌ដែលមានក្នុងជនខ្លះ ដោយគិតរវល់តែខ្លួនឯងមួយ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

---

អត្តទត្ថបុគ្គល

---

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា បុគ្គលដែលខ្វល់ខ្វាយ ឬដែលគិតប្រយោជន៍ផ្ទាល់ខ្លួន
បុគ្គលដែលរវល់ ឬខ្វល់ខ្វាយតែខ្លួនឯងមួយ មិនអើពើដល់អ្នកដទៃ។

ឧទាហរណ៍៖ (ឯកសារយោង វាក្យបរិវត្តន៍ សម ថាំង)

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

---

អត្តឃាតដ្ឋាន

---

👉ថ្នាក់ពាក្យជា ចំណូលមិនមែនសារពើពន្ធ
មានន័យថា កន្លែងប្រមូលផ្ដុំសម្លាប់សត្វជាប្រចាំ ដើម្បីយកសាច់ធ្វើអាជីវកម្ម ឬម្ហូបអាហារដោយធានាគុណភាពអនាម័យ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

---

អត្តខាត់

---

👉ថ្នាក់ពាក្យជា គុណនាម
មានន័យថា ( ស. ប្រើជា អ័តគ័ត អ. ថ. អ័ត-តៈខាត់ ) ដែលខ្វះខាត, មិនសូវបរិបូណ៌, មិនគ្រប់គ្រាន់។
ឧទាហរណ៍៖ ម្ហូបអត្តខាត់ ( ព. សា. ប្រើជា អត្តិខាត់ ក៏មាន អ. ថ. អ័ត-តិ-ខាត់; គួរលែងប្រើ )។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

---

អត្តកិលមថានុយោគ

---

👉ថ្នាក់ពាក្យជា គុណនាម
មានន័យថា ការ​ប្រកប​ព្យាយាម​តឹង​ហួស​ពេក​ឲ្យ​នឿយ​លំបាក​ខ្លួន​ផល​ប្រយោជន៍ (ជា​វត្ត​ប្រតិបត្តិ​របស់​និគ្រន្ថ​តិរ្ថិយ​ពួក​ខ្លះ)។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

---

អត្តកិលមកម្ម

---

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ការប្រព្រឹត្តវត្តតឹងតែងដល់កាយរបស់ខ្លួន ដើម្បីប្រដៅឱ្យបានបទ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

---

អត្ត

---

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ( បា.; សំ. អាត្មន៑ ) ខ្លួន; ចិត្ត ( អាត្ម័ន, អាត្មា ) ។ អត្តកិលមថានុយោគ ( —កិ-ល៉ៈម៉ៈ—) ការប្រកបព្យាយាមតឹងហួសពេកឲ្យនឿយលំបាកខ្លួនឥតផលប្រយោជន៍ ( ជាវត្តប្រតិបត្តិរបស់និគ្រន្ថតិរ្ថិយពួកខ្លះ ) ។ អត្តឃាត ការសម្លាប់ខ្លួនឯង ( ហៅ អត្តឃាតកម្ម ឬ អត្តវិនិបាតកម្ម អ. ថ. —ប៉ាតៈ— “ការធ្វើខ្លួនឲ្យឃ្លាតចាកជីវិត” ក៏បាន ) ។ អត្តទត្ថ ( —ទ័ត ) ប្រយោជន៍ចំពោះខ្លួន, ប្រយោជន៍ផ្ទាល់ខ្លួន ។ អត្តទត្ថបុគ្គល ( —ទ័ត-ថៈ— ) បុគ្គលដែលខ្វល់ខ្វាយឬដែលគិតប្រយោជន៍ផ្ទាល់ខ្លួន ។ អត្តទត្ថភាព ភាពនៃប្រយោជន៍ចំពោះខ្លួន, ការដែលគិតតែប្រយោជន៍ខ្លួនឯង ។ អត្តទន្ត ( —ទ័ន-តៈ ឬ —ទ័ន ) អ្នកទូន្មានខ្លួន, អ្នកបង្វឹកចិត្ត បើស្ត្រីជា អត្តទន្តី ) ។ អត្តបរិហារ ឬ —ព្យាបាល ការរក្សាឬថែទាំខ្លួន ។ អត្តពលកម្ម ឬ —កិច្ច ( —ពៈលៈ—) អំពើឬកិច្ចការដែលកើតអំពីកម្លាំងខ្លួន ។ អត្តភាព ភាវៈរបស់ខ្លួន; ខ្លួនទាំងមូល; ធម្មតារបស់ខ្លួន; និស្ស័យនៃខ្លួន; អាត្មាភាព ។ អត្តលេខ លេខប្រចំាខ្លួន, លេខសម្គាល់ខ្លួននៃទាហានជាដើម ។ អត្តសន្និយាតន៍ ( —សន់-ន៉ិយ៉ាត ) ការប្រគល់ខ្លួនឲ្យនៅក្នុងអំណាចគេ ។ អត្តសញ្ញាណ ( —ស័ញ-ញ៉ាន ) គ្រឿងសម្គាល់ខ្លួន; សញ្ញាដែលអាចសម្គាល់បានថាព័ត៌មាននោះៗពិតជាមាន ឬត្រូវចំលើរូបបុគ្គល ឬក៏វត្ថុណាមួយ : មនុស្សនិងសត្វ តែងមានអត្តសញ្ញាណផ្ទាល់ខ្លួនជាដរាប ។ ( បារ. Identité )។ អត្តសញ្ញាណប័ណ្ណ ឬ —បត្រ លិខិតផ្លូវការនៃអត្តសញ្ញាណ, សំបុត្រជាគ្រឿងសម្គាល់ខ្លួនមនុស្សសត្វនិងវត្ថុផ្សេងៗ ។ អត្តសម្មាបណិធិ ( —ស័ម-ម៉ា-ប៉ៈណិ-ធិ ) ការតាំងខ្លួនឲ្យល្អ គឺការតាំងចិត្តប្រតិបត្តិតាមធម៌ តាមច្បាប់ ។ អត្តហេតុ ព្រោះហេតុខ្លួន; ការឃើញប្រយោជន៍ផ្ទាល់ខ្លួន ។ អត្តាធីន (បា. < អត្ត + អធីន “ការឋិតនៅក្នុងអំណាចខ្លួន; ការពឹងផ្អែកខ្លួន; . . . ” ) អ្នកដែលមានអំណាចលើខ្លួនឯង ( សេរីឬស្វៃរិន, ស្វៃរី ) ។ អត្តាធីនភាព ( —នៈ— ) សេរីភាពឬស្វៃរីភាព ។ អត្តានុវាទភ័យ ( —ទៈ—; បា. < អត្ត + អនុវាទ “ការពោលទោស; ការតិះដៀល” + ភយ ) ភ័យអំពីការតិះដៀលខ្លួនឯង គឺការខ្លាចក្រែងខ្លួនធ្វើអំពើអាក្រក់ហើយ នឹងកើតក្ដៅក្រហាយនឹកស្ដាយក្រោយស្រឡេតចិត្ត ។ អត្តាភិបាល ( បា. < អត្ត + អភិបាល “ការរក្សា, ថែទាំ” ) ដូចគ្នានឹង អត្តបរិហារ, អត្តព្យាបាល ដែរ ។ អត្តុក្កង្សនកថា ( អ័ត-តុក-ក័ង-សៈន៉ៈកៈថា; បា. < អត្ត + ឧក្កំសន “ការលើកសរសើរ” + កថា ) សម្ដីលើកខ្លួន ។ អត្តុក្កង្សនភាព ភាវៈឬការលើកតម្កើងខ្លួន។ល។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

---

អត់

---

👉ថ្នាក់ពាក្យជា កិរិយាសព្ទ
មានន័យថា ទ្រាំ, ធន់, ធន់ទ្រាំ; ខំទប់ : អត់កំហឹង, ខំអត់មិនស្ដីតតប ។ អត់ងងុយ ទ្រាំងងុយ ។ អត់ធន់ អត់ទ្រាំ, ប៉ិនធន់, ប៉ិនទ្រាំ ។ អត់ធ្មត់ ( ម. ព. ធ្មត់ ) ។ អត់សង្កត់ ខំទប់ចិត្តមិនឲ្យកម្រើក ។ អត់អាស្រ័យ មិនប្រកាន់ដោយដាច់ខាត; ប្រថុយយក, ប្រថុយប្រើ (ក្លាយមកពី អត់អធ្យាស្រ័យ ) ។ អត់ឱន បន្ទន់ចិត្តអត់ទ្រាំ; ខំទ្រាំអត់មិនប្រកាន់ទោស ។ ព. កា. ថា : អត់ឱនឥតទោស ធ្វើចិត្តសន្ដោស បង្កើតជាទ្រព្យ មេត្រីជាញាតិ រក្សាដល់ស្លាប់ ចៀសក្ដីពុំគាប់ ជាគន្ធពិដោរ ។ ( សាស្ត្រាច្បាប់ រាជនេតិ ជាព្រះនិពន្ធនៃព្រះរាជសម្ភារ ) ។ អត់ឲ្យ ទ្រាំឲ្យ, បណ្ដោយឲ្យ : អត់ឲ្យគេថាសិនចុះ ! ។ ល ។ ( ព. កា. ) : អត់ឲ្យបណ្ដោយឲ្យឡើងចាង តែក្នុងរវាងកាលដ៏ខ្លី អត់ឲ្យយូរពេកច្រើនអប្រីយ៍ ស្ដីថាហួសពេកច្រើនបានទោស ។ អត់ឲ្យយ៉ាងច្រើនត្រឹមបីដង កុំឲ្យកន្លងព្រោះសន្ដោស ក្រែងនឹងប្រែក្លាយជារឿងថ្លោស នាំឲ្យរឱស្ឋកែលែងកើត។

👉ថ្នាក់ពាក្យជា និបាតសព្ទ
មានន័យថា ពាក្យបដិសេធ ប្រាប់សេចក្ដីថា “ឥត, មិន, គ្មាន, មិនមាន”; ប្រើជា កិ. ក៏បាន : អត់ទេ គ្មានទេ; អត់អ្វីឲ្យ គ្មានអ្វីឲ្យ ។ អត់ឃ្លាន ឃ្លានព្រោះគ្មានអ្វីបរិភោគ ។ ស្រុកអត់ឃ្លាន ស្រុកអត់បាយ ។ អត់ឃ្លានមានបើស៊ី គ្មានអ្វីបរិភោគក៏ទ្រាំអត់ មានក៏បរិភោគ : អត់ឃ្លានមានបើស៊ី សុខទុក្ខជាមួយគ្នា ។ អត់បាយ គ្មានបាយ; មិនបានបរិភោគបាយ ។ ស្រុកអត់បាយ ស្រុកកើតទុរ្ភិក្ស ។ អត់បើ និ. ពុំសមបើ : អត់បើនាំឲ្យរវល់ ។ អត់បើអត់ និ. ម្នៅៗ : អត់បើអត់ ទៅស្ដីថាឲ្យគេ ទាល់តែមានរឿងឈ្លោះប្រកែក ! ។ អត់បើអ្វីទេ មិនមានរឿងហេតុអ្វីទេ, ឥតទាស់អ្វីទេ ( ព. សា. អត់បើអីទេ )។ល។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

---

អតេតិច្ឆាបត្តិ

---

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា (បា. < អតេកិច្ឆ + អាបត្តិ) អាបត្តិ​ដែល​ភិក្ខុ​ត្រូវ​ហើយ​នឹង​នៅ​ជា​ភិក្ខុ​ភាវៈ​ត​ទៅ​ទៀត​ពុំ​បាន (អាបត្តិ​បារាជិក) ។ល។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

---

អតេកិច្ឆ—

---

មានន័យថា ( មើលក្នុងពាក្យ អតេកិច្ឆ )។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

---

អតេកិច្ឆ​រោគ

---

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា រោគ​ដែល​ពេទ្យ​អស់​កែ​បាន (ហៅ អតេកិច្ឆាពាធ ក៏​បាន)។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

---

អតេកិច្ឆ​បុគ្គល

---

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា បុគ្គល​ដែល​មាន​ទោស​ធ្ងន់​ឥត​អ្នក​ណា​ជួយ​បន្ធូរ​បន្ថយ​ ឬ​ជួយ​សម្រាល​បាន​ឡើយ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

---

អតេកិច្ឆា—

---

មានន័យថា ( មើលក្នុងពាក្យ អតេកិច្ឆ )។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

---

អតេកិច្ឆា

---

👉ថ្នាក់ពាក្យជា គុណនាម
មានន័យថា ( ម. ព. អតេកិច្ឆ )។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

---

អតេកិច្ឆភាព

---

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ជាតារាសីរបស់មនុស្សគ្រប់គ្នា ដែលត្រូវតែកើតមានក្នុងក្រសែនៃជីវិត ដូចយ៉ាងរាសីឡើង ចុះជាដើម ឧបទ្ទវ គឺគ្រោះកាចចង្រៃដែលគេចមិនផុត។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

---

អតេកិច្ឆបុគ្គល

---

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា បុគ្គលជាអ្នកជឿហើយប្រកាន់ថា ព្រឹត្តិការណ៍ទាំងឡាយ ទៀងតែបណ្តាលមក​ពីបុព្វហេតុតែមួយ ដែលផុតវិស័យមនុស្ស គឺសុទ្ធតែជាព្រហ្មលិខិតចង្អុលមកឱ្យ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

---

អតេកិច្ឆ

---

👉ថ្នាក់ពាក្យជា គុណនាម
មានន័យថា ( បា. អតេកិច្ឆ; សំ. អ + ចិកិត្ស ) ដែលមិនគួររក្សាបាន, ដែលអស់កែបាន, ដែលកែខៃលែងកើត : ទោសនុះជាអតេកិច្ឆា ។ ព. ផ្ទ. សតេកិច្ឆ, សតេកិច្ឆា ។ អតេកិច្ឆបុគ្គល បុគ្គលដែលមានទោសធ្ងន់ឥតអ្នកណាជួយបន្ធូរបន្ថយឬជួយសម្រាលបានឡើយ។ អតេកិច្ឆភាព ភាពឬដំណើរកែលែងកើត ។ អតេកិច្ឆរោគ រោគដែលពេទ្យអស់កែបាន ( ហៅ អតេកិច្ឆាពាធ ក៏បាន )។ អតេកិច្ឆាបត្តិ ( បា. < អតេកិច្ឆ + អាបត្តិ ) អាបត្តិដែលភិក្ខុត្រូវហើយនឹងនៅជាភិក្ខុភាវៈតទៅទៀតពុំបាន ( អាបត្តិបារាជិក )។ល។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

---

អតេកិច្ច​ភាព

---

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ភាព ​ឬ​ដំណើរ​កែ​លែង​កើត។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

---

អតីត—

---

មានន័យថា ( មើលក្នុងពាក្យ អតីត )។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

---

អតីត​ហេតុ

---

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ហេតុ​ដែល​កន្លង​ទៅ​ហើយ, ហេតុ​ពី​មុខ ។ល។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

---

អតីត​សម័យ

---

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា សម័យ​ពី​ដើម, អតីត​កាល។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

---

អតីត​រដ្ឋ​មន្រ្តី

---

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា រដ្ឋ​មន្រ្តី​ចាស់ (រដ្ឋ​មន្រ្តី​ដែល​ឈប់​លែង​ធ្វើ​រាជការ​ហើយ)។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

---

អតីត​មន្រ្តី

---

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា មន្រ្តី​ចាស់ (មន្រ្តី​ដែល​ឈប់​លែង​ធ្វើ​រាជការ​ហើយ)។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

---

អតីត​ភាព

---

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ភាព​នៃ​អ្វី​ៗ​ដែល​ចាស់, ដែល​កន្លង​ទៅ​ហើយ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

---

អតីត​និទាន ឬ –វត្ថុ

---

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា និទាន​ ឬ​រឿង​ដែល​កន្លង​ទៅ​ហើយ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

---

អតីត​ជាតិ ឬ –ភព

---

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ជាតិ​មុន​ ឬ​ភព​មុន។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

---

អតីត​ជន

---

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ជន​ដែល​ស្លាប់​បាត់​ទៅ​ហើយ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

---

អតីតយុទ្ធជន

---

👉ថ្នាក់ពាក្យជា របបសន្តិសុខសង្គម
មានន័យថា វាក្យសព្ទនេះមាននិយមន័យច្រើន ដូចខាងក្រោម៖១. អតីតយោធិន នគរបាលជាតិ មន្រ្តីរាជការស៊ីវិល មន្រ្តីជាប់កិច្ចសន្យា កងសេនាជន កងជីវពល និងប្រជាពលរដ្ឋកម្ពុជា ដែលបានចូលរួមប្រយុទ្ធ ឬបម្រើការងារប្រយុទ្ធដើម្បីប្រទេសជាតិតាមការកំណត់ដោយច្បាប់។ ២. និវត្តជន ជនពិការ និងជនបាត់បង់សមត្ថភាពការងារ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

---

អតីតមន្រ្តីរាជការ

---

👉ថ្នាក់ពាក្យជា របបសន្តិសុខសង្គម
មានន័យថា ខ្ទង់ចំណូលដែលនៅសល់ជាក់ស្តែង ក្រោយពេលដែលចំណូលគ្រប់ប្រភេទដែលទទួលបាន ដកចេញនូវចំណាយគ្រប់ប្រភេទដែលបានចំណាយរួច។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

---

អតីតភាព

---

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ភាពអ្វីៗដែលចាស់ ដែលតាំងនៅយូរហើយ កាលកំណត់នៃអ្នករាជការដែលតាំងនៅក្នុងថ្នាក់នីមួយៗ យូរឆ្នាំគួរល្មមឱ្យបានឡើង ឬឱ្យបាននូវសោធនខ្ពស់ផុត (សោធនអតីតភាព)។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

---

អតីត

---

👉ថ្នាក់ពាក្យជា គុណនាម
មានន័យថា ( សំ. បា. ) ដែលកន្លងទៅហើយ, ដែលហួសទៅហើយ; ដែលមានពីក្នុងកាលព្រេងនាយ; ដែលស្លាប់ហើយ : រឿងអតីត ។ ប្រើជា ន. ក៏បានខ្លះ : ក្នុងអតីត, ពីអតីត, ដឹងអតីតអនាគត ។ បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃត្រូវអានថា អៈតីតៈ ដូចជា អតីតកាល កាលដែលកន្លងទៅហើយ ។ កាលប្រាប់ដំណើរដែលកន្លងទៅហើយ, ដែលរួចហើយ ( ខ្មែរប្រើពាក្យ ហើយ ពីខាងចុង ឬប្រើពាក្យបាន ពីខាងដើមជាគ្រឿងសម្គាល់ ) : ទៅហើយ, ឲ្យហើយ, បានឲ្យ, បានឲ្យហើយ ( ព. វ. ) ។ អតីតជន ជនដែលស្លាប់បាត់ទៅហើយ ។ អតីតជាតិ ឬ —ភព ជាតិមុន ឬភពមុន ។ អតីតនិទាន ឬ —វត្ថុ និទានឬរឿងដែលកន្លងទៅហើយ ។ អតីតភាព ភាពនៃអ្វីៗដែលចាស់, ដែលកន្លងទៅហើយ ។ អតីតមន្ត្រី មន្ត្រីចាស់ ( មន្ត្រីដែលឈប់លែងធ្វើរាជការហើយ ) ។ អតីតសម័យ សម័យពីដើម, អតីតកាល ។ អតីតរដ្ឋមន្ត្រី ( អៈដិត— ) រដ្ឋមន្ត្រីចាស់ ( រដ្ឋមន្ត្រីដែលឈប់លែងធ្វើរាជការហើយ ) ។ អតីតហេតុ ហេតុដែលកន្លងទៅហើយ, ហេតុពីមុន។ល។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

---

អតិ—

---

មានន័យថា ( មើលក្នុងពាក្យ អតិ )។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

---

អតិ​ស័យ

---

មានន័យថា ច្រើន​ក្រៃ, ច្រើន​ណាស់។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

---

អតិ​សុខុម​សាស្រ្ត

---

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា វិទ្យាសាស្រ្ត​ផ្នែក​ខាង​ការ​សិក្សា​ពី​អតិ​សុខុម​ប្រាណ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

---

អតិ​សុខុម​ប្រាណ

---

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា សត្វ​មាន​ជីវិត​យ៉ាង​តូច​ល្អិត​ជា​ទី​បំផុត ដែល​គេ​អាច​មើល​ឃើញ​បាន​តែ​ដោយសារ​អតិ​សុខុម​ទស្សន៍។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

---

អតិ​សុខុម​ទស្សន៍

---

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ប្រដាប់​សម្រាប់​ឆ្លុះ​មើល​នូវ​អតិ​សុខុម​ប្រាណ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

---

អតិ​សុខុមាល

---

👉ថ្នាក់ពាក្យជា គុណនាម
មានន័យថា ដែល​ធ្លាប់​តែ​ស្រណុក​ក្រៃ​ពេក (ម. ព. សុខុមាល ផង)។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

---

អតិ​សុខុម

---

👉ថ្នាក់ពាក្យជា គុណនាម
មានន័យថា សុខុម​ក្រៃ​ពេក។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

---

អតិ​សាយ័ណ្ហ

---

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ល្ងាច​ពេក, ល្ងាច​ណាស់។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

---

អតិ​សន្តាប

---

👉ថ្នាក់ពាក្យជា គុណនាម
មានន័យថា ក្ដៅ​ខ្លាំង។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

---

អតិ​វិសេស

---

👉ថ្នាក់ពាក្យជា គុណនាម
មានន័យថា ប្លែក​ពេក, ប្លែក​ក្រៃលែង​ជាង​ប្រក្រតី។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

---

អតិ​វិសាល

---

👉ថ្នាក់ពាក្យជា គុណនាម
មានន័យថា ទូលាយ​ណាស់។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

---

អតិ​មូល

---

មានន័យថា ថ្លៃ​ហួស​ពេក។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

---

អតិ​មុខរ ឬ –មុខរៈ

---

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា មុខ​រឹង ​ឬ​មាត់​រឹង​ក្រៃ​ពេក (បើ​ស្ត្រី​ជា អតិ​មុខរា អ. ថ. –មុ-ខៈរ៉ា) ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

---

អតិ​មានះ

---

👉ថ្នាក់ពាក្យជា គុណនាម
មានន័យថា មានះ​ក្រៃ​ពេក, ប្រកាន់​ហួស​ពេក។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

---

អតិ​មានះ

---

👉ថ្នាក់ពាក្យជា គុណនាម
មានន័យថា មានះ​ក្រៃ​ពេក, ប្រកាន់​ហួស​ពេក។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

---

អតិ​មហ័គ្ឃ

---

👉ថ្នាក់ពាក្យជា គុណនាម
មានន័យថា ដែល​មាន​តម្លៃ​ច្រើន​ក្រៃ​ពេក។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

---

អតិ​មហន្ត

---

👉ថ្នាក់ពាក្យជា គុណនាម
មានន័យថា ធំ​កន្លង, ធំ​ណាស់ (ឥន្ថី, អតិ​មហន្តី)។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

---

អតិ​មធូរ

---

មានន័យថា ផ្អែម​ណាស់; ឆ្ងាញ់​ណាស់; ពីរោះ​ណាស់។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

---

អតិ​ភោក្តា

---

👉ថ្នាក់ពាក្យជា កិរិយាសព្ទ
មានន័យថា បរិភោគ​ហួស​ប្រមាណ, ស៊ី​ច្រើន​ហួស។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

---

អតិ​ព្រឹទ្ធ

---

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ចាស់​ណាស់ (បើ​ស្ត្រី​ជា អតិ​ព្រឹទ្ធា)។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

---

អតិ​ពាល

---

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ក្មេង​ណាស់; ល្ងង់​ពេក​ (បើ​ស្ត្រី​ជា អតិ​ពាលា)។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

---

អតិ​ពាក្យ ឬ–វាក្យ

---

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ពាក្យ​ពោល​កន្លង គឺ​ពាក្យ​ជេរ, ពាក្យ​មើល​ងាយ, ពាក្យ​ហួស​ហេតុ, អតិ​កថា។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

---

អតិ​បរមា

---

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា (បា. < អតិ + បរម គុ.) កម្រិត​យ៉ាង​ច្រើន, យ៉ាង​ខ្ពស់, យ៉ាង​ឆ្ងាយ​បំផុត; យ៉ាង​ច្រើន​បំផុត, យ៉ាង​ក្រៃលែង, ដ៏​លើស​លុប​បំផុត : អតិ​បរមា​នៃ​សីតុណ្ហ​ភាព​នៅ​ប្រទេស​កម្ពុជា គឺ ៤១ អង្សា; គប្បី​ខិត​ខំ​ធ្វើ​ការ​នេះ ឲ្យ​បាន​លទ្ធ​ផល​ជា​អតិ​បរមា (បារ. Maximum) ។ ព. ផ្ទ. អប្ប​បរមា។

👉ថ្នាក់ពាក្យជា គុណនាម
មានន័យថា (បា. < អតិ + បរម គុ.) កម្រិត​យ៉ាង​ច្រើន, យ៉ាង​ខ្ពស់, យ៉ាង​ឆ្ងាយ​បំផុត; យ៉ាង​ច្រើន​បំផុត, យ៉ាង​ក្រៃលែង, ដ៏​លើស​លុប​បំផុត : អតិ​បរមា​នៃ​សីតុណ្ហ​ភាព​នៅ​ប្រទេស​កម្ពុជា គឺ ៤១ អង្សា; គប្បី​ខិត​ខំ​ធ្វើ​ការ​នេះ ឲ្យ​បាន​លទ្ធ​ផល​ជា​អតិ​បរមា (បារ. Maximum) ។ ព. ផ្ទ. អប្ប​បរមា ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

---

អតិ​ទេព

---

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ទេពតា​ស័ក្តិ​ធំ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

---

អតិ​ទុគ្គត ឬ–គ៌ត

---

👉ថ្នាក់ពាក្យជា គុណនាម
មានន័យថា ទុគ៌ត​ក្រៃ​ពេក, ក្រីក្រ​ពន់​ពេក ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

---

អតិ​ទុក្ខ

---

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ទុក្ខ​ខ្លាំង, សេចក្ដី​ព្រួយ​ខ្លាំង។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

---

អតិ​ទុក្ករ

---

👉ថ្នាក់ពាក្យជា គុណនាម
មានន័យថា ដែល​កម្រ​ធ្វើ​កើត, ដែល​ធ្វើ​បាន​ដោយ​កម្រ​ក្រៃ​ពេក។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

---

អតិ​ទារុណ

---

👉ថ្នាក់ពាក្យជា គុណនាម
មានន័យថា អាក្រក់​ក្រៃ; កាច​ឆ្នើម (បើ​ស្ត្រី​ជា អតិ​ទារុណី)។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

---

អតិ​ទាន

---

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា អំណោយ​យ៉ាង​ធំ ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

---

អតិ​តរុណ

---

👉ថ្នាក់ពាក្យជា គុណនាម
មានន័យថា ក្មេង​ពេក; ខ្ចី​ណាស់ (ឥត្ថី. អតិ​តរុណី)។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

---

អតិ​ចារិនី

---

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ស្រី​ផិត​ប្តី។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

---

អតិ​ចរិយា ឬ –ចារ

---

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ការ​ប្រព្រឹត្ត​កន្លង; ការ​ផិត​ក្បត់​ចិត្ត​ស្វាមី ​ឬ​ក្បត់​ចិត្ត​ភរិយា។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

---

អតិ​ចណ្ឌាល

---

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា កាច​ក្រៃ​ពេក។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

---

អតិ​គារវ​វាចា

---

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា សម្ដី​គោរព​ជា​អតិ​បរិមា។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

---

អតិ​គម្ភីរ

---

👉ថ្នាក់ពាក្យជា គុណនាម
មានន័យថា ជ្រៅ​ក្រៃ​ពេក។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

---

អតិ​ក្រោធ

---

👉ថ្នាក់ពាក្យជា គុណនាម
មានន័យថា ក្រោធ​ខ្លាំង។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

---

អតិ​ក្រឹត

---

👉ថ្នាក់ពាក្យជា កិរិយាសព្ទ
មានន័យថា ធ្វើ​ល្មើស។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

---

អតិ​ក្រិស

---

👉ថ្នាក់ពាក្យជា គុណនាម
មានន័យថា ស្គម​ណាស់; ក្តៀប​ពេក។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

---

អតិ​កល្យាណ

---

👉ថ្នាក់ពាក្យជា កិរិយាសព្ទ
មានន័យថា មាន​លម្អ​ក្រៃ​ពេក (បើ​ស្ត្រី​ជា អតិ​កល្យាណី) ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

---

អតិ​សោភ័ណ

---

👉ថ្នាក់ពាក្យជា គុណនាម
មានន័យថា ល្អ​កន្លង (ឥត្ថី. អតិ​សោភនា ឬ –សោភា) ។ល។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

---

អតិសុខុមសាស្រ្ត

---

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា វិទ្យាសាស្រ្តជាក្បួនសិក្សាពីអតិសុខុមប្រាណ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

---

អតិសុខុមប្រាណ

---

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា សត្វមានជីវិតយ៉ាងល្អិតក្រៃលែង មើលឃើញបានតែដោយអតិសុខុមទស្សន៍ មានប្រាកដព្ធដ៍អាកាស និងក្នុងទឹក។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

---

អតិសុខុមទស្សន៍វិធី

---

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ការពិនិត្យមើលដោយអតិសុខុមទស្សន៍។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

---

អតិសុខុមទស្សន៍

---

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ប្រដាប់សម្រាប់សំឡឹងមើលនូវវត្ថុយ៉ាងល្អិតក្រៃលែង តែឃើញដូចជាធំ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

---

អតិសីតភាព

---

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ដំណើរត្រជាក់ទៅជាញាក់ ដោយសារត្រូវរងា ខ្លាំង សេចក្តីរំជួលចិត្តយ៉ាងខ្លាំងភ្លាមៗ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

---

អតិសារ

---

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ( សំ. បា. ) រោគមួល ឬ រោគមួលឈាម។
ឧទាហរណ៍៖ រោគអតិសារ ( ហៅ អតិសាររោគ ក៏បាន, អ. ថ. —រ៉ៈ— )។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

---

អតិវេគភាព

---

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា សន្ទុះឡើងដល់កម្រិតបំផុតនៃជំងឺ នៃតណ្ហា នៃការចុកពើត។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

---

អតិរេក​ហិរញ្ញ ឬ –ហិរណ្យ

---

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ប្រាក់​បន្ថែម ។ល។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

---

អតិរេក​លាភ

---

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា លាភ​ដោយ​ឡែក គឺ​លាភ​ដែល​កើត​មាន​ខុស​ពី​ប្រក្រតី​ដែល​ធ្លាប់​តែ​បាន។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

---

អតិរេក​ភណ្ឌ

---

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា របស់​លើស​ពី​ចំនួន; ភណ្ឌៈ​ពិសេស។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

---

អតិរេកភាព

---

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា បរិមាណដែលសល់ ដែលលើស ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

---

អតិរេកថវិកា

---

👉ថ្នាក់ពាក្យជា ហិរញ្ញវត្ថុសាធារណៈ
មានន័យថា ខ្ទង់ចំណូលដែលនៅសល់ជាក់ស្តែង ក្រោយពេលដែលចំណូលគ្រប់ប្រភេទដែលទទួលបាន ដកចេញនូវចំណាយគ្រប់ប្រភេទដែលបានចំណាយរួច។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

---

អតិរេក

---

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ការ ឬអ្វីៗដែលសល់ផល ដែលលើសពីសេចក្តីត្រូវការ។

                       អ្វីដែលលើសពីការកំណត់ ភាពច្រើនក្រៃ ភាពពិសេស ចំនួនបន្ថែម…។ ក្នុងន័យសេដ្ឋកិច្ច<<អតិរេក>>ប្រើសំដៅដល់ភាពលើសនៃចំនួន។
ឧទាហរណ៍៖ បន្ទាប់ពីបានដាក់ឱ្យអនុវត្តកម្មវិធីកែទម្រង់ការគ្រប់គ្រងហិរញ្ញវត្ថុសាធារណៈរួចមក រាជរដ្ឋាភិបាលសម្រេចបានជាមូលដ្ឋាននូវ<<ភាពជឿទុកចិត្តនៃថវិកា>>តាមរយៈការបង្កើនចំណូល និងការធ្វើវិចារណកម្មចំណាយ ជាពិសេសបង្កើនបាននូវអតិរេកនៃថវិកាជាតិដែលអនុញ្ញាតឱ្យបង្កើនទុនវិនិយោគសាធារណៈលើហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធសង្គមសេដ្ឋកិច្ចក្នុងគោលដៅពង្រឹង និងពង្រីកសេវាសាធារណៈ និងកាត់បន្ថយភាពក្រីក្ររបស់ប្រជាជន។

👉ថ្នាក់ពាក្យជា គុណនាម
មានន័យថា ( សំ. បា. ) ច្រើនក្រៃ, ច្រើនលើស; ដែលលើសពីកំណត់, ដែលហួសពីចំនួន, ពិសេស; ហ៊ឹកហ៊ាក់, អធិកអធម ។
ឧទាហរណ៍៖ របស់អតិរេក របស់លើសពីកំណត់; របស់ពិសេស; ប្រាក់អតិរេក ប្រាក់រង្វាន់ពិសេសដែលត្រូវថែមឲ្យ ។ ខ្មែរប្រើពាក្យនេះជា កិ. ក៏មាន, សំដៅសេចក្ដីថា “តោងទាមយក, ជ្រៀតបៀតយក; ទាមចំណែក” : ខ្ញុំមិនអតិរេកក្នុងរឿងនេះទេ ។

                        បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ អ. ថ. អៈតិរ៉េកៈ, ដូចជា អតិរេកចីវរ ចីវរដែលលើសពីចំនួនប្រើប្រាស់តាមពុទ្ធានុញ្ញាត ( ព. វិ. ពុ. ) : ភិក្ខុត្រូវវិកប្បអតិរេកចីវរទុកនឹងភិក្ខុផងគ្នា ( ម. ព. វិកប្ប ផង )។ អតិរេកភណ្ឌ របស់លើសពីចំនួន; ភណ្ឌៈពិសេស ។ អតិរេកលាភ លាភដោយឡែក គឺលាភដែលកើតមានខុសពីប្រក្រតីដែលធ្លាប់តែបាន ។ អតិរេកហិរញ្ញ ឬ —ហិរណ្យ ( —រ៉ាញ់ ឬ —រ៉ាន់) ប្រាក់បន្ថែម ។ ល ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

---

អតិភារភាព

---

👉ថ្នាក់ពាក្យជា កិរិយាសព្ទ
មានន័យថា ជំនឿទុកចិត្តដ៏ក្រៃលែង អំណាច និងអានុភាពក្រៃលែង។

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា បរិមាណដែលសល់ ដែលលើស។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

---

អតិពលកម្ម

---

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ដំណើរការ ឬឧស្សាហកម្មដែលទាមទារនូវចំនួនកម្លាំងពលកម្មដ៏ច្រើនទើបអាចផលិតទំនិញ ឬសេវាបាន។
ឧទាហរណ៍៖ រាជរដ្ឋាភិបាលមានគោលបំណងជំរុញកែប្រែ និងធ្វើទំនើបកម្មរចនាសម្ព័ន្ធឧស្សាហកម្មកម្ពុជាពិអតិពលកម្មទៅជាឧស្សាហកម្មផ្អែកលើជំនាញ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

---

អតិផរណាហួសហេតុ/អធិកផរណា

---

មានន័យថា ការកើនឡើងខ្លាំងហើយលឿនក្នុងរយៈពេលខ្លី ដែលមិនអាចគ្រប់គ្រងបាននៃអត្រាអតិផរណ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

---

អតិផរណាជាថ្មី/បុនាតិផរណា

---

មានន័យថា ការកើនឡើងវិញនៃអត្រាអតិផរណា។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

---

អតិផរណា

---

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ការបញ្ចេញចាយហួសប្រមាណពេក នូវធនបត្រ ជាហេតុឱ្យតម្លៃឡើងទូទៅ។
ការកើនឡើងនៃកម្រិតថ្លៃជាទូទៅរបស់ទំនិញ និងសេវាក្នុងប្រទេស ឬតំបន់ ក្នុងរយៈពេលជាក់លាក់ណាមួយ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

---

អតិប្រមាណកម្ម

---

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា អំពើដែលលើសប្រមាណ ហួសប្រមាណ។
ឧទាហរណ៍៖ (ឯកសារយោង វាក្យបរិវត្តន៍ សម ថាំង)

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

---

អតិប្រមាណ

---

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ប្រាក់កំរៃដែលធនាគារិកបានធ្វើហិតប្រយោជន៍ដល់អតិថិជនរបស់ខ្លួន (ម.ព. អតិថិជន)។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

---

អតិបរិមាណ

---

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ភាពដែលធំបំផុត ឬបរិមាណដែលឡើងទៅដល់។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

---

អតិទុព្វល

---

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា មនុស្សដែលមានកម្លាំងទ្រុឌទ្រោម ធ្វើការរកស៊ីអ្វីលែងកើត។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

---