Author: videoslearning.com

ស្ទឹង

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ផ្លូវទឹកដែលមានក្បាលហូរចេញពីភ្នំ, ពីជ្រោះ, ពីបឹង, ពីអូរធ្លាក់ចុះចួបនឹងទន្លេឬសមុទ្រ។
ឧទាហរណ៍៖ ស្ទឹងតូច, ស្ទឹងធំ។

👉ថ្នាក់ពាក្យជា ទ្រព្យសម្បត្តិរដ្ឋ
មានន័យថា ផ្លូវទឹកធម្មជាតិដែលទទួលប្រភពទឹកមកពីជ្រោះ អូរ ទឹកក្រោមដី និងពីតំបន់ផ្ទៃរងទឹកភ្លៀងនៅផ្នែកខាងលើ ហើយហូរចាក់ទៅបឹង ទន្លេ និងសមុទ្រ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

ស្ទីក

👉ថ្នាក់ពាក្យជា គុណនាម
មានន័យថា ដែលរីកស្ទាញ។
ឧទាហរណ៍៖ ជ្រនីកស្ទីក។

                     ដែលរីកក្រាស់ស្ទើញបន្តិច។
ឧទាហរណ៍៖ បបូរមាត់ស្ទីក។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

ស្ទិល

មានន័យថា ( ម. ព. ស្ទឹល )។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

ទាំងហើរ

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ឈ្មោះប្រទាលមួយប្រភេទ, មានអ្នកជឿថា បើយកមើមមកប្រសិទ្ធីហើយបៀម អាចដើរឬរត់លឿនរហ័សខុសប្រក្រតីបាន។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

ស្ទាំងស្លាបស្រួចចុងខ្នងស

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា បក្សីមួយប្រភេទ មានប្រវែង ២៥-២៦.៥ ស.ម.។ ក្បាលមានពណ៌ប្រផេះ មានឆូតខ្មៅពាសពេញខ្លួន ចុងខ្នងស។ ទីជំរកៈ ព្រៃរបោះ តំបន់ចំការ។ របាយៈ វត្តមានពេញមួយឆ្នាំ មានគ្រប់ទីកន្លែង។ រដូវបន្តពូជៈ ចាប់ពីខែ កុម្ភៈ ដល់ឧសភា ពងចំនួន២ពណ៌ស។ ជីវសាស្ត្រៈ ជារឿយៗទុំលើមែកឈើខ្ពស់ស្រលះ រួចទំលាក់ខ្លួនមកដីដើម្បីចាប់សត្វល្អិតដែលជាចំនី។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

ស្ទាំងស្លាបឆែក

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា បក្សីមួយប្រភេទ មានប្រវែង ៣0-៣៦ ស.ម។ ឈ្មោល៖ ផ្នែកខ្នងពណ៌ប្រផេះព្រលែត ចុងស្លាបហើរទី១ ពណ៌ខ្មៅ បំពង់កសដោយមានដៅឆ្នូតពណ៌ប្រផេះ។ មានឆ្នូតៗអង្កន់ញឹកពណ៌លឿងនៅផ្នែកពោះ។ ចំកណ្តាលបណ្តោយកន្ទុយខាងក្រោមមានឆ្នូតទទឹងពណ៌ប្រផេះ ៤ កង់ និងផ្នែកក្រហម។ ញី៖ មាឌធំជាងឈ្មោល ភ្នែកលឿង ផ្នែកខ្នងពណ៌លឿងខ្ចី ឆ្នូតកន្ទុយច្បាស់ជាងឈ្មោល។ ទីជំរក៖ តាមព្រៃល្បោះ ព្រៃពាក់កណ្តាលស្រោង ចំការធំៗ និងតំបន់វាល។ របាយ៖ វត្តមានពេញមួយឆ្នាំ មានគ្រប់ទីកន្លែង។ រដូវបន្តពូជ៖ ចាប់ពីខែមីនា ដល់ខែមេសា។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

ស្ទាំងលលក

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា បក្សីមួយប្រភេទ មានប្រវែង ៣១-៣៥ ស.ម។ ពេញវ័យ៖ កន្ទុយខ្លី គែមលើនៃស្លាបពណ៌ខ្មៅ ស្លាបទី១ផ្នែកក្រោមពណ៌ខ្មៅ ផ្នត់ស្លាបរាងជាអក្សរ V នៅពេលសំកាំង។ មិនទាន់ពេញវ័យ៖ ដើមទ្រូង និងផ្នែកខ្នងពណ៌លឿងខ្ចី សំឡេងឭពីយូ ពីយូ នៅពេលដែលវាបង្អួតរាង។ ទីជំរក៖ តំបន់វាលលំហ រួមទាំងតំបន់កសិកម្ម រយៈកំពស់មិនលើសពី ១៥០០ម។ជីវសាស្រ្ត៖ ហើរសំកាំងដើម្បីរកចំណី។ របាយ៖ វត្តមានគ្រប់រដូវ និងមានគ្រប់ទីកន្លែង ជាពិសេសតំបន់វាលទំនាប ។ រដូវបន្តពូជ៖ ពេញមួយឆ្នាំ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

ស្ទាំងធំស្លាបស្រួចៈ

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា បក្សីមួយប្រភេទ មានប្រវែង ៣៨-៤៨ ស.ម។ មាឌធំ ខ្នងពណ៌ប្រផេះស្រអាប់ ពុកមាត់ខ្មៅ និងត្រចៀកស ឆ្នូតអង្កន់ខ្មៅៗជាច្រើននៅចំហៀងដងខ្លួន នៅពីក្រោមស្លាបហើរមាន ឆ្នូតអង្កន់ៗញឹក។ ទីជំរកៈ ទីជំរកផ្សេងៗគ្នាជាច្រើនរួមទាំងតំបន់ដីសើមផង។ របាយៈ វត្តមានពេញមួយឆ្នាំ មានដោយកម្រ។ រដូវបន្តពូជៈ ខែមករា ដល់មេសា ពងចំនួន ៣ ទៅ ៤។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

ស្ទាំងត្នោតស្លាបឆែកកំប៉ោយ

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា បក្សីមួយប្រភេទ មានប្រវែង ៤៦ ស.ម.។ កំប៉ោយខ្មៅវែងឈរត្រង់ដោយមានពណ៌សនៅចុងកំប៉ោយ ផ្នែកខ្នងពណ៌ត្នោតចាស់ លើលលែងតែក្បាល និងកន្ទុយពណ៌ត្នោតខ្ចី ផ្នែកពោះពណ៌សអង្កន់លឿង។ ទីជំរកៈ ព្រៃស្រោង តំបន់ដីសើម និងព្រៃជាំ។ របាយៈ វត្តមានពេញមួយឆ្នាំ ជាប្រភេទកម្រ។ រដូវបន្តពូជៈ ចាប់ពី មេសា ដល់មិថុនា។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

ស្ទាំងតូចស្លាបស្រួច

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា បក្សីមួយប្រភេទ មានប្រវែង ១៥.៥-១៨ ស.ម.។ មានបណ្តោយខ្លួនតូច ឆ្នូតពណ៌ខ្មៅកាត់តាមភ្នែក ថ្ងាស ចិញ្ចើម និងចំកស បំពង់ក និងគូថពណ៌ច្រេះ ក្រោមស្លាបមានអង្កន់ញឹក។ ទីជំរកៈ ព្រៃល្បោះ ទីវាល និងជាយព្រៃស្រោង។ របាយៈ វត្តមានពេញមួយឆ្នាំ មានគ្រប់ទីកន្លែង។ រដូវបន្តពូជៈ ចាប់ពីខែ កុម្ភៈ ដល់ ឧសភា ពងចំនួន៤ទៅ៥។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

ស្ទាំងខ្មៅសស្លាបឆែក

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា បក្សីមួយប្រភេទ មានប្រវែង ៣១,៥-៣៣ ស.ម.។ ខ្លួនពណ៌ខ្មៅសមានកំប៉ោយវែងដុះត្រង់ឡើងលើ ផ្នែកពោះពណ៌សដែលមាឆ្នូតអង្កន់ញឹកពណ៌ត្នោត និងអង្កន់ខ្មៅមួយនៅដើមទ្រូង។ ទីជំរកៈ ព្រៃរបោះ ព្រៃជាំ។ របាយៈ វត្តមានពេញមួយឆ្នាំ មានគ្រប់ទីកន្លែង។ រដូវបន្តពូជៈ ចាប់ពីខែ កុម្ភៈ ដល់ខែ ឧសភា ពងចំនួន២ទៅ៣។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

ស្ទាំង

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា បក្សីមួយប្រភេទ សម្បុរប្រផេះ រាងក្រទា ចំពុះខុប មាឌប៉ុនប្រមង់ ជាពួកសត្វឆាបឆក់ ។ ស្ទាំងលលក ស្ទាំងមាឌតូច ច្រើនឆាបលលកជាអាហារ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

ស្ទាវធំ

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ព្រឹក្សម៉្យាង កំពស់ ១០ -៣០ ម ដុះក្នុងព្រៃធំ លើដីទំនាប មានខ្សាច់ ឬសីលាភ្នំភ្លើង នៃឧបទ្វីបឥណ្ឌូចិន និងជ្វា ។ ឈើរឹងល្អ សម្រាប់សង់ផ្ទះ ។
ឧទាហរណ៍៖ (ឯកសារយោង វចនានុក្រម រុក្ខជាតិប្រើប្រាស់ក្នុងប្រទេសកម្ពុជា )

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

ស្ទាវទឹក

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ព្រឹក្ស ឬចុល្លព្រឹក្សកំពស់ ៤ – ១២ ម កម្រមានកំពស់ដល់ ២៥ ម ណាស់ ដុះក្នុងព្រៃពាសពេញដោយភក់ល្បាប់លើដីមានជាតិកំបោរ ទំនាប ឬទួលខ្ពស់រហូតដល់ ៨០០ម នៃប្រទេសកម្ពុជា វៀតណាម ថៃ ភូមា និងជ្វា ។ ដើមស្ទាវទឹកអាចធ្វើធ្យូងល្អប្រណិត ឬសម្រាប់សង់រោងបណ្ដោះអាសន្ន ។
ឧទាហរណ៍៖ (ឯកសារយោង វចនានុក្រម រុក្ខជាតិប្រើប្រាស់ក្នុងប្រទេសកម្ពុជា )

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

ស្ទាវ

👉ថ្នាក់ពាក្យជា គុណនាម
មានន័យថា ជំទង់ ( ចំពោះតែសត្វតិរច្ឆានឈ្មោលពួកខ្លះ )។
ឧទាហរណ៍៖ គោស្ទាវ, មាន់ស្ទាវ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

ស្ទាល់

👉ថ្នាក់ពាក្យជា កិរិយាសព្ទ
មានន័យថា រុករុញឲ្យតឹងសាច់សំពត់ដោយចន្ទាល់។
ឧទាហរណ៍៖ ស្ទាល់តម្បាញ។

                    ដាក់ស្លង់ប្រហោងឬរន្ធឲ្យទាល់ឲ្យជិតឲ្យណែន
ឧទាហរណ៍៖ ស្ទាល់គូទត្រល់។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

ស្ទាប

👉ថ្នាក់ពាក្យជា កិរិយាសព្ទ
មានន័យថា ពាល់ចុះពាល់ឡើងឬពាល់ច្បូតស្រាលៗ, ចាប់ពាល់ឬរាវថ្នមៗ។
ឧទាហរណ៍៖ យកដៃស្ទាប, ដើរស្ទាបៗ។

                     ស្ទាបចិត្តមើល ( ព. ប្រ. ) ស្ទង់ចិត្តមើល ។ ស្ទាបស្ទង់ (ព. ប្រ.) ស្ទង់ល្បងមើលបន្តិចៗឲ្យដឹងសិន ។ ស្ទាបអង្អែល ស្ទាបអង្អែលចុះអង្អែលឡើងរឿយៗ ។ ព. ប្រ. ចាប់តោងអារម្មណ៍រឿយៗមិនលែង ។ ស្ទាបអាចម៍ត្រជាក់ ( ព. ប្រ. ) បង់គំនិត, បង់ប្រយោជន៍, ខូចការ អស់សង្ឃឹម ( ព. សា. ) ។ ល ។

👉ថ្នាក់ពាក្យជា រាជសព្ទ
មានន័យថា ទ្រង់អាមសនៈ ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

ស្ទាត់

👉ថ្នាក់ពាក្យជា គុណនាម
មានន័យថា ថ្នឹក, ជំនាញ, ប្រាកដ។
ឧទាហរណ៍៖ ចេះស្ទាត់, ចាំស្ទាត់; គំនិតស្ទាត់។

                     ស្ទាត់ស្ទាញ ស្ទាត់ជំនាញ, ស្ទាត់ណាស់ ( ម. ប្រ., ច្រ. ប្រ. ស្ទាត់ជំនាញ ជាង ) ។

👉ថ្នាក់ពាក្យជា កិរិយាវិសេសន៍
មានន័យថា ថ្នឹក, ជំនាញ, ប្រាកដ។ ស្
ឧទាហរណ៍៖ ចេះស្ទាត់, ចាំស្ទាត់; គំនិតស្ទាត់ ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

ស្ទាញ

👉ថ្នាក់ពាក្យជា គុណនាម
មានន័យថា ដែលស្ទីកឬរីកស្ញាញ។
ឧទាហរណ៍៖ រីកស្ទាញ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

ស្ទាក់​អារម្មណ៍

👉ថ្នាក់ពាក្យជា កិរិយាសព្ទ
មានន័យថា ស្ទាក់​ផ្លូវ​គំនិត ។ល។ បើ​រៀង​ភ្ជាប់​ពី​ខាង​ដើម​សព្ទ​ដទៃ សរសេរ​ជា អារម្មណ (អ.ថ. –រុ័ម-ម៉ៈណៈ), ដូច​ជា អារម្មណប្បភេទ ដំណើរ​ផ្សេង​នៃ​អារម្មណ៍​ជាដើម ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

ស្ទាក់ស្ទើរ

👉ថ្នាក់ពាក្យជា កិរិយាសព្ទ
មានន័យថា ទើសទាក់ស្ទើរដំណើរ។
ឧទាហរណ៍៖ នាំឲ្យស្ទាក់ស្ទើរដំណើរ។

👉ថ្នាក់ពាក្យជា គុណនាម
មានន័យថា ស្ទើរនៅស្ទើរទៅ, រារែក, អល់អែក។
ឧទាហរណ៍៖ ចិត្តស្ទាក់ស្ទើរ, ដំណើរស្ទាក់ស្ទើរ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

ស្ទាក់

👉ថ្នាក់ពាក្យជា កិរិយាសព្ទ
មានន័យថា ស្កាត់ពីមុខ, ស្កាត់រាំងឬខាំងពីមុខ។
ឧទាហរណ៍៖ ស្ទាក់គោ, ស្ទាក់ផ្លូវ, ស្ទាក់ដំណើរ។

                      ស្ទាក់សម្ដី ស្កាត់សម្ដី។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

ស្ទា

👉ថ្នាក់ពាក្យជា កិរិយាសព្ទ
មានន័យថា សម្ដែងអាការចេញក្រទា; ឆ្លា, ឆ្លេឆ្លា។
ឧទាហរណ៍៖ ស្ទាចុះស្ទាឡើង; រត់ស្ទា។

                     ស្ទុះស្ទា ស្ទុះឆ្លាចុះឆ្លាឡើង ។ ព. ប្រ. ខំប្រឹងធ្វើការពេញកម្លាំង ។

👉ថ្នាក់ពាក្យជា កិរិយាវិសេសន៍
មានន័យថា សម្ដែងអាការចេញក្រទា; ឆ្លា, ឆ្លេឆ្លា។
ឧទាហរណ៍៖ ស្ទាចុះស្ទាឡើង; រត់ស្ទា។

                     ស្ទុះស្ទា ស្ទុះឆ្លាចុះឆ្លាឡើង ។ ព. ប្រ. ខំប្រឹងធ្វើការពេញកម្លាំង។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

ស្ទល់

👉ថ្នាក់ពាក្យជា បរិវារសព្ទ
មានន័យថា ពាក្យសម្រាប់និយាយផ្សំនឹងពាក្យ ស្ទប់។
ឧទាហរណ៍៖ ស្ទប់ស្ទល់ ស្ទប់គាំពា, ទប់ទល់ ( ម. ប្រ., ច្រ. ប្រ. ទប់ទល់ ជាង )។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

ស្ទល

👉ថ្នាក់ពាក្យជា គុណនាម
មានន័យថា រលឥតសមរម្យ។
ឧទាហរណ៍៖ រាងស្ទល។

👉ថ្នាក់ពាក្យជា កិរិយាវិសេសន៍
មានន័យថា ដែលដួលឬរលំស្ដូក។
ឧទាហរណ៍៖ ដួលស្ទល។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

ស្ទប់

👉ថ្នាក់ពាក្យជា កិរិយាសព្ទ
មានន័យថា ប៉ះទប់ផ្អប; យកបាតដៃប៉ះទប់ផ្អប។
ឧទាហរណ៍៖ ដាក់ឈើស្ទប់; យកដៃស្ទប់ចង្កា។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

ស្ទប

👉ថ្នាក់ពាក្យជា គុណនាម
មានន័យថា ដែលមានសាច់សណ្ឋានដូចជាស្រទប គឺដែលមានសំបកនៅក្នុងសាច់នាំឲ្យសាច់មិនជាប់គ្នា។
ឧទាហរណ៍៖ សាច់ឈើស្ទប។

👉ថ្នាក់ពាក្យជា បរិវារសព្ទ
មានន័យថា ពាក្យសម្រាប់និយាយផ្សំជាមួយនឹងពាក្យ អប។
ឧទាហរណ៍៖ អបស្ទប អបទប់ទល់ផ្សំជាមួយគ្នាដូចជាស្រទប : ប្រែករទេះបាក់, ត្រូវរកឈើមកអបស្ទបវា ប្រើបណ្ដោះអាសន្នសិនទៅ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

ស្ទន់

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ប្រដាប់សម្រាប់ដុសជម្រះធ្មេញ។
ឧទាហរណ៍៖ ទំពាស្ទន់ស្រស់, ដំស្ទន់ ( ខ្មែរច្រើនប្រើវល្លិស្រស់ឬមែកឈើស្រស់ដែលមានរសប្រហាតឬស្មែងដូងស្មែងស្លាស្រស់ក៏ប្រើ )។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

ស្ទង់

👉ថ្នាក់ពាក្យជា កិរិយាសព្ទ
មានន័យថា ដាក់គ្រឿងវាស់ឬគ្រឿងពិសោធ គ្រឿងលៃឲ្យដឹងជម្រៅ, ឲ្យដឹងភាគខ្ពស់ទាប, ឲ្យដឹងទម្ងន់; លៃប្រមាណមើល។ លៃប្រមាណមើល ឬ ស្មានមើលឲ្យដឹង, ដង្វិនមើល។
ឧទាហរណ៍៖ ស្ទងទឹក, ស្ទង់ភាគផ្ទៃដី, ដាក់កែវស្ទង់ឲ្យដឹងខ្ពស់ទាប, ស្ទង់កម្ពស់ភ្នំ។

                      លៃប្រមាណមើល ឬ ស្មានមើលឲ្យដឹង, ដង្វិនមើល
ឧទាហរណ៍៖ ស្ទង់ចិត្ត, ស្ទង់ប្រាជ្ញា, ស្ទង់ចំណេះមើល ។ ស្ទាបស្ទង់ ( ម. ព. ស្ទាប ) ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

ស្ទង

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ទងដែលទ្រទ្រង់ស្និតចេក ( ដោយសញ្ជាតិ )។
ឧទាហរណ៍៖ ចេកមួយស្ទង។

👉ថ្នាក់ពាក្យជា គុណនាម
មានន័យថា ដែលមានសណ្ឋានវែងបន្តិចជាងទំហំ។
ឧទាហរណ៍៖ រាងស្ទង។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

ស្ទក់

👉ថ្នាក់ពាក្យជា គុណនាម
មានន័យថា ដែលឡើងសាច់ស្ពោតឬស្ទីកស្គុយ ដោយបុក, ដោយទង្គិច, ដោយប៉ះជល់ត្រូវខ្លាំង។
ឧទាហរណ៍៖ អន្លូងក្បាលស្វាស្ទក់។

                      ដែលឡើងសាច់រលស្ពឹកមិនដឹងសម្ផស្ស មិនស្រៀវមិនព្រឺ។
ឧទាហរណ៍៖ ជើងស្ទក់។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

ស្ទក់

👉ថ្នាក់ពាក្យជា គុណនាម
មានន័យថា ដែលឡើងសាច់ស្ពោតឬស្ទីកស្គុយ ដោយបុក, ដោយទង្គិច, ដោយប៉ះជល់ត្រូវខ្លាំង។
ឧទាហរណ៍៖ អន្លូងក្បាលស្វាស្ទក់។

                       ដែលឡើងសាច់រលស្ពឹកមិនដឹងសម្ផស្ស មិនស្រៀវមិនព្រឺ។
ឧទាហរណ៍៖ ជើងស្ទក់។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

ស្ថិរតា

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ភាពនៃអ្វីៗដែលនៅឈឹងស្ងៀមឥតកម្រើក ​គ្មានការលូតលាស់ដូចយ៉ាងទឹកត្រពាំង ជាដើម។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

ស្ថិរ

👉ថ្នាក់ពាក្យជា គុណនាម
មានន័យថា ( សំ.; បា. ថិរ ) ដែលឋិតនៅបានយូរ, ឋិតថេរ, មាំមួន, មាំទាំ; ខ្ជាប់ខ្ជួន; រឹងប៉ឹង ។ ស្ថិរកម្ម ការឋិតថេរ ។ ស្ថិរចិត្ត ចិត្តខ្ជាប់ខ្ជួន; ចិត្តរឹងប៉ឹង ។ ស្ថិរប្រាជ្ញា ប្រាជ្ញាខ្ជាប់ខ្ជួន។ ស្ថិរភាព ភាពឋិតថេរ។ល។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

ស្ថិតិ

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ( សំ.; បា. ឋិតិ ) ការឋិតនៅ, ទីតាំង; ទីតាំងនៃចិត្ត, ការរស់នៅ, ជីវិត; សភាព; សេចក្ដីឋិតថេរ; ច្បាប់; សណ្ដាប់, ទំនៀម, ទម្លាប់; ចំនួនដែលកត់ត្រា, បញ្ជី ។ ស្ថិតិកាល ដូចគ្នានឹង ឋិតិកាល ។ ស្ថិតិភាព ដូចគ្នានឹង ឋិតិភាព ។ ស្ថិតិភេទ ការល្មើសច្បាប់ ។ ស្ថិតិលេខកៈ ( —ខៈកៈ) អ្នកសរសេរបញ្ជី, អ្នកចុះបញ្ជី ( បើស្ដ្រីជា សិ្ថតិលេខិកា ) ។ សិ្ថតិលេខា ការសរសេរបញ្ជី, ការចុះបញ្ជី ។ ស្ថិតិសមោធាន ( —សៈម៉ោ— ) ការភ្ជុំបញ្ជី ។ល។
វិទ្យាខាងការប្រមូលក្នុងកាលមានកំណត់នូវហេតុការណ៍ ព័ត៌មានផ្សេងៗ សម្រាប់យកទៅបូកបញ្ចូលគិតជាភាគរយ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

ស្ថិត

👉ថ្នាក់ពាក្យជា កិរិយាសព្ទ
មានន័យថា ( សំ.; បា. ឋិត ) ឋិត ( ម. ព. នេះ ) ។ ស្ថិតស្ថេរ ដូចគ្នានឹង ឋិតថេរ ដែរ។

👉ថ្នាក់ពាក្យជា គុណនាម
មានន័យថា ឋិតិ ដែលមានបច្ច័យដល់សមតានៃកម្លាំង ដែលមិនកម្រើកដោយមានកម្លាំងពីរប៉ុនគ្នាទប់ ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

ស្ថាវរ—

មានន័យថា (មើលក្នុងពាក្យ ស្ថាពរ)។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

ស្ថាពរ​ព័ស្តុ

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ដូច​គ្នា​នឹង ថាវរ​វត្ថុ (ប្រើ​ជា ស្ថាវរ​ព័ស្តុ ក៏​បាន) ។ល។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

ស្ថាពរ​កម្ម

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ដូច​គ្នា​នឹង ថាវរ​កម្ម (បើ​ជា ស្ថាវរ​កម្ម ក៏​បាន) ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

ស្ថាពរ

👉ថ្នាក់ពាក្យជា គុណនាម
មានន័យថា ( សំ. ស្ថាវរ; បា. ថាវរ ) មាំមួន, មាំទាំ; ខ្ជាប់ខ្ជួន; រឹងប៉ឹង; ឋិតថេរ, ដែលទុកជាបានការស្រេចឥតរើរុះ ។
ឧទាហរណ៍៖ របស់ស្ថាពរ ( ម. ព. ថាវរៈ ផង )។

ស្ថាពរកម្ម (—ពៈរៈក័ម ) ដូចគ្នានឹង ថាវរកម្ម ( ប្រើជា ស្ថាវរកម្ម ក៏បាន ) ។ ស្ថាពរព័ស្តុ ( —ពៈរៈព័ស ) ដូចគ្នានឹង ថាវរវត្ថុ ( ប្រើជា ស្ថាវរព័ស្តុ ក៏បាន ) ។ ល ។
ដែលទុកជាស្រេចឥតរើរុះ ដែលគេមិនត្រូវធ្វើថែមទៀត។

👉ថ្នាក់ពាក្យជា ទ្រព្យសម្បត្តិរដ្ឋ
មានន័យថា មាំមួន, ជាប់រហូត។ ឧទា៖ សាលក្រមជាស្ថាពរ គឺសាលក្រមដែលកាត់សេចក្ដីជាស្រេចដាច់ខាត មិនត្រូវរុះរើទៀតទេ គឺថាគូក្ដីមិនអាចប្ដឹងឧទ្ធរណ៍ ប្ដឹងសាទុក្ខបានឡើយ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

ស្ថាប័នអប់រំឯកជន

👉ថ្នាក់ពាក្យជា មូលដ្ឋាន
មានន័យថា ស្ថាប័នអប់រំ ដែលដំណើរការគ្រប់គ្រងដោយបុគ្គលឯកជន សមាគម ឬអង្គការក្រៅរដ្ឋាភិបាល។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

ស្ថាប័នអប់រំសាធារណៈ

👉ថ្នាក់ពាក្យជា មូលដ្ឋាន
មានន័យថា ស្ថាប័នអប់រំ ដែលគ្រប់គ្រងដោយអាជ្ញាធរអប់រំសាធារណៈ ឬក្រសួង ស្ថាប័នរដ្ឋ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

ស្ថាប័នអប់រំ

👉ថ្នាក់ពាក្យជា មូលដ្ឋាន
មានន័យថា ស្ថាប័នដែលមានគោលបំណងផ្តល់សេវាអប់រំ។ ស្ថាប័នអប់រំ មានស្ថាប័នអប់រំសាធារណៈ និងស្ថាប័នអប់រំឯកជន។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

ស្ថាប័នអនុវត្តលទ្ធកម្ម

👉ថ្នាក់ពាក្យជា លទ្ធកម្មសាធារណៈ
មានន័យថា វាក្យសព្ទនេះមាននិយមន័យច្រើន ដូចខាងក្រោម៖ ១. ក្រសួង ស្ថាប័ន រាជធានី ខេត្ត ក្រុង ស្រុក ខណ្ឌ ឃុំ សង្កាត់ សហគ្រាសសាធារណៈ គ្រឹះស្ថានសា-ធារណៈរដ្ឋបាល អង្គភាពស្វ័យភាពហិរញ្ញវត្ថុដទៃទៀត និងដៃគូឯកជនសាធារណៈ ដែលអនុវត្តកិច្ចលទ្ធកម្មសាធារណៈ។ ២. ក្រសួង ស្ថាប័ន រាជធានី ខេត្ត ក្រុង ស្រុក ខណ្ឌ ឃុំ សង្កាត់ សហគ្រាសសាធារណៈ គ្រឹះស្ថានសាធារណៈរដ្ឋបាល អង្គភាពស្វយ័តដទៃទៀត និងដៃគូឯកជននិងសាធារណៈ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

ស្ថាប័នហិរញ្ញវត្ថុចូលរួម

👉ថ្នាក់ពាក្យជា ហិរញ្ញវត្ថុសាធារណៈ
មានន័យថា ធនាគារពាណិជ្ជ ឬគ្រឹះស្ថានហិរញ្ញវត្ថុពាក់ព័ន្ធផ្សេងទៀត ដែលបានចុះបញ្ជីត្រឹមត្រូវ ដោយអនុលោមតាមច្បាប់ស្តីពីគ្រឹះស្ថានធនាគារនិងហិរញ្ញវត្ថុ ហើយបានចុះកិច្ចព្រមព្រៀងជាមួយអង្គភាពគ្រប់គ្រង និងសម្របសម្រួលការអនុវត្តគម្រោងមូលនិធិធានាឥណទាន (អ.ម.ធ.ឥ.) នៃក្រសួងសេដ្ឋកិច្ចនិងហិរញ្ញវត្ថុ ដែលជាអង្គភាពអនុវត្តគម្រោងមូលនិធិធានាឥណទាន ដើម្បីទទួលបានការធានាមួយផ្នែកលើកញ្ចប់កម្ចីឥណទានរបស់ខ្លួន។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

ស្ថាប័នសាធារណៈ

👉ថ្នាក់ពាក្យជា មូលដ្ឋាន, គណនេយ្យ
មានន័យថា ស្ថាប័ននៃអង្គការនីតិប្បញ្ញត្តិ អង្គការនីតិប្រតិបត្តិ និងអង្គការតុលាការ នៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា រាប់បញ្ចូលទាំងគ្រឹះស្ថានសាធារណៈរដ្ឋបាលផង។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

ស្ថាប័នបង្គោលជាតិ

👉ថ្នាក់ពាក្យជា គយ
មានន័យថា ក្រសួងរបស់រាជរដ្ឋាភិបាល ដែលទទួលខុសត្រូវលើការងាររដ្ឋបាល ដើម្បីទំនាក់ទំនងជាមួយលេ-ខាធិការដ្ឋានអនុសញ្ញាជីវៈចម្រុះ និងពិធីសារកាតាហ្សេណា ស្ដីពីជីវសុវត្ថិភាព និងភាគីនានា ដែលជាសមាជិកពិធីសារ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

ស្ថាប័នត្រួតពិនិត្យ

👉ថ្នាក់ពាក្យជា ឧស្សាហកម្មហិរញ្ញវត្ថុ
មានន័យថា ធនាគារជាតិនៃកម្ពុជា គណៈកម្មការមូលបត្រ និងស្ថាប័នផ្សេងទៀត ដែលត្រួតពិនិត្យលើបុគ្គលរាយការណ៍។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

ស្ថាប័នដាក់បញ្ញត្តិ

👉ថ្នាក់ពាក្យជា ទ្រព្យសម្បត្តិរដ្ឋ
មានន័យថា អាជ្ញាធរមានអំណាចតាមផ្លូវច្បាប់ក្នុងការចេញ និងដាក់ឱ្យអនុវត្តនូវវិធាន និងបទប្បញ្ញត្តិ ដើម្បីគ្រប់គ្រងលើសកម្មភាព ឬបរិក្ខារដែលជាកម្មវត្ថុនៃកិច្ចសន្យាសម្បទានដីសេដ្ឋកិច្ច។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

ស្ថាប័ន

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ការស្ថាបនា ការតាំង ពិសិដ្ឋឡើង វត្ថុអ្វីៗដែលបានបង្កើតរួចហើយ ដូចយ៉ាងផ្នែករាជការនឹងច្បាប់ទម្លាប់ផ្សេងៗ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

ស្ថាបនៈ

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ( សំ. ស្ថាបន; បា. ឋាបន ) ការតាំង, ការតម្កល់; ការតាក់តែងឬតែងតាំង; ការសង់, ការសាងសង់ បានស្ថាបនាអគារសិក្សាមួយខ្នង។
ឧទាហរណ៍៖ ធ្វើស្ថាបនៈ ( ប្រើជា ស្ថាប័ន ឬ ស្ថាបនកម្ម ក៏បាន ) ។

                       ចំពោះពាក្យ ស្ថាបនា ច្រើនប្រើជា កិ. ។
ឧទាហរណ៍៖ បានស្ថាបនាអគារសិក្សាមួយខ្នង ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

ស្ថាបនិកា

មានន័យថា (មើលពាក្យ ស្ថាបនិក)។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

ស្ថាបនិកក្រុមហ៊ុន

👉ថ្នាក់ពាក្យជា គុណនាម
មានន័យថា រូបវន្តបុគ្គលដែលចុះហត្ថលេខាលើលក្ខន្តិកៈរបស់ក្រុមហ៊ុន។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

ស្ថាបនិក

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ( សំ.; បា. ឋាបនិក ) អ្នកតាក់តែង, អ្នកតែងតាំង; អ្នកសង់, អ្នកសាងសង់ឬអ្នកចាត់ការសាងសង់; បើស្ត្រីជា ស្ថាបនិកា។
អ្នកសាងសង់ប្រាសាទ វិមាន។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

ស្ថាបននិយម

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ការនិយមបង្កើតអង្គការនានា ដើម្បីជាប្រយោជន៍ដល់ការគ្រប់គ្រង។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

ស្ថាបនកម្ម

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ( សំ. ស្ថាបន + កម៌ន៑; បា. ឋាបន + កម្ម ) ដូចគ្នានឹង ស្ថាបនៈ ឬ ស្ថាបនា។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

ស្ថាបត្យកម្ម

👉ថ្នាក់ពាក្យជា ចំណូលមិនមែនសារពើពន្ធ
មានន័យថា សិល្បៈ វិទ្យាសាស្រ្ត និងបច្ចេកវិទ្យានៃការបង្កើតរចនាសម្ព័ន្ធអគារ និងការសាងសង់ទាំងក្នុងនិងក្រៅនៃសំណង់ផ្សេងៗ ស្របតាមលក្ខណៈបច្ចេកទេស និងតាមសំណុំសោភ័ណភាពដែលបានគ្រោងទុក ដោយឆ្លុះបញ្ចាំងពីអត្តសញ្ញាណជាតិ សង្គម និងការការពារបរិស្ថាន។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

ស្ថានីយ៍ចត្តឡីស័កសត្វ

👉ថ្នាក់ពាក្យជា គយ
មានន័យថា កន្លែងបង្ខាំងសត្វ ឬបំបែកសត្វទុកដោយឡែក ដើម្បីធ្វើការសង្កេតត្រួតពិនិត្យជំងឺរាតត្បាត និងមានវិធានបសុពេទ្យ តាមពេលវេលាកំណត់ ដោយស្ថិតនៅក្រោមការគ្រប់គ្រងរបស់ភ្នាក់ងារបសុពេទ្យ តាមលក្ខណៈបច្ចេកទេស។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

ស្ថានីយអយស្ម័យយាន

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ស្ថានីយជាទីចំណតនៃអយស្ម័យរថទាំងឡាយ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

ស្ថានីយសេវាតាមដងផ្លូវ

👉ថ្នាក់ពាក្យជា ទ្រព្យសម្បត្តិរដ្ឋ
មានន័យថា កន្លែងបម្រើដល់ចរាចរណ៍តាមដងផ្លូវ ដូចជា ស្ថានីយប្រេងឥន្ធនៈ កន្លែងគ្រប់គ្រងនិងផ្ដល់ព័ត៌មាន ទីតាំងសម្រាកលំហែ ទីសម្រាក យានដ្ឋានជួសជុលយានយន្ត។ល។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

ស្ថានីយសម្រាក

👉ថ្នាក់ពាក្យជា ទ្រព្យសម្បត្តិរដ្ឋ
មានន័យថា កន្លែងសម្រាប់ឱ្យអ្នកធ្វើដំណើរសម្រាក ដោយមានសេវាអាហារដ្ឋាន បង្គន់អនាម័យ កន្លែងជូនដំណឹង។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

ស្ថានីយសង្គ្រោះ

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ស្ថានីយដែលបង្កើតឱ្យមាន ដើម្បីជួយសង្គ្រោះ ក្នុងករណីមានគ្រោះថ្នាក់បណ្តាលឡើង។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

ស្ថានីយប្រេងឥន្ធនៈ

👉ថ្នាក់ពាក្យជា ចំណូលមិនមែនសារពើពន្ធ
មានន័យថា ទីតាំងអាជីវកម្មប្រេងឥន្ធនៈដែលមានលទ្ធភាពផ្ទុកបរិមាណប្រេងឥន្ធនៈចាប់ពី ២០០ លីត្រឡើង សម្រាប់លក់ចែកចាយដល់សាធារណជន។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

ស្ថានីយប្រសព្វ

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ស្ថានីយតាំងនៅត្រង់កន្លែងដែលផ្លូវរថភ្លើងប្រសព្វមុខគ្នា។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

ស្ថានីយថ្លឹងរថយន្ត

👉ថ្នាក់ពាក្យជា ទ្រព្យសម្បត្តិរដ្ឋ
មានន័យថា កន្លែងដែលរៀបចំឡើងសម្រាប់ត្រួតពិនិត្យទម្ងន់យានយន្ត។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

ស្ថានីយជំហប់ឱកាស

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ស្ថានីយជាទីឈប់បង្អង់ នៃអយស្ម័យរថទូទៅ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

ស្ថានីយចំណតរថយន្ត

👉ថ្នាក់ពាក្យជា ទ្រព្យសម្បត្តិរដ្ឋ
មានន័យថា កន្លែងដែលរៀបចំឡើងសម្រាប់ត្រួតពិនិត្យទម្ងន់យានយន្ត។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

ស្ថានីយ

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ( សំ.; បា. ឋានីយ ជា គុ. “ដែលគួរជាទីតាំង; ដែលគួរឈប់, គួរសំចត; …” ) ទីសម្រាប់សម្នាក់, សម្រាប់ឈប់; ទីចត, ទីសំចត; ដំណាក់សម្រាប់ឈប់សម្រាក, សម្រាប់ដាក់រទេះជាដើម; ស្រុក, ភូមិ, លំនៅ ( ម. ព. ឋានីយ )។
                       កន្លែងជាទីចេញដំណើរទៅ និងមកដល់វិញនៃអយស្ម័យរថ (ម.ព អយស្ម័យរថ)។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

ស្ថានឯកអគ្គរាជទូត

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា បុគ្គលិកទាំងអស់ ដែលធ្វើការជាមួយនឹងឯកអគ្គរាជទូត សណ្ឋាគារជាទីតាំងនៃទូត ឬជាលំនៅនៃឯកអគ្គរាជទូត (ម.ព រាជទូត)។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

ស្ថានអធិការបតី

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ទីដែលគេបោះត្រា សម្រាប់ប្រមុខរដ្ឋលើសារលិខិតផ្សេងៗ ក្រុមរាជនានាមានភារៈខាងការរៀបរៀង និងបញ្ជូនសារលិខិតជារបស់ប្រមុខរដ្ឋ ទៅកាន់ទីនានា ដើម្បីឱ្យអនុវត្តតាម។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

ស្ថានស្នងការប៉ូលិសនិគមទីមួយ

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា កន្លែងជាទីធ្វើការរបស់ស្នងការប៉ូលិសនិគមលេខមួយ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

ស្ថានស្នងការប៉ូលិស

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា កន្លែងជាទីធ្វើការ របស់ស្នងការប៉ូលិសណាមួយ ដែលគេពុំបានពោលដោយចំ។​

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

ស្ថានមហាស្នងការប៉ូលិស

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា កន្លែងជាទីធ្វើការរបស់ស្នងការប៉ូលិសក្រុង ដែលត្រួតលើស្នងការ និងនាយតំបន់ប៉ូលិសក្នុងក្រុងទាំងមូល។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

ស្ថានភាពឥណទាននៃអាណត្តិកិច្ច

👉ថ្នាក់ពាក្យជា ហិរញ្ញវត្ថុសាធារណៈ
មានន័យថា ការកត់ត្រាតាមដានការទូទាត់ឥណទានថវិកា ក្រោយប្រតិបត្តិការចំណាយ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

ស្ថានភាពឥណទាននៃកិច្ចសន្យា

👉ថ្នាក់ពាក្យជា ហិរញ្ញវត្ថុសាធារណៈ
មានន័យថា ការកត់ត្រាតាមដានប្រើប្រាស់ឥណទានថវិកាក្នុងដំណាក់កាលធានាចំណាយ ក្នុងនោះមានសំណើសុំគោលការណ៍ធានាចំណាយថវិការបស់ក្រសួង ស្ថាប័ន ការផ្តល់ទិដ្ឋាការធានាចំណាយថវិកាពីក្រសួងសេដ្ឋកិច្ចនិងហិរញ្ញវត្ថុ ឥណទានបានធានាចំណាយសរុប ធានាចំណាយបូកយោង និងឥណទានទំនេរសម្រាប់ផ្តល់ធានាចំណាយលើកក្រោយ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

ស្ថានភាពអសកម្ម

👉ថ្នាក់ពាក្យជា ហិរញ្ញវត្ថុសាធារណៈ
មានន័យថា ស្ថានភាពបណ្តោះអាសន្នរបស់យោធិនអាជីព ដែលមិនអាចកាន់កាប់មុខតំណែងតាមឋានន្តរសក្តិរបស់ខ្លួន ក្នុងរយៈពេលលើសពី ៦ ខែ ឡើងទៅ ដោយសារហេតុផលផ្សេងៗ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

ស្ថានភាពអវត្តមានគ្មានច្បាប់អនុញ្ញាតពិតប្រាកដរបស់មន្ត្រី

👉ថ្នាក់ពាក្យជា ហិរញ្ញវត្ថុសាធារណៈ
មានន័យថា ការគ្មានឯកសារបញ្ជាក់អំពីវត្តមានរបស់ខ្លួននៅអង្គភាពសាមី ឬមិនមានករណីប្រធានសក្ដិ ឬយុត្តិកម្ម។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

ស្ថានភាពសកម្ម

👉ថ្នាក់ពាក្យជា ហិរញ្ញវត្ថុសាធារណៈ
មានន័យថា ស្ថានភាពដែលយោធិនអាជីពកាន់កាប់មុខតំណែងតាមឋានន្តរសក្តិរបស់ខ្លួន។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

ស្ថានភាពល័ទ្ធពន្ធ

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ស្ថានភាពនៃប្រាក់ពន្ធដែលទារបានមកដាក់ឃ្លាំង។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

ស្ថានភាពនៃការរាតត្បាត

👉ថ្នាក់ពាក្យជា គយ
មានន័យថា កម្រិត និងលក្ខណៈនៃការរាតត្បាតលើទំនិញជាកម្មវត្ថុនៃការត្រួតពិនិត្យភូតគាមអនាម័យ ដោយសមាសភាពចង្រៃ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

ស្ថានភាពឋិតិវន្ត ឬ ស្ថិតិវន្ត

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ស្ថានភាពដែលមានកម្លាំងប៉ុនគ្នា មិនឃ្លេងឃ្លោងទៅម្ខាងៗ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

ស្ថានភាពចូលនិវត្តន៍

👉ថ្នាក់ពាក្យជា មូលដ្ឋាន
មានន័យថា ស្ថានភាពរបស់យោធិនអាជីព ដែលមានអាយុត្រូវចូលនិវត្តន៍ ស្របតាមបទប្បញ្ញត្តិ នៃច្បាប់ស្តីពីរបបសោធននិវត្តន៍ និងសោធនបាត់បង់សមត្ថភាពការងារចំពោះយោធិន នៃកងយោធពលខេមរភូមិន្ទ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

ស្ថានភាពក្រៅតំណែង

👉ថ្នាក់ពាក្យជា មូលដ្ឋាន
មានន័យថា ស្ថានភាពរបស់យោធិនអាជីព ដែលត្រូវបានដាក់មួយរយៈឱ្យនៅក្រៅអង្គដើមរបស់ខ្លួន ដើម្បីបំពេញមុខងារសាធារណៈណាមួយផ្សេងក្នុងរដ្ឋបាលស៊ីវិល ឬមុខងារឯកជនណាមួយផ្សេងដែលជាផលប្រយោជន៍សាធារណៈ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

ស្ថានភាពក្រៅក្របខ័ណ្ណ

👉ថ្នាក់ពាក្យជា មូលដ្ឋាន
មានន័យថា ស្ថានភាពរបស់យោធិនអាជីពដែលអាចដល់កំណត់ពេលចូលនិវត្តន៍បានអនុលោមតាមចំណុច ៤ នៃមាត្រានេះ តែត្រូវបានអនុញ្ញាតឱ្យបម្រើការងារបន្តទៀតនៅក្នុងសេវា ដើម្បីឆ្លើយតបទៅនឹងតម្រូវការរបស់កងយោធពលខេមរភូមិន្ទ និងសំណូមពរសាមីយោធិនផង។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

ស្ថានភាព

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ( ម. ព. ស្ថានការណ៍ )
ដំណើរ ឬជំហរនៃអ្វីមួយ ដែលគួរឱ្យយល់បាន។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

ស្ថានប្រព័ន្ធ ឬប្រព័ន្ធអេកូឡូស៊ី

👉ថ្នាក់ពាក្យជា បច្ចេកសព្ទបរិស្ថាន
មានន័យថា បណ្ដុំមុខងារនៃប្រព័ន្ធមួយដែលរួមផ្សំឡើងដោយ ភាវៈមានជីវិត និងបរិស្ថានគ្មានជីវិតដែលនៅជុំវិញភាវៈមានជីវិតទាំងនេះ ព្រមទាំងអន្តរកម្មទៅវិញទៅមក ​(អន្តរកម្មរវាងភាវៈមានជីវិត និងបរិស្ថានគ្មានជីវិត និងអន្តរកម្មរវាងភាវៈមានជីវិតទាំងនោះ )។ ប្រព័ន្ធអេកូឡូស៊ីទាំងឡាយអាចរស់នៅក្នុងប្រព័ន្ធអេកូឡូស៊ីផ្សេងទៀត ហើយមាត្រដ្ឋានវាអាចប្រែប្រួលចាប់ពីតូចបំផុតរហូតដល់ជីវមណ្ឌល ទាំងមូល ។ បច្ចុប្បន្ននេះ ប្រព័ន្ធអេកូឡូស៊ីភាគច្រើនអាចរួមផ្សំដោយមនុស្សដែលជាសារពាង្គកាយសំខាន់ ហើយទទួលរងឥទ្ធិពលពីសកម្មភាពមនុស្សនៅក្នុងប្រព័ន្ធអេកូឡូស៊ីនោះ ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

ស្ថាននាមវិទ្យា

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ការសិក្សាឱ្យដឹងពីដើមកំណើតឈ្មោះនៃទីកន្លែងណាមួយ ដូចជាស្រុកបាភ្នំ ជាដើម ព្រោះថាពាក្យបាភ្នំនេះ គ្មានភូមិ ឬកន្លែងណាក្នុងស្រុកនោះ មានឈ្មោះដូច្នេះទាស់តែសោះ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

ស្ថានទ័ព

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ទីកន្លែងដែលរៀបចំកម្លាំងទ័ព សម្រាប់វាយប្រហារ ឬតទល់នឹងសត្រូវ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

ស្ថានទូត

មានន័យថា ១- ការិយាល័យ ឬ និវេសនដ្ឋានផ្លូវការរបស់អគ្គរដ្ឋទូតនៅបរទេស។ ២- គោលជំហរ (ឥរិយាបថ) មុខងារ ឬការងាររបស់អគ្គរដ្ឋទូត។ ៣- បេសកកម្មការទូត ដែលដឹកនាំដោយអគ្គរដ្ឋទូត។ ៤. អគ្គរដ្ឋទូត និងបុគ្គលិករបស់គាត់។ ៥. មនុស្សមួយក្រុមដែលគេបញ្ជូនឱ្យទៅបំពេញបេសកកម្មការទូតនៅឯបរទេស។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

ស្ថានកុងស៊ុល

មានន័យថា ការិយាល័យដែលបង្កើតឡើងដោយរដ្ឋមួយនៅក្នុងរាជធានី ឬទីក្រុងសំខាន់ៗរបស់រដ្ឋមួយទៀតក្នុងគោលបំណងជួយគាំទ្រ និងការពារប្រជាពលរដ្ឋរបស់គេក្នុងការធ្វើដំណើរ និងស្នាក់នៅទីនោះ។ ការិយាល័យនេះទទួលបន្ទុកលើការងាររដ្ឋបាលសំខាន់ៗនានា ដូចជា ការចេញទិដ្ឋាការឱ្យប្រជាពលរដ្ឋនៅក្នុងប្រទេសនោះ ដែលមានបំណងធ្វើដំណើរទៅប្រទេសស្ថានកុងស៊ុលតំណាងនោះ។ ស្ថានកុងស៊ុលទាំងអស់ ទោះបីជានៅតាមរាជធានី ឬទីក្រុងសំខាន់ៗនានាក៏ដោយ គឺស្ថិតនៅក្រោមការគ្រប់គ្រងរបស់ឯកអគ្គរដ្ឋទូត ឬស្ថានទូតរបស់ប្រទេសសាមី។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

ស្ថានការណ៍តាមព្រឹត្តិន័យ

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ស្ថានការណ៍ពិត តាមហេតុការណ៍ដែលមាន។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

ស្ថានការណ៍

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ស្ថាន​ភាព; ទី​តាំង​នៅ​ពិត​ប្រាកដ; អាកប្បកិរិយា, ហេតុ​ភេទ, ដំណើរ​ទំនង, បែប​បទ, ជើង​ការ, ដំណើរ​ការណ៍​ដែល​ប្រព្រឹត្ត​ទៅ; ជំហរ
ឧទាហរណ៍៖ ស្ថាន​ការណ៍​របស់​ស្រុក​ទេស, ចាំ​ស្ដាប់​មើល​ស្ថាន​ការណ៍ សកល​លោក ។

                     ស្ថានភាព ទីកន្លែងដែលតាំងនៅពិតប្រាកដ ទីតាំង អាកប្បកិរិយា ជំហរ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

ស្ថាន

👉ថ្នាក់ពាក្យជា កិរិយាសព្ទ
មានន័យថា
ឧទាហរណ៍៖

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ( សំ.; បា. ឋាន ) ឋាន ។ ដោយស្ថាន ដោយកន្លែង, ដោយឡែក ។
ឧទាហរណ៍៖ រឿងនេះត្រូវលើកទុកដោយស្ថានសិន។

                       ស្ថានការណ៍ ស្ថានភាព; ទីតាំងនៅពិតប្រាកដ; អាកប្បកិរិយា, ហេតុភេទ, ដំណើរទំនង, បែបបទ, ជើងការ, ដំណើរការណ៍ដែលប្រព្រឹត្តទៅ; ជំហរ: ស្ថានការណ៍របស់ស្រុកទេស, ចាំស្ដាប់មើលស្ថានការណ៍សកលលោក ។ ស្ថានទោស ថ្នាក់ទោស, កម្រិតទោស ។ ស្ថានបាល (—ន៉ៈ—) អ្នកចាំទី, ឆ្មាំទី; អ្នកចាំប៉ែក ។ ស្ថានភាព ( ម. ព. ស្ថានការណ៍ ) ។ ស្ថានសួគ៌ ឋានសួគ៌ ។ ល ។

                       ទីវាលជាសាធារណៈ មានគេហស្ថានទ័ព្ធជុំវិញ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

ស្ថវិរៈ

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ( សំ. ស្ថវិរ; បា. ថេរ ) ចាស់, ថេរឬថេរៈ, អ្នកចាស់ជាងគេ, អ្នកមានវស្សាចាស់។
ឧទាហរណ៍៖ ស្ថវិរឧបគុប្តៈ ព្រះថេរៈឈ្មោះឧបគុប្តៈ ( ម. ព. ថេរ ផង )។

👉ថ្នាក់ពាក្យជា គុណនាម

មានន័យថា ( សំ. ស្ថវិរ; បា. ថេរ ) ចាស់, ថេរឬថេរៈ, អ្នកចាស់ជាងគេ, អ្នកមានវស្សាចាស់
ឧទាហរណ៍៖ ស្ថវិរឧបគុប្តៈ ព្រះថេរៈឈ្មោះឧបគុប្តៈ ( ម. ព. ថេរ ផង )។

                     បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ សរសេរជា ស្ថវិរ អ. ថ. ស្ថៈវិរៈ ដែរ, ដូចជា ស្ថវិរភាព ភាពជាស្ថវិរៈ ( ភាពជាថេរៈ ) ។ ស្ថវិរភូមិ ទីឬថ្នាក់ស្ថវិរៈ ( ច្រើនប្រើ ថេរ ឬ ថេរៈ ជាង )។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

ស្ត្រី—

មានន័យថា ( មើលក្នុងពាក្យ ស្ត្រី )។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

ស្ត្រី​សម្ភោគ

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា សម្ភោគ​ជាមួយ​នឹង​ស្ត្រី ។ល។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

ស្ត្រី​វិជិត

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា បុរស​ដែល​ស្ត្រី​ឈ្នះ, ដែល​ចាញ់​អំណាច​ស្ត្រី, អ្នក​ដែល​ចាញ់​អំណាច​ប្រពន្ធ; ប្រុស​កំសាក​ញី ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

ស្ត្រី​វរ​លក្សណ៍ ឬ–វរ​ល័ក្សណ៍

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ស្ត្រី​មាន​ល័ក្សណ៍​ដ៏​ប្រសើរ ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

ស្ត្រី​លិង្គ ឬ ឥត្ថី​លិង្គ

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ភេទ​ស្ត្រី; ព. វ. សព្ទ​តន្តី​ភាសា​មាន​សំស្រ្កឹត​និង​បាលី​ជាដើម ដែល​មាន​ការន្ត​កំណត់​ថា​ជា​ភេទ​ស្ត្រី
ឧទាហរណ៍៖ កន្យា ឬ កញ្ញា, ទេវតា, ទេវី ឬ ទេពី, ធម្មតា, មាលា, សាលា ជា​ស្ត្រី​លិង្គ (ម. ព. ការន្ត ផង) ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

ស្ត្រី​លក្សណ៍,–ល័ក្សណ៍ ឬ –លក្សណ

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ល័ក្សណ៍​របស់​ស្ត្រី ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត