Author: videoslearning.com

អាវុសោ

👉ថ្នាក់ពាក្យជា និបាតសព្ទ
មានន័យថា ( បា. ; សំ. អាយុឞ្មន៑ ឬ អាយុឞ្មន្ត៑) អាលបននិបាត មានសេចក្ដីថា “អ្នកមានអាយុ” (ដូចគ្នានឹង អាយុស្មន្ត, អាយស្មន្ត, អាយស្មា ដែរ); សម្រាប់ភិក្ខុចាស់វស្សានិយាយទៅរកភិក្ខុខ្ចីវស្សាជាង ឬនិយាយទៅរកសាមណេរ (ប្រើបានទាំង ឯក. ទាំង ពហុ.)។
ឧទាហរណ៍៖ និមន្តទៅណាអាវុសោ?, និមន្តឆាន់ទៅអាវុសោ! ; នែអាវុសោ, ការនេះមិនមែនជាភារៈរបស់លោករាល់គ្នាទេ (ព. វិ. ពុ. ) ។

                     បព្វជិតនិយាយទៅរកគ្រហស្ថជាសាធារណជនឬដែលស្និទ្ធស្នាលថា អាវុសោ ក៏បាន។
ឧទាហរណ៍៖ អាវុសោ អ្នកបានសមាទានសីលហើយឬ? (ព. ទេ. ) ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

អាវុសោ

👉ថ្នាក់ពាក្យជា និបាតសព្ទ
មានន័យថា ( បា. ; សំ. អាយុឞ្មន៑ ឬ អាយុឞ្មន្ត៑) អាលបននិបាត មានសេចក្ដីថា “អ្នកមានអាយុ” (ដូចគ្នានឹង អាយុស្មន្ត, អាយស្មន្ត, អាយស្មា ដែរ); សម្រាប់ភិក្ខុចាស់វស្សានិយាយទៅរកភិក្ខុខ្ចីវស្សាជាង ឬនិយាយទៅរកសាមណេរ (ប្រើបានទាំង ឯក. ទាំង ពហុ.)។
ឧទាហរណ៍៖ និមន្តទៅណាអាវុសោ?, និមន្តឆាន់ទៅអាវុសោ! ; នែអាវុសោ, ការនេះមិនមែនជាភារៈរបស់លោករាល់គ្នាទេ (ព. វិ. ពុ. ) ។

                      បព្វជិតនិយាយទៅរកគ្រហស្ថជាសាធារណជនឬដែលស្និទ្ធស្នាលថា អាវុសោ ក៏បាន។
ឧទាហរណ៍៖ អាវុសោ អ្នកបានសមាទានសីលហើយឬ? (ព. ទេ. ) ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

អាវុធ—

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា មើលក្នុងពាក្យ អាវុធ ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

អាវុធ​ហត្ថ

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា អ្នក​កាន់​អាវុធ; ទាហាន​ដែល​មាន​អាវុធ​ក្នុង​ដៃ គឺ​សេនា​ទាហាន​ពួក​មួយ​ដែល​ប្រដាប់​ដោយ​អាវុធ ជា​អ្នក​ដើរ​ត្រួតត្រា​ការពារ​ និង​រក្សា​សេចក្ដី​សុខ​សាន្ត​ក្នុង​ស្រុក
ឧទាហរណ៍៖ ពួក​អាវុធ​ហត្ថ​បាន​ប្រតិបត្តិ​ការ​យ៉ាង​ម៉ឺងម៉ាត់ (ហៅ ខ្មាន់​អាវុធ ក៏​បាន) ។ល។ (ម. ព. សស្រ្ត ផង) ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

អាវុធ​សាលា

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា សាលា​រៀន​ធ្វើ​អាវុធ​ ឬ​រោង​ធ្វើ​គ្រឿង​សស្រ្តាវុធ ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

អាវុធ​សន្និច្ច័យ

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ការ​សន្សំ​អាវុធ​ទុក​ ឬ​ការ​សាង​គ្រឿង​សស្រ្តាវុធ​ទុក (បម្រុង​ការពារ​ប្រទេស)
ឧទាហរណ៍៖ ធ្វើ​អាវុធ​សន្និច្ច័យ ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

អាវុធ​យុទ្ធភណ្ឌ

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា គ្រឿង​អាវុធ ​និង​ភណ្ឌៈ​សម្រាប់​ចម្បាំង ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

អាវុធ​កោដ្ឋាគារ, អាវុធាគារ ឬ អាវុធ​គ្រឹះ

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា អាយុធាគារ ឃ្លាំង​អាវុធ ឬ​ឃ្លាំង​ដាក់​គ្រឿង​សស្រ្តាវុធ ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

អាវុធិក ឬអាវុធករ

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ជាងធ្វើអាវុធ អ្នកកសាងអាវុធ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

អាវុធហត្ថដ្ឋាន

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា កងសេនាទាហាន មានភារៈថែធួន និងរក្សាសេចក្តីសុខជាសាធារណៈ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

អាវុធហត្ថ

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា សេនាទាហានពួកមួយ ប្រដាប់ដោយអាវុធ ជាអ្នកដើរការពារ និងរក្សាសេចក្តីសុខក្នុងស្រុក។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

អាវុធហត្ថ

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា សេនាទាហានពួកមួយ ប្រដាប់ដោយអាវុធ ជាអ្នកដើរការពារ និងរក្សាសេចក្តីសុខក្នុងស្រុក។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

អាវុធវិទ្យុសកម្ម

👉ថ្នាក់ពាក្យជា ទ្រព្យសម្បត្តិរដ្ឋ
មានន័យថា ប្រភពវិទ្យុសកម្មដែលត្រូវបានប្រើប្រាស់ ក្នុងគោលបំណងបង្កឱ្យមានគ្រោះថ្នាក់ដល់អាយុជីវិតមនុស្ស សត្វ រុក្ខជាតិ ទ្រព្យសម្បត្តិ ឬបរិស្ថាន។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

អាវុធនុយក្លេអ៊ែរ

👉ថ្នាក់ពាក្យជា ទ្រព្យសម្បត្តិរដ្ឋ
មានន័យថា សំដៅដល់៖ក-អាវុធមហាប្រល័យគ្រប់ប្រភេទ ដែលអំណាចរបស់វាផ្ទុះដោយកម្លាំងបំបែកអាតូម បង្កឱ្យមានគ្រោះថ្នាក់ដល់អាយុជីវិតមនុស្ស សត្វ រុក្ខជាតិ ទ្រព្យសម្បត្តិ ឬបរិស្ថាន។ ខ-គ្រឿងផ្ទុះនុយក្លេអ៊ែរ។ គ-គ្រឿងសម្រាប់សាយភាយវិទ្យុសកម្ម ឬគ្រឿងបញ្ចេញចុណ្ណភាគវិទ្យុសកម្ម ដោយសារសមាសធាតុវិទ្យុសកម្មរបស់វា ដែលបង្កឱ្យមានគ្រោះថ្នាក់ដល់មនុស្ស សត្វ រុក្ខជាតិ ទ្រព្យសម្បត្តិ ឬបរិស្ថាន។ ឃ-ម៉ាស៊ីនប្រតិកម្មនុយក្លេអ៊ែរ សម្រាប់ប្រើជាប្រភពថាមពល ក្នុងបំណងបង្កឱ្យមានគ្រោះថ្នាក់ដល់អាយុជីវិតមនុស្ស សត្វ រុក្ខជាតិ ទ្រព្យសម្បត្តិ ឬបរិស្ថាន។ង-សារធាតុនុយក្លេអ៊ែរ ដែលត្រូវបានប្រើប្រាស់ក្នុងគោលបំណងបង្កឱ្យមានគ្រោះថ្នាក់ដល់អាយុជីវិតមនុស្ស សត្វ រុក្ខជាតិ ទ្រព្យសម្បត្តិ ឬបរិស្ថាន។ ច-ឧបករណ៍ សម្ភារៈដែលត្រូវបានប្រើប្រាស់ក្នុងគោលបំណងកែច្នៃ ឬបង្កើតអាវុធនុយក្លេអ៊ែរ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

អាវុធជីវសាស្រ្ត

👉ថ្នាក់ពាក្យជា ទ្រព្យសម្បត្តិរដ្ឋ
មានន័យថា សំដៅដល់៖ក-អាវុធមេរោគ ឬភ្នាក់ងារមេរោគ ដែលបង្កើតដោយអតិសុខុមប្រាណ ត្រូវបានយកទៅប្រើប្រាស់ក្នុងគោលបំណងបង្កឱ្យមានគ្រោះថ្នាក់ដល់អាយុជីវិតមនុស្ស សត្វ រុក្ខជាតិ ទ្រព្យសម្បត្តិ ឬបរិស្ថាន។ខ-ឧបករណ៍ សម្ភារៈ សម្រាប់ប្រើប្រាស់ក្នុងការកែច្នៃ ឬផលិតអាវុធមេរោគ ឬភ្នាក់ងារមេរោគ ដូចមានចែងនៅក្នុងវាក្យខណ្ឌ “ក” ខាងលើ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

អាវុធគីមី អាវុធជីវសាស្រ្តគ្រប់ប្រភេទ ឬគ្រាប់ដទៃទៀតដែលផ្ទុកជាតិគីមី ផ្ទុកជីវសាស្រ្ត

👉ថ្នាក់ពាក្យជា គយ
មានន័យថា សារធាតុដែលគេផលិត ឬកែច្នៃដំឡើង អាចបង្កគ្រោះថ្នាក់ដល់សុខភាព អាយុជីវិត ឬទ្រព្យសម្បត្តិ និងបរិស្ថាន។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

អាវុធគីមី

👉ថ្នាក់ពាក្យជា ទ្រព្យសម្បត្តិរដ្ឋ
មានន័យថា យុទ្ធោបករណ៍ ផលិតផលសម្រេច ដែលត្រូវបានផលិតឡើងដោយបំពាក់នូវសារធាតុគីមី រំសេវផ្ទុះ និងក្បាលកឹបផ្ទុះ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

អាវុធ

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា (បា. ; សំ. អាយុធ) គ្រឿងប្រហារឬគ្រឿងចម្បាំងផ្សេងៗ ដែលទីទៃពីសស្ត្រា។
ឧទាហរណ៍៖ ធ្នូ, ស្នា, កាំភ្លើង, … ហៅថា អាវុធ; ដាវ, លំពែង, ផ្គាក់, … ហៅថា សស្ត្រា ។ (ព. កា. ) : ទាហានមោះមុត ដែលមានអាវុធ ជាប់នៅក្នុងដៃ កាលបើបានចួប ចោរកាចចង្រៃ មិនសូវសំចៃ ច្រើនតែគំរាម ។ ព្រោះមានអាវុធ សម្រាប់ប្រយុទ្ធ ពុំដែលទីមទាម ប្រទះសត្រូវ ច្រើនតទប់ភ្លាម ស៊ូប្តូរសាច់ឈាម ពុំដែលរួញរា ។ ការពារប្រទេស ពុំដែលមានធ្វេស គួររាស្ត្រប្រជា ជួយឧបត្ថម្ភ គាំទ្រយោធា ដោយក្ដីស្នេហា ស្រឡាញ់ទាហាន ។

                    បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ អ. ថ. —ធៈ, ដូចជា អាវុធករ អ្នកធ្វើអាវុធ, ជាងធ្វើអាវុធ ។ អាវុធកោដ្ឋាគារ, អាវុធាគារ ឬ អាយុធគ្រឹះ, អាយុធាគារ ឃ្លាំងអាវុធ ឬឃ្លាំងដាក់គ្រឿងសស្ត្រាវុធ ។ អាវុធយុទ្ធភណ្ឌ (—វុត-យុត-ធៈភាន់ ) គ្រឿងអាវុធនិងភណ្ឌៈសម្រាប់ចម្បាំង ។ អាវុធសន្និច្ច័យ ការសន្សំអាវុធទុកឬការសាងគ្រឿងសស្ត្រាវុធទុក (បម្រុងការពារប្រទេស)។
ឧទាហរណ៍៖ ធ្វើអាវុធសន្និច្ច័យ ។

                    អាវុធសាលា សាលារៀនធ្វើអាវុធឬរោងធ្វើគ្រឿងសស្ត្រាវុធ ។ អាវុធហត្ថ (—ធៈ—) អ្នកកាន់អាវុធ; ទាហានដែលមានអាវុធក្នុងដៃ គឺសេនាទាហានពួកមួយដែលប្រដាប់ដោយអាវុធ ជាអ្នកដើរត្រួតត្រាការពារនិងរក្សាសេចក្ដីសុខសាន្តក្នុងស្រុក។
ឧទាហរណ៍៖ ពួកអាវុធហត្ថបានប្រតិបត្តិការយ៉ាងម៉ឺងម៉ាត់ ( ហៅ ខ្មាន់អាវុធ ក៏បាន ) ។ ល ។ (ម. ព. សស្ត្រ ផង) ។

                     គ្រឿងសម្រាប់ប្រហារអ្នកដទៃ ឬការពារខ្លួនទប់ទល់នឹងសត្រូវ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

អាវាហៈ

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ម. ព. អាពាហ៍ពិពាហ៍ និង វិវាហៈ ឬ វិវាហមង្គល ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

អាវាហមង្គល

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ( ម. ព. អាពាហ៍ពិពាហ៍ និង វិវាហៈ ឬ វិវាហមង្គល ) ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

អាវាសែ

👉ថ្នាក់ពាក្យជា គុណនាម
មានន័យថា ណែលណោល, តែលតោល, ដែលឥតទីពឹងពំនាក់, ដែលសាត់អណ្ដែតទៅមកតាមតែបាន។
ឧទាហរណ៍៖ មនុស្សអាវាសែ; ដើរអាវ៉ាសែ (ប្រើជា អវាសែ ឬ អវ៉ាសែ ក៏មាន; បា. អវាស ដែលគ្មានលំនៅ, ដែលឥតមានទីសម្នាក់អាស្រ័យ) ។ ព. កា. សម្រាប់ឲ្យនឹកឃើញ : ជនអាវ៉ាសែ ធ្លាប់ឃើញច្រើនតែ លុបលាងគុណគេ បើគេសង្គ្រោះ ហ៊ានឈ្លោះនឹងគេ ជួនឲ្យទោសទ្វេ ដ៏សឹងតែមាន ។

👉ថ្នាក់ពាក្យជា កិរិយាវិសេសន៍
មានន័យថា ណែលណោល, តែលតោល, ដែលឥតទីពឹងពំនាក់, ដែលសាត់អណ្ដែតទៅមកតាមតែបាន។
ឧទាហរណ៍៖ មនុស្សអាវាសែ; ដើរអាវ៉ាសែ (ប្រើជា អវាសែ ឬ អវ៉ាសែ ក៏មាន; បា. អវាស ដែលគ្មានលំនៅ, ដែលឥតមានទីសម្នាក់អាស្រ័យ) ។ ព. កា. សម្រាប់ឲ្យនឹកឃើញ : ជនអាវ៉ាសែ ធ្លាប់ឃើញច្រើនតែ លុបលាងគុណគេ បើគេសង្គ្រោះ ហ៊ានឈ្លោះនឹងគេ ជួនឲ្យទោសទ្វេ ដ៏សឹងតែមាន ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

អាវាសិក—

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ម. ក្នុង ព. អាវាសិក ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

អាវាសិក​វត្ត

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា កិច្ច​វត្ត​ដែល​អាគន្តុក​ភិក្ខុ​ត្រូវ​ធ្វើ​ចំពោះ​អាវាសិក​ភិក្ខុ (ព. ផ្ទ. អាគន្តុក​វត្ត) ។ល។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

អាវាសិក​ភិក្ខុ

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ភិក្ខុ​អ្នក​នៅ​ក្នុង​វត្ត (ព. ផ្ទ. អាគន្តុក​ភិក្ខុ, អារញ្ញក​ភិក្ខុ) ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

អាវាសិកៈ

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ម. ព. អាវាសិក ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

អាវាសិកា

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ម. ក្នុង ព. អាវាសិក ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

អាវាសិក

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា (បា. ) អ្នកនៅគ្រប់គ្រងផ្ទះ, អ្នកនៅផ្ទះ, (គ្រហស្ថ); បើស្ត្រីជា អាវាសិកា (ម. ប្រ. ) ។ ព. ពុ. បព្វជិតអ្នកនៅគ្រប់គ្រងវត្ត, បព្វជិតអ្នកនៅក្នុងវត្ត (លោកវត្ត); បើបព្វជិតស្ត្រីជា អាវាសិកា (ព. ផ្ទ. អាគន្តុកៈ, អារញ្ញកៈ) ។ អាវាសិកភិក្ខុ ភិក្ខុអ្នកនៅក្នុងវត្ត (ព. ផ្ទ. អាគន្តុកភិក្ខុ, អារញ្ញកភិក្ខុ) ។ អាវាសិកវត្ត កិច្ចវត្តដែលអាគន្តុកភិក្ខុត្រូវធ្វើចំពោះអាវាសិកភិក្ខុ (ព. ផ្ទ. អាគន្តុកវត្ត) ។ ល ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

អាវាសដូនជី

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ផ្ទះជាទីលំនៅនៃដូនជី ឬអ្នកបួសក្នុងលទ្ធិគ្រិស្តគ្រឹះស្ថានជាទីចិញ្ចឹមបីបាច់នារីក្រមុំ ដោយមានដូនជីជាអ្នកមើលការខុសត្រូវ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

អាវាស

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ( សំ. បា.) ទីនៅឬលំនៅ, ផ្ទះ, ផ្ទះលំនៅ; វត្ត; ការនៅគ្រប់គ្រង។ ចៅអាវាស មេវត្ត (ចៅអធិការវត្ត) ។ អាវាសាធិការ អារាមាធិការ ។ ឃរាវាស (ឃៈរាវាស) ការនៅគ្រប់គ្រងផ្ទះ គឺការនៅជាគ្រហស្ថ ។ ខ្មែរប្រើសំដៅសេចក្ដីថា “អ្នកនៅគ្រប់គ្រងផ្ទះ” ក៏មានខ្លះ (តាមទម្លាប់ប្រើ)
ឧទាហរណ៍៖ ពួកឃរាវាស ពួកគ្រហស្ថ ។ (ច្រើនប្រើតែពាក្យ គ្រហស្ថ ជាង : គ្រហស្ថ និង បព្វជិត អ្នកនៅគ្រប់គ្រងផ្ទះនិងអ្នកបួស គឺបាសកនិងលោកសង្ឃ; ឃរាវាស ឬ គ្រឹហាវាសនិងបព្វជ្ជា ការនៅគ្រប់គ្រងផ្ទះនិងការបួស គឺភាពជាបាសកនិងផ្នួស) ។

                     សង្ឃាវាស (—វាស) ទីនៅរបស់សង្ឃគឺវត្ត ។ អាកិណ្ណាវាស (—វ៉ាស) ការនៅច្របូកច្របល់ ។ ល ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

អាវាដ

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ដូចគ្នានឹង អវាដ ដែរ ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

អាវាដ

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ដូចគ្នានឹង អវាដ ដែរ ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

អាវស្សការ

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ភាពដែលតឹងទារបាន ដូចជាអាវស្សការនៃបំណុល​ ជាដើម។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

អាវរណ—

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា មើលក្នុងពាក្យ អាវរណ ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

អាវរណ​ភាព

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ភាវៈ​នៃ​អាវរណៈ ។ល។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

អាវរណ​ប័ណ្ណ ឬ អាវរណ​បត្រ

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា សំបុត្រ​ហាម​ឃាត់​ ឬ​សំបុត្រ​ហាម​ប្រាម, បម្រាម
ឧទាហរណ៍៖ ចូរ​មើល​អាវរណ​បត្រ​ដែល​បិទ​នៅ​ខ្លោង​ទ្វារ ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

អាវរណ​ការណ៍

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ហេតុ​នៃ​អាវរណ​កម្ម ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

អាវរណៈ

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ម. ព. អាវរណ ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

អាវរណ

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា (សំ. បា. អាវរណ) គ្រឿងការពារ, រារាំង; គ្រឿងបិទ, បិទបាំង, គ្រឿងរាំង; គ្រឿងទប់, គ្រឿងខាំង, ទំនប់; គ្រឿងហាមឃាត់ ឬ ការហាមឃាត់។
ឧទាហរណ៍៖ ធ្វើអាវរណៈ ហាមឃាត់ (ប្រើជា អាវរណកម្ម ក៏បាន : ធ្វើអាវរណកម្ម) ។

                     អាវរណការណ៍ ហេតុនៃអាវរណកម្ម ។ អាវរណប័ណ្ណ ឬ អាវរណបត្រ សំបុត្រហាមឃាត់ឬសំបុត្រហាមប្រាម, បម្រាម។
ឧទាហរណ៍៖ ចូរមើលអាវរណបត្រដែលបិទនៅខ្លោងទ្វារ ។ អាវរណភាព ភាវៈនៃអាវរណៈ ។ ល ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

អាវបន—

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា មើលក្នុងពាក្យ អាវបន ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

អាវបន​នាយក

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា អ្នក​ត្រួតត្រា​ខាង​ការ​របរ​ដាំ​ដំណាំ (បើ​ស្ត្រី​ជា អាវបន​នាយិកា) ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

អាវបន​ករ ឬ –ការ

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា អ្នក​ធ្វើ​របរ​ដាំ​ដំណាំ (បើ​ស្ត្រី​ជា អាវបន​ការិកា) ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

អាវបន​កម្ម

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា របរ​ដាំ​ដំណាំ ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

អាវបនៈ

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ( ម. ព.អាវបន ) ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

អាវបនា—

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ( មើលក្នុងពាក្យ អាវបន ) ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

អាវបន

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា (សំ. បា. អាវបន) ការសាបព្រោះ, ការបណ្ដុះដាំ, ការដាំដំណាំ ។ អាវបនកម្ម របរដាំដំណាំ ។ អាវបនករ ឬ —ការ អ្នកធ្វើរបរដាំដំណាំ( បើស្ត្រីជា អាវបនការិកា ) ។ អាវបននាយក អ្នកត្រួតត្រាខាងការរបរដាំដំណាំ (បើស្ត្រីជា អាវបននាយិកា) ។ អាវបនាធិការ ក្រសួងរាជការត្រួតត្រាខាងការដាំដំណាំ (សរសេរជា អាវប្បន ក៏បាន ។ ល ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

អាវក្រពើ

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា “ឈ្មោះវល្លិធំម្យ៉ាងមានមែកធាងពណ៌ដូចបិទប្រាក់ ដុះក្នុងព្រៃល្បោះ នៃប្រទេសខ្មែរ និងឡាវ។ គេប្រើមែក ធ្វើអុសដុត។ ស្លឹកអាចឆុងផឹកដូចតែ។”

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

អាវ

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា សំពត់ដែលគេវាស់កាត់តាមខ្នាតរួចដេរស្រេចហើយ, មានតួ, មាន-ក, មានដៃ, មានឡេវ សម្រាប់ប្រើជាគ្រឿងពាក់ស្រោបខ្លួនពីត្រឹម-កចុះមក, មានបែបនិងឈ្មោះផ្សេងៗ ហៅដោយសង្ខេបមានត្រឹមតែពីរយ៉ាងគឺ អាវប្រុស, អាវស្រី ។ ប្រវែងសាច់សំពត់ដែលល្មមកាត់ដេរជាអាវមួយបាន តាមខ្នាតអាវវែងឬខ្លី ក៏ហៅ អាវ ដែរ។
ឧទាហរណ៍៖ សំពត់មួយអាវ (វែង), សំពត់មួយអាវ (ខ្លី) ។

                      គួរកុំនិយាយថា លុយតិចពេក ទិញកំណាត់មួយអាវមិនបាន; គួរនិយាយថា ប្រាក់តិចពេក ទិញសំពត់មួយអាវមិនបាន ( គឺកុំប្រើពាក្យ លុយ និងពាក្យ កំណាត់ ព្រោះជាពាក្យទាប នាំឲ្យទ័លក្រឬខ្វះខាតតាមមាត់ថា…) ។ ម. ព. សំពត់ ទៀតផង ។
ឈូងសមុទ្រ ( ចំពោះតែប៉ែកសមុទ្រដែលលូកចូលមករកផែនដីត្រង់ទីប្រទល់ចុងបំផុតទន្លេ គឺត្រង់ទីដែលទន្លេហូរចុះទៅចួបនឹងសមុទ្រ, ហៅថា អាវសមុទ្រ ) ។

👉ថ្នាក់ពាក្យជា គុណនាម
មានន័យថា ដែលមានសាច់រឹងខុសពីប្រក្រតីដើម (ព្រោះជីកឬគាស់យកមកទុកយូរហួសកំណត់) ទុកជាស្ងោរច្រើនអំពុះ ឬប៉ុន្មានទឹកក៏មិនរលួយ គ្រាន់តែឆ្អិនប៉ុន្តែច្រុបៗ ( ចំពោះតែមើមបែបខ្លះ )។
ឧទាហរណ៍៖ មើមដំឡូងអាវ (ពាក្យសាមញ្ញនៃអ្នកស្រុកខ្លះថា ដំឡូងខ្លាខាំ) ។

                     ព. ប្រ. ដែលបានសិក្សាវិជ្ជាណាមួយយូរឆ្នាំ ប៉ុន្តែរៀនព្រួលៗ ចេះពុំប្រាកដ យកជាការប្រាកដប្រជាពុំកើត។
ឧទាហរណ៍៖ មនុស្សអាវ ឬ មនុស្សដំឡូងអាវ (ព. ព. ); ចំណេះអាវ ឬ វិជ្ជាអាវ (ព. សា. ) ។

👉ថ្នាក់ពាក្យជា រាជសព្ទ
មានន័យថា ព្រះភូសា ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

អាល្លឺម៉ង់

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ប្រទេស អាល្លឺម៉ង់, (រាជធានី/​រដ្ឋធានី) បែរឡាំង។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

អាល័យតែ

👉ថ្នាក់ពាក្យជា និបាតសព្ទ
មានន័យថា រវល់តែ, ជាប់ដៃតែ, អាត់តែ។
ឧទាហរណ៍៖ អាល័យតែស្ដាប់គេនិយាយភាំងភ្លេចខ្លួនគេទៅចោលអស់! ; ឯងអាល័យតែលេង គេស៊ីនំអស់! (ម. ព. អាល័យ ផង) ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

អាល័យ

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ( សំ. បា. អាលយ ) លំនៅ, ផ្ទះលំនៅ; សេចក្ដីជាប់ចិត្ត, ការកួចកាន់, ដំណើរនឹកឆ្ពោះទៅរកដោយសេចក្ដីជាប់ចិត្ត; តណ្ហា ។ ខ្មែរប្រើសំដៅតែត្រង់”សេចក្ដីជាប់ចិត្ត,ដំណើរនឹកឆ្ពោះទៅរកដោយសេចក្ដីជាប់ចិត្តស្រឡាញ់ឬដោយនឹកស្ដាយ” ជាដើម។
ឧទាហរណ៍៖ ខ្ញុំខំទ្រាំនៅដោយសារមានអាល័យកូនទេ! ។

                       ប្រើជា កិ. ក៏មាន “ជាប់ចិត្ត, នឹកឆ្ពោះទៅរកដោយសេចក្ដីជាប់ចិត្តស្រឡាញ់ឬដោយនឹកស្ដាយ” ជាដើម។
ឧទាហរណ៍៖ អាល័យកូន, នឹកអាល័យទ្រព្យដែលវិនាសអស់ ។

                      អាឡោះអាល័យ ( ម. ព. អាឡោះ) ។ បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ សរសេរជា អាលយ ( អ. ថ.— ល៉ៈយ៉ៈ ) ដូចជា អាលយប្បហាន (—ល៉ៈយ៉ាប់-ប៉ៈ—) ឬ —ប្រហាន ការលះអាល័យ ។ អាលយភាព ភាវៈនៃអាល័យ ។ អាលយសមុគ្ឃាត ការដកអាល័យចោលឬការគាស់រំលើងអាល័យចោល; ការគាស់រំលើងឫសតណ្ហា ។ អាលយសមុច្ឆេទ (—សៈមុច-ឆែត) ការកាត់អាល័យដាច់ស្រឡះ, ការកាត់ផ្ដាច់តណ្ហា ។ ល ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

អាល័ក្សណ៍

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា មើលក្នុងពាក្យ អាល័ក្ស ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

អាល័ក្ស

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ( សំ. ស. ; សំ. អា “ទួទៅ; សព្វគ្រប់” ; លក្ស កិ. “ឃើញ, សង្កេតឃើញ; ពិចារណា; ពិនិត្យ, កត់, កត់ត្រា, ត្រាទុកឲ្យដឹង; កំណត់ទុក” ) ឈ្មោះក្រុមអ្នករាជការមួយក្រុមក្នុងព្រះបរមរាជវាំងមានមុខការជាអ្នកកត់ត្រាប្រាក់ព្រះរាជទ្រព្យនិងព្រះរាជទ្រព្យផ្សេងៗ ព្រមទាំងការបើកដាក់គ្រប់ចំពូកផង មានការទាក់ទងប្រាស្រ័យគ្នារឿយៗជាមួយនឹងក្រុមព្រះឃ្លាំង។
ឧទាហរណ៍៖ ក្រុមអាល័ក្ស ឬ ក្រុមព្រះអាល័ក្ស ( សម័យបច្ចុប្បន្ននេះ រួមចូលក្នុងក្រុមរាជាយុត្តកៈ ; ខ្មែរសម័យបុរាណច្រើនសរសេរជា អាល័ក្ខណ៍ ឬ អាល័ក្សណ៍ ) ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

អាល័ក្ខណ៍

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា មើលក្នុងពាក្យ អាល័ក្ស ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

អាល់ហ្សេរី

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ប្រទេស អាល់ហ្សេរី, (រាជធានី/​រដ្ឋធានី) អាល់ហ្សេ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

អាល់ហ្សេ

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា រាជធានី/​រដ្ឋធានី នៃប្រទេស អាល់ហ្សេរី។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

អាល់សែនមានក្រុមជំនួសពី

👉ថ្នាក់ពាក្យជា គីមី
មានន័យថា អាល់សែនដែលមានរូបមន្ដទូទៅ R2C=CH2 ឬ RHC=CHR ដែល R ជាក្រុមជំនួសសរីរាង្គ។ អាតូមកាបូនត្រូវបានចងសម័្ពន្ធដោយផ្ទាល់ទៅនឹងចុងបពា្ចប់និមួយៗនៃសម័្ពន្ធពីរជាន់។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

អាល់សែន

👉ថ្នាក់ពាក្យជា គីមី
មានន័យថា អំបូរនៃសមាសធាតុអុីដ្រូកាបួដែលមានសម្ព័ន្ធពីរជាន់យ៉ាងតិចមួយរវាងអាតូមកាបូនក្នុងគ្រោងម៉ូលេគុល CnH2n។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

អាល់បេដូ

👉ថ្នាក់ពាក្យជា បច្ចេកសព្ទបរិស្ថាន
មានន័យថា ចំណែកនែរំភាយរស្មីព្រះអាទិត្យ ដែលចាំងផ្លាតពីផ្ទៃផែនដី ឬវត្ថុអ្វីមួយហើយជាទូទៅ គិតជាភាគរយធៀបទៅនឹងរំភាយរស្មីព្រះអាទិត្យដែលបានទទួល។ ផ្ទៃដែលគ្របដណ្ដប់ដោយព្រឹលមានកម្រិតអាល់បេដូខ្ពស់ ។ អាល់បេដូរបស់ដីមានកម្រិតពីខ្ពស់មកទាប ។ គម្របព្រៃ និងផ្ទៃសមុទ្រមានកម្រិតអាល់បេដូទាប ។ អាល់បេដូផ្ទៃផែនដីមានភាពខុសគ្នា ជាពិសេស ដោយសារការប្រែប្រួលពពកព្រឹល ផ្ទៃស្លឹករុក្ខជាតិ និងគម្របដី ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

អាល់បានី

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ប្រទេស អាល់បានី, (រាជធានី/​រដ្ឋធានី) ទីរ៉ាណា។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

អាល់ដេអ៊ីត

👉ថ្នាក់ពាក្យជា គីមី
មានន័យថា ថ្នាក់នៃសមាសធាតុសរីរាង្គដែលកើតមាននៅពេលក្រុម អាល់គីលត្រូវភ្ជាប់ ទៅនឹងសម្ព័ន្ធមួយរបស់កាបូននៃបង្គុំកាបូនីល និងសម្ព័ន្ធផេ្សងមួយទៀតត្រូវភ្ជាប់ជាមួយអ៊ីដ្រូសែន។ ទំរង់ទូទៅគឺ C H O Ar C O R H ក្រុមកាបូនីលជានិច្ចកាលនៅលើអាតូមកាបូនចុងក្រោយបំផុត។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

អាល់ដូអិចសូស

👉ថ្នាក់ពាក្យជា គីមី
មានន័យថា ស្ករកាបូនប្រាំមួយ ដូចជាគ្លុយកូស ឬម៉ាណូសដែលមានផ្ទុកក្រុមអាល់ដេអ៊ីត។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

អាល់ដូស

👉ថ្នាក់ពាក្យជា គីមី
មានន័យថា ម៉ូណូសាការីតដែលមានបងុំ្គអាល់ដេអ៊ីត។ បុព្វបទ ald- បញ្ជាក់ពីវត្ដមានរបស់ក្រុមអាល់ដេអ៊ីត និងបច្ចឹមបទ -ose បញ្ជាក់ពីកាបូអ៊ីដ្រាត។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

អាល់ដុល

👉ថ្នាក់ពាក្យជា គីមី
មានន័យថា ថ្នាក់មួយនៃសមាសធាតុសរីរាង្គដែលមានក្រុមអ៊ីដ្រុកស៊ីល (-CHO)និងក្រុមអាល់ដេអ៊ីត (-CHO) ភ្ជាប់ទៅនឹងអាតូមកាបូនដែលជាប់គ្នា។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

អាល់គីលអឡូសែនួ

👉ថ្នាក់ពាក្យជា គីមី
មានន័យថា អាល់កានដែលអាតូមអ៊ីដ្រូសែនមួយ ឬច្រើនត្រូវបាន ជំនួសដោយអាឡូសែន។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

អាល់គីមី ឬគីមីមជ្ឈឹមសម័យ

👉ថ្នាក់ពាក្យជា គីមី
មានន័យថា ប្រព័ន្ធគីមីបុរាណមួយដែលបំណងសំខាន់ របស់វាជាការកែប្រែលោហៈទៅជាមាស និងការរកឃើញថ្មរបស់ទស្សនវិទូ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

អាល់កូឡាត

👉ថ្នាក់ពាក្យជា គីមី
មានន័យថា សមាសធាតុដែលកើតមានឡើងដោយប្រតិកម្មនៃអាល់កុលជាមួយលោហៈអាល់កាឡាំង។ គេហៅម្យ៉ាងទៀតថា អាល់កុកស៊ីត។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

អាល់កូសុល

👉ថ្នាក់ពាក្យជា គីមី
មានន័យថា ល្បាយនៃអាល់កុល និងកូឡូអ៊ីត។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

អាល់កូជែល

👉ថ្នាក់ពាក្យជា គីមី
មានន័យថា ជេលដែលកើតពីអាល់កូសុល។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

អាល់កុលអាស៊ីត

👉ថ្នាក់ពាក្យជា គីមី
មានន័យថា សមាសធាតុដែលមានផ្ទុកទាំងក្រុមកាបុកស៊ីល (-COOH) និងក្រុមអាល់កុល (-CH2OH, =CHOH ឬ =COH) ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

អាល់កុលសុទ្ធ

👉ថ្នាក់ពាក្យជា គីមី
មានន័យថា អេទីលអាល់កុលដែលមានបរិមាណទឹកមិនលើសពី 1%។ គេហៅម្យ៉ាងទៀតថា អាល់កុលស្ងួត។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

អាល់កុលលីស

👉ថ្នាក់ពាក្យជា គីមី
មានន័យថា ការបំបែកនៃសម្ព័ន្ធកាបូន និងកាបូនដោយការបូក អាល់កុល។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

អាល់កុលបំភ្លៃ

👉ថ្នាក់ពាក្យជា គីមី
មានន័យថា អេទីលអាល់កុលមានសារធាតុពុល ដូចជាអេទីលអាលកុល ឬបង់សែនដែលធ្វើអោយវាមិនសមស្របសំរាប់ការប្រើប្រាស់របស់មនុស្ស។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

អាល់កុលខ្លាញ់

👉ថ្នាក់ពាក្យជា គីមី
មានន័យថា អាល់កុលថ្នាក់បឋមខ្សែត្រង់មានមាសម៉ូលេគុលធំបានមកពីខ្លាញ់ធម្មជាតិ និងបេ្រង រួមមានឡូរីល សេ្ដអារីល អូលេអ៊ីល និងអាល់កុលលីណូលេអ៊ីលដែលប្រើក្នុងឱសថសាស្ដ្រ គ្រឿងសំអាង សារធាតុជំរះក្អែលប្លាស្ទិច បេ្រងរំអិល និងក្នុងការផលិតក្រណាត់។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

អាល់កុល

👉ថ្នាក់ពាក្យជា គីមី
មានន័យថា ថ្នាក់មួយនៃសមាសធាតុសរីរាង្គដែលមានយ៉ាងហោចណាស់ក្រុមអ៊ីដ្រុកស៊ីលមួយ (-OH)។ វាត្រូវសំគាល់ដោយរូបមន្ដទូទៅ R-OH ដែល R តាងអោយក្រុមអ៊ីដ្រូកាបួន។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

អាល់កុកស៊ីត

👉ថ្នាក់ពាក្យជា គីមី
មានន័យថា មើល alcoholate។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

អាល់កុកស៊ី

👉ថ្នាក់ពាក្យជា គីមី
មានន័យថា រ៉ាឌីកាល់ដែលភ្ជាប់ទៅនឹងម៉ូលេគុលដោយអុកស៊ីសែន ដូចជារ៉ាឌីកាល់អេតុកស៊ី។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

អាល់កាឡូអុីត

👉ថ្នាក់ពាក្យជា គីមី
មានន័យថា សមាសធាតុបាសមានអាសូតកើតមានក្នុងធម្មជាតិដែលផលិតឡើងដោយរុក្ខជាតិ។ វាមានឥទិ្ធពលជាច្រើនលើខ្លួនមនុស្ស និងត្រូវបានគេប្រើប្រាស់ដូចជាឱសថ។ ឧទាហរណ៍ គីនីន ម័រហ្វីន កាហេ្វអុីន។ មួយចំនួនខ្លះទៀត គឺជាសារធាតុពុល។ ឧទាហរណ៍ ស្ទ្រិចនីន។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

អាល់កាឡូស៊ីស

👉ថ្នាក់ពាក្យជា គីមី
មានន័យថា ល័ក្ខខ័ណ្ឌដែលកើតមាននៅពេល pH ឈាមលើសពីកំរិតធម្មតាដូចជាអាសីុដូសីុសដែលអាចបណ្ដាលមកពីភាពមិនធម្មតានៃការដកដង្ហើម ឬបណ្ដូររូបធាតុ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

អាល់កាឡូមាត្រ

👉ថ្នាក់ពាក្យជា គីមី
មានន័យថា រង្វាស់នៃបរិមាណរបស់អាល់កាឡូអុីតដែលមានវត្ដមានក្នុងសារធាតុ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

អាល់កាលេសង់

👉ថ្នាក់ពាក្យជា គីមី
មានន័យថា មើល alkaline។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

អាល់កាលួ

👉ថ្នាក់ពាក្យជា គីមី
មានន័យថា ផ្នែកនៃថ្នាក់របស់ក្រាមអំបិលជាមួយអាតូមលោហៈអាល់កាឡាំង។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

អាល់កាលីម៉ែត្រ

👉ថ្នាក់ពាក្យជា គីមី
មានន័យថា ១. ឧបករណ៍សំរាប់វាស់បរិមាណនៃអាល់កាឡាំងក្នុងវត្ថុរឹង ឬវត្ថុរាវ។
២. ឧបករណ៍សំរាប់វាស់បរិមាណនៃកាបូនឌីអុកស៊ីតដែលកកើតក្នុងប្រតិកម្ម។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

អាល់កាលីមាត្រ

👉ថ្នាក់ពាក្យជា គីមី
មានន័យថា ការវាស់ជាបរិមាណនៃបរិមាណរបស់កាបូនឌីអុកស៊ីតដែលកកើតក្នុងប្រតិកម្ម។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

អាល់កាលីណូទែរ៉ឺអុកស៊ីត

👉ថ្នាក់ពាក្យជា គីមី
មានន័យថា មើល alkaline earth។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

អាល់កាលីណូទែរ៉ឺ

👉ថ្នាក់ពាក្យជា គីមី
មានន័យថា អុកស៊ីតនៃធាតុនៅក្នុងក្រុមពីរនៃតារាងខួបគីមី ដូចជាបារីរ្យូម កាល់ស្យូម និងស្រង់ចូម។ គេហៅម្យ៉ាងទៀតថា អាល់កាលីណូទែរ៉ឺឌីអុកស៊ីត។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

អាល់កាលីខៀវ

👉ថ្នាក់ពាក្យជា គីមី
មានន័យថា អំបិលសូដ្យូមនៃអាស៊ីតទ្រីផេនីលរ៉ូសានីលីនស៊ុលផូនិច។ ប្រើជាធាតុចង្អុលពណ៌។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

អាល់កាលី-អាល់កូឡាត

👉ថ្នាក់ពាក្យជា គីមី
មានន័យថា សមាសធាតុដែលកើតពីអាល់កុល និងបាសលោហៈអាល់កាឡាំង។ លោហៈអាល់កាឡាំងជំនួសកន្លែងអុីដ្រូសែនក្នុងក្រុមអុីដ្រុកស៊ីល។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

អាល់កាលី(បាស)

👉ថ្នាក់ពាក្យជា គីមី
មានន័យថា ១.មានលក្ខណៈជាអាល់កាលី។
២.មាន pH ធំជាង 7។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

អាល់កាលី

👉ថ្នាក់ពាក្យជា គីមី
មានន័យថា បាសដែលរលាយក្នុងទឹកអោយអ៊ីយ៉ុងអុីដ្រុកស៊ីត។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

អាល់កាមីន

👉ថ្នាក់ពាក្យជា គីមី
មានន័យថា សមាសធាតុដែលមានទាំងក្រុមអាល់កុល និងក្រុមអាមីន។ គេហៅម្យ៉ាងទៀតថា អាមីណូអាល់កុល។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

អាល់កាន

👉ថ្នាក់ពាក្យជា គីមី
មានន័យថា អំបូរនៃអុីដ្រូកាបួដែលមានតែសម្ព័ន្ធមួយជាន់រវាងកាបូននឹងកាបូនហើយមានរូបមន្ដទូទៅ CnH2n+2។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

អាល់កាណូឡាមីន

👉ថ្នាក់ពាក្យជា គីមី
មានន័យថា សារធាតុមួយក្នុងក្រុមនៃសារធាតុស្អិតអាមីណូអាល់កុលរលាយក្នុងទឹក ឬស៊េរីអាលីផាទិច។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

អាល់កាដ្យែន

👉ថ្នាក់ពាក្យជា គីមី
មានន័យថា មើល diene។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

អាលោកកសិណ

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ( បា. ) ឈ្មោះបែបចម្រើនសមថកម្មដ្ឋានមួយយ៉ាង មានវិធីឲ្យសម្លឹងពន្លឺដែលភ្លឺច្បាស់យកជាអារម្មណ៍ ( រាប់ចូលក្នុងកសិណកម្មដ្ឋាន ១០ យ៉ាង ។ ព. ពុ. ) ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

អាលុលិក

👉ថ្នាក់ពាក្យជា គុណនាម
មានន័យថា (បា. ) ផ្ដេសផ្ដាស, ឡេះឡោះ; ដែលវឹកវរ។
ឧទាហរណ៍៖ សម្ដីអាលុលិក ។

                    បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ អ. ថ. —លុលិកៈ, ដូចជា អាលុលិកកម្ម អំពើវឹកវរ; ការធ្វើផ្ដេសផ្ដាស ។ អាលុលិកវាចា, —វាទ ឬ —ពាក្យ សម្ដីអាលុលិក ។ អាលុលិកវាទី អ្នកដែលច្រើនតែនិយាយពាក្យអាលុលិក, មនុស្សឡេះឡោះ ( បើស្ត្រីជា អាលុលិកវាទិនី ) ។ ល ។ ( ព. កា. ) អាលុលិកវាទ តែងតែឃ្លាតចាកការណ៍ពិត មនុស្សមានគំនិត គេពុំចង់ឮសោះឡើយ ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

អាលីស៊ីគ្លិច

👉ថ្នាក់ពាក្យជា គីមី
មានន័យថា ១. មានលក្ខណៈទាំងអាលីផាទិចទាំងស៊ីគ្លិច។ ២. សំដៅលើថ្នាក់នៃសមាសធាតុអ៊ីដ្រូកាបួឆ្អែតដែលទំរង់របស់វាមានវង់មួយ។ គេហៅម្យ៉ាង ទៀតថា ស៊ីក្លូអាលីផាទិចស៊ីក្លូអាល់កាន។ ៣. សមាសធាតុមួយក្នុងចំណោមសមាសធាតុនៃថ្នាក់អាលីស៊ីគ្លិច។ គេហៅម្យ៉ាង ទៀតថា ស៊ីក្លាន។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

អាលីសារីនក្រហម

👉ថ្នាក់ពាក្យជា គីមី
មានន័យថា ល័ខពណ៌ក្រហមដែលបានមកពីអង់ត្រាគីណូន។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

អាលីផាទិច

👉ថ្នាក់ពាក្យជា គីមី
មានន័យថា សមាសធាតុសរីរាង្គដែលមិនមែនជាអារ៉ូម៉ាទិច (មិនមានវង់បង់សែន) ដូចជាអាល់កាន អាល់សែន អាល់ស៊ីន

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

អាលីកូត

👉ថ្នាក់ពាក្យជា គីមី
មានន័យថា ផ្នែកមួយនៃភាគសំណាកដែលត្រូវបានបែងចែកជាចំណែកស្មើគ្នាពិតប្រាកដដោយគ្មានចំណែកនៅសល់ទេ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

អាលីកង់

👉ថ្នាក់ពាក្យជា គីមី
មានន័យថា ផ្នែកមួយនៃភាគសំណាកដែលត្រូវបានបែងចែកជាចំណែកស្មើគ្នា​បូកនឹងចំណែកតូចមួយដែលនៅសល់។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត