Author: videoslearning.com

សេកអាត់

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា បក្សីមួយប្រភេទ មានប្រវែង ៣០-៣៦ ស.ម។ ឈ្មោលៈ ខ្លួនពណ៌បៃតង ខ្នងលឿង ផ្ទៃមុខពណ៌ផ្កាឈូក បន្ទូលក្បាលពណ៌ប្រផេះ ចំកំក្រោម ចង្កាខ្មៅ កន្ទុយវែងចុងលឿង មានដៅក្រហមនៅស្លាបស្មា ចំពុះមានពីរពណ៌ ខាងលើពណ៌លឿង ខាងក្រោមពណ៌ខ្មៅ។ ញីៈ មានក្បាលពណ៌ប្រផេះសុទ្ធ គ្មានចំកំចង្កា តែមានដៅខ្មៅមួយដុំ។ ទីជំរកៈ ព្រៃល្បោះ ដំណុះព្រៃក្មេង និងតំបន់កសិកម្ម។ របាយៈ វត្តមានពេញមួយឆ្នាំ មានគ្រប់ទីកន្លែង។ រដូវបន្តពូជៈ ចាប់ពីខែ មករា ដល់ ឧសភា ពងចំនួន ២ទៅ៦។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សេកសោម

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា បក្សីមួយប្រភេទ មានប្រវែង ៥១ ស.ម។ ឈ្មោលៈ ទ្រូវពណ៌បៃតង ចំពុះធំពណ៌ក្រហម មានដៅពណ៌ក្រហមមួយដុំធំលើស្លាបផ្នែកស្មា មានចំកំកខ្មៅ និងក្រហម។ ញីៈ មាឌតូចជាងឈ្មោល គ្មានចំកំកទេ ។ ទីជំរកៈ ក្នុងព្រៃរបោះចំរុះ និងដំណុះព្រៃក្មេង។ ជីវសាស្រ្តៈ ធ្វើសំបុកនៅក្នុងរន្ធឈើធំៗ និងមានការគំរាមកំហែកដោយសារការចាប់យកមកចិញ្ចឹម ជាប្រភេទដែលមានតំលៃថ្លៃជាងគេ ដោយវាចេះនិយាយភាសាមនុស្សបាន។ របាយៈ វត្តមានពេញមួយឆ្នាំ មានគ្រប់ទីកន្លែង ពិសេសភូមិភាគខាងជើងនៃប្រទេស។ រដូវបន្តពូជៈ ចាប់ពីខែ កម្ភៈ ដល់ មេសា។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សេកសក

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា បក្សីមួយប្រភេទ មានប្រវែង ៣៣-៣៧ ស.ម។ ឈ្មោលៈ ទ្រូវពណ៌ផ្កាឈូកចាស់ បំពង់កពណ៌ខ្មៅ និងមានឆ្នូតពណ៌ខ្មៅលើថ្ងាស។ ញីៈ ទ្រូវក្រហមដូចឈ្មោលដែរ តែចំពោះខ្មៅ។ ទីជំរកៈ ព្រៃល្បោះ ដំណុះព្រៃក្មេង និងតំបន់កសិកម្ម។ ជីវសាស្ត្រៈ ច្រើនហើរជាហ្វូងធំៗ គំរាមកំហែងដោយសារការចាប់យកមកចិញ្ចឹម។ របាយៈ វត្តមានពេញមួយឆ្នាំ សំបូរគ្រប់ទីកន្លែង។ រដូវបន្តពូជៈ ចាប់ពីខែ ធ្នូ ដល់ មេសា។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សេកន្ទុយខៀវលឿង

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា បក្សីមួយប្រភេទ មានប្រវែង ៣៦-៤០ ស.ម។ ខ្លួនពណ៌បៃតង ក្បាលពណ៌ប្រផេះចាស់ ចំពុះពណ៌ក្រហម ចំកំកខ្មៅតូច មានកន្ទុយវែងជាងសេកដទៃ ដោយមានពណ៌លឿងនៅផ្នែកខាងចុង។ ទីជំរកៈ ព្រៃរបោះ និងចំណុះព្រៃក្មេង។ ជីវសាស្ត្រៈ គំរាមកំហែងដោយសារការចាប់យកមកចិញ្ចឹម។ របាយ៖ មានគ្រប់ទីកន្លែងពិសេសភូមិភាគខាងកើតនៃប្រទេសកម្ពុជា។ រដូវបន្តពូជៈ ចាប់ពីខែ មិនា ដល់ មេសា។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សេកក្រិច

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា បក្សីមួយប្រភេទ មានប្រវែង ៣០-៣៦ ស.ម .។ ឈ្មោលៈ ខ្លួនតូចជាងសេកដ៏ទៃ ពណ៌បៃតងភ្លឺ កន្ទុយខ្លី ជើងលឿង ចំពុះ និងចុងខ្នងពណ៌ក្រហម មានដៅពណ៌ខៀវមួយដុំនៅដើមទ្រូង។ ទីជំរកៈ ព្រៃស្រោង ព្រៃល្បោះ និងដំណុះព្រៃក្មេង។ ជីវសាស្រ្តៈ ច្រើនហើរតែឯងឬជាហ្វូងតូចៗ។ របាយៈ វត្តមានពេញមួយឆ្នាំ មានគ្រប់ទីកន្លែង។ រដូវបន្តពូជៈ ចាប់ពីខែ មករា ដល់ កុម្ភៈ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សេកកិច្ច

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ( សំ. បា. សេក +បា. —កិច្ច ) កិច្ចឬការប្រោះព្រំ, ការជជុះរលាស់; ការស្រោចទឹក។
ឧទាហរណ៍៖ ធ្វើសេកកិច្ច (ប្រើជា សេចនកិច្ច ក៏បាន )។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សេក

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា បក្សីពួកមួយ សម្បុរបៃតង ចំពុះខ្លីខុប, មាន ៣ ប្រភេទគឺ សេកសោម សេកមាឌធំ ចំពុះក្រហម; សេកយារ សេកមាឌប៉ុនសេកសោមតែចំពុះខ្មៅ; សេកអាត់ សេកមាឌតូច ចំពុះខ្មៅ ( អ្នកស្រុកខ្លះហៅ សេកក្រិច, ខ្លះហៅសេកក្រិស “សេកតូច” ); សេកទាំង៣ប្រភេទនេះសុទ្ធតែស៊ីគ្រាប់ធញ្ញជាតិនិងផ្លែឈើ, គ្រាប់ឈើជាចំណី។
( សំ. បា. សេក ) ការស្រោចទឹក; ការប្រោះព្រំ, ការជជុះរលាស់ ។ ខ្មែរប្រើជា កិ. សំដៅសេចក្ដីថា “សូត្រមន្ដអាគមប្រសិទ្ធីឲ្យពូកែ” (តាមទម្លាប់ច្រើនសរសេរ សែក ជាង)។
ឧទាហរណ៍៖ សែកមន្ដ, សែកអាគម, សែកគាថាដាស់ដើមថ្នាំ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សេ

👉ថ្នាក់ពាក្យជា គុណនាម
មានន័យថា សិញ; ស្អេក, ស្អេកស្កះ, ញឹកណាស់។
ឧទាហរណ៍៖ ដើរញាប់សេ; ញឹកសេ។

👉ថ្នាក់ពាក្យជា កិរិយាវិសេសន៍
មានន័យថា សិញ; ស្អេក, ស្អេកស្កះ, ញឹកណាស់។
ឧទាហរណ៍៖ ដើរញាប់សេ; ញឹកសេ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សៀវភៅសិក្សាគារិក

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា កូនសៀវភៅសម្រាប់កត់ត្រា អត្តសញ្ញាណនឹងពិន្ទុរបស់សិស្សម្នាក់ៗ តាំងពីចូលរៀនក្នុងសាលា រហូតដល់ចេញទៅរៀននៅទីដទៃ ព្រមទាំងកិរិយា មារយាទនៃសិស្សនោះ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សៀវភៅប្លម

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា សៀវភៅដែលជាប់គំហាត់ ហើយលួចបន្លំយកចូលមក។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សៀវភៅប្រចាំថ្ងៃ

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា សៀវភៅដែលមានកត់ចុះដំណឹង ឬកិច្ចការផ្សេងៗ ក្នុងមួយថ្ងៃ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សៀវភៅបេឡា

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា សៀវភៅរបស់គណនេយ្យករ សម្រាប់ចុះទឹកប្រាក់ ចំណូល និងចំណាយ ជាលំដាប់តាមកាលបរិច្ឆេទ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សៀវភៅបន្ទុក

👉ថ្នាក់ពាក្យជា ទ្រព្យសម្បត្តិរដ្ឋ, គយ, ឧស្សាហកម្មហិរញ្ញវត្ថុ
មានន័យថា វាក្យសព្ទនេះមាននិយមន័យច្រើន ដូចខាងក្រោម៖ ១. ឯកសារកំណត់យ៉ាងច្បាស់លាស់ នូវចំណុចសំខាន់ៗអំពីតំបន់ភូមិសាស្ត្រ នៃការផលិត លក្ខខណ្ឌនៃការផលិត និងដំណើរការត្រួតពិនិត្យគុណភាព ទំនិញសម្គាល់ភូមិសាស្ត្រជាដើម ដែលចងក្រងឡើងដោយអ្នកដាក់ពាក្យស្នើសុំ។ ២. លិខិតកំណត់គោលការណ៍និងលក្ខខណ្ឌបច្ចេកទេសដែលត្រូវអនុវត្តក្នុងការធ្វើអាជីវកម្មព្រៃឈើ និងរបបទទួលខុសត្រូវរបស់អ្នកទទួលព្រៃគុប សំដៅធានាតុល្យភាពរវាងការធ្វើអាជីវកម្ម ការបន្តពូជឈើ ការការពារព្រៃ និងការសន្សំសំចៃឈើ។ ៣. លក្ខខណ្ឌអនុវត្តចំពោះអ្នកកាន់វិញ្ញាបនបត្រវិជ្ជាជីវៈ និងអ្នកកាន់អាជ្ញាបណ្ណដែលក្រសួងបានកំណត់ដោយអនុលោមតាមប្រកាសនេះ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សៀវភៅគោលបញ្ជីដី

👉ថ្នាក់ពាក្យជា ទ្រព្យសម្បត្តិរដ្ឋ
មានន័យថា បញ្ជីគោលសម្រាប់កត់ត្រានូវខ្លឹមសារនៃទិន្នន័យដែលបង្កើតជាស្ថានភាពនៃសិទ្ធិទាក់ទងទៅនឹងទ្រព្យណាមួយ។ ទាក់ទងនឹងស្ថានភាពនេះ ជាទូទៅត្រូវបានកាន់កាប់និងធ្វើចរន្តការតាមលំដាប់ពេលវេលា។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សៀវភៅខណ្ឌប័ណ្ណ

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា សៀវភៅដែលមានចែក សន្លឹកជាខ្ទង់សម្រាប់កាត់យកចេញ ដូចយ៉ាងសៀវភៅសម្រាប់បើកសោធន របស់មន្រ្តី ភ្នាក់ងារនិវត្ត ជាដើម​។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សៀវភៅកំណត់

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា សៀវភៅសម្រាប់កត់ត្រាកិច្ចការគ្រប់ចំពូក ទុកជាជំនួយស្មារតី។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សៀវភៅ

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ( ចិ. ) ប្រជុំក្រដាសដែលដេរកាត់ស្រេចមានទំហំនិងកម្រាស់តាមការប្រកប មានក្របពីខាងក្រៅ, សម្រាប់ប្រើការសរសេរកត់ត្រា ឬដែលសរសេរ, ដែលបោះពុម្ពហើយ។
ឧទាហរណ៍៖ សៀវភៅសរសេរ, សៀវភៅបញ្ជី,សៀវភៅបញ្ជូន, សៀវភៅបោះពុម្ព ឬសៀវភៅពុម្ព។ល។

👉ថ្នាក់ពាក្យជា ចំណូលមិនមែនសារពើពន្ធ
មានន័យថា កម្រងក្រដាសដែលមានបោះពុម្ពអក្សរ ឬ និងរូបភាព មានទំហំ និងកម្រាស់សាច់រឿងដែលសរសេររៀបរាប់នូវរឿងរ៉ាវផ្សេងៗ មានក្របខាងក្រៅ មានចំណងជើង និងមានអ្នកនិពន្ធជាម្ចាស់កម្មសិទ្ធិ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សៀវ

👉ថ្នាក់ពាក្យជា គុណនាម
មានន័យថា វៀចឆែវ, សេវ។
ឧទាហរណ៍៖ មុខរណារសៀវចូល, ផ្លូវជើងសៀវចុះសៀវឡើង។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សៀរ៉ាឡេអូន

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ប្រទេស សៀរ៉ាឡេអូន, (រាជធានី/​រដ្ឋធានី) ហ្វ៊ី្រថោន។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សៀរ

👉ថ្នាក់ពាក្យជា កិរិយាសព្ទ
មានន័យថា ដើរតាមក្បែរទីប្របេះឬទីផុតមានក្បែរជញ្ជាំង, ក្បែរមាត់ព្រែកជាដើម។
ឧទាហរណ៍៖ សៀរតាមជញ្ជាំង; ដើរសៀរតាមមាត់ស្ទឹង។

👉ថ្នាក់ពាក្យជា កិរិយាវិសេសន៍
មានន័យថា ដើរតាមក្បែរទីប្របេះឬទីផុតមានក្បែរជញ្ជាំង, ក្បែរមាត់ព្រែកជាដើម។
ឧទាហរណ៍៖ សៀរតាមជញ្ជាំង; ដើរសៀរតាមមាត់ស្ទឹង។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សៀរ

👉ថ្នាក់ពាក្យជា កិរិយាសព្ទ
មានន័យថា ដើរតាមក្បែរទីប្របេះឬទីផុតមានក្បែរជញ្ជាំង, ក្បែរមាត់ព្រែកជាដើម។
ឧទាហរណ៍៖ សៀរតាមជញ្ជាំង; ដើរសៀរតាមមាត់ស្ទឹង។

👉ថ្នាក់ពាក្យជា កិរិយាវិសេសន៍
មានន័យថា ដើរតាមក្បែរទីប្របេះឬទីផុតមានក្បែរជញ្ជាំង, ក្បែរមាត់ព្រែកជាដើម។
ឧទាហរណ៍៖ សៀរតាមជញ្ជាំង; ដើរសៀរតាមមាត់ស្ទឹង។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សៀមរាប

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ឈ្មោះខែត្រមួយក្នុងកម្ពុជរដ្ឋនៅក្នុងទិសភាគខាងជើងឆៀងខាងលិចក្រុងភ្នំពេញ; បុរាណស្ថានប្លែកៗមានច្រើនក្នុងខែត្រនេះជាងខែត្រឯទៀត ។ ឈ្មោះភូមិមួយនៅក្នុងស្រុកកណ្ដាលស្ទឹង ខែត្រកណ្ដាល, អ្នកនៅឆ្ងាយៗច្រើនហៅ សៀមរាប-រានថ្ម ព្រោះនៅជិតគ្នានឹងភូមិរានថ្ម, ដើម្បីមិនឲ្យច្រឡំគ្នានឹងខែត្រសៀមរាបផង។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សៀមប្រៀម

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ជ្រក់ផ្លែចេកជ្វាខ្ចី គឺផ្លែចេកជ្វាខ្ចីដែលគេចិតយកសំបកចេញហើយសាប់ឲ្យល្អិត តែមិនឲ្យដាច់ចេញពីគ្នា ( ឲ្យនៅទាំងមូល ) រួចត្រាំទឹកខ្មេះ ដាក់អំបិលខ្លះផង ឬសាប់មើមខ្ញីដាក់លាយខ្លះផងក៏បាន, ដាក់មើមខ្ទឹម-សលាយខ្លះផងក៏បាន ( បើចង់ប្រញាប់ ត្រូវប្រើលាយមើមខ្ទឹមប្រៃ), ដាក់ស្ករលាយខ្លះផងក៏បាន ( បើជ្រក់ទុកយូរថ្ងៃ មិនបាច់ប្រើទឹកខ្មេះ ត្រូវប្រើតែអំបិល )។
ឧទាហរណ៍៖ សៀមប្រៀមប្រើបរិភោគជាមួយនឹងត្រីសាប ( ហៅតាមទម្លាប់ដោយស្រុក, អ្នកស្រុកខ្លះហៅជ្រក់ចេកជ្វា ឬហៅត្រឹមតែ ជ្រក់ចេក ក៏មាន)។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សៀម

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ឈ្មោះប្រទេសមួយមានព្រំប្រទល់ជាប់គ្នានឹងប្រទេសកម្ពុជា ភាគខាងលិចនិងភាគខាងជើង មួយចំហៀងខាងលិចឬខាងពាយ័ព្យ។
ឧទាហរណ៍៖ ប្រទេសសៀម។

                      ជាតិមនុស្សក្នុងប្រទេសនោះ ក៏ហៅ សៀមដែរ។
ឧទាហរណ៍៖ ជាតិសៀម, ភាសាសៀម ( ពាក្យសម្រាប់ហៅប្រទេសនោះថា ស្យាម ឬ ទៃយ អ. ថ. ថៃ )។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សៀប្រៀប

មានន័យថា ( ម. ក្នុង ព. សៀ ) ច្រើននិយាយថា សៀបប្រៀប ជាង។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សៀនមមៀន

👉ថ្នាក់ពាក្យជា កិរិយាវិសេសន៍
មានន័យថា ដែលអែបនៅត្រង់ទីកៀន ឬត្រង់ទីក្រវេចក្រវៀន។
ឧទាហរណ៍៖ អង្គុយសៀនមមៀននៅកៀនជញ្ជាំង។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សៀន

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ប្រដាប់ត្បាញដោយបន្ទោះផ្ដៅឬបន្ទោះឫស្សីហើយខ្មុកម្រ័ក្សណ៍ជាដើម មានទ្រង់ទ្រាយជាផ្ដិល សម្រាប់ប្រើការជាជំនួសផ្ដិល។
ឧទាហរណ៍៖ នៅខែត្រកំពង់ធំច្រើនមានអ្នកចេះធ្វើសៀនលក់, ជារបរសំខាន់មួយយ៉ាងរបស់ខ្មែរ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សៀធី

មានន័យថា ( ម. ក្នុង ព. សៀ )។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សៀតផ្កា

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា សរឹរប្បទេសត្រង់បន្ទាប់ចុងភ្នែកទាំងពីរជាខាងមុខគុម្ពត្រចៀកមនុស្ស (ហៅ តើកៗ ក៏បាន ព្រោះត្រង់កន្លែងនោះមានខ្យល់ជីពចរលោតតើកៗជានិច្ច ) ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សៀត

👉ថ្នាក់ពាក្យជា កិរិយាសព្ទ
មានន័យថា ដាក់អ្វីៗញាត់ញៀតផ្ទាប់, ដាក់ស៊កផ្ទាប់។
ឧទាហរណ៍៖ សៀតបារី, សៀតផ្កា ដាក់បារី, ដាក់ផ្កា បន្ទើរលើគល់ត្រចៀក ។ សៀតកាំបិត ស៊កស្រោម ឬដងកាំបិតក្នុងចន្លោះខ្សែក្រវាត់ឬសំពត់ដែលក្រវាត់ ។ សៀតពោះ ឆ្អល់រឹងក្នុងពោះដូចជាមានអ្វីសៀត ( ព្រោះស្លាក់ខ្យល់ ) ។ ចុកសៀត ចុកដូចគេសៀត ។ សៀតស៊ក ( ព. ប្រ. ) សូកប៉ាន់។ល។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សៀង

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ( ស. ស្យើង, ល. ស្យង អ. ថ. ស៎ៀង ) សំឡេង; (រ. ស.)។
ឈ្មោះសណ្ដែកមួយប្រភេទ ប្រើគ្រាប់ធ្វើជ្រក់ខាប់ ។
ឧទាហរណ៍៖ សណ្ដែកសៀង ។ គ្រាប់សណ្ដែកនុះឯងដែលជ្រក់ផ្អាប់ខាប់ ក៏ហៅ សៀងដែរ ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សៀគ្វីក្រៅ

👉ថ្នាក់ពាក្យជា គីមី
មានន័យថា គ្រប់ការតភ្ជាបខ្សែ ឧបករណ៍ និងប្រភពចរន្ដខាងក្រៅពិលអេឡិចត្រូលីត្រ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សៀ

👉ថ្នាក់ពាក្យជា កិរិយាសព្ទ
មានន័យថា ( ស. ស្យើ, ល. សេ័្យ អ. ថ. ស៎ៀ ) បង់, លះ, លះបង់, ខូច។
ឧទាហរណ៍៖ សៀកម្លាំង បង់កម្លាំង ។ សៀប្រយោជន៍ បង់ឬខាតប្រយោជន៍ ។ សៀធី (ស. ស្យើទី “ខូចទី, ភ្លាត់ទី”) អាប់ឱន, ទន់ថយ ។ សៀប្រៀប ( ស. ស្យើប្រើ្យប ) ចាញ់ប្រៀប; ថយថោក។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សឿង

👉ថ្នាក់ពាក្យជា គុណនាម
មានន័យថា ( យ. ) ស្រណុក; អង់អាច, មោះមុត, ក្លាហាន។
ឧទាហរណ៍៖ ចិត្តសឿង ចិត្តហ៊ាន, ចិត្តមុត ( ព. សា. )។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សើវ៉ើ

👉ថ្នាក់ពាក្យជា គុណនាម
មានន័យថា រាយមាយ, ចាប់នេះចាប់នោះមិនឆ្ពោះត្រង់ណា។
ឧទាហរណ៍៖ ចិត្តសើវ៉ើ, គំនិតសើវ៉ើ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សើវ៉ើ

👉ថ្នាក់ពាក្យជា គុណនាម
មានន័យថា រាយមាយ, ចាប់នេះចាប់នោះមិនឆ្ពោះត្រង់ណា។
ឧទាហរណ៍៖ ចិត្តសើវ៉ើ, គំនិតសើវ៉ើ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សើរើ

👉ថ្នាក់ពាក្យជា កិរិយាសព្ទ
មានន័យថា រើតាមស្នើតាមស្រទាប់ឲ្យឃើញជាក់ប្រាកដ, រើសេចក្ដីកំបាំងឲ្យឃើញជាក់ច្បាស់។
ឧទាហរណ៍៖ សើរើក្ដី, សើរើសេចក្ដី ( និយាយថា រើសើ ក៏បាន )។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សើយ

👉ថ្នាក់ពាក្យជា កិរិយាសព្ទ
មានន័យថា ចាប់លើកលាត់ឡើងលើ, លាត់កង្ខើញឡើង។
ឧទាហរណ៍៖ សើយសំពត់, សើយវាំងនន ។ សើយកេរ្ដិ៍ (ព. ប្រ.) ហែកកេរ្ដិ៍, សកេរ្ដិ៍ ។ សើយលាត់ ឬ លាត់សើយ សើយផងលាត់ផង ឬសើយៗលាត់ៗ (ម. ព. លាត់ ផង) ។ ព. ទ. បុ. ដល់ត្រើយសើយគូទឲ្យ កាលដែលមានទុក្ខភ័យលុតក្រាបសំពះឲ្យជួយ លុះដល់ស្បើយទុក្ខភ័យ ស្បិតរវល់គួរសមរក ( និយាយខ្លីថា “រំលុបគុណអ្នកទំនុកបម្រុង” )។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សើម

👉ថ្នាក់ពាក្យជា គុណនាម
មានន័យថា ដែលដាបជ្រាបដោយទឹក, ដែលទទឹកបន្តិចៗ។
ឧទាហរណ៍៖ ដីសើម, សំពត់សើម ។ សើមគគុល សើមជោរទឹក, សើមខ្លាំង។ សើមរលរ សើមឡើងរលើប, សើមរលោង។ សើមល្អៀច សើមប៉ប្ដៀច។ល។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សើន

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ឋានខ្ពស់ស្រឡះកដោយឥដ្ឋជាដើម សម្រាប់អុជភ្លើងបំភ្លឺជាគ្រឿងចំណាំជ្រុងជ្រោយទន្លេ ឬសមុទ្រ កុំឲ្យអ្នកដំណើរជើងទឹកវង្វេងផ្លូវក្នុងវេលាយប់ ឬសម្រាប់ឡើងថ្កោលមើលដំណើរចេញចូលនៃអ្នកនាំទំនិញរំលងគយ ឬក៏សម្រាប់ឡើងថ្កោលមើលដំណើរលបចូលមកនៃពួកបច្ចាមិត្ត។
ឧទាហរណ៍៖ នៅជ្រោយចង្វាកាលពីដើមមានសើនមួយកដោយឥដ្ឋធំខ្ពស់ ប៉ុន្តែឥឡូវ រាជរដ្ឋាភិបាលបានឲ្យរុះរើចេញបាត់រូបទៅហើយ ព្រោះយល់ឃើញថា បើទុកឲ្យនៅមានតទៅ ជាការឥតប្រយោជន៍ ព្រោះហួសសម័យត្រូវប្រើប្រាស់ទៅហើយ។

                     ប៉មបន្ទាយខ្ពស់ សម្រាប់ឱ្យមនុស្សយាម ឃ្លាំមើលសត្រូវនៅទីឆ្ងាយៗ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សើច

👉ថ្នាក់ពាក្យជា កិរិយាសព្ទ
មានន័យថា ហើបបបូរមាត់លាន់សូរសព្ទតិចឬខ្លាំងចេញរន្ថាន់រអឹកទប់មិនឈ្នះ ព្រោះមានទំនងនាំឲ្យរីករាយរំជួលជ្រួលឃឹកៗឡើងដោយហសិតុប្បាទចិត្ត។

ឧទាហរណ៍៖ សើចក្អាក សើចខ្លាំងឮសូរក្អាក ។ សើចចំអក បញ្ចេញសំឡេងធ្វើជាសើចឡកឡាយឲ្យគេ ។ សើចស្ងួត ពើធ្វើជាសើចសម្ដែងទឹកមុខស្មើ ។ ល ។ ព. ទ. បុ. ព្រឹកសើច ល្ងាចយំ សើចសប្បាយមិនយូរប៉ុន្មាន នឹងបានប្រទះយំវិញពុំខាន ( ព្រោះសោមនស្សនិងទោមនស្សជាគូនឹងគ្នា )។

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ឈ្មោះក្រូចមួយប្រភេទ ស្លឹកទ្រវែងឆែក ស្ដួចមួយអន្លើ ក្លិនហាងប្រហើរ ប្រើធ្វើជាគ្រឿងផ្សំឲ្យម្ហូបមុខខ្លះមានរសឆ្ងាញ់, ផ្លែមានសំបកជ្រួញៗ ក្លិនប្រហើរឆួល មានរសហាង ទឹកក្នុងផ្លែមានរសជូរ ប្រើជាថ្នាំរម្លាប់រោគខ្យល់ ឬប្រើជាគ្រឿងស្លបាន។
ឧទាហរណ៍៖ ស្លម្ជូរបង់ស្លឹកក្រូចសើច។

👉ថ្នាក់ពាក្យជា រាជសព្ទ
មានន័យថា ទ្រង់ព្រះសម្រួល​ ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សើងមម៉ើង

👉ថ្នាក់ពាក្យជា កិរិយាវិសេសន៍
មានន័យថា ដែលមិងមាំង ដោយទើបភ្ញាក់ពីដេកកំពុងលក់ស៊ប់។
ឧទាហរណ៍៖ ភ្ញាក់ពីដេកសើងមម៉ើង, ក្រោកសើងម៉ើង។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សើកប៉ប្លើក

👉ថ្នាក់ពាក្យជា គុណនាម
មានន័យថា ដែលមានសណ្ឋានឬអាការស្រប៉េកស្រប៉ើកស្ដើងៗ។
ឧទាហរណ៍៖ បំណះសើកប៉ប្លើក ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សើកប៉ប្រើក

👉ថ្នាក់ពាក្យជា គុណនាម
មានន័យថា ប៉ើងរ៉ើងរ៉ើកៗ, សើកប៉ត្រើក។
ឧទាហរណ៍៖ ស្ដើងសើកប៉ប្រើក ។ ព. ប្រ. មនុស្សសើកប៉ប្រើក មនុស្សទ័លក្រ, មនុស្សសាបរលាប, ឥតអំណាច។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សើកត្រើក

👉ថ្នាក់ពាក្យជា គុណនាម
មានន័យថា ស្ដើងរ៉ើកៗ, ប៉ើងរ៉ើង។
ឧទាហរណ៍៖ ស្ដើងសើកត្រើក, សម្រាស់សើកប៉ត្រើក។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សើក

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ឫសឈើឬឫសឫស្សី នៅមាត់បឹងឬមាត់ស្ទឹង ដែលដុះចុះទៅក្នុងទឹកចាក់ស្រេះយ៉ាងជិត ប៉ុន្តែស្ដើងប៉ើងរ៉ើងរ៉ើកៗមានចន្លោះជាស្រទាប់ៗប្រហោងធ្លាក់ស្រោបចុះទៅក្រោម, ជាទីពួនសំងំនៃមច្ឆជាតិឬទីឃជាតិ គឺពស់ទឹកឬអន្ទង់។
ឧទាហរណ៍៖ ត្រីចូលសំងំក្នុងសើក ។ បើចន្លោះឫសឈើដែលបែកជាចម្ពាម ទឹកច្រោះជារូងជាជម្រកមច្ឆជាតិក្នុងបឹង ហៅថា រូងគល់ឈើ ។ បើឫសឈើបែបនោះដែរ ប៉ុន្តែដុះក្នុងព្រៃរនាមបឹងឬស្ទឹង គេហៅរូងឫសឈើនោះថា រូងរាម, គេនិយាយថា ត្រីចូលជ្រកក្នុងរូងរាម។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សើ

👉ថ្នាក់ពាក្យជា កិរិយាវិសេសន៍
មានន័យថា យ៉ាងស្ដើងនៅខាងលើ ។
ឧទាហរណ៍៖ រលាត់សើស្បែក, លាបថ្នាំសើៗ។

                      ច្បោលៗ, ទ្រួសៗ, លំៗ
ឧទាហរណ៍៖ ធ្វើការសើៗ, និយាយសើៗ ។ សើក្រោម (ម. ព. លូក) ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សួស្ដី

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ( សំ. ក្ល.; សំ. ស្វស្ដិ, ខ្មែរប្រើផ្លាស់ វ ជាស្រៈ ួ, ិ > ី ; បា. សុវត្ថិ, សោត្ថិ)សេចក្ដីសុខស្រួល; ការប្រព្រឹត្តទៅស្រួល, សេចក្ដីចម្រើនដោយសុខ; សេចក្ដីសុខចម្រើន, គ្រោះល្អ, ដំណើរមានជោគ។
ឧទាហរណ៍៖ មានសួស្ដី, ទៅមកដោយសួស្ដី។

                    ពាក្យឲ្យពរគ្នាបានរាល់ពេល ( ប្រើតាមសម័យនិយម )។
ឧទាហរណ៍៖ សួស្ដី ! សូមឲ្យមានសួស្ដី! ។ សួស្ដីភ័ទ្រ សេចក្ដីចម្រើនដោយសួស្ដី ។ សួស្ដីភាព ដូចគ្នានឹង សុវត្តិភាព ។ សុខសួស្ដី សុខ និងសួស្ដី ។ ស្រីសួស្ដី សិរីនិងសួស្ដី ។ រាត្រីសួស្ដី ! ( ម. ព. រាត្រី ) ។ សាយ័ណ្ហសួស្ដី ! (ម. ព. សាយណ្ហ ឬសាយ័ណ្ហ) ។ អរុណសួស្ដី ! ( ម. ព. អរុណ )។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សួស្ដិ៍

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ( ម. ព. សួស្ដី ) ពាក្យសម្រាប់ប្រើតាមប្រពៃណីក្នុងពិធីមង្គលការ នៅវេលាដែលកូនប្រុសស្រីកំពុងក្រាបសំពះផ្ទឹមគ្នា ជាទីបញ្ចប់កិច្ចមង្គលការ ជាពាក្យដែលអ្នករាំហូតដាវ ស្រែកសួរអ្នកទាំងអស់គ្នាក្នុងទីប្រជុំជនថា ជ័យហោង ?( មង្គលការនេះប្រកបដោយជោគជ័យហើយឬ? ), អ្នកចាស់ទុំឆ្លើយព្រមគ្នាថា ជ័យ !, អ្នករាំសួរទៀតថា សួស្ដិ៍ហោង ? (មង្គលការនេះប្រកបដោយសិរីសួស្ដីហើយឬ?), គេឆ្លើយថា សួស្ដិ៍ !, អ្នករាំសួរបញ្ជាក់ទៀតថា យកអ្វីជាបន្ទាល់?, គេឆ្លើយថា យកហ៊ោ !, អ្នកទាំងអស់គ្នាក៏តាំងស្រែកហ៊ោ ក្រេវព្រមគ្នាឡើង… ( មើលពាក្យ ជ័យ ផង)។ ពាក្យផ្ដើមក្នុងការសូត្រមន្តអាគមស្ដោះព្រួសជំងឺផ្សេងៗ។
ឧទាហរណ៍៖ ឩមៈប្រសិទ្ធិសួស្ដិ៍ ! … ទើបគ្រូប្រើអញ… ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សួស

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា សួស ជាវល្លិ ឬជាចុល្លព្រឹក្ស កំពស់ 4-15ម ឡើងតាមដើមឈើដែលមានកំពស់មធ្យម មានដុះក្នុងព្រៃរបោះ ឬពាក់កណ្តាលព្រៃស្រោង។ ស្លឹកស្ងួតសំរាប់ប្រើជាចន្លុះ។ សំបកវាប្រើសំរាប់ធ្វើខ្សែ។
“វល្លិធំមួយប្រភេទ វារឡើងដើមឈើ ក្នុងព្រៃធំក្រាស់ ឬព្រៃល្បោះ នៃទ្វីបអាស៊ីអាគ្នេយ៍។ តាមក្បួនឱសថបុរាណ គេស្ងោរឫសឱ្យនារីកំពុងសម្រាលកូនផឹក ដើម្បីឱ្យកូនឆាប់កើត។”

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សួរ

👉ថ្នាក់ពាក្យជា កិរិយាសព្ទ
មានន័យថា ពោលពាក្យឆ្ពោះទៅរកអ្នកដទៃឲ្យគេឆ្លើយតប, ឲ្យគេប្រាប់។
ឧទាហរណ៍៖ សួរដំណឹង, សួរឲ្យដឹងការណ៍ ។ សួរនាំ សួរឲ្យណែនាំ ។ សួរមាត់សួរពាក្យ សួរបញ្ជាក់ឲ្យដឹងថាបាននិយាយមែនឬទេ?។ សួរសាក (ម. ព. សាកសួរ) ។ សួរសុខទុក្ខ សួរឲ្យដឹងអំពីសុខទុក្ខ។ល។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សួយសារ

👉ថ្នាក់ពាក្យជា ទ្រព្យសម្បត្តិរដ្ឋ
មានន័យថា ភាគផលដែលរដ្ឋាភិបាលបានកាត់ទុក ដូចដែលមានចែងក្នុងមាត្រា២១។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សួយ

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា អាករ, មុខអាករ; ពន្ធខ្លួន; ពន្ធដែលត្រូវហូតយកក្នុងទីតំបន់មួយៗ, មុខគយ, មុខភាស៊ី ។ សួយរៃអាករដែលរៃគ្នាយកទៅជូនឥស្សរជន ( ក្នុងសម័យបុរាណ ) ។ សួយសារអាករ អាករដែលនាំឡើងមានសំបុត្រជាផ្លូវរាជការអមផង ។ ស្រុកសួយ ( ព. បុ. ) ស្រុកដែលត្រូវនាំសួយមកឡើង, ស្រុកចំណុះ ។ ឡើងសួយ ( ព. បុ. ) នាំអាករឡើងតាមកាលកំណត់ ។ ឲ្យសួយ ( ព. ប្រ. ) លះ ឬប្រគល់ខ្លួនឲ្យតាមតែគេត្រូវការ ។
ឧទាហរណ៍៖ អាករ ប្រាក់ឈ្នួល ប្រាក់បន្ទុកដែលត្រូវបង់តាមពេលកំណត់ទុករួចជាស្រេច។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សួនទារក

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា សួនជាទីកំសាន្ត សម្រាប់ឱ្យកូនក្មេងលេងល្បែងផ្សេងៗ មានកីឡាជាដើម។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សួត

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា អាការៈមួយគូទន្ទឹមគ្នាឆ្វេងស្ដាំនៅក្នុងរាងកាយត្រង់ភាគដើមទ្រូង សម្រាប់ដកដង្ហើមចេញចូល (បា. បប្ផាស; សំ.បុប្ផុស; ខ្មែរប្រើជា បប្ផាសំ)

👉ថ្នាក់ពាក្យជា រាជសព្ទ
មានន័យថា ព្រះបប្ផាសៈ

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សួង

👉ថ្នាក់ពាក្យជា កិរិយាសព្ទ
មានន័យថា ឈ្មោះស្មៅទឹកមួយប្រភេទ សណ្ឋានកន្ទាំងហែ តែដើមមានសម្លីខាងក្នុង។
ឧទាហរណ៍៖ ស្មៅសួង។

                       ឈ្មោះម្លូមួយប្រភេទ ស្លឹកវែងៗ។
ឧទាហរណ៍៖ ម្លូសួង។

👉ថ្នាក់ពាក្យជា គុណនាម
មានន័យថា ធេង, ស្អាតធេង, ណិល; ម៉ដ្ឋស្លុង, ល្អិតផង់ ( ច្រើននិយាយផ្សំនឹងពាក្យ រលីង, ល្អិត, ម៉ដ្ឋ )
ឧទាហរណ៍៖ រលីងសួង រលីងធេង។

                     ម៉ដ្ឋសួង ឬ ល្អិតសួង ម៉ដ្ឋស្លុង ឬល្អិតផង់ ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សួគ៌ា

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ពាក្យក្លាយមកពី សំ. ស្វគ៌, ស្វ > សួ ។ សួគ៌ ( ទេវលោក ) សម្រាប់ប្រើក្នុងកាព្យ ជា សួគ៌ា ក៏មាន; ( ព. កា. )។
ឧទាហរណ៍៖ អ្នកធ្វើបុណ្យទាន គេតែងតែបាន ផលានិសង្ស ជិតអស់ជីវិត ចិត្តគិតឆ្ពោះត្រង់ បុណ្យដែលផ្ចិតផ្ចង់ ផ្ដល់សួគ៌ាឲ្យ ។ ឃើញក្នុងមនោ បុណ្យលេចចេញធ្លោ ព្រោះផលអំណោយ បុណ្យទានដែលធ្វើ ជួនឮដង្ហោយ ស្រែកហៅថាឲ្យ លះលោកនេះទៅ ។ ទៅនៅភពថ្មី ដែលជាបុរី សួគ៌សុខមាននៅ ជានិច្ចនិរន្ដ៍រ ឥតមានក្ដីក្ដៅ អ្នកកុំទ្រាំនៅ ឋានមនុស្សយូរពេក ។ …( ព. ពុ. )។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សួគ៌

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ( សំ. ក្ល.; សំ. ស្វគ៌, ខ្មែរប្រើផ្លាស់ វ ទៅជាស្រៈ ួ; បា. សគ្គ ) ទេវលោក, លោកទិព្វ, ឋានទេវតា។
ឧទាហរណ៍៖ ទៅសួគ៌, ឋានសួគ៌, ផ្លូវសួគ៌ ( ម. ព. សគ្គ ផង )។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សួ

👉ថ្នាក់ពាក្យជា កិរិយាសព្ទ
មានន័យថា ដើរលើស្នួឬលើអ្វីៗដែលមានគ្រឿងតោងផង ។
ឧទាហរណ៍៖ សួស្ពានឫស្សី, សួស្នួ, សួមែកឈើ។

                    សួព្រ័ត្រ កាន់សំណុំកន្ទុយក្ងោករាំដើរសួលើព្រ័ត្រចងខ្វែង ។
ឧទាហរណ៍៖ ល្បែងសួព្រ័ត្រ ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សូហ្វ៊ីយ៉ា

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា រាជធានី/​រដ្ឋធានី នៃប្រទេស ប៊ុលហ្ការី។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សូវៗ

👉ថ្នាក់ពាក្យជា កិរិយាវិសេសន៍
មានន័យថា ដែលត្បុលចូលបន្តិចៗ ( ក្នុងគុម្ពស្មៅឬ គំនរចំបើងជាដើម )។
ឧទាហរណ៍៖ ត្បុលចូលសូវៗ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សូវ

👉ថ្នាក់ពាក្យជា និបាតសព្ទ
មានន័យថា គួរ, គួរតែ; ដោយប្រថុយ ។
ឧទាហរណ៍៖ បើមិនដល់ថ្លៃមិនលក់ទេ, សូវយកទៅផ្ទះវិញជាជាង ។

                     មិនសូវឆ្ងាញ់ មិនឆ្ងាញ់ប៉ុន្មាន, ដែលឆ្ងាញ់តិច ។ ព. សុ. សូវស្លាប់ទៅគាប់ រសធម៌កុំបីបង់ ស្លាប់ក៏ស្លាប់ចុះកុំឲ្យតែដាច់សីល ឬស្លាប់ទៅស្រួលជាងរស់នៅ កុំតែលះបង់សុចរិតធម៌ ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សូល៍

👉ថ្នាក់ពាក្យជា គុណនាម
មានន័យថា ( ម. ព. សូល ) ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សូលុយស្យុងអាស៊ីត

👉ថ្នាក់ពាក្យជា គីមី
មានន័យថា សូលុយស្យុងដែលកំហាប់អ៊ីយ៉ុងអ៊ីដ្រូសែនធំជាងកំហាប់អ៊ីយ៉ុងអ៊ីដ្រុកស៊ីត។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សូលុយស្យុងអាល់កាលី(បាស)

👉ថ្នាក់ពាក្យជា គីមី
មានន័យថា សូលុយស្យុងបាស។ pH > 7។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សូលុយស្យុងរាវ

👉ថ្នាក់ពាក្យជា គីមី
មានន័យថា សូលុយស្យុងផ្ទុកទៅដោយបរិមាណដ៏តិចតួចនៃធាតុ រលាយ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សូលុយស្យុងកូឡូអ៊ីតក្រៅ

👉ថ្នាក់ពាក្យជា គីមី
មានន័យថា កូឡូអ៉ីតដែលសិ្ថរភាពរបស់វាអាស្រ័យដោយបន្ទុកអគ្គិសនីលើផ្ទៃភាគល្អិតកូឡូអ៉ីត។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សូលុយស្យុង Folin

👉ថ្នាក់ពាក្យជា គីមី
មានន័យថា សូលុយស្យុងទឹកដែលមាន ៥០០ក្រាមអាម៉ូញូមស៊ុលផាត ៥ក្រាមអ៊ុយរ៉ាញ៉ូមអាសេតាត និង ៦ក្រាមអាស៊ីតអាសេទិចក្នុង ចំណុះ ១លីត្រ។ គេប្រើវាដើម្បីធើ្វតេស្ដអាស៊ីតអ៊ុយរិច។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សូលី

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ( បា.; សំ. ឝូលិន៑ ) ព្រះសិវៈ ( ព្រះឥសូរ )។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សូល

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា (បា. សូល; សំ. ឝូល) ឈើឬដែកមូលវែងស្រួចខាងចុង; ឈើអណ្ដោត ។ ឈើសូល ឬ ឈើសូល៍ ឈើសម្រាប់រុករុញប្រមូលសពដែលធ្វើឈាបនកិច្ចកណ្ដាលវាល ក្នុងវេលាត្រូវភ្លើងឆេះដាច់ជាកំណាត់ៗ ដើម្បីឲ្យឆាប់សុស ( ច្រើនហៅ ឈើសូល៍ ជាង ) ។ ឡើងឈើសូល ឡើងឈើអណ្ដោត ( បែបធ្វើទោសប្រហារជីវិតមួយយ៉ាងក្នុងបុរាណសម័យ; បា. ហៅ សូលារោហនកម្ម “ការឡើងឈើសូល” ) ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សូរ​សីហ​នាទ

មានន័យថា ម. ព. សូរ គុ. ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សូរ្យ—

មានន័យថា ( មើលក្នុងពាក្យ សូរ្យ )។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សូរ្យ​គ្រាស ឬ –គ្រាះ

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ដំណើរ​ដែល​រាហូ​ចាប់​ ឬ​បាំង​ដួង​ព្រះ​អាទិត្យ (ម. ព. គ្រាស ឬ គ្រាះ ផង) ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សូរ្យ​គោត្រ

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា គោត្រ​ព្រះ​អាទិត្យ (ម. ព. សុរិយ​គោត្ត, សុរិយ​វង្ស ផង) ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សូរ្យ​គតិ

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ដំណើរ​ព្រះ​អាទិត្យ ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សូរ្យ​កាល

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ពេល​ថ្ងៃ​ត្រង់ ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សូរ្យ​ករ, –ការ ឬ–រស្មី

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា រស្មី​ព្រះ​អាទិត្យ ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សូរ្យសែង

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ពន្លឺ​ព្រះ​អាទិត្យ ។ល។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សូរ្យកាន្ត

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ( សំ. សូយ៌ “ព្រះអាទិត្យ” + កាន្ត” ជាទីស្រឡាញ់, ដែល….ពេញចិត្ត”; បា. សុរិយ + កន្ត ) ថ្មព្រះអាទិត្យ ( អាទិច្ចសិលា), ត្បូងព្រះអាទិត្យ គឺត្បូងឬកែវមួយប្រភេទ កាលបើយកទៅដាក់ឲ្យចំពន្លឺព្រះអាទិត្យ អាចបញ្ចេញកម្ដៅយ៉ាងខ្លាំងក្លាបាន ឬអាចបង្កើតជាភ្លើងក៏បាន; កែវប្រភេទនេះ គេសន្មតថាមានគុណភាពពូកែស័ក្ដិសិទ្ធិ ដែលច្រើនតែមានតំណាលក្នុងរឿងល្បើកផ្សេងៗ ពីបុរាណកាលដូចគេតែងបានឮរឿយៗ ក្នុងរឿងល្ខោនជាដើម។
ឧទាហរណ៍៖ ព្រះរាជកុមារ… គ្រវីកែវសូរ្យកាន្ដកើតជាភ្លើងឆេះពួកខ្មាំងសត្រូវ រលាយសាបសូន្យឥតសេសសល់; បើតាមន័យដែល “… អាចបញ្ចេញកម្ដៅយ៉ាងខ្លាំងក្លាបាន ឬអាចបង្កើតជាភ្លើងក៏បាន” នេះគួរយោលទៅដល់សេចក្ដីម្យ៉ាងទៀតថា កែវចរណៃមួយប្រភេទដែលគេ យកទៅដាក់បញ្ចាំងក្រោមរស្មីព្រះអាទិត្យកំពុងក្ដៅ ហើយអាចបង្កើតភ្លើងបានដោយសារក្រដាសប៉ុយឬកម្ទេចសំរាមល្អិត ដែលដាក់ពីខាងក្រោមកែវនោះ ក៏គួរហៅថា សូរ្យកាន្ដ បានដែរ ។ ពាក្យនេះ ច្រើនប្រើជាមួយនឹងពាក្យ ពិទូរ្យ ថា : កែវពិទូរ្យសូរ្យកាន្ដ ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សូរ្យ

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ( សំ. សូយ៌; បា. សុរិយ ) ព្រះអាទិត្យ ។បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃបានតាមការប្រកប ( ដូច សុរិយ ដែរ )
ឧទាហរណ៍៖ សុរ្យករ,—ការ ឬ —រស្មី រស្មីព្រះអាទិត្យ។

                     សូរ្យកាល ពេលថ្ងៃត្រង់ ។ សូរ្យគតិ ដំណើរព្រះអាទិត្យ ។ សូរ្យគោត្រ គោត្រព្រះអាទិត្យ (ម. ព. សុរិយគោត្ត, សុរិយវង្ស ផង) ។ សូរ្យគ្រាស ឬ —គ្រាះ (សូ—) ដំណើរដែលរាហូចាប់ឬបាំងដួងព្រះអាទិត្យ ( ម. ព. គ្រាស ឬ គ្រាះ ផង) ។ សូរ្យសែង ( សូ— ) ពន្លឺព្រះអាទិត្យ ។ ល ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សូរេច

👉ថ្នាក់ពាក្យជា កិរិយាសព្ទ
មានន័យថា ស្រេច, ចប់, ចប់ស្រេច, ចប់បរិបូរ។
ឧទាហរណ៍៖ ការណ៍នេះសូរេចត្រឹមប៉ុណ្ណេះ; សូរេចម៉្លេះហោង ( ព. កា. ឬ ព. ទេ. ច្រើនប្រើពាក្យនេះតាមស្ម័គ្រ )។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សូរីណាម

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ប្រទេស សូរីណាម, (រាជធានី/​រដ្ឋធានី) ប៉ារ៉ាម់ារីបូ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សូរឧទាន

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា សម្រែកដោយសេចក្តីសប្បាយ ដោយភ្ញាក់ផ្អើល ដោយក្តៅក្រហាយចិត្ត។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សូរសាស្រ្ត

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ទ្រឹស្តីបរិយាយពីសូរសំឡេង។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សូរយុទ្

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ការប្រយុទ្ធដែលគូសត្រូវទាំងពីរ បង្ហូរឈាមយ៉ាងសម្បើម។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សូរភាព

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា សេចក្តីក្លាហាន អង់អាច ឥតកោតក្រែង សំដីពេញ ដោយសូរភាពកណ្តាលជំនុំ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សូរង

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ក ( ប្រើចំពោះតែរាជសព្ទ )
ឧទាហរណ៍៖ ព្រះសូរងគឺ ក នៃក្សត្រិយ៍។

                       ( ក្នុងសាស្រ្តាបុរាណច្រើន ប្រទះឃើញសរសេរជា សូរង្គ; បើដូច្នេះមែន គួរសន្និដ្ឋានថា ក្លាយមកពី សំ. ស្វរ + អង្គ > ស្វរាង្គ; ជើង វ ( ្វ ) > ស្រៈ ូ, រា > រ ផ្សំបានជា សូរង្គ “អង្គរបស់សំឡេងឬ អវយវៈសម្រាប់ញ៉ាំងសំឡេងឲ្យកើត គឺ ក” ប៉ុន្តែបានស្រាវជ្រាវរកសព្វគ្រប់ទៅ ក៏ពុំឃើញមានពាក្យសំស្រ្កឹតថា “ស្វរាង្គ” ដែលប្រែថា “ក” ទេ, បើប្រើជា សូរង្គ ដោយសន្មតិផ្សំក៏គួរដែរ ព្រោះមានអត្ថន័យគួរដោះស្រាយបាន ) ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សូរកងរំពង

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា សូរដែលលាន់ឮកងរំពង រកតែស្តាប់អ្វីមិនបាន។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សូរ

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ( សំ. ក្ល.; សំ. ស្វរ “សព្ទ, សំឡេង; ផ្លាស់ជើង វ ( ្វ ) ក្រោមតួ ស ជាស្រៈ ូ > សូ ; បា. សរ ) សព្ទ, សំឡេង; សំឡេងលាន់ឮ។
ឧទាហរណ៍៖ សូរភ្លេង, សូរផ្គរ, សូរកាំភ្លើង, ឥតសូរ ។ សូរសព្ទ សូរសំឡេង ឬសំឡេងក្លៀវក្លា, សំឡេងខ្លាំង ។ សូរសព្ទសំនៀងនៃព្រះសម្មាសម្ពុទ្ធប្រកបដោយអង្គ៨ ហៅថា អដ្ឋង្គុបេតសរៈ ឬ អដ្ឋង្គិកសរៈ គឺ ១-ស្រឡះស្រឡំស្មើៗ; ២-ស្រទន់ពីរោះ; ៣-ឲ្យអ្នកស្ដាប់ងាយដឹងងាយយល់; ៤-គួរឲ្យអ្នកស្ដាប់ចង់ស្ដាប់មិនធុញទ្រាន់; ៥-ក្បោះក្បាយមិនស្អកស្អា; ៦-មានសូរនិគ្គហិតមូលក្រឡង់; ៧-មានសូរជ្រៅក្នុងទ្រូង; ៨-ក្រាងក្រអៅ ។ សូរសៀង ( ល. ស្យង, ស.ស្យើង, អ. ថ. ស៎ៀង “សំឡេង”) សូរសំឡេងឬសំឡេងក្លៀវក្លា; ( រ. ស. ) : ព្រះសូរសៀង ។

👉ថ្នាក់ពាក្យជា គុណនាម
មានន័យថា ( បា.; សំ. ឝូរ ) ក្លៀវក្លា, អង់អាច, ក្លាហាន, អាចហាន, ដែលមានចិត្តមុត, មោះមុត។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សូម​ឱកាស

👉ថ្នាក់ពាក្យជា កិរិយាសព្ទ
មានន័យថា សូម​ពេល ។ល។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សូម៉ាលី

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ប្រទេស សូម៉ាលី, (រាជធានី/​រដ្ឋធានី) ម៉ូហ្កាឌីស្យូ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សូមក្រាបបង្គំទូល

👉ថ្នាក់ពាក្យជា កិរិយាសព្ទ
មានន័យថា និយាយពីពាក្យសម្រាប់ក្រាបទូលព្រះមហាក្សត្រិយ៍ជាអម្ចាស់ជីវិត ដោយគារវភាពដ៏ខ្ពង់ខ្ពស់ក្រៃលែង គឺអ្នកសរសេរចុតហ្មាយនោះ សូមក្រាបបង្គំព្រមទាំង សូមយកសិរៈរបស់ខ្លួនទូលព្រះបាទាព្រះអង្គផង ប៉ុន្តែសូមទូលពីក្រោមល្អងធូលីដែលជាប់នៅត្រង់បាតព្រះបាទា ដោយផ្ដើមសេចក្ដីត្រង់បន្ទាត់លើបំផុតថា សូមព្រះតេជះតម្កល់លើត្បូង; ហើយសរសេរត្រង់បន្ទាត់ក្រោមបន្ទាប់នោះ ដោយលូកចូលបន្តិចថា សូមព្រះរាជទានក្រាបបង្គំទូលក្រោមល្អងធូលីព្រះបាទ នៃព្រះករុណាជាអម្ចាស់ជីវិតលើត្បូង- សូមទ្រង់ជ្រាប ។ រួចសរសេរលូកបន្ទាត់ចូលរាយសេចក្ដីតាមដំណើរការណ៍ទៅដរាបដល់ចប់ ( នេះជាបែបប្រើតាំងពីបុរាណកាលមក )។ល។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សូម

👉ថ្នាក់ពាក្យជា កិរិយាសព្ទ
មានន័យថា បញ្ចេញវាចាឬសម្ដែងអាការឲ្យគេឲ្យអ្វីៗដែលខ្លួនត្រូវការ ។
ឧទាហរណ៍៖ សូមទាន, សូមប្រាក់, សូមពរ (ព. សា. សុំ) ។

                      ពាក្យសម្រាប់ប្រើនាំមុខឬជាជំនួយកិរិយាសព្ទមានអាការជាកិរិយានុគ្រោះ ឬប្រើជាជំនួយនាមសព្ទក៏បាន ដោយសេចក្ដីអង្វរ ឬដោយសេចក្ដីគោរព, ដោយសេចក្ដីគួរសម ( តាមថ្នាក់បុគ្គល )
ឧទាហរណ៍៖ សូមព្រះតេជះតម្កល់លើត្បូង; សូមព្រះរាជទាន…; សូមទ្រង់…; សូមទ្រង់ជ្រាប; សូមទ្រង់ព្រះមេត្តាប្រោស…;សូមទ្រង់មេត្តាប្រោស…; សូមទាន…; សូមទានជ្រាប; សូមជ្រាប; សូមប្របាទម្ចាស់…; សូមព្រះតេជព្រះគុណ…; សូមលោក…; សូមនាយ…; សូមអ្នក…; សូមឱកាស!; សូមកុំ…; សូមឲ្យ… ។ ល ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សូភី

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ឈ្មោះចុល្លព្រឹក្សមួយប្រភេទ កំពស់ ១៥-២៥ ម ដុះក្នុងព្រៃស្រោង ឬព្រៃជ្រៅនៅឧបទ្វីបឥណ្ឌូចិន និងឥណ្ឌា ។ ផ្កាលឿង ភ្លាវ ក្រអូប សម្រាប់ធ្វើកណ្ឋារភរណ។ ផ្លែអាចបរិភោគបាន។ ឈើប្រណិតរលោងល្អណាស់ ពេលគេខាត់ សម្រាប់ធ្វើបន្ទះក្តារបិទ ។
ឧទាហរណ៍៖ (ឯកសារយោង វចនានុក្រម រុក្ខជាតិប្រើប្រាស់ក្នុងប្រទេសកម្ពុជា )

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សូបៈ

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ( ម. ព. សូប ) ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សូប

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ( សំ. បា. សូប ) សម្លទឹក, ម្ហូបមានទឹក ( ម. ព. ស៊ុប ផង ) ។ ព. ផ្ទ. ព្យញ្ជនៈ ។ សូបការ សូទៈ ( បើស្ដ្រីជា សូបការិកា ) ។ សូបព្យញ្ជនៈ សម្លទឹក និងសម្លគោក, ម្ហូបមានទឹកនិងម្ហូបគោកឬខាប់, ក្រៀម។ល។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សូន្យ, សុញ្ញាកាស

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ទទេ ដែលគ្មានអ្វីនៅខាងក្នុង ដែលគេយកចេញអស់ អាកាស វេហាហ៍ លាតទទេមើលមិនឃើញអ្វីនៅលាយឡំ អាការសោះសូន្យ។

👉ថ្នាក់ពាក្យជា គុណនាម
មានន័យថា ទទេ ដែលគ្មានអ្វីនៅខាងក្នុង ដែលគេយកចេញអស់ អាកាស វេហាហ៍ លាតទទេមើលមិនឃើញអ្វីនៅលាយឡំ អាការសោះសូន្យ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សូន្យ

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ភាវៈទទេ; អាកាស; ពិន្ទុឬក្បិល, និគ្គហិត (០) នេះ។
ឧទាហរណ៍៖ លេខ១ សូន្យ១មុខ=១០, សូន្យ ២ មុខ=១០០ ។ ល ។ ( ម. ព. សុញ្ញ ផង )។

👉ថ្នាក់ពាក្យជា គុណនាម
មានន័យថា ( សំ. ឝូន្យ; បា. សុញ្ញ ) ធេង, ទទេ, សោះទទេ, ឃែត ។
ឧទាហរណ៍៖ សូន្យឈឹង សូន្យឥតឮសូរសព្ទ ឬដំណឹងអ្វីសោះ : ស្ងាត់សូន្យឈឹង។

                       សូន្យសុង សូន្យគ្មានពន្លឺតិចតួច ។
ឧទាហរណ៍៖ ងងឹតសូន្យសុង ។

                       សូន្យសោះ ឬ សោះសូន្យ ឃែតទទេ, ឥតអំពើ, ឥតប្រយោជន៍ ។
ឧទាហរណ៍៖ បុរសសោះសូន្យ បុរសឥតអំពើ, មនុស្សចោលម្សៀត ( មោឃបុរស ) ។ ល ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សូន

👉ថ្នាក់ពាក្យជា កិរិយាសព្ទ
មានន័យថា ប្រមូលអ្វីៗដែលមានសាច់ទន់ជ្រាយឲ្យកើតជាដុំ, ជាគ្រាប់ឬជារូប។
ឧទាហរណ៍៖ សូនគុលិកា, សូនរូបក្រមួន, សូនរូបម្សៅ ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សូធ្យ

👉ថ្នាក់ពាក្យជា កិរិយាសព្ទ
មានន័យថា ( សំ. ស្វធ្យ, ស្វ ក្លាយមកជា សូ, ដូចជា ស្វ ក្លាយមកជា សួ គឺ ស្វស្ដិ > សួស្ដី, ស្វគ៌ > សួគ៌, សួគ៌ា នេះដែរ ) ទន្ទេញ; ថាតាមរបៀបពាក្យដែលទន្ទេញចាំមាត់; អានតាមពាក្យដែលសរសេរស្រាប់; អានឲ្យគេថាតាម។
ឧទាហរណ៍៖ សូធ្យធម៌, សូធ្យមេរៀន, សូធ្យសេចក្ដីឲ្យគេសរសេរតាម; មេសូធ្យ ។ប៉ុន្តែខ្មែរយើងជ្រុលប្រើជា សូត្រ យូរណាស់ហើយ ពិបាកនឹងកែឲ្យទៅជា សូធ្យ វិញ, បើអាច, លុះតែព្រមព្រៀងគ្នាប្រើ ទើបប្រើបាន ( ម. ព. សូត្រ កិ. ទៀតផង )។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត