Author: videoslearning.com

សាខាសោ

---

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា សាខាខាងសេដ្ឋកិច្ច ដែលជាអាយុជីវិតរបស់ប្រទេសនីមួយៗ ដូចជារបរស្រូវជាសាខាសោរបស់កម្ពុជរដ្ឋ ជាដើម។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

---

សាខាបថ

---

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ផ្លូវខ្សែដែលតភ្ជាប់មកពីផ្លូវធំ ដូចយ៉ាងខ្សែអគ្គិសនី ដែលភ្ជាប់ពីផ្លូវចូលមកផ្ទះ ជាដើម ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

---

សាខា

---

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ( បា.; សំ. ឝាខា ) មែក : បែកសាខា ។ សាខាកាល កាលរាយរងបែកចេញពីកាលធំ ៣ គឺ បច្ចុប្បន្នកាល, អតីតកាល, អនាគតកាល ( ពាក្យសម្រាប់ប្រើក្នុងវេយ្យាករណ៍បាលី ត្រង់អាខ្យាត ) ។ សាខានគរ ក្រុងរងឬក្រុងរាយរង, ក្រុងតូចដែលជាចំណុះក្រុងធំ ។ សាខាបសាខា ( –ប៉ៈ– ) មែកតូចនិងមែកធំ ។ សាខាប្រទេស ឬ –រដ្ឋ ប្រទេសឬដែនដែលជារណបគេ, ដែលជាចំណុះគេ ។ សាខាពាណិជ្ជ ឬ –ពាណិជ្យ ពាណិជ្ជរងឬរាយរងដែលបែកមែកចេញពីពាណិជ្ជធំ ។ សាខាម្រឹគ ស្វា; ពួកដែលលោតតោងមែកឈើបាន ស្វា, ទោច, កំប្រុក…ជាសាខាម្រឹគ ។ សាខាសមាគម សមាគមរង។ល។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

---

សាក–

---

មានន័យថា ( មើលក្នុងពាក្យ សាកៈ )។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

---

សាក្សី

---

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ( សំ. < សាក្សិន៑; បា. សក្ខី ) ស្ម, បន្ទាល់ ។
ឧទាហរណ៍៖ សឹងមានសាក្សីបានដឹងបាន ឃើញផង ។ សាក្សីទុច្ចរិត សាក្សីដែលប្រព្រឹត្តអំពើអាក្រក់, សាក្សីវៀច ។ សាក្សីបញ្ចេះ សាក្សីដែលអ្នកអាងដល់លបបញ្ចេះមុនជាស្រេច ។ សាក្សីពេជ្រញាណ សាក្សីដែលបានដឹងឮជាក់ប្រាកដ ទាំងមានអានុភាពអង់អាចផង ។ ច្រើនប្រើក្នុងការសំបូងសង្រូង : សូមពួកទេវតាជាសាក្សីពេជ្រញាណរបស់ខ្ញុំ! ។ ល ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

---

សាក្យ–

---

មានន័យថា ( ម. ព. សក្យ– ) ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

---

សាក្យ

---

មានន័យថា ( ម. ព. សក្យ )។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

---

សាក់បើ

---

👉ថ្នាក់ពាក្យជា គុណនាម
មានន័យថា មធ្យម, យ៉ាងកណ្ដាល, យ៉ាងល្មម, សមគួរ ។
ឧទាហរណ៍៖ របស់សាក់បើ, ចំណេះសាក់បើដែរទេ ។

                   ស្មើគ្នា, ប្រហែលគ្នា ។
ឧទាហរណ៍៖ សាក់បើនឹងវា ប្រហែលនឹងវា ( ម. ប្រ. ) ។ និ. គួរបើ, សមបើ : សាក់បើដែរ, គួរបើដែរ ។ សាក់បើអ្វី គួរអ្វី ។ ពុំសាក់បើ ពុំសមបើ : ពុំសាក់បើ ស្ដីថាឲ្យគ្នាសោះ !

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

---

សាក់

---

👉ថ្នាក់ពាក្យជា កិរិយាសព្ទ
មានន័យថា ចាក់ដោយម្ជុល ឬដែកស្រួច បញ្ចូលទឹកខ្មៅឬទឹកក្រហមក្នុងសាច់ឲ្យដិតជាប់ជាក្បាច់ក្បូរ ឬជារូប, យ័ន្ដ, អក្សរ ។
ឧទាហរណ៍៖ ចូលចិត្តចង់ សាក់ ខ្ញុំសាក់ឲ្យ!

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ស្នាមក្បាច់ក្បូរឬរូប, យ័ន្ដ, អក្សរដែលចាក់នឹងម្ជុលឬដែកស្រួច បញ្ចូលទឹក ខ្មៅឬទឹកក្រហមដិតជាប់នៅក្នុងសាច់ ។
ឧទាហរណ៍៖ មនុស្សនុ៎ះមានសាក់រូបហនុមានត្រង់កំភួនដៃឆ្វេង ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

---

សាកៈ

---

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ( បា. សាក; សំ. ឝាក ) អន្លក់; បន្លែ ។ សាកជាតិ ជាតិអន្លក់ឬបន្លែ, អន្លក់ឬបន្លែទាំងពួង ។
ឧទាហរណ៍៖ ស្ពៃ, ជីរ, ត្រប់, ត្រកួន, ព្រលឹត,…ជាសាកជាតិ ។

                  សាកភក្ខ ឬ –ភ័ក្ខ អ្នកដែលបរិភោគតែបន្លែ ( តមមិនបរិភោគត្រីសាច់ ); សរសេរជា សាកភក្ស ឬ –ភ័ក្ស ក៏បាន ។ សាកភោជន ឬ សាកាហារ ម្ហូបដែលមានសុទ្ធតែបន្លែ ( ឥតត្រីសាច់ ) ។ ល ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

---

សាកេ, ខ្នុរសម្ល

---

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា​ ដើមនេះមានកម្ពស់ ៦-១៥ ម មានដើមកំណើតក្នុងប្រទេសប៉ូលីណេស៊ី ក្នុងសមុទ្រ Pacifique។ គេដាំជិតផ្ទះជាលំអ និងសម្រាប់យកផ្លែបរិភោគ។ យើងយកខ្នុរសម្លនៅខ្ចីសម្រាប់ស្ល កកូរ ឬប្រហើរ។ ពូជម៉្យាងឱ្យផ្លែសាកេដែលមានឱជារសឆ្ងាញ់ណាស់ ពេលគេចៀនប្រៀបដូចដំឡូងបារាំង ឬទុកធ្វើតំណាប់។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

---

សាកេ

---

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ឈ្មោះឈើដំណាំមួយប្រភេទ ដើម, ស្លឹក, ផ្លែចាប់ច្រឡំនឹងខ្នុរសម្ល ផ្លែប្រើប្រកបការជាបង្អែមឬជាម្ហូបក៏បាន មានឱជារសពិសា ជនានុជនរាប់អានណាស់
ឧទាហរណ៍៖ សាកេជាដំណាំមានប្រយោជន៍ គួរអ្នកផងពេញចិត្តដាំឲ្យបានច្រើនៗឡើង ។

                 ដើមនេះមានកម្ពស់ ៦-១៥ ម មានដើមកំណើតក្នុងប្រទេសប៉ូលីណេស៊ី ក្នុងសមុទ្រ Pacifique។ គេដាំជិតផ្ទះជាលំអ និងសម្រាប់យកផ្លែបរិភោគ។ យើងយកខ្នុរសម្លនៅខ្ចីសម្រាប់ស្ល កកូរ ឬប្រហើរ។ ពូជម៉្យាងឱ្យផ្លែសាកេដែលមានឱជារសឆ្ងាញ់ណាស់ ពេលគេចៀនប្រៀបដូចដំឡូងបារាំង ឬទុកធ្វើតំណាប់។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

---

សាកុណិក

---

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ( បា.; សំ. ឝាកុណិក ) ព្រានបក្សី, ព្រានសត្វស្លាប ( ប្រមាញ់បក្សី )
ឧទាហរណ៍៖ ពួកសាកុណិក ទោះចូលព្រៃញឹក រកទឹកផឹកបាន ព្រោះគេចំណាំ សូរមាត់សត្វស៊ាន គេដឹងថាមាន ទឹកជ្រោះជាដើម ។ ( ស្ដ្រីជា សាកុណិកា )។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

---

សាកិយៈ

---

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ( បា. សាកិយ ) ជនជាតិសក្យ
ឧទាហរណ៍៖ ( បើស្ដ្រីជា សាកិយានី ) ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

---

សាកិយានី

---

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ( បា. ) ស្ដ្រីជាតិសក្យៈ ។ ( ព. កា. )
ឧទាហរណ៍៖ កាលព្រះសិទ្ធត្ថ ស្ដេចទ្រង់និវ័ត្ត ពីរាជោទ្យាន មកដល់រាជវាំង ពេលនោះមែនមាន កញ្ញាស្អាតស្អាន សាកិយានី ។ នាងជាស្រីស្នំ រូបឆោមឧត្ដម នាមគោតមី បានពោលសរសើរ សិរីសួស្ដី នៃព្រះនរបតី ជាព្រះមហាសត្ដ ។ ល ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

---

សាកាហារី

---

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា បានដល់ជនដែលប្រព្រឹត្តសាកាហារនិយម ។

👉ថ្នាក់ពាក្យជា គុណនាម
មានន័យថា បានដល់ជនដែលប្រព្រឹត្តសាកាហារនិយម ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

---

សាកាហារនិយម

---

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា វគ្គប្រតិបត្តិ ដែលមានជនខ្លះកាន់ជាប់ ដោយតមអាហារមានសាច់សត្វ គឺបរិភោគតែឫស មើម គ្រាប់ និងស្លឹកឈើ ដូចមានជនចំពួកខ្លះនៅប្រទេសឥណ្ឌាប្រតិបត្តិរហូតមកដល់សព្វថ្ងៃនេះ ជាដើម។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

---

សាកសួរ

---

👉ថ្នាក់ពាក្យជា កិរិយាសព្ទ
មានន័យថា សួរសាកមើលឲ្យជាក់, សួរសង្កេតពីមួយទៅមួយ ឬពីនេះទៅនោះឲ្យជាក់សេចក្ដី ។
ឧទាហរណ៍៖ សាកសួរឲ្យច្បាស់ការ ( និយាយថា សួរសាក ក៏បាន ) ។ ( ព. កា. ) : ល្គឹកឮពាក្យពេចន៍ សាកសួររកសាច់-សន្ដានព្រេងព្រឹទ្ធ រករិះកលអ្វី សុចរិតទុច្ចរិត ហើយហោងគួរគិត ឲ្យដឹងខ្ពស់ទាប ។ ( សាស្រ្តាច្បាប់ រាជនេតិ ជាព្រះនិពន្ធនៃព្រះរាជសម្ភារ ) ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

---

សាកសព

---

មានន័យថា មើលពាក្យ សាក ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

---

សាកវប្បកម្ម

---

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា សិល្បៈខាងការដាំដើម និងថែទាំឈើក្នុងសួន ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

---

សាកលវិទ្យាល័យទេសចរណ៍និងបដិសណ្ឋារកិច្ច

---

👉ថ្នាក់ពាក្យជា ទ្រព្យសម្បត្តិរដ្ឋ
មានន័យថា គ្រឹះស្ថានឧត្ដមសិក្សា ដែលមានការអប់រំ និងបណ្ដុះបណ្ដាលធនធានមនុស្សលើគ្រប់ជំនាញវិស័យទេសចរណ៍ សណ្ឋាគារ និងបដិសណ្ឋារកិច្ច។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

---

សាកលវិទ្យាល័យខេមរភូមិន្ទ

---

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា មហាវិទ្យាល័យនៅប្រទេសកម្ពុជា ជាទីប្រជុំចុះនៃគ្រឹះស្ថានសិក្សាជាន់ខ្ពស់ ដូចយ៉ាងមហាភូមិន្ទពេទ្យ និងនីតិសាស្រ្ត ជាដើម។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

---

សាកលវិទ្យាល័យ

---

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ប្រជុំមហាវិទ្យាល័យ ជាគ្រឹះស្ថានសិក្សាឧត្តមវិជ្ជាគ្រប់ផ្នែកនៅក្នុងប្រទេស​។

👉ថ្នាក់ពាក្យជា មូលដ្ឋាន
មានន័យថា គ្រឹះស្ថានឧត្តមសិក្សាដែលមានបេសកកម្មផ្តល់ការអប់រំបណ្តុះបណ្តាលធនធានមនុស្ស ចាប់ពីកម្រិតបរិញ្ញាបត្រឡើងទៅ។ សាកលវិទ្យាល័យ មានមហាវិទ្យាល័យច្រើនជាចំណុះ ដែលក្នុងនោះ ត្រូវមានមហាវិទ្យាល័យ ៣ ជាចាំបាច់គឺ មហាវិទ្យាល័យសិល្បៈ មនុស្សសាស្ត្រ និងភាសា មហាវិទ្យាល័យគណិតសាស្ត្រនិងវិទ្យាសាស្ត្រ និងមហាវិទ្យាល័យវិទ្យាសាស្ត្រសង្គម និងយ៉ាងតិច ត្រូវមានមហាវិទ្យាល័យបន្ថែមពីរផ្សេងទៀត។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

---

សាកលភាវូបនីយកម្ម

---

មានន័យថា ការរីកចម្រើននៃទំនាក់ទំនងជាសាកលលើវិស័យសេដ្ឋកិច្ច សង្គមកិច្ច វប្បធម៌ និងនយោបាយដោយសារការរីកចម្រើននៃប្រព័ន្ធបច្ចេកវិទ្យាទូរគមនាគមន៍ និងការអនុវត្តនូវសេរីភាវូបនីយកម្មសេដ្ឋកិច្ច និងពាណិជ្ជកម្ម។ ការណ៍នេះស្តែងឡើងតាមរយៈពាណិជ្ជកម្មការវិនិយោគបរទេស ការផ្ទេរបច្ចេកវិទ្យា លំហូរនៃមូលធន និងកម្លាំងពលកម្ម។
ឧទាហរណ៍៖ ពិភពលោកបច្ចុប្បន្ននេះបានឈានចូលទៅយុគសម័យនៃសាកលវូបនីយកម្ម។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

---

សាកល

---

👉ថ្នាក់ពាក្យជា គុណនាម
មានន័យថា ទូទៅ ដែលឥតរើសមុខ ដែលប្រារព្ធដល់របស់ទាំងមូល៖ មត្តកសាសន៍សាកល ។ ( ម. ព. សកល )។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

---

សាកម៉្ញាក

---

👉ថ្នាក់ពាក្យជា គុណនាម
មានន័យថា ( ព. សា. ) ដែលមានសូរសំនៀងស្អារនរយាបៗ ។
ឧទាហរណ៍៖ សម្ដីសាកម៉្ញាក។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

---

សាកប៉ត្រាក

---

មានន័យថា ( ម. ព. សាកត្រាក )។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

---

សាកន្ទេល

---

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ឈ្មោះបទភ្លេងខ្មែរបុរាណមួយមេសម្រាប់លេងនៅពេលបញ្ចប់ពិធីមង្គលការអាពាហ៍ពិពាហ៍ ឬបញ្ចប់ពិធីបុណ្យធំៗដែលគេធ្វើយូរថ្ងៃ លុះលេងភ្លេងនេះចប់ហើយគេសាកម្រាលមានកន្ទេលជាដើម
ឧទាហរណ៍៖ ភ្លេងសាកន្ទេល។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

---

សាកត្រាក

---

👉ថ្នាក់ពាក្យជា គុណនាម
មានន័យថា ដែលធ្លាក់ ឬយុលកន្ត្រាក ឬក៏រយាកចុះក្រោម។
ឧទាហរណ៍៖ មែកឈើយុលសាកត្រាក, សក់សាកប៉ត្រាក។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

---

សាកច្ឆា

---

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ( បា. < សហ “ជាមួយ” ឬ សម្មា “ដោយប្រពៃ, ត្រឹមត្រូវ” + កថា “ពាក្យ, សម្ដី” ) ការសន្ទនាគ្នា; ការជជែកពិគ្រោះគ្នារកខុសរកត្រូវ, រកសេចក្ដីពិត; ការប្រឹក្សាពិគ្រោះគ្នាពីធម៌អាថ៌ ។
ឧទាហរណ៍៖ ធ្វើសាកច្ឆា ( ម. ព. ធម្មសាកច្ឆា ផង ) ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

---

សាក

---

👉ថ្នាក់ពាក្យជា កិរិយាសព្ទ
មានន័យថា ចម្លងយកបែបឲ្យដូចភាពដើម ។
ឧទាហរណ៍៖ សាកយកក្បាច់ប្រាសាទបន្ទាយស្រី ។

                  ល្បងមើលឲ្យដឹង, ពិសោធមើល ។
ឧទាហរណ៍៖ សាកមើលឲ្យដឹងសិន, យករបស់នុះ មកសាកគ្នាមើល, ជាងសាកមាស ។

                  កាត់សំបកមែកឈើក្រឡឹងជុំវិញប្រវែងប្រហែល ១ ធ្នាប់ឬយ៉ាងវែងត្រឹម ២ ធ្នាប់ ( លៃតាមទំហំមែកឈើ ) ហើយយកស្រកីដូងខ្ចោបដីក្ដោបរុំព័ទ្ធជុំវិញ ចងរឹតចុងរបុំខាងក្រោមខាងលើឲ្យតឹងណែន, ចោះគូទបំពង់ស៊កកំណាត់សំពត់ដែលត្របាញ់ឲ្យមូល ដាក់ទឹកក្នុងបំពង់ចងបន្តោកពីលើ ឲ្យទឹកស្រក់មកលើរបុំដី ឲ្យដីសើមជានិច្ចកុំឲ្យស្ងួត, លុះដល់មែកឈើនោះដុះឫសចាក់ទម្លុះរបុំស្រកីដូងចេញមកក្រៅ ឃើញថាឫសនោះចាស់ល្មមកាត់បានហើយ អ្នកសាកត្រូវកាត់ផ្ដាច់យកមកកប់នៅដីសើម, ត្រូវបំប៉នឲ្យដីនោះសើមជានិច្ច គឺផ្សាំឲ្យមែកសាករស់លាស់ស្រួលហើយសឹមយកទៅដាំ; ធ្វើបែបនេះហៅថា សាក គឺសាកមែកឈើឲ្យដុះឫស ។ មួយបែបផ្សេងទៀត បង្កប់មែកឬដើមឈើពួកខ្លះមានដើមម្លិះជាដើម ដែលងាយដុសឫសឲ្យកប់ទៅក្នុងដី លុះឈើនោះដុះឫសហើយ ក៏កាត់យកមកផ្សាំឬដាំសម្រេចតែម្ដង, ធ្វើបែបនេះក៏ហៅ សាក ដែរ ( បារ. Marcotter )
ឧទាហរណ៍៖ សាកមែកល្មុត, សាកមែកសែដា, សាកដើមម្លិះលា … ( ម. ព. បំបៅ និង ផ្សាំ ទៀតផង ) ។

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ស. សរសេរ ទ្រាក អ. ថ. សាក ) រូប, រាង, រូបរាង នៃមនុស្សសត្វដែលស្លាប់ហើយ ( ម. ព. តាយសាក ផង ) ។ សាកខ្មោច រូបបុគ្គលស្លាប់ ។ សាកឆ្អឹង រាងឆ្អឹង ។ សាកសព រូបរាងសព ។ សាកអសុភ រូបអសុភ ( រូបមនុស្សសត្វដែលស្លាប់ស្អុយ )។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

---

សា

---

👉ថ្នាក់ពាក្យជា កិរិយាសព្ទ
មានន័យថា មូរឡើងវិញ ។
ឧទាហរណ៍៖ សាកន្ទេល ។

                  កើបឡើងវិញ ។
ឧទាហរណ៍៖ សាស្រូវ ។

                  ត្រឡប់វិញ
ឧទាហរណ៍៖ សាមកវិញ, ដើរសាចុះសាឡើង ។

                  រើឈឺឡើងវិញ ។
ឧទាហរណ៍៖ សាឈឺឡើងវិញ ។

                 និយាយថ្លែងពីទុក្ខឬថ្លែងពីទុក្ខទោសដែលកន្លងហួសទៅហើយ, មានដំណើរគួរឲ្យរង្កៀសចិត្ត, ដើម្បីឲ្យអ្នកស្ដាប់ដឹងច្បាស់; និយាយសើរើពីទុក្ខឬទោសរបស់ខ្លួន
ឧទាហរណ៍៖ និយាយសាទុក្ខ, សាទុក្ខសាទោស ( ម. ព. សារទុក្ខ ក្នុងពាក្យ សារ ន. ផង ) ។

                 និយាយជាថ្មីទៀតឬនិយាយសើរើថែមទៀត ។
ឧទាហរណ៍៖ សានិយាយម្ដងទៀត ។ រើធ្វើជាថ្មីទៀត : សាធ្វើជាថ្មី ។ ន. ដំណើរត្រឡប់ទៅមកឬចុះឡើង; ដង, គ្រា, ត្រឡប់; បក : ដើរមួយសា, មួយសាពីរសា ។ 

👉ថ្នាក់ពាក្យជា ឧទានសព្ទ
មានន័យថា ដំណើរត្រឡប់ទៅមកឬចុះឡើង; ដង, គ្រា, ត្រឡប់; បក។
ឧទាហរណ៍៖ ដើរមួយសា, មួយសាពីរសា។

                  ស្រូវឬដំណាំពួកខ្លះ ដែលដុះលូតលាស់តពីគល់ចាស់ឬពីជញ្ជ្រាំងស្រស់ ។

ឧទាហរណ៍៖ សាស្រូវ, សាឪឡឹក ។ ប្រើដូចជា គុ. ក៏បាន : ស្រូវសា, ឪឡឹកសា ។ ឈ្មោះជំងឺខ្យល់ពួកមួយ ចាប់សត្វចតុប្បាទមានគោក្របីជាដើម : ជំងឺសា, សាចាប់ ។ ឈ្មោះម្ហូបមួយប្រភេទ ជាគូគ្នានឹងភ្លា : សាត្រីក្អែក ។ ក្រពះមូត្រសត្វពួកខ្លះ មានសំពោច, ធ្លកជាដើម : សាសំពោច ។ បែកសា បែកក្រពះមូត្រ ។ ព. ប្រ. និយាយបែកសា ឬ បែកសាយាមោ និយាយបែកពីនេះហើយពីនោះទៀត ល្ហល្ហាចស្ទើររកទីចប់គ្មាន ( ម. ព. បែក ផង ) ។ ឈ្លោះបែកសា ឈ្លោះប្រកែកជជែកបូរបាច់ឮខ្លាំងៗដណ្ដើមយកផ្លូវត្រូវតែរៀងខ្លួន ។ បែកការខ្ចរខ្ចាយសាយសុស : ដំណើរនុ៎ះវាបែកសាខូចអស់ទៅហើយ!

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

---

សហ–

---

មានន័យថា ( មើលក្នុងពាក្យ សហ ) ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

---

សហ​ហាសនៈ

---

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ការ​សើច​សប្បាយ​ជាមួយ​គ្នា ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

---

សហ​សយ្យា ឬ –សេយ្យា

---

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ការ​ដេក​ជាមួយ ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

---

សហ​វាសី

---

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា អ្នក​ដែល​នៅ​ជា​មួយ, អ្នក​នៅ​ផ្ទះ​ឬ​ភូមិ​ជាមួយ (បើ​ស្ត្រី​ជា សហ​វាសិនី) ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

---

សហ​វាស

---

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ការ​នៅ​ជាមួយ, ការ​នៅ​ផ្ទះ ឬ ភូមិ​ជាមួយ ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

---

សហ​ភោជ

---

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ការ​បរិភោគ​ជា​មួយ​គ្នា ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

---

សហ​ភាព

---

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ភាព​ជា​មួយ​គ្នា​ ឬ​ត្រូវ​គ្នា, ការ​រួប​រួម​ ឬ​ប្រមូល​ផ្តុំ​ជា​មួយ​គ្នា ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

---

សហ​ពន្ធុ

---

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ព្រម​ទាំង​ផៅ​ពង្ស; ផៅ​ពង្ស​ជាមួយ​គ្នា ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

---

សហ​ពន្ធន៍ ឬ –ព័ន្ធន៍

---

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ការ​ចង​ភ្ជាប់​ជាមួយ​គ្នា ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

---

សហ​ប្រតិបត្តិការ

---

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ការ​បំពេញ​កិច្ចការ​រួម ការ​ពួត​ដៃ​គ្នា​យ៉ាង​ជិត​ស្និទ្ធ​ជួយ​ធ្វើ​កិច្ចការ​ណា​មួយ ។
ឧទាហរណ៍៖ ធ្វើ​សហ​ប្រតិបត្តិការ ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

---

សហ​បុត្ត ឬ –បុត្រ

---

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ព្រម​ទាំង​កូន, ជាមួយ​នឹង​កូន (ព. កា.)
ឧទាហរណ៍៖ បិតា​សហ​បុត្រ ចិត្ត​បរិសុទ្ធ​ទាំង​ពីរ​នាក់ កាន់​សីល​ប្រាំ​ជៀងជាក់ ឥត​រអាក់​រអួល​ឡើយ ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

---

សហ​បាលី​ប្រទេស ឬ –រដ្ឋ

---

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ប្រទេស​ ឬ​ដែន​ផ្សេង​ៗ​គ្នា ដែល​រួប​រួម​ការ​គ្រប់គ្រង​រាជការ​ជា​មួយ​គ្នា ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

---

សហ​បាលន៍ ឬ –បាលី

---

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ការ​រួម​រក្សា, ការ​គ្រប់គ្រង​រួម​គ្នា ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

---

សហ​បាន

---

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ការ​ផឹក​ជា​មួយ​គ្នា ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

---

សហ​ធម្មិក

---

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា អ្នក​ប្រព្រឹត្ត​ធម៌​ជាមួយ, អ្នក​ប្រព្រឹត្ត​ធម៌​ត្រូវ​គ្នា ។ ភិក្ខុ, ភិក្ខុនី, សិក្ខមានា, សាមណេរ, សាមណេរី ទាំង ៥ ពួក​នេះ ហៅ សហ​ធម្មិក ឬ សហ​ធម្មិកា, ប៉ុន្តែ​ក្នុង​សម័យ​ឥឡូវ​នៅ​មាន​តែ​ភិក្ខុ​និង​សាមណេរ (ព. ពុ.) ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

---

សហ​ធម្មចារី

---

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា អ្នក​ប្រព្រឹត្ត​ធម៌​ជាមួយ, អ្នក​កាន់​ច្បាប់​ត្រូវ​គ្នា (សហ​ចារី); បើ​ស្ត្រី​ជា សហ​ធម្មចារិនី ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

---

សហ​ធម៌

---

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ធម៌ ​ឬ​ច្បាប់​សម្រាប់​កាន់​ត្រូវ​គ្នា ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

---

សហ​ជីវិន ឬ សហ​ជីវី

---

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា អ្នក​ដែល​មាន​អាយុ​ស្រប​គ្នា, គូកន; ជន​អ្នក​ចូល​សមាគម​ជាមួយ​គ្នា (បើ​ស្ត្រី​ជា សហ​ជីវិនី) ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

---

សហ​ជាត

---

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា អ្នក​ដែល​កើត​ក្នុង​ថ្ងៃ​ខែ​ឆ្នាំ​ដំណាល​គ្នា (បើ​ស្ត្រី​ជា សហ​ជាតា) ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

---

សហ​ចារី

---

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា អ្នក​ប្រព្រឹត្ត​ធម៌​ឬ​ច្បាប់​ជាមួយ, អ្នក​មាន​ការ​ប្រព្រឹត្ត​ត្រូវ​គ្នា (បើ​ស្ត្រី​ជា សហ​ចារិនី) ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

---

សហ​ចរ

---

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា អ្នក​ដើរ​ជា​មួយ, អ្នក​ដែល​ជា​គ្នា​ក្នុង​ការ​ដើរ​ផ្លូវ (បើ​ស្ត្រី​ជា សហ​ចារិកា) ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

---

សហ​គ្រិន

---

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ម្ចាស់​សហ​គ្រាស, ជន​អ្នក​កាន់​កាប់​សហ​គ្រាស ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

---

សហ​គ្រាស គ្រឹះ

---

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ស្ថាន​ ឬ​អង្គការ​ជា​របស់​រាជការ​ឬ​របស់​ឯក​ជន សម្រាប់​ទទួល​ធ្វើ​ការ​ធំ​ៗ ដូច​ជា​ស្ថាបនា​ស្ពាន, ថ្នល់​ជាដើម ។
ឧទាហរណ៍៖ សហ​គ្រាស​ទទួល​ធ្វើ​ស្ពាន, ប្រគល់​មុខ​សំណង់​នោះ​ទៅ​ឲ្យ​សហ​គ្រាស ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

---

សហ​គាមី

---

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា អ្នក​ដែល​ទៅ​ជា​មួយ (បើ​ស្ត្រី​ជា សហ​គាមិនី) ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

---

សហ​គមន៍

---

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ការ​ទៅ​ជា​មួយ, ដំណើរ​ជា​មួយ​គ្នា ។ ប្រជុំ​ភូមិ​ឬ​តំបន់​អ្នក​ស្រុក​ប្រកប​មុខ​របរ​ចូល​គ្នា,…
ឧទាហរណ៍៖ បង្កើត​ឲ្យ​មាន​សហ​គមន៍ ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

---

សហ​គមនាគមន៍

---

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ការ​ទៅ​មក​ជា​មួយ ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

---

សហ​កីឡា

---

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ការ​លេង​ជា​មួយ​គ្នា, ការ​រួម​ល្បែង​ជា​មួយ ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

---

សហ​ការី

---

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា អ្នក​ធ្វើ​ការ​ជា​មួយ​គ្នា, អ្នក​ព្រួត​គ្នា​ជួយ​ធ្វើ​កិច្ច​ការ​ណា​មួយ; ភ្នាក់ងារ​ក្នុង​មុខ​តំណែង​រាជការ​ជាដើម ។
ឧទាហរណ៍៖ នាយ​ការិយាល័យ និង លេខាធិការ ជា​សហ​ការី​នៃ​នាយក​ក្រសួង; លោក​រដ្ឋ​មន្រ្តី​ព្រម​ទាំង​សហ​ការី​បាន​អញ្ជើញ​ទៅ​ជួប​ជុំ​ជា​អធិបតី ក្នុង​ពិធី​បុណ្យ​នោះ​ដែរ; ព្រះ​បាឡាត់​គណ, ព្រះ​វិន័យ​ធរ​គណ, ព្រះ​ធម្ម​ធរ​គណ, ព្រះ​សមុហ៍​គណ​និង​លេខាធិការ​គណ ជា​សហ​ការី​នៃ​ព្រះ​មេ​គណ, ព្រះ​មេ​គណ​គ្រប់​ខែត្រ អាច​មាន​ឋានានុក្រម​ទី​ព្រះ​គ្រូ​ជា​សហ​ការី​ផង​ដែរ​ក៏​បាន ។ (ឥត្ថី, សហ​ការិនី) ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

---

សហ​ករណ៍

---

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា មាន​អត្ថន័យ​ដូច​គ្នា​នឹង សហ​កម្ម ដែរ ប៉ុន្តែ​សព្វ​ថ្ងៃ​ប្រើ​សំដៅ​យក​ក្រុម​ហ៊ុន​ឬ​អង្គការ​ដែល​ប្រមូល​ផ្តុំ​ជន​អ្នក​បង្កើត​ផល​ផ្សេង​ៗ ឬ​អ្នក​ទទួល​ទិញ ដើម្បី​យក​កម្រៃ​មក​ចែក​គ្នា​តាម​សម​គួរ​ដល់​ប្រាក់​ដើម ដែល​បាន​ចូល​ហ៊ុន ឬ​តម្លៃ​ដែល​សមាជិក​ម្នាក់​ៗ​បាន​ទិញ (ពុំ​មែន​ជា​ជំនួញ​ទេ)
ឧទាហរណ៍៖ បង្កើត​សហ​ករណ៍, ទិញ​អីវ៉ាន់​នៅ​សហ​ករណ៍ ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

---

សហ័ស

---

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ( សំ. សហស‌៑ ) កម្លាំង; ពលស័ក្ដិ; អំណាច, សេចក្ដីអង់អាច; សេចក្ដីក្លាហាន ។ គុ. ឬ កិ. វិ. ខ្លាំង, ដែលអង់អាច, មានអំណាច; ដែលក្លាហាន, ក្លាខ្លាំង : ចិត្តសហ័ស ចិត្តក្លាហាន, ចិត្តមុត ។ត្រូវរបួសសហ័ស ត្រូវរបួសខ្លាំង ។ អំពើសហ័ស អំពើក្លាខ្លាំង, អំពើអាក្រក់ក្រៃពេក ។ ល ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

---

សហោទរ

---

មានន័យថា ( ម. ព. សហ ) ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

---

សហេតុនិយម

---

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ប្រព័ន្ធទស្សនវិជ្ជា ពោលពីសហេតុធម៌។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

---

សហេតុធម៌

---

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា លក្ខណៈនៃហេតុ ដែលជាប់ទាក់ទៅនឹងផល ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

---

សហិចសហារ

---

👉ថ្នាក់ពាក្យជា គុណនាម
មានន័យថា ( សំ. សហិត្រ “សេចក្ដីខំប្រឹង, ព្យាយាម”; សហាថ៌ < សហ + អាថ៌ “ដែលមានសេចក្ដីត្រូវការជាមួយ” ) ដែលសង្វាត, វាតអាទ្យ, ដែលស្រវាស្រទេញ; ដែលរវះរវាមកាម
ឧទាហរណ៍៖ មនុស្សសហិចសហារ, ចិត្តសហិចសហារ ( និយាយថា ស្វាហិចស្វាហារ ក៏មាន ) ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

---

សហា–

---

មានន័យថា ( មើលក្នុងពាក្យ សហ )។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

---

សហាវ

---

👉ថ្នាក់ពាក្យជា គុណនាម
មានន័យថា ដែល​រហ័ស, រួស​រាន់, ដោយ​ប្រញាប់, ដែល​ច្រណែន, ឫស្សា, ព្រហើន, កោង​កាច, រហ័ស​ខឹង, ដែល​ច្រណែន។

👉ថ្នាក់ពាក្យជា កិរិយាវិសេសន៍
មានន័យថា ដែល​រហ័ស, រួស​រាន់, ដោយ​ប្រញាប់, ដែល​ច្រណែន, ឫស្សា, ព្រហើន, កោង​កាច, រហ័ស​ខឹង, ដែល​ច្រណែន។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

---

សហារ

---

👉ថ្នាក់ពាក្យជា គុណនាម
មានន័យថា ( សំ. សហឞ៌ “ច្រណែន, ឫស្យា”; សំ. បា. សហសា “រហ័ស, រួសរាន់, ដោយប្រញាប់” ) កាច, សហាវ; ព្រហើន; រហ័សខឹង, ហៃខឹង; ដែលច្រណែន, ឫស្យា
ឧទាហរណ៍៖ ខ្ញុំលាត្រង់ចិត្តសហារ សហាវអស្ចារ្យ បន្ទន់ក្របាន ( កាព្យបណ្ឌិត ជ័យ ក្នុងសិលាចារឹកបុរាណ )។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

---

សហាយិកា

---

មានន័យថា ( ម. ព. សហាយ )។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

---

សហាយ

---

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ( សំ. បា. ) សម្លាញ់, មិត្តសម្លាញ់; អ្នកដែលទៅឬមកជាមួយ, អ្នកជូន, អ្នកកំដរ, គ្នា, អ្នកដែលជាគ្នា ( បើស្រ្តីជា សហាយិកា ) ។ ខ្មែរប្រើពាក្យនេះសំដៅសេចក្ដីផ្សេងថា ” បុរសស្ត្រីដែលដើរហើរឬដែលខូចកាចនឹងគ្នា “

ឧទាហរណ៍៖ មានសហាយ មានស្រីឬមានប្រុសជាអ្នកប្រព្រឹត្តស្មន់អន្ធករនឹងគ្នា ។

                  សហាយកំណាន់ សហាយដែលជាកំណាន់ចិត្ត ។ សហាយស្មន់ សហាយដែលខូចកាចនឹងគ្នាដល់បែកការត្រូវបង់ប្រាក់ពិន័យមុខស្មន់ ។ ប្រើជា កិ. ក៏បាន : សហាយនឹងគ្នា ដើរហើរនឹងគ្នា, ខូចកាចនឹងគ្នា ។ ល ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

---

សហស្ស–

---

មានន័យថា ( មើលក្នុងពាក្យ សហស្ស )។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

---

សហស្ស​រង្សី

---

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា អ្នក​មាន​រស្មី​ច្រើន (ព្រះ​អាទិត្យ) ។ល។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

---

សហស្ស​បទី​ជាតិ

---

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ជាតិ​សត្វ​មាន​ជើង​ច្រើន, សត្វ​ពួក​ម្រើម​ព្រះ (ហៅ សហស្ស​បទី​សត្ត ឬ –សត្វ ក៏​បាន) ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

---

សហស្ស​ន័យន៍, –នេត្ត ឬ–នេត្រ

---

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា អ្នក​ដឹង​ការណ៍​ច្រើន (ព. ប្រ.) គឺ​អ្នក​ដែល​អាច​ពិចារណា​ឃើញ​ការណ៍​កំបាំង​យ៉ាង​ច្រើន​បាន​ភ្លាម​ៗ (ព្រះ​ឥន្រ្ទ); ហៅ សហ​ស្រាក្ស ក៏​បាន (សំ.; បា. សហស្សក្ខ) ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

---

សហស្ស​គុណ

---

👉ថ្នាក់ពាក្យជា គុណនាម
មានន័យថា ដែល​មាន​គុណ​ភាព​ច្រើន ។
ឧទាហរណ៍៖ ថ្នាំ​សហស្ស​គុណ ថ្នាំ (តែ​មួយ​មុខ) ដែល​ប្រើ​រម្ងាប់​រោគ​បាន​ច្រើន​ប្រភេទ (សម្មតិ​វោហារ) ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

---

សហស្សបទី

---

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ពពួកសត្វមានជើងច្រើន ដូចជាក្អែប និងម្រើមព្រះ ជាដើម ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

---

សហស្ស

---

👉ថ្នាក់ពាក្យជា បកតិសំខ្យា
មានន័យថា ( បា.; សំ. សហស្រ ) ចំនួនពាន់, ពាន់ ( ១.០០០ )។ គុ. ច្រើន, អនេក ( ហៅ អនេកត្ថសំខ្យា ) ។ សហស្សគុណ ដែលមានគុណភាពច្រើន ។
ឧទាហរណ៍៖ ថ្នាំសហស្សគុណ ថ្នាំ ( តែមួយមុខ ) ដែលប្រើរម្ងាប់រោគបានច្រើនប្រភេទ ( សម្មតិវោហារ ) ។

                  ឈ្មោះឈើមួយប្រភេទ ពួកល្ហុងខ្វង, ស្លឹកឆែករាក់ៗសម្បុរស្វាយ, ដើមទាបៗជាងល្ហុងខ្វង ( សម្មតិវោហារ ) ។ សហស្សន័យន៍, –នេត្ត ឬ –នេត្រ អ្នកដឹងការណ៍ច្រើន ( ព. ប្រ. ) គឺអ្នកដែលអាចពិចារណាឃើញការណ៍កំបាំងយ៉ាងច្រើនបានភ្លាមៗ ( ព្រះឥន្រ្ទ ); ហៅ សហស្រាក្ស ក៏បាន ( សំ.; បា. សហស្សក្ខ ) ។ សហស្សបទី ( –ប៉ៈ– ) សត្វមានជើងច្រើន ម្រើមព្រះ ។ សហស្សបទីជាតិ ជាតិសត្វមានជើងច្រើន, សត្វពួកម្រើមព្រះ (ហៅ សហស្សបទីសត្ត ឬ –សត្វ ក៏បាន ) ។ សហស្សរង្សី អ្នកមានរស្មីច្រើន ( ព្រះអាទិត្យ ) ។ ល ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

---

សហសេវិក

---

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា អ្នកបំពេញមុខការ ឬបេសកកម្មផងគ្នា ដូចយ៉ាង ចៅហ្វាយខេត្ត ចៅហ្វាយស្រុក ជាដើម ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

---

សហសា

---

👉ថ្នាក់ពាក្យជា កិរិយាវិសេសន៍
មានន័យថា (សំ. បា.) ដោយរហ័ស, យ៉ាងឆាប់, ភ្លាម, ភ្លែត, ផ្លោត; ទាន់ចិត្ត; ទាន់ហន់ ( ព. កា. ) ។
ឧទាហរណ៍៖ មុនធ្វើត្រូវគិត រិះរេពិនិត្យ កុំសហសា ភ្លាមភ្លែតហួសពេក ច្រើនតែពុំជា បើមានគ្នីគ្នា ត្រូវប្រឹក្សាសិន ។

👉ថ្នាក់ពាក្យជា និបាតសព្ទ
មានន័យថា (សំ. បា.) ដោយរហ័ស, យ៉ាងឆាប់, ភ្លាម, ភ្លែត, ផ្លោត; ទាន់ចិត្ត; ទាន់ហន់ ( ព. កា. ) ។
ឧទាហរណ៍៖ មុនធ្វើត្រូវគិត រិះរេពិនិត្យ កុំសហសា ភ្លាមភ្លែតហួសពេក ច្រើនតែពុំជា បើមានគ្នីគ្នា ត្រូវប្រឹក្សាសិន ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

---

សហសម្ពន្ធី

---

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ដែលប្រាប់ថា មានបច្ច័យជាប់ទាក់ទងគ្នាទៅវិញទៅមក ដូចជាស្តេច និងរាស្រ្ត ជាដើម ។

👉ថ្នាក់ពាក្យជា គុណនាម
មានន័យថា ដែលប្រាប់ថា មានបច្ច័យជាប់ទាក់ទងគ្នាទៅវិញទៅមក ដូចជាស្តេច និងរាស្រ្ត ជាដើម ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

---

សហសម្ពន្ធ

---

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ការជាប់ទាក់ទងរវាងពាក្យពីរម៉ាត់ ដូចជាប្តី និងប្រពន្ធ, ឪពុក និងកូន ឪ និងម៉ែ ជាដើម។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

---

សហវិជិតរាជ្យ

---

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា សិទ្ធជាអធិបតេយ្យ ដែលមហាអំណាចពីរ មានទៅលើរដ្ឋតែមួយ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

---

សហវត្តភាព

---

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ដំណើរប្រចួន គឺស្រាប់តែកើតមានដំណាលគ្នាព្រមតែម្តង សហវត្តភាពនៃបាតភូត។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

---

សហវត្ត

---

👉ថ្នាក់ពាក្យជា គុណនាម
មានន័យថា ដែលមានមកជាក្រោយ ដែលជាប់អាមណាមមក, ដរធរមក។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

---

សហរដ្ឋអាមេរិក

---

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា រដ្ឋនៅទ្វីបអាមេរិកខាងជើង មានដែនដែលរួមបញ្ចូលមកចំនួន ៤៩ និងដែនដីដទៃក្រៅខ្លះទៀត។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

---

សហរដ្ឋ

---

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ការផ្តុំរដ្ឋដែលទីដទៃគ្នា មកធ្វើជារដ្ឋតែមួយវិញ (ម.ព សមាគតរដ្ឋ)។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

---

សហភោជនដ្ឋាន

---

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា កន្លែងបរិភោគអាហារជុំគ្នា នៃសេនានី ឬអនុសេនី នៅក្នុងកងទ័ព ពួកសេនានីដែលបរិភោគអាហារជុំគ្នា។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

---

សហភាពសូវៀត

---

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា រដ្ឋដែលប្រមូលដែនជា ច្រើនក្រោយពេលកម្ចាត់ព្រះចៅត្សារ ហើយបង្កើតជារដ្ឋមួយក្នុងឆ្នាំ១៩២២ ដោយប្រកាន់របបគ្រប់គ្រងជាសង្គមនិយម ដើម្បីឆ្ពោះទៅកាន់ទីដៅតាមលំអានលោក ម៉ាក្ស និងឡេនីន ទៅរកលទ្ធិរួមសម្បាច់។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

---

សហភាពសហជីព ឬសម្ព័ន្ធសហព័ន្ធសហជីព

---

👉ថ្នាក់ពាក្យជា ចំណូលមិនមែនសារពើពន្ធ
មានន័យថា អង្គការវិជ្ជាជីវៈរបស់កម្មករនិយោជិត ដែលបង្កើតឡើងដោយការរួបរួមគ្នា និងដោយស្ម័គ្រចិត្តពីសំណាក់សហព័ន្ធសហជីព។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

---

សហភាពបារាំង

---

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ជាឈ្មោះពិសិដ្ឋឡើងដោយរដ្ឋធម្មនុញ្ញបារាំងក្នុងឆ្នាំ ១៩៤៦ ដល់សារព័ននៃរដ្ឋដែលមានប្រទេសបារាំង ខេត្តទាំងឡាយនៅអាហ្វ្រិក និងសមាគត រដ្ឋឥណ្ឌូចិនជាសមាជិក។ សហភាពនេះ បើតាមគំនិតរបស់អ្នកបង្កើតថា ចង់ឱ្យគេឃើញថា បារាំង បោះបង់លទ្ធិអាណានិគម ហើយបើកឱ្យសមាជិករាល់គ្នាមានសមភាពទាំងខាងសិទ្ធិ ទាំងខាងករណីយ កិច្ច ឥតមានរើសដល់ពូជអម្បូរ និងលទ្ធិសាសនាឡើយ។ តែដោយបារាំងនៅតែចង់តាំងខ្លួនធ្វើជាប្រធានម្នាក់ឯង ហាក់ដូចជាខ្លាដែលដណ្តើមអំពាពីសត្វដទៃយកមក ហើយលើកខ្លួនជាមេចំណែកយ៉ាងនេះ ទើបមានពាក្យនិន្ទាយ៉ាខ្លាំង ក្រោយដែលប្រទេសជាសមាជិកបានប្រកាសខ្លួនជាឯករាជ្យ ទាល់តែអស់ជីពជន្មរហូតដល់ឥឡូវនេះ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

---

សហភាពគយ ឬសេដ្ឋកិច្ច

---

👉ថ្នាក់ពាក្យជា មូលដ្ឋាន, គយ
មានន័យថា សហភាពដែលបង្កើតឡើង និងមានសមាសភាពជាសមាជិកដែលមានសមត្ថកិច្ចអនុម័តច្បាប់របស់ខ្លួន ដែលបានចងសមាជិកភាពទាំងនេះនៅក្នុងអនុសញ្ញានេះ និងមានសមត្ថកិច្ចសម្រេចដោយអនុលោមទៅតាមនីតិវិធីផ្ទៃក្នុង ដើម្បីចុះហត្ថលេខាឱ្យសច្ចាប័ន ឬអនុម័តយល់ព្រមលើអនុសញ្ញានេះ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

---

សហភាពគយ

---

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា សហភាពខាងគយ គឺប្រទេសទាំងឡាយស្រុះចិត្តមូលមតិគ្នាក្នុងផ្លូវ ជំនួញខាងក្នុងនឹងខាងក្រៅស្រុក ដោយមិនប្រើការហូតពន្ធយ៉ាងធ្ងន់ទុកជារបាំង ដើម្បីការពារផលិតផលក្នុងស្រុកនីមួយៗ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

---

សហភាព

---

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ការប្រមូលផ្តុំបញ្ចូលវត្ថុផ្សេងៗ គ្នាឱ្យរលាយទៅជាសាច់មួយ សាមគ្គី។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

---

សហភគនី

---

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ដូនជី ដែលនៅក្នុងអាវាសជាមួយគ្នា ឬដែលប្រកាន់វត្តប្រតិបត្តិដូចគ្នា។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

---

សហព័ន្ធសហជីព

---

👉ថ្នាក់ពាក្យជា ចំណូលមិនមែនសារពើពន្ធ
មានន័យថា អង្គការវិជ្ជាជីវៈ ដែលត្រូវបានបង្កើតឡើងដោយការរួបរួមគ្នា និងដោយស្ម័គ្រចិត្តពីសំណាក់សហជីពមូលដ្ឋាន ដែលមានវិជ្ជាជីវៈដូចគ្នា ឬប្រហាក់ប្រហែលគ្នា ដែលមានសកម្មភាពសេដ្ឋកិច្ចដូចគ្នា ឬប្រហាក់ប្រហែលគ្នា។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

---

សហព័ន្ធនិយោជក

---

👉ថ្នាក់ពាក្យជា ចំណូលមិនមែនសារពើពន្
មានន័យថា អង្គការវិជ្ជាជីវៈដែលបង្កើតឡើងដោយការរួបរួមគ្នា និងដោយការស្ម័គ្រចិត្តពីសំណាក់សមាគមនិយោជក។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

---

សហព័ន្ធ

---

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ការប្រមូលផ្តុំដែនច្រើនមកបញ្ចូលគ្នាធ្វើជារដ្ឋតែមួយ (ម.ព. សហគមន៍ សហនិកាយ និង សមាគតរដ្ឋ) ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

---

សហព័ទ្ធ

---

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ដែលរួមគ្នាយ៉ាងជិតស្និទ្ធ កៀកកើយ ប្តីរវាងប្រពន្ធ។

👉ថ្នាក់ពាក្យជា គុណនាម
មានន័យថា ដែលរួមគ្នាយ៉ាងជិតស្និទ្ធ កៀកកើយ ប្តីរវាងប្រពន្ធ។

👉ថ្នាក់ពាក្យជា មូលដ្ឋាន, ទ្រព្យសម្បត្តិរដ្ឋ, របបសន្តិសុខសង្គម
មានន័យថា វាក្យសព្ទនេះមាននិយមន័យច្រើន ដូចខាងក្រោម៖ ១. ប្ដី ឬប្រពន្ធ ឬទាំងប្ដី ទាំងប្រពន្ធ។ ២. ប្រពន្ធ ឬប្តី ដែលនៅមានចំណងអាពាហ៍ពិពាហ៍ស្របច្បាប់។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

---

សហពលរដ្ឋ

---

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ជន ឬពលរដ្ឋដែលមានជនជាតិភូមិ គឺស្រុកកំណើតជាមួយគ្នា។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

---