Author: videoslearning.com

សាធុ​កម្ម

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា អំពើ​ល្អ, បុណ្យ, កុសល ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សាធុ

👉ថ្នាក់ពាក្យជា គុណនាម
មានន័យថា ( សំ. បា. ) ល្អ; ប្រពៃ; ត្រូវ, ត្រឹមត្រូវ; ស្រួល, ស្រួលបួល; ដែលឲ្យសម្រេចផលឬសម្រេចប្រយោជន៍; ដែលពិត, មែន,..។ ន. សប្បុរស, មនុស្សចិត្តល្អ, មនុស្សចិត្តបុណ្យ, អ្នកប្រាជ្ញ។

👉ថ្នាក់ពាក្យជា និបាតសព្ទ
មានន័យថា សព្ទប្រាប់សេចក្ដីថា “” ល្អ!; ល្អហើយ!; ស្រួលហើយ!; ត្រូវហើយ!; មែន!; មែនហើយ!; អរហើយ!; …”” ជាពាក្យសម្រាប់ប្រើក្នុងការទទួលអនុមោទនា, ទទួលអំណរ, ទទួលព្រមផងជាដើម : បើអស់លោក-អ្នកយល់ព្រម សូមឲ្យសទ្ទសញ្ញាថា សាធុ បីដងឲ្យព្រមៗគ្នាមក! ។ ល ។ សាធុកម្ម អំពើល្អ, បុណ្យ, កុសល ។ សាធុការ ការបញ្ចេញវាចាថា សាធុ! : ឲ្យសាធុការ ឬ ឲ្យសព្ទសាធុការ ។ឈ្មោះដំណើរភ្លេងពិណពាទ្យមួយបទ : ភ្លេងសាធុការ ។សាធុការពរ សាធុការនិងពរ ឬពាក្យពរដែលលាយដោយសម្ដីថា សាធុ! ផង : ឲ្យសាធុការពរ, ទទួលសាធុការពរ ។ សាធុការសព្ទ សូរសព្ទសាធុការ ។ សាធុការី អ្នកបញ្ចេញវាចាថា សាធុ! ឬអ្នកដែលច្រើនប្រើសម្ដីថា សាធុ ! ( បើស្ត្រីជា សាធុការិនី ) ។ សាធុកីឡា ឬ –ក្រីឌា ការលេងសាធុ, ល្បែងសាធុ ការរីករាយសប្បាយដោយបញ្ចេញវាចាថា សាធុ! គឺការបញ្ចេញវាចាថា សាធុ! ព្រមៗគ្នាឮខ្លាំងៗរឿយៗ ក្នុងវេលាកំពុងដើរហែព្រះពុទ្ធរូប ឬដើរប្រទក្សិណឧបោសថាគារជាដើម ដែលមានមនុស្សម្នាក់ស្រែកថា អនុមោទនាលោកអឺយ! (អ្ហឺយ) –អ្នកទាំងអស់ទទួលព្រមគ្នាថា សាធុ! ឬទទួលបីដងថា សាធុ! សាធុ! សាធុ! ព្រមៗគ្នាឮខ្លាំងៗ ។ សាធុក្រឹត ( សំ. សាធុក្ឫត ) ដែលបានធ្វើឬផ្ទៀងផ្ទាត់ត្រឹមត្រូវហើយ : ការសាធុក្រឹត, សៀវភៅសាធុក្រឹត ។ សាធុក្រឹត្យ ( សំ. សាធុក្ឫត្យ ) ក្រឹត្យត្រឹមត្រូវ ។ សាធុគត (–គត់) ដែលឋិតនៅក្នុងអំពើល្អ; អ្នកត្រឹមត្រូវ ( បើស្រ្តីជា សាធុគតា ) ។ សាធុជន ជនអ្នកត្រឹមត្រូវ, មនុស្សអ្នកកាន់អំពើល្អ ។ សាធុជាត ល្អ; ដែលត្រឹមត្រូវ, ដែលសម្រេចត្រឹមត្រូវហើយ ។ សាធុបថ ឬ សាធុបទវី (–បត់ ឬ –បៈទៈវី) ផ្លូវនៃអំពើល្អ, ផ្លូវត្រឹមត្រូវ ។ សាធុផល ផលល្អ ។សាធុពាហនៈ ឬ –វាហនៈ ពាហនៈដែលបង្ហាត់បានបទហើយ ។ សាធុព្រឹត្តិ (–ព្រឹត; សំ. សាធុវ្ឫត្តិ ) ការប្រព្រឹត្តត្រឹមត្រូវ, មារយាទល្អ ។ សាធុភាព ភាពល្អ; ដំណើរមានចិត្តល្អ ។ សាធុរូប ដែលមានសភាពល្អ; ដែលច្បាស់លាស់; សភាពត្រឹមត្រូវ ។ សាធុវាចា ឬ –វាទ សម្ដីពីរោះ, សម្ដីត្រឹមត្រូវ; សាធុការ ។ សាធុវាទី ( បើស្ត្រីជា សាធុវាទិនី ) អ្នកពោលពាក្យពីរោះ, ត្រឹមត្រូវ; សាធុការី ឬ សាធុការិនី ។ សាធុសព្ទ សូរសព្ទថា សាធុ ! សូរស្រែកឲ្យពរ ។ សាធុសមាចារ ( –សៈម៉ាចា ) ឬ សាធ្វាចារ ( សំ. បា. < សាធុ + អាចារ “”មារយាទ”” ) មារយាទល្អ; ដែលមានមារយាទល្អ; អ្នកមានមារយាទត្រឹមត្រូវ ។ សាធុសម្មត (–ស័ម-ម៉ត )ឬ សាធុសន្មត (–សន់-ន៉ៈម៉ត់ ) ដែលមានសេចក្ដីយល់ព្រមអំពីសប្បុរស ឬអំពីអ្នកប្រាជ្ញ, ដែលអ្នកកាន់ត្រឹមត្រូវយល់ព្រមផងហើយ : សេចក្ដីនេះជាសាធុសម្មត។ល។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សាធារណ–

មានន័យថា ( មើលក្នុងពាក្យ សាធារណៈ ឬ សាធារណ៍ )។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សាធារណ–

មានន័យថា ( មើលក្នុងពាក្យ សាធារណៈ ឬ សាធារណ៍ )។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សាធារណ​សុខ

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា សេចក្ដី​សុខ​របស់​ប្រជាជន​ទួទៅ ។ល។ សាធារណ៍

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សាធារណ​រដ្ឋ

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា រដ្ឋ​ដែល​បណ្តា​រាស្រ្ត​ជ្រើស​រើស​តំណាង​របស់​ខ្លួន ហើយ​ចាត់​តាំង​ឲ្យ​កាន់​កាប់​ការ​ផែន​ដី ដូច​ជា​ប្រទេស​បារាំងសែស​ជាដើម
ឧទាហរណ៍៖ សាធារណ​រដ្ឋ​បារាំងសែស ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សាធារណ​ប្រយោជន៍

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ប្រយោជន៍​សម្រាប់​សាធារណ​ជន ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សាធារណ​នាម

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា (ព. វ.) នាម​នាម​ដែល​នៅ​ទួទៅ​ទៀត​បាន (សាមញ្ញ​នាម) ។ ព. ផ្ទ. អសាធារណ​នាម ឬ វិសាមញ្ញ​នាម ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សាធារណ​ទ្រព្យ

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ទ្រព្យ​សាមញ្ញ, របស់​រាយ ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សាធារណ​ទាន

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ទាន​ដែល​ឲ្យ​ដល់​ជន​ទួទៅ​មិន​រើស​មុខ (ព. ផ្ទ. អសាធារណ​ទាន ឬ បុគ្គលិក​ទាន) ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សាធារណ​ជន

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ប្រជាជន​ទូទៅ, ជន​ទាំងពួង ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សាធារណ៍

👉ថ្នាក់ពាក្យជា គុណនាម
មានន័យថា (ម. ព. សាធារណៈ)។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សាធារណៈ

👉ថ្នាក់ពាក្យជា គុណនាម
មានន័យថា (សំ. បា. សាធារណ ) ដែលទួទៅ; ដែលទុកជាកណ្ដាល, ដែលប្រើបានទាំងអស់គ្នា, ដែលមិនចំពោះមួយៗ; សាមញ្ញ, ដែលរាប់រយរាប់ពាន់ : ការសាធារណៈ ការដែលត្រូវធ្វើទាំងអស់គ្នា ។ បង្គន់សាធារណៈ បង្គន់សម្រាប់សាធារណជន ។ ផ្លូវសាធារណៈ ផ្លូវសម្រាប់ប្រជាជនទួទៅ ។ របស់សាធារណៈ របស់ដែលត្រូវប្រើបានទាំងអស់គ្នា ឬរបស់សាមញ្ញ, របស់រយ ។ ស្រីសាធារណ៍ ស្រីពេស្យា ( តាមទម្លាប់, ពុំដែលប្រើជា ស្រីសាធារណៈ ទេ, ធ្លាប់ប្រើតែ សាធារណ៍ ដូច្នេះឯង ) ។ ព.ផ្ទ. អសាធារណៈ ឬ –ធារណ៍ ។ បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ សរសេរជា សាធារណ (–រៈណៈ), ដូចជា សាធារណការ ការជាសាធារណៈ, ការដែលត្រូវតែធ្វើទួទៅ មិនចេះអស់មិនចេះហើយ ។ ហៅដោយសន្មតិ សំដៅការលើកថ្នល់, សង់ស្ពាន, សង់ផ្ទះជាដើម របស់រាជការ : ក្រសួងសាធារណការ ក្រសួងមេការសម្រាប់រាជការ ។ សាធារណជន ប្រជាជនទួទៅ, ជនទាំងពួង ។ សាធារណដ្ឋាន ឬ –ស្ថាន ទីដែលទៅមកឬប្រើប្រាស់បានទាំងអស់គ្នា ។ សាធារណទាន ទានដែលឲ្យដល់ជនទួទៅមិនរើសមុខ( ព. ផ្ទ. អសាធារណទាន ឬ បុគ្គលិកទាន ) ។ សាធារណទ្រព្យ ទ្រព្យសាមញ្ញ, របស់រយ ។ សាធារណនាម ( ព. វ. ) នាមនាមដែលនៅទួទៅទៀតបាន ( សាមញ្ញនាម ) ។ ព. ផ្ទ. អសាធារណនាម ឬ វិសាមញ្ញនាម ។ សាធារណប្រយោជន៍ ប្រយោជន៍សម្រាប់សាធារណជន ។ សាធារណរដ្ឋ រដ្ឋដែលបណ្ដារាស្រ្ដជ្រើសរើសតំណាងរបស់ខ្លួន ហើយចាត់តាំងឲ្យកាន់កាប់ការផែនដី ដូចជាប្រទេសបារាំងសែសជាដើម : សាធារណរដ្ឋបារាំងសែស ។ សាធារណសុខ សេចក្ដីសុខរបស់ប្រជាជនទួទៅ ។ ល។
សាធារណ៍ ដែលទូទៅ ដែលសម្រាប់ប្រើទាំងអស់គ្នា ដូចជាផ្លូវ ឬស្ពានដែលអ្នកផងអាចប្រើបានទាំងអស់គ្នាដូច្នោះឯង ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សាធារណសេរី

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា សេរីភាពដែលច្បាប់អនុញ្ញាត ហើយឃុំគ្រងដល់ប្រជាពលរដ្ឋឥតរើសមុខ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សាធារណរដ្ឋបារាំង

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ប្រទេសបារាំងដែលមានប្រធានាធិបតីជាប្រមុខរដ្ឋជំនួសមហាក្សត្រ (ម.ព សាធារណរដ្ឋ) ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សាធារណរដ្ឋ

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា រដ្ឋដែលប្រជារាស្រ្តបាត់អ្នកតំណាងខ្លួនជ្រើសរើសតាំង ឱ្យទៅកាន់ការផែនដី។ តាមប្រវត្តិសាស្រ្តបារាំងឱ្យដឹងថា បន្ទាប់ពីមហាបដិវត្តន៍ក្នុងគ.ស ១៧៨៩ និងការភៀសព្រះអង្គនៃព្រះចៅល្វីទី ដប់ប្រាំមួយទៅកាន់បរទេស តែត្រូវរដ្ឋាភិបាលបណ្តោះអាសន្នស្ទាក់ឃាត់បានវិញនោះ មានចេញច្បាប់លុបចោលនូវពាក្យថា រាជាណាចក្រ ទៅជាសាធារណរដ្ឋរហូតដល់មកឆ្នាំ១៧៩៩ ទើប មានរាជាណាចក្រម្តងទៀត។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សាធារណភាព

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ការដាក់សំញែង ឬផ្សាយឱ្យមហាជនដឹងជ្រួតជ្រាបលក្ខណៈអ្វីៗ ដែលជាសម្បត្តិសាធារណៈ ឬដែលដាក់ឱ្យប្រើប្រាស់ទាំងអស់គ្នា។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សាធារណបុគ្គល

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ជនជាអ្នកបំពេញមុខងារក្នុងរាជការរបស់រដ្ឋ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សាធារណដ្ឋាន ឬ–ស្ថាន

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ទី​ដែល​ទៅ​មក ​ឬ​ប្រើ​ប្រាស់​បាន​ទាំងអស់​គ្នា ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សាធារណជន

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ប្រជារាស្រ្តទូទៅឥតរើសមុខ ចំនួនមនុស្សដែលប្រជុំគ្នាស្តាប់ ឬមើលទស្សនីយ​ភាព។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សាធារណការ

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ការងារដែលពលរដ្ឋត្រូវធ្វើទាំងអស់គ្នា ជាប្រយោជន៍ ប្រទេសជាតិ ជាឈ្មោះក្រសួងមួយ មានភារៈខាងកិច្ចការចាត់ចែងសាងសង់ និងថែទាំឱ្យបានឋិតថេរនូវសម្បត្តិទ្រព្យរាជការ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សាធនៈ

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ( សំ. បា. សាធន ( ព. វ. ) “ការសម្រេច; គ្រឿងផ្គត់ផ្គង់ប្រមូលឲ្យកើតបានជានាមសព្ទនីមួយ” )ពាក្យដែលសម្រេចមកអំពី កិរិយាសព្ទ ឬ អំពី គុណសព្ទ ដោយមានវិគ្រោះជាទីតាំង ចេញមកជា នាមនាម, ខាងបាលី ដូចជា ទ្វីហាទីហិ- ជនេហិ- សហកម្មំ- កាតុំ- សីលមស្សាតិ > សហការី “ជនអ្នកមានកិរិយាធ្វើនូវកិច្ចការជាមួយនឹងជនទាំងឡាយ តាំងពីពីរនាក់ឡើងទៅជាប្រក្រតី ហៅថា សហការី””, បើស្ត្រីហៅថា សហការិណី ឬ សហការិនី, ប្រែសម្រួលសេចក្ដីថា “អ្នកធ្វើការជាមួយគ្នា”; ទានំ-ទេតីតិ > ទាយក “អ្នកឲ្យទាន អ្នកឲ្យនូវអំណោយ”, បើស្រ្តីជា ទាយិកា ។ សហការី ឬ សហការិណី; ទាយក ឬ ទាយិកា នេះជា ជាសាធនៈ ឬជា កិតនាម ព្រោះមានវិគ្រោះជាទីតាំង ប្រមូលបង្កើតបានជា នាមនាម ខាងភាសាបាលី ។ ឯខាងភាសាខ្មែរ ក៏មានពាក្យជា សាធនៈ នេះច្រើនណាស់, ពោលដោយសង្ខេប, កិរិយាសព្ទ ដែលចេញមកជា នាមនាម ដូចជា កំណាត់ < អ្វីដែលគេកាត់ ( កាត់ > កំណាត់ ); បំណង < គំនិតដែលគេនឹកប៉ង ( ប៉ង > បំណង ); ចង់ > ចំណង់; ចេះ > ចំណេះ; អរ > អំណរ ។ ល ។ គុណនាម ចេញមកជា នាមនាម ដូចជា ខ្ពស់ > កម្ពស់; តូច > តំណូច; ធំ > ទំហំ; ទាប > ទំនាប ។ ល ។ នាមនាម មានប៉ុណ្ណោះជាដើមនេះហៅថា សាធនៈ ឬ ហៅថា កិតនាម ក៏បាន ។ ត្រូវប្រើថា ខ្ញុំមានបំណង, ខ្ញុំមានអំណរ….កុំប្រើថា ខ្ញុំមានសេចក្ដីបំណង, ខ្ញុំមានសេចក្ដីអំណរ ដូច្នេះឡើយ ព្រោះ បំណង, អំណរ ជា សាធន ឬជា កិតនាម ស្រេចទៅហើយ ។ ល។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សាធនៈ

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ( សំ. បា. សាធន ( ព. វ. ) “ការសម្រេច; គ្រឿងផ្គត់ផ្គង់ប្រមូលឲ្យកើតបានជានាមសព្ទនីមួយ” )ពាក្យដែលសម្រេចមកអំពី កិរិយាសព្ទ ឬ អំពី គុណសព្ទ ដោយមានវិគ្រោះជាទីតាំង ចេញមកជា នាមនាម, ខាងបាលី ដូចជា ទ្វីហាទីហិ- ជនេហិ- សហកម្មំ- កាតុំ- សីលមស្សាតិ > សហការី “ជនអ្នកមានកិរិយាធ្វើនូវកិច្ចការជាមួយនឹងជនទាំងឡាយ តាំងពីពីរនាក់ឡើងទៅជាប្រក្រតី ហៅថា សហការី””, បើស្ត្រីហៅថា សហការិណី ឬ សហការិនី, ប្រែសម្រួលសេចក្ដីថា “អ្នកធ្វើការជាមួយគ្នា”; ទានំ-ទេតីតិ > ទាយក “អ្នកឲ្យទាន អ្នកឲ្យនូវអំណោយ”, បើស្រ្តីជា ទាយិកា ។ សហការី ឬ សហការិណី; ទាយក ឬ ទាយិកា នេះជា ជាសាធនៈ ឬជា កិតនាម ព្រោះមានវិគ្រោះជាទីតាំង ប្រមូលបង្កើតបានជា នាមនាម ខាងភាសាបាលី ។ ឯខាងភាសាខ្មែរ ក៏មានពាក្យជា សាធនៈ នេះច្រើនណាស់, ពោលដោយសង្ខេប, កិរិយាសព្ទ ដែលចេញមកជា នាមនាម ដូចជា កំណាត់ < អ្វីដែលគេកាត់ ( កាត់ > កំណាត់ ); បំណង < គំនិតដែលគេនឹកប៉ង ( ប៉ង > បំណង ); ចង់ > ចំណង់; ចេះ > ចំណេះ; អរ > អំណរ ។ ល ។ គុណនាម ចេញមកជា នាមនាម ដូចជា ខ្ពស់ > កម្ពស់; តូច > តំណូច; ធំ > ទំហំ; ទាប > ទំនាប ។ ល ។ នាមនាម មានប៉ុណ្ណោះជាដើមនេះហៅថា សាធនៈ ឬ ហៅថា កិតនាម ក៏បាន ។ ត្រូវប្រើថា ខ្ញុំមានបំណង, ខ្ញុំមានអំណរ….កុំប្រើថា ខ្ញុំមានសេចក្ដីបំណង, ខ្ញុំមានសេចក្ដីអំណរ ដូច្នេះឡើយ ព្រោះ បំណង, អំណរ ជា សាធន ឬជា កិតនាម ស្រេចទៅហើយ ។ ល។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សាធនីយ

👉ថ្នាក់ពាក្យជា គុណនាម
មានន័យថា ដែលមានប្រាក់នឹងសងថ្លៃជំពាក់ ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សាធនភាព

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ភាពនៃបុគ្គលដែលមានប្រាក់ ឬទ្រព្យរបស់នឹងសង។

👉ថ្នាក់ពាក្យជា ធានារ៉ាប់រង
មានន័យថា សមត្ថភាពរបស់ក្រុមហ៊ុនធានារ៉ាប់រងទូទៅក្នុងការរ៉ាប់រងនូវកាតព្វកិច្ច (បំណុល) ទាំងឡាយ នៃគ្រប់កិច្ចសន្យាធានារ៉ាប់រង និងគ្រប់ពេលវេលា។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សាធក

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ( សំ. បា. ) អ្នកធ្វើឲ្យសម្រេច; អ្នកបំពេញឬបង្គ្រប់; ការធ្វើឲ្យសម្រេច; ការបំពេញឬបង្គ្រប់; ការពន្យល់ ។ ខ្មែរច្រើនប្រើជា កិ. ឬ គុ. សំដៅសេចក្ដីថា “នាំមកសម្ដែង; អធិប្បាយ; ពន្យល់” : ដូចសេចក្ដីដែលបានសាធកមកហើយនោះ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សាធ

👉ថ្នាក់ពាក្យជា គុណនាម
មានន័យថា ( សំ. បា. ប្រើជា កិ. “ធ្វើឲ្យស្រេច, ឲ្យសម្រេច; សម្រេចប្រយោជន៍; បំពេញ, បង្គ្រប់” ) ដែលសុខចិត្តសះជានឹងគ្នា, ទុកថាជាស្រេចបាច់ឬជ្រះស្រឡះត្រឹមប៉ុណ្ណោះ, ដែលទុកថាជាស្មើគ្នា មិនឈ្នះមិនចាញ់.
ឧទាហរណ៍៖ ដំណើរសាធ, ក្ដីសាធ ( ម. ព. សាត និង លាងសាធ ទៀតផង ) ។

                  សុទ្ធសាធ ( ម. ព. សុទ្ធ )។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សាទោស

👉ថ្នាក់ពាក្យជា កិរិយាសព្ទ
មានន័យថា និយាយសើរើទោសរបស់ខ្លួន។
ឧទាហរណ៍៖ និយាយសាទោស, សាទោសឲ្យគេស្ដាប់ ( ម. ព. សា កិ. ផង )។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សាទោស

👉ថ្នាក់ពាក្យជា កិរិយាសព្ទ
មានន័យថា និយាយសើរើទោសរបស់ខ្លួន។
ឧទាហរណ៍៖ និយាយសាទោស, សាទោសឲ្យគេស្ដាប់ ( ម. ព. សា កិ. ផង )។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សាទុភោជន

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ( បា. សាទុ; សំ. ស្វាទុ “ឆ្ងាញ់” + ភោជន ) ភោជនឆ្ងាញ់, អាហារឆ្ងាញ់ពិសា ។ សាទុរស រសឆ្ងាញ់; អាហារដែលមានរសឆ្ងាញ់។ ( ព. កា. )
ឧទាហរណ៍៖ សេចក្ដីស្និទ្ធស្នាល មានរសត្រកាល ពិសាពេកពន់ ពិសាជាងរស សាទុភោជន ទោះទីនៅអន់ ចង្អៀតក៏ដោយ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សាទុក្ខ

👉ថ្នាក់ពាក្យជា កិរិយាសព្ទ
មានន័យថា និយាយសើរើសេចក្ដីទុក្ខរបស់ខ្លួន។
ឧទាហរណ៍៖ និយាយសាទុក្ខ, សាទុក្ខឲ្យគេស្ដាប់ ( ម. ព. សា កិ. ផង )។

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា បណ្តឹងពីបទមិនសុខចិត្ត និងអំពើរំលោភ ឬអយុត្តិធម៌ដែលគេប្រព្រឹត្តមកលើខ្លួន ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សាទិស

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា បានដល់វត្ថុអ្វីៗដែលជាសម្បត្តិច្រើនគ្នា ដែលមាន ពូជជាមួយគ្នា ។ ( ម. ព. សទិស )។
ឧទាហរណ៍៖ បានដល់វត្ថុអ្វីៗដែលជាសម្បត្តិច្រើនគ្នា ដែលមាន ពូជជាមួយគ្នា ។ ( ម. ព. សទិស )។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សាទិន

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ( សំ. សាទិន៑ ) អ្នកជិះសេះ; ទាហានសេះ; សារថី; ទម័កសត្វពាហនៈ ( ព. កា. )

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សាទរភាព

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា សេចក្តីត្រេកអរ រាក់ទាក់ទទួលដោយក្តីគោរព (ម.ព គារវភក្តី) ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សាទរ

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ( សំ. បា. < សហ “ព្រម, ជាមួយ” + អាទរ “សេចក្ដីអើពើ, សេចក្ដីគោរព, ការយកចិត្តទុកដាក់” ) ការសម្ដែងសេចក្ដីអើពើ, គោរព; សេចក្ដីរាក់ទាក់, រួសរាយ
ឧទាហរណ៍៖ មានសាទរ, ទទួលភ្ងៀវដោយសាទរ ។បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ អ. ថ. សាទៈរៈ, ដូចជា សាទរកថា ឬ –វាចា សម្ដីរាក់ទាក់, រួសរាយ; សម្ដីសម្ដែងសេចក្ដីគោរព ។

                   សាទរភាព ភាពនៃសេចក្ដីគោរព; ការរាក់ទាក់; រួសរាយ ។ សាទរវាទី អ្នកពោលពាក្យសាទរ ( បើស្រ្តីជា សាទរវាទិនី ) ។ ល ។

👉ថ្នាក់ពាក្យជា គុណនាម
មានន័យថា ( សំ. បា. < សហ “ព្រម, ជាមួយ” + អាទរ “សេចក្ដីអើពើ, សេចក្ដីគោរព, ការយកចិត្តទុកដាក់” ) ការសម្ដែងសេចក្ដីអើពើ, គោរព; សេចក្ដីរាក់ទាក់, រួសរាយ ។
ឧទាហរណ៍៖ មានសាទរ, ទទួលភ្ងៀវដោយសាទរ ។បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ អ. ថ. សាទៈរៈ, ដូចជា សាទរកថា ឬ –វាចា សម្ដីរាក់ទាក់, រួសរាយ; សម្ដីសម្ដែងសេចក្ដីគោរព ។

                    សាទរភាព ភាពនៃសេចក្ដីគោរព; ការរាក់ទាក់; រួសរាយ ។ សាទរវាទី អ្នកពោលពាក្យសាទរ ( បើស្រ្តីជា សាទរវាទិនី ) ។ ល ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សាត់

👉ថ្នាក់ពាក្យជា កិរិយាសព្ទ
មានន័យថា ប៉ើង, ហើរ តាមខ្យល់ ឬអណ្ដែតតាមខ្សែទឹក (រសាត់) ។ សាត់ព្រាត់ ចេញចោលស្រុកទេសខ្ចាត់ភ្លាត់ព្រាត់បងប្អូនញាតិមិត្រ ។ ព. ទ. បុ. ថា
ឧទាហរណ៍៖ ត្រីកំភ្លាញលាញព្រោះមាត់, មនុស្សសាត់ព្រាត់លាញព្រោះឆោត ។

                 សាត់ភ្លាត់ ដែលខិលខូចដើរសាត់អណ្ដែតតាមតែប្រទះគ្មានលំនៅជាប្រាកដ ។ ព. ទ. បុ. ថា
ឧទាហរណ៍៖ ឈើកោងវល្លិព័ទ្ធ មនុស្សសាត់ភ្លាត់ កុំយកខ្លួនបៀត ។

                  សាត់អណ្ដែត ឬ សាត់អណ្ដែតសែតអញ្ជង់ ដែលដើរសាត់ព្រាត់ទៅតាមតែប្រទះឥតមានទីនៅជាប្រាកដ
ឧទាហរណ៍៖ មនុស្សសាត់អណ្ដែត; ដើរសាត់អណ្ដែតសែតអញ្ជង់ ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សាតាំង

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ( បារ. Satin ) សំពត់រលើប, ជាឈ្មោះសំពត់មួយប្រភេទ សាច់រលីងម៉ដ្ឋសម្បុររលើបរលោង មានព័ណ៌ផ្សេងៗ ជាសំពត់មកពីប្រទេសក្រៅ។
ឧទាហរណ៍៖ សំពត់សាតាំង ( សំពត់រលើប )។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សាត

👉ថ្នាក់ពាក្យជា គុណនាម
មានន័យថា (បា.; សំ. ឝាត “ជាសុខ, សុខស្រួល, សប្បាយ; សេចក្ដីសុខ”; សំ. សាត “បីតិ, អំណរ” ) ដែលសុខចិត្តសះជាលែងប្រកាន់គ្នាតទៅទៀត, ដែលទុកជាស្មើគ្នាមិនឈ្នះមិនចាញ់ ។
ឧទាហរណ៍៖ ដំណើរសាត, ក្ដីសាត ( ប្រើជា សាធ ក៏បាន ប្រែថា ជ្រះស្រឡះ ) ។

                   បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ អ. ថ. សាតៈ, ដូចជា សាតគ្រឹះ ឬ –មន្ទីរ ផ្ទះដែលនៅបានសេចក្ដីសុខ, ដែលស្រួលនៅ ។ សាតចិត្ត ចិត្តរីករាយ ។ សាតដ្ឋាន ទីសប្បាយ ។ សាតារម្មណ៍ អារម្មណ៍**រីករាយ ។ ល ។ **ពាក្យ “អារម្មណ៍” ត្រូវបានកែតម្រូវពីពាក្យដើម “អាម្មរណ៍” ដោយហេតុថាពុំមានពាក្យ “អាម្មរណ៍” ទេ អនុលោមតាមវចនានុក្រមខ្មែរ សម្ដេច ជួន ណាត។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សាណី

មានន័យថា ( ម. ព. សាណិ )។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សាណិយា

មានន័យថា ( ម. ព. សាណិ )។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សាណិ

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ( បា. សាណិ; សំ. ឝាណិ ) វាំងនន, រនាំង; ឆាក; ឡប់ឡែ ។ ខ្មែរប្រើ ជា រ. ស. ច្រើនហៅជាប់ដោយវិភត្តិសត្ដមីថា សាណិយា “ក្នុងវាំងនន”, សំដៅសេចក្ដីត្រឹមតែថា “វាំងនន”; ហៅក្លាយជា សន្ធិយា ក៏មានខ្លះ ។ ( ព. កា. )
ឧទាហរណ៍៖ ពួកក្មេងស្រីៗ នៅក្នុងសាណី សូរសើចកក្អឹក ខ្លះចរចាគ្នា ថាស្អែកពីព្រឹក ត្រូវរៀបបាយទឹក ទទួលភ្ញៀវយើង ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សាណា

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា រាជធានី/​រដ្ឋធានី នៃប្រទេស យេម៉ែន។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សាណព័ស្ត្រ

មានន័យថា ( ម. ព. សាណ និង ពស្ត្រ ឬ ពស្ត្រា )។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សាណពស្ត្រ

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ( ម. ព. សាណ និង ពស្ត្រ ឬ ពស្ត្រា )។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សាណ

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ( បា.; សំ. ឝាណ ) សំពត់សម្បកធ្មៃ ឬសរសៃវល្លិផ្សេងៗ ។
ឧទាហរណ៍៖ សំពត់សាណ; ហៅ សាណពស្ត្រ ឬ –ព័ស្រ្ត ( –ណៈ– ) ក៏បាន។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សាដៀវ

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ( ស. សាយ “ខ្សែ” ; ដើ្យវ អ. ថ ដៀវ “មួយ, តែមួយ” ) ឈ្មោះគ្រឿងតន្រ្ដីមួយប្រភេទ មានខ្សែលួសស្ពាន់តែមួយ មានសំបក ឃ្លោកមូល ( ឃ្លោកសាដៀវ ) មួយកំណាត់ទ្រភ្ជាប់ពីក្រោមដង មានប៉ោលសម្រាប់រឹតឬបន្ធូរខ្សែ, ប្រើជាគ្រឿងដេញ មានសូរសព្ទមូលរងំ
ឧទាហរណ៍៖ ដេញឯកតន្ដ្រី, សូរឯកតន្ដ្រី ។

                  គួរហៅថា ខ្សែមួយ ឬ ឯកតន្រ្ដី (អែកដន់ត្រី) ។
ឧទាហរណ៍៖ ដេញឯកតន្ដ្រី, សូរឯកតន្ដ្រី ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សាដាន(តន្រី្ត)

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ទំនុកច្រៀង ឬបទភ្លេងដែលត្រូវលេងពីរលើក ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សាដាន

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា សំបុត្របង្កាន់ដៃពន្ធ ( ប្រើតែក្នុងសម័យពីដើម ហៅថា សំបុត្រសាដាន )។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សាដក

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ( បា.; សំ. ឝាដក ) សំពត់; សំពត់ងូត ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សាញ្ជនសត្វ

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា​ (សំ. សាញ្ជន “ជីងចក់; បង្កួយ” ) សត្វពួកជីងចក់ ឬពួកបង្កួយ។
ឧទាហរណ៍៖​​ ជាស, ថ្លែន, បង្កួយត្រង,…ជាពួកសញ្ជនសត្វ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សាញ

👉ថ្នាក់ពាក្យជា គុណនាម
មានន័យថា ដែលប្រទាក់ចាក់ស្រែះ, ដែលស៊កសៀត រវីមរវាម ។
ឧទាហរណ៍៖ ឈើសាច់សាញ។

                     សម្ដីសាញ, គំនិតសាញ, មនុស្សសាញ ។

                     ដែលសាំញ៉ាំ, ដែលមិនងាយនឹងដាច់ស្រេច, ដែលល្អិតល្អោចហួសពេក
ឧទាហរណ៍៖ សម្ដីសាញ, គំនិតសាញ, មនុស្សសាញ ។

                     សាញចាក់ស្មុគ ( ព. ប្រ. ) ដែលសាញពេកហួសហេតុហួសទំនង ។
ឧទាហរណ៍៖ សម្ដីសាញចាក់ស្មុគ ។

                     សាញប្រដាញ, សាញក្រៃពេក, សាញមិនងាយនឹងដាច់ស្រេច ។
ឧទាហរណ៍៖ គំនិតសាញប្រដាញ ។

                     ននោងសាញ ននោងដែលមានផ្លែសាច់សាញ ( ផ្លែខ្ចីប្រើជាបន្លែឬស្ងោរឲ្យឆ្អិនហើយធ្វើអន្លក់ក៏បាន មានរសផ្អែមត្រជាក់ស្រទន់ ) ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សាជូរ

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ( ម. ព. សាច់ជូរ )។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សាជីវកម្មនិយម

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ប្រពន្ធខាងសាជីវកម្ម និន្នាការដែលងាកទៅរកការប្រមូលផ្តុំគ្នា ជាសាជីវ​កម្ម (ម.ព នោះ) ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សាជីវកម្មខ្មែរ

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា សាជីវកម្មដែលបង្កើតនៅកម្ពុជរដ្ឋ មានទីសំណាក់ ការនៅក្នុងបរិវេណនៃសាលាវិចិត្រសិល្បៈ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

កក

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា សមាគមដែលតាំងបង្កើតឡើង រវាងអ្នកមានមុខរបរ ឬវិជ្ជាជីវៈត្រូវគ្នា ដូចជាជាងប្រាក់ និងមាស ដែលផ្គុំវត្ថុធ្វើបានយកមកដាក់លក់ចូលគ្នា ដូច្នោះឯង។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សាជីវកម្ម

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា សមាគមដែលតាំងបង្កើតឡើង រវាងអ្នកមានមុខរបរ ឬវិជ្ជាជីវៈត្រូវគ្នា ដូចជាជាងប្រាក់ និងមាស ដែលផ្គុំវត្ថុធ្វើបានយកមកដាក់លក់ចូលគ្នា ដូច្នោះឯង។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សាជី

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា វត្ថុ ឬរូបគំនូរមានរាងជ្រលមស្រួចចុង ដូចជាគ្រឿងសម្រាប់គ្របថាស បង្ការរុយ និងសត្វល្អិត ដែលខ្មែរយើងតែងប្រើ ។ ( ម. ព. សជី )។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សាច់ព្រះស្ងោយ

👉ថ្នាក់ពាក្យជា រាជសព្ទ
មានន័យថា សាច់។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សាច់ធ្មេញ

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា សាច់ឆ្អឹងធ្មេញ​ នៅខាងក្នុងប្រទាប់ដែលមើលទៅឃើញរលោង (ធ្មេញមនុស្ស សត្វ)។

👉ថ្នាក់ពាក្យជា រាជសព្ទ
មានន័យថា អញ្ចាញព្រះទន្ត

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សាច់ដុំ-សេកសោម

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ចុល្លព្រឹក្សឈើធំ ដុះក្នុងព្រៃជ្រៅ ឬព្រៃចុល្លព្រឹក្សនៃស្រុកខ្មែរ វៀតណាម ថៃ ជ្វា និងឥណ្ឌា ។ ផ្លែទុំ ដូចផ្លែទំពាំងបាយជូរបារាំង គេប្រើសម្រាប់ធ្វើឱ្យត្រីសន្លប់មុននេសាទ។ គ្រា់មានជាតិចត់អ្នកធ្វើស្រាប៊ីយ៉ែ លួចយកប្រើជំនួសផ្កា Houblon ហេតុនេះ អ្នកផឹកស្រាប៊ីយ៉ែ ដែលគេដាក់គ្រាប់សាច់ដុំច្រើនកើតជំងឺស្កន់។ ផ្លែកិនឱ្យម៉ត់ អាចប្រើសម្រាប់សម្លាប់សត្វចែ ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សាច់ជូរ

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ធាតុផ្សំមានបែបភាពជាអំបិលជូរ សាច់រឹងជាដុំ សម្រាប់ប្រើកូរលាយទឹកជ្រលក់ឲ្យដិតស្រស់ព័ណ៌ជាដើម; មាន ២ ប្រភេទគឺ សាច់ជូរ-ស មានសាច់ព័ណ៌ស; សាច់ជូរខៀវ មានព័ណ៌ខៀវស្ទើរបៃតងចាស់ ( ច្រើនប្រើជាថ្នាំ )។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សាច់ ផលិតផលសត្វមានរោគ

👉ថ្នាក់ពាក្យជា ចំណូលមិនមែនសារពើពន្ធ
មានន័យថា សាច់ និងផលិតផលសត្វដែលផ្ទុកទៅដោយមេរោគ ដូចជា៖ វីរុស បាក់តេរី ប៉ារ៉ាស៊ីត ផ្សិត និងប្រភេទអតិសុខុមប្រាណផ្សេងៗទៀត។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សាច់

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា អាការៈមួយប្រភេទជាបឋវីធាតុនារាងកាយមនុស្សនិង**សត្វ ត្រង់សព៌ាង្គបន្ទាប់ពីស្បែកទៅស្រោបឆ្អឹង ទីទៃពីសរសៃ **ពាក្យ “និង” ត្រូវបានកែតម្រូវពីពាក្យដើម “នឹង” ដោយហេតុថាពាក្យ “នឹង” ពុំមែនប្រើសម្រាប់ភ្ជាប់ពាក្យ ២ នោះទេ។
ឧទាហរណ៍៖ សាច់មនុស្ស, សាច់សត្វ ។

                 តួផ្លែឈើក្នុងសំបកក្រៅពីគ្រាប់, ក្រៅពីលលាដ៏ ។
ឧទាហរណ៍៖ សាច់ផ្លែមៀន, សាច់ដូង ។

                 បឋវីធាតុដែលជារូបរបស់ឬវត្ថុផ្សេងៗ ។
ឧទាហរណ៍៖ សំពត់សាច់ម៉ដ្ឋ, សាច់ប្រាក់សុទ្ធ, សាច់ដែក, សាច់ស្ករ ។

                 សាច់ក្រក ( ស. សៃក្រ្ចក អ. ថ. សៃក្រក ) សាច់ដែលចិញ្ច្រាំញាត់ក្នុងពោះវៀនហើយហាលថ្ងៃ ( ច្រើនតែសាច់ជ្រូកនិងពោះវៀនជ្រូក ) ។ សាច់ឈាម សាច់និងឈាម; សាច់ញាតិ ។ សាច់ញាតិ ឬញាតិសាច់ អ្នកដែលជាប់ជាញាតិនឹងគ្នា, ក្រសែញាតិ ។ សាច់ដុំកំភួន ញាតិជិត ។ សាច់ថ្លៃ បងថ្លៃឬប្អូនថ្លៃ ។ សាច់ធម៌ អត្ថន័យរបស់ធម៌, រូបសេចក្ដីធម៌ ។ សាច់បញ្ញើ ឬ សាច់ផ្ញើសាំ កូនសុំឬកូនចិញ្ចឹម; កូនសិស្ស; អ្នកដទៃដែលរាប់អានទុកស្មើញាតិជិត ។ សាច់សន្ដាន ញាតិសន្ដាន ។ សាច់សាលោហិត បងប្អូន ។ ល ។ ព. ទ. បុ. សាច់មិនបានស៊ី យកឆ្អឹងព្យួរ-ក អត់បើអត់ នាំឲ្យមានរវល់ឥតប្រយោជន៍ ឬប្រយោជន៍បានទៅគេ ខ្លួនបានតែខាងទទួលទុក្ខទោស ។ (ព. កា.)
ឧទាហរណ៍៖ ខំប្រឹងវក់វី សាច់ពុំបានស៊ី យកឆ្អឹងព្យួរ-ក ចាស់ទុំប្រាប់ថា បែបនុះពុំល្អ នាំឲ្យខ្លួនក្រ រងទុក្ខផងទៀត ។

👉ថ្នាក់ពាក្យជា រាជសព្ទ
មានន័យថា សាច់ព្រះស្ងោយ ។

👉ថ្នាក់ពាក្យជា ចំណូលមិនមែនសារពើពន្ធ
មានន័យថា ផ្នែកទាំងអស់នៃសត្វ ដែលអាចបរិភោគបាន លើកលែងតែផលិតផលសត្វដែលមានចែងក្នុងអនុក្រឹត្យនេះ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សាច

👉ថ្នាក់ពាក្យជា កិរិយាសព្ទ
មានន័យថា កោយទឹកដោយបាតដៃបាចឲ្យបែកចេញឡើងព្រោង ។
ឧទាហរណ៍៖ សាចទឹក ។

                   បោកបាចទឹកភ្លៀងចូលដោយកម្លាំងខ្យល់បក់ ។
ឧទាហរណ៍៖ ភ្លៀងសាចចូលក្នុងរោង ។ បាចសាច ( ម. ព. បាច ) ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សាងសង់ អាជីវកម្ម និងផ្ទេរ ហៅកាត់ “ស.អ.ផ”

👉ថ្នាក់ពាក្យជា ទ្រព្យសម្បត្តិរដ្ឋ
មានន័យថា ស្ថាប័នមានសមត្ថកិច្ច ផ្ដល់សម្បទានឱ្យទៅឯកជនធ្វើការសាងសង់នូវសំណង់ហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធ ដោយប្រគល់សិទ្ធិឱ្យឯកជនធ្វើអាជីវកម្មយកកម្រៃក្នុងរយៈមួយដែលបានកំណត់ក្នុងកិច្ចសន្យាសម្បទាន។ ផុតរយៈពេលនោះ ឯកជនត្រូវផ្ទេរនូវសិទ្ធិ សិទ្ធិកាន់-កាប់ និងផលប្រយោជន៍ទាំងអស់លើសំណង់ហេដ្ឋា-រចនាសម្ព័ន្ធ ដែលមានលក្ខណៈល្អ តាមលក្ខខណ្ឌនៃកិច្ចសន្យាមកឱ្យស្ថាប័នមានសមត្ថកិច្ចវិញ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សាងសង់ សហការ និងផ្ទេរ ហៅកាត់ “ស.ស.ផ”

👉ថ្នាក់ពាក្យជា ទ្រព្យសម្បត្តិរដ្ឋ
មានន័យថា ស្ថាប័នមានសមត្ថកិច្ច ផ្ដល់សម្បទានឱ្យទៅឯកជនធ្វើការសាងសង់ នូវសំណង់ហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធ ដោយស្ថាប័នមានសមត្ថកិច្ចនោះ និងឯកជនសហការគ្នាក្នុងការធ្វើអាជីវកម្ម គ្រប់គ្រង កាន់កាប់ ទទួលចំណេញ-ខាត និងរងនូវហានិភ័យនានា ដែលទាក់ទងនឹងអាជីវកម្មរួមគ្នា ក្នុងរយៈពេលដែលបានកំណត់ក្នុងកិច្ចសន្យាសម្បទាន។ ផុតរយៈពេលកំណត់ឯកជនត្រូវផ្ទេរនូវសិទ្ធិ សិទ្ធិកាន់កាប់ និងផលប្រយោជន៍ទាំងអស់ លើសំណង់ហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធដែលមានលក្ខណៈល្អ តាមលក្ខខណ្ឌនៃកិច្ចសន្យា មកឱ្យស្ថាប័នមានសមត្ថកិច្ចវិញ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សាងសង់ ផ្ទេរ និងអាជីវកម្ម ហៅកាត់ “ស.ផ.អ”

👉ថ្នាក់ពាក្យជា ទ្រព្យសម្បត្តិរដ្ឋ
មានន័យថា ស្ថាប័នមានសមត្ថកិច្ចផ្ដល់សម្បទានឱ្យទៅឯកជនធ្វើការសាងសង់ នូវសំណង់ហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធ ដោយត្រូវផ្ទេរសំណង់នោះ មកឱ្យស្ថាប័នមានសមត្ថកិច្ចកាន់កាប់វិញ ក្រោយពេលសាងសង់រួច។ ស្ថាប័នមានសមត្ថកិច្ច ប្រគល់សិទ្ធិឱ្យឯកជនធ្វើអាជីវកម្មលើសំណង់នោះ ក្នុងរយៈពេលមួយដែលបានកំណត់ក្នុងកិច្ចសន្យាសម្បទាន។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សាងសង់ ធ្វើម្ចាស់ អាជីវកម្ម និងផ្ទេរ ហៅកាត់ “ស.ម.អ.ផ”

👉ថ្នាក់ពាក្យជា ទ្រព្យសម្បត្តិរដ្ឋ
មានន័យថា ស្ថាប័នមានសមត្ថកិច្ច ផ្ដល់សម្បទានឱ្យទៅឯកជនធ្វើការសាងសង់នូវសំណង់ហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធដោយប្រគល់ផ្ដាច់ឱ្យឯកជនធ្វើជាកម្មសិទ្ធិករលើសំណង់នោះ ហើយឯកជនជាអ្នកធ្វើអាជីវកម្មយកកម្រៃក្នុងរយៈពេលមួយជាកំណត់។ ផុតរយៈពេលកំណត់ឯកជនត្រូវផ្ទេរនូវសិទ្ធិ សិទ្ធិកាន់កាប់ និងផលប្រយោជន៍ទាំងអស់លើសំណង់ហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធដែលមានលក្ខណៈល្អ តាមលក្ខខណ្ឌនៃកិច្ចសន្យាមកឱ្យស្ថាប័នមានសមត្ថកិច្ចវិញ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សាងសង់ ធ្វើម្ចាស់ និងអាជីវកម្ម ហៅកាត់ “ស.ម.អ”

👉ថ្នាក់ពាក្យជា ទ្រព្យសម្បត្តិរដ្ឋ
មានន័យថា ស្ថាប័នមានសមត្ថកិច្ចផ្ដល់សម្បទានឱ្យទៅឯកជនធ្វើការសាងសង់ នូវសំណង់ហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធ ដោយប្រគល់ផ្ដាច់ឱ្យឯកជនធ្វើជាកម្មសិទ្ធិករលើសំណង់នោះ ហើយឯកជនធ្វើអាជីវកម្មយកកម្រៃលើសំណង់នោះ សម្រាប់បម្រើឱ្យផលប្រយោជន៍សាធារណៈក្រោមលក្ខខណ្ឌដែលមានការឯកភាពគ្នារវាងភាគីទាំងពីរ និងដែលមានចែងក្នុងកិច្ចសន្យាសម្បទាន។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សាងសង់ ជួល និងផ្ទេរ ហៅកាត់ “ស.ជ.ផ”

👉ថ្នាក់ពាក្យជា ទ្រព្យសម្បត្តិរដ្ឋ
មានន័យថា ស្ថាប័នមានសមត្ថកិច្ចផ្ដល់សម្បទានឱ្យទៅឯកជន ធ្វើការសាងសង់នូវសំណង់ហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធ ដោយប្រគល់សិទិ្ធឱ្យឯកជនជួលសំណង់នោះពីស្ថាប័នមានសមត្ថកិច្ចក្នុងរយៈពេលមួយ ដែលបានកំណត់ក្នុងកិច្ចសន្យាជួល តាមតម្លៃឯកភាពគ្នា ដើម្បីធ្វើអាជីវកម្ម។ ផុតរយៈពេលនោះ ឯកជនត្រូវផ្ទេរនូវសិទ្ធិ សិទ្ធិកាន់កាប់ និងផលប្រយោជន៍ទាំងអស់លើសំណង់ហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធ ដែលមានលក្ខណៈល្អ តាមលក្ខខណ្ឌនៃកិច្ចសន្យា មកឱ្យស្ថាប័នមានសមត្ថកិច្ចវិញ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សាងញ្ញាង

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ព្រឹក្សមួយប្រភេទមានមែកសាងញ្ញាង កំពស់ ១០-២០ម ដុះក្នុងព្រៃល្បោះ ឬមាត់ព្រៃធំ នៃប្រទេសកម្ពុជា និងវៀតណាម។ ដើមសម្រាប់ធ្វើវត្ថុប្រើប្រាស់បណ្តោះអាសន្ន ឬធ្វើអុស។
ឧទាហរណ៍៖ (ឯកសារយោង វចនានុក្រម រុក្ខជាតិប្រើប្រាស់ក្នុងប្រទេសកម្ពុជា )

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សាងញ៉ាង

👉ថ្នាក់ពាក្យជា គុណនាម
មានន័យថា ដែលបែកក្រញាងកន្ទ្រាញចេញក្រៅ។
ឧទាហរណ៍៖ មែកឈើសាងញ៉ាង។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សាង

👉ថ្នាក់ពាក្យជា កិរិយាសព្ទ
មានន័យថា ក, ធ្វើ, សង់ ឲ្យកើតឡើង ( ចំពោះការកុសល ) ។
ឧទាហរណ៍៖ សាងព្រះពុទ្ធរូប, សាងគម្ពីរព្រះត្រៃបិដក, សាងចេតិយ, សាងសាលា ។

                   សាងសង់ សង់សម្អិតសម្អាងឲ្យបានកើតឡើងជាការកុសល ។ សាងសូម សាងហើយប្រាថ្នាថាសូមឲ្យបានសម្រេចតាមបំណង ។

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា នេសាទុបករណ៍មួយប្រភេទ មានផ្លែ ៥ ឬ ៦ បែកជាចង្វែកក្រញាង ធ្វើដោយឫស្សីឬដែក មានដងវែងសម្រាប់ចាក់ត្រីតូចៗ ឲ្យត្បៀតជាប់ក្នុងចង្វែកផ្លែ ។ ប្រដាប់ធ្វើដោយឫស្សី មានសណ្ឋានដូចជាសាង សម្រាប់ដោតអំពៅដែលកាត់ជាកង់ខ្លីៗ
ឧទាហរណ៍៖ ធ្វើសាងដោតអំពៅ, អំពៅមួយសាង។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សាគ្រែប

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា រាជធានី/​រដ្ឋធានី នៃប្រទេស ក្រូអាស៊ី។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សាគូរនាម

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ឈ្មោះឈើតូចមួយប្រភេទ ស្លឹកក្រាស់ស្រួចៗ ផ្លែតូចៗ ទ្រើសជាងផ្លែតង្កៀបក្ដាម, ស្លឹកនឹងផ្លែមានរសជូរល្មម បរិភោគបាន, ច្រើនដុះក្នុងព្រៃរនាមឬដុះតាមមាត់ស្ទឹង, មាត់ព្រែក, មាត់អូរ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សាគូភ្នំ

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ឈ្មោះចុល្លព្រឹក្សតូចល្មមកម្ពស់ពី ១ – ២ ម ពេកខ្លះជាវល្លិដុះក្រោមដើមឈើធំៗ ក្នុងព្រៃឈើទាល តាមមាត់សមុទ្រ ប្រទេសកម្ពុជា។ ស្លឹកខ្ចីៗ អាចប្រើជាបន្លែរបោយបាន ផ្លែបរិភោគបានដែរ។ មើមក៏អាចស្ងោរដូចដំឡូងសម្រាប់បរិភោគ។ ឫស គ្រូខ្មែរយកផ្សំជាថ្នាំ។ “

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សាគូចាម

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា សាគូចាមជាចុល្លព្រឹក្សកម្ពស់ពី ០.៥០ -២ ម ដុះក្នុងព្រៃក្រាស់ ដែលមានដើមត្បែង ដើមឈើទាល ។ល។ នៃទ្វីបអាស៊ីផ្នែកអាគ្នេយ៍ មានរសជាតិផ្អែមក្រអូប គេចូលចិត្តបរិភោគណាស់។ គ្រូថ្នាំខ្មែរ តែងយកស្លឹកសាគូចាម ធ្វើជាថ្នាំលើកកម្លាំង ឱ្យនារីទើបសម្រាលកូនផឹក។ “

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សាគូ

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ដំណាំមួយប្រភេទ ដើមនិងស្លឹកស្រដៀងនឹងក្រកោ តែដើមទាបៗ មានមើមសម្បុរ-ស ប្រើស្ងោរបរិភោគជាអាហារ ឬហាន់ឲ្យស្ដើងៗលាយបាយក៏បាន កិនឆៅច្រោះជាម្សៅក៏បាន, បើស្រុកកើតទុរ្ភិក្ស ប្រើជាអាហារជំនួសបាយបាន, ជាដំណាំងាយដាំ មានប្រយោជន៍សំខាន់មួយយ៉ាងសម្រាប់ប្រទេសខ្មែរ។
ឧទាហរណ៍៖ ម្សៅសាគូ, បាយលាយមើមសាគូ។

                 ឈ្មោះស្មៅម៉្យាងកំពស់ ១-២ ម មានកំណើតក្នុងប្រទេសអាមេរិកកណ្ដាល គេនាំមកដាំជាដំណាំ គ្រប់ប្រទេសក្ដៅ លើសកលលោកដើម្បីយកមើមធ្វើអាហារ លាយបាយក៏បាន ។ ម្សៅដែលច្រោះពីមើម ជាអាហារលើកកំលាំងកូនក្មេង និងអ្នកងើបពីឈឺ ។​ គេប្រើស្លឹកសាគូ សំរាប់ខ្ចប់គ្រឿងបរិភោគ ។
ឧទាហរណ៍៖ (ឯកសារយោង វចនានុក្រម រុក្ខជាតិប្រើប្រាស់ក្នុងប្រទេសកម្ពុជា )

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សាគរសាស្រ្ត

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា វិទ្យាសិក្សាពីមហាសាគរ​ មានសមុទ្រជាដើម។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សាគរវិទ្យា

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា វិទ្យានិយាយពីសមុទ្រ ( បារ. Océanographie អូស្យាណូគ្រ័ហ្វ‍៊ី )។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សាគរ

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ( សំ. បា. ) សមុទ្រ ។ មានសេចក្ដីតំណាលក្នុងរឿងរាមាយណៈថា សមុទ្របានជាហៅសាគរ ព្រោះកើតអំពីពួកព្រះរាជបុត្ររបស់ព្រះបាទ សគរ ។
ឧទាហរណ៍៖ ( សំ. បា. ) សមុទ្រ ។ មានសេចក្ដីតំណាលក្នុងរឿងរាមាយណៈថា សមុទ្របានជាហៅសាគរ ព្រោះកើតអំពីពួកព្រះរាជបុត្ររបស់ព្រះបាទ សគរ ។

                 ព. កា. សាគរា, សាគរេស, សាគរោ សមុទ្រ ។ សាគរេ ក្នុងសមុទ្រ ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សាខាសោ

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា សាខាខាងសេដ្ឋកិច្ច ដែលជាអាយុជីវិតរបស់ប្រទេសនីមួយៗ ដូចជារបរស្រូវជាសាខាសោរបស់កម្ពុជរដ្ឋ ជាដើម។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សាខាបថ

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ផ្លូវខ្សែដែលតភ្ជាប់មកពីផ្លូវធំ ដូចយ៉ាងខ្សែអគ្គិសនី ដែលភ្ជាប់ពីផ្លូវចូលមកផ្ទះ ជាដើម ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សាខា

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ( បា.; សំ. ឝាខា ) មែក : បែកសាខា ។ សាខាកាល កាលរាយរងបែកចេញពីកាលធំ ៣ គឺ បច្ចុប្បន្នកាល, អតីតកាល, អនាគតកាល ( ពាក្យសម្រាប់ប្រើក្នុងវេយ្យាករណ៍បាលី ត្រង់អាខ្យាត ) ។ សាខានគរ ក្រុងរងឬក្រុងរាយរង, ក្រុងតូចដែលជាចំណុះក្រុងធំ ។ សាខាបសាខា ( –ប៉ៈ– ) មែកតូចនិងមែកធំ ។ សាខាប្រទេស ឬ –រដ្ឋ ប្រទេសឬដែនដែលជារណបគេ, ដែលជាចំណុះគេ ។ សាខាពាណិជ្ជ ឬ –ពាណិជ្យ ពាណិជ្ជរងឬរាយរងដែលបែកមែកចេញពីពាណិជ្ជធំ ។ សាខាម្រឹគ ស្វា; ពួកដែលលោតតោងមែកឈើបាន ស្វា, ទោច, កំប្រុក…ជាសាខាម្រឹគ ។ សាខាសមាគម សមាគមរង។ល។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សាក–

មានន័យថា ( មើលក្នុងពាក្យ សាកៈ )។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សាក្សី

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ( សំ. < សាក្សិន៑; បា. សក្ខី ) ស្ម, បន្ទាល់ ។
ឧទាហរណ៍៖ សឹងមានសាក្សីបានដឹងបាន ឃើញផង ។ សាក្សីទុច្ចរិត សាក្សីដែលប្រព្រឹត្តអំពើអាក្រក់, សាក្សីវៀច ។ សាក្សីបញ្ចេះ សាក្សីដែលអ្នកអាងដល់លបបញ្ចេះមុនជាស្រេច ។ សាក្សីពេជ្រញាណ សាក្សីដែលបានដឹងឮជាក់ប្រាកដ ទាំងមានអានុភាពអង់អាចផង ។ ច្រើនប្រើក្នុងការសំបូងសង្រូង : សូមពួកទេវតាជាសាក្សីពេជ្រញាណរបស់ខ្ញុំ! ។ ល ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សាក្យ–

មានន័យថា ( ម. ព. សក្យ– ) ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សាក្យ

មានន័យថា ( ម. ព. សក្យ )។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សាក់បើ

👉ថ្នាក់ពាក្យជា គុណនាម
មានន័យថា មធ្យម, យ៉ាងកណ្ដាល, យ៉ាងល្មម, សមគួរ ។
ឧទាហរណ៍៖ របស់សាក់បើ, ចំណេះសាក់បើដែរទេ ។

                   ស្មើគ្នា, ប្រហែលគ្នា ។
ឧទាហរណ៍៖ សាក់បើនឹងវា ប្រហែលនឹងវា ( ម. ប្រ. ) ។ និ. គួរបើ, សមបើ : សាក់បើដែរ, គួរបើដែរ ។ សាក់បើអ្វី គួរអ្វី ។ ពុំសាក់បើ ពុំសមបើ : ពុំសាក់បើ ស្ដីថាឲ្យគ្នាសោះ !

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សាក់

👉ថ្នាក់ពាក្យជា កិរិយាសព្ទ
មានន័យថា ចាក់ដោយម្ជុល ឬដែកស្រួច បញ្ចូលទឹកខ្មៅឬទឹកក្រហមក្នុងសាច់ឲ្យដិតជាប់ជាក្បាច់ក្បូរ ឬជារូប, យ័ន្ដ, អក្សរ ។
ឧទាហរណ៍៖ ចូលចិត្តចង់ សាក់ ខ្ញុំសាក់ឲ្យ!

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ស្នាមក្បាច់ក្បូរឬរូប, យ័ន្ដ, អក្សរដែលចាក់នឹងម្ជុលឬដែកស្រួច បញ្ចូលទឹក ខ្មៅឬទឹកក្រហមដិតជាប់នៅក្នុងសាច់ ។
ឧទាហរណ៍៖ មនុស្សនុ៎ះមានសាក់រូបហនុមានត្រង់កំភួនដៃឆ្វេង ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សាកៈ

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ( បា. សាក; សំ. ឝាក ) អន្លក់; បន្លែ ។ សាកជាតិ ជាតិអន្លក់ឬបន្លែ, អន្លក់ឬបន្លែទាំងពួង ។
ឧទាហរណ៍៖ ស្ពៃ, ជីរ, ត្រប់, ត្រកួន, ព្រលឹត,…ជាសាកជាតិ ។

                  សាកភក្ខ ឬ –ភ័ក្ខ អ្នកដែលបរិភោគតែបន្លែ ( តមមិនបរិភោគត្រីសាច់ ); សរសេរជា សាកភក្ស ឬ –ភ័ក្ស ក៏បាន ។ សាកភោជន ឬ សាកាហារ ម្ហូបដែលមានសុទ្ធតែបន្លែ ( ឥតត្រីសាច់ ) ។ ល ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សាកេ, ខ្នុរសម្ល

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា​ ដើមនេះមានកម្ពស់ ៦-១៥ ម មានដើមកំណើតក្នុងប្រទេសប៉ូលីណេស៊ី ក្នុងសមុទ្រ Pacifique។ គេដាំជិតផ្ទះជាលំអ និងសម្រាប់យកផ្លែបរិភោគ។ យើងយកខ្នុរសម្លនៅខ្ចីសម្រាប់ស្ល កកូរ ឬប្រហើរ។ ពូជម៉្យាងឱ្យផ្លែសាកេដែលមានឱជារសឆ្ងាញ់ណាស់ ពេលគេចៀនប្រៀបដូចដំឡូងបារាំង ឬទុកធ្វើតំណាប់។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សាកេ

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ឈ្មោះឈើដំណាំមួយប្រភេទ ដើម, ស្លឹក, ផ្លែចាប់ច្រឡំនឹងខ្នុរសម្ល ផ្លែប្រើប្រកបការជាបង្អែមឬជាម្ហូបក៏បាន មានឱជារសពិសា ជនានុជនរាប់អានណាស់
ឧទាហរណ៍៖ សាកេជាដំណាំមានប្រយោជន៍ គួរអ្នកផងពេញចិត្តដាំឲ្យបានច្រើនៗឡើង ។

                 ដើមនេះមានកម្ពស់ ៦-១៥ ម មានដើមកំណើតក្នុងប្រទេសប៉ូលីណេស៊ី ក្នុងសមុទ្រ Pacifique។ គេដាំជិតផ្ទះជាលំអ និងសម្រាប់យកផ្លែបរិភោគ។ យើងយកខ្នុរសម្លនៅខ្ចីសម្រាប់ស្ល កកូរ ឬប្រហើរ។ ពូជម៉្យាងឱ្យផ្លែសាកេដែលមានឱជារសឆ្ងាញ់ណាស់ ពេលគេចៀនប្រៀបដូចដំឡូងបារាំង ឬទុកធ្វើតំណាប់។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សាកុណិក

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ( បា.; សំ. ឝាកុណិក ) ព្រានបក្សី, ព្រានសត្វស្លាប ( ប្រមាញ់បក្សី )
ឧទាហរណ៍៖ ពួកសាកុណិក ទោះចូលព្រៃញឹក រកទឹកផឹកបាន ព្រោះគេចំណាំ សូរមាត់សត្វស៊ាន គេដឹងថាមាន ទឹកជ្រោះជាដើម ។ ( ស្ដ្រីជា សាកុណិកា )។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សាកិយៈ

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ( បា. សាកិយ ) ជនជាតិសក្យ
ឧទាហរណ៍៖ ( បើស្ដ្រីជា សាកិយានី ) ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សាកិយានី

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ( បា. ) ស្ដ្រីជាតិសក្យៈ ។ ( ព. កា. )
ឧទាហរណ៍៖ កាលព្រះសិទ្ធត្ថ ស្ដេចទ្រង់និវ័ត្ត ពីរាជោទ្យាន មកដល់រាជវាំង ពេលនោះមែនមាន កញ្ញាស្អាតស្អាន សាកិយានី ។ នាងជាស្រីស្នំ រូបឆោមឧត្ដម នាមគោតមី បានពោលសរសើរ សិរីសួស្ដី នៃព្រះនរបតី ជាព្រះមហាសត្ដ ។ ល ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សាកាហារី

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា បានដល់ជនដែលប្រព្រឹត្តសាកាហារនិយម ។

👉ថ្នាក់ពាក្យជា គុណនាម
មានន័យថា បានដល់ជនដែលប្រព្រឹត្តសាកាហារនិយម ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សាកាហារនិយម

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា វគ្គប្រតិបត្តិ ដែលមានជនខ្លះកាន់ជាប់ ដោយតមអាហារមានសាច់សត្វ គឺបរិភោគតែឫស មើម គ្រាប់ និងស្លឹកឈើ ដូចមានជនចំពួកខ្លះនៅប្រទេសឥណ្ឌាប្រតិបត្តិរហូតមកដល់សព្វថ្ងៃនេះ ជាដើម។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សាកសួរ

👉ថ្នាក់ពាក្យជា កិរិយាសព្ទ
មានន័យថា សួរសាកមើលឲ្យជាក់, សួរសង្កេតពីមួយទៅមួយ ឬពីនេះទៅនោះឲ្យជាក់សេចក្ដី ។
ឧទាហរណ៍៖ សាកសួរឲ្យច្បាស់ការ ( និយាយថា សួរសាក ក៏បាន ) ។ ( ព. កា. ) : ល្គឹកឮពាក្យពេចន៍ សាកសួររកសាច់-សន្ដានព្រេងព្រឹទ្ធ រករិះកលអ្វី សុចរិតទុច្ចរិត ហើយហោងគួរគិត ឲ្យដឹងខ្ពស់ទាប ។ ( សាស្រ្តាច្បាប់ រាជនេតិ ជាព្រះនិពន្ធនៃព្រះរាជសម្ភារ ) ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សាកសព

មានន័យថា មើលពាក្យ សាក ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត