Author: videoslearning.com

អាហរណកម្មកាលិក

---

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ការឱ្យនាំចូលជាបណ្តោះអាសន្នក្នុងពេលដ៏ខ្លី ហើយបានតែមួយដងមួយកាលផងទៀត លុះផុត ពេលនាំចេញ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

---

អាហរណកម្ម

---

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ការនាំចូល ការនាំទំនិញ ឬផលិតផលរបស់បរទេសចូលមកក្នុងស្រុក។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

---

អាស្ហូត

---

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា នីជ្ជីព្វ ឧស្ម័នសរល ឥតពណ៌ ឥតក្លិន និងរសជាតិ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

---

អាស្វាសៈ

---

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ( ម. ព. អស្សាសៈ ) ។ ( ម. ព. អស្សាស ) ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

---

អាស្វាស

---

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ម. ព. អស្សាស ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

---

អាស្រ័យ

---

👉ថ្នាក់ពាក្យជា កិរិយាសព្ទ
មានន័យថា ទទួលអារម្មណ៍ជាសុខសប្បាយ មានប្រយោជន៍ក្នុងការប្រើប្រាស់ អាស្រ័យផល។

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ( សំ. អាឝ្រយ ឬជា អាឝយ មានសេចក្ដីស្រដៀងគ្នា; បា. អាសយ ) ទីតាំង; ទីសម្នាក់, ទីនៅ, ទីជ្រក; ទីពឹងពាក់, ទីពំនាក់ ។ ខ្មែរប្រើជា កិ. សំដៅសេចក្ដីច្រើនយ៉ាងគឺ “ពឹងពាក់, ជ្រកកោន, ប្រព្រឹត្តទៅបានដោយសារ”។
ឧទាហរណ៍៖ បុត្រអាស្រ័យមាតាបិតា; សិស្សអាស្រ័យគ្រូ; ខ្ញុំរកប្រាក់បានអាស្រ័យកម្លាំងរែកសែង ។

                       នៅ, សម្នាក់ ឬសំចតនៅ, សម្រាកនៅ។
ឧទាហរណ៍៖ ខ្ញុំមកអាស្រ័យផ្ទះអ្នក៣ដងនេះហើយ ។

                      បរិភោគភោជនាហារ។
ឧទាហរណ៍៖ ឯងរាល់គ្នា ចាំអីក៏មិនអាស្រ័យបាយពីថ្ងៃពីភ្លឺឲ្យហើយទៅ ! ។

                      ដេក។
ឧទាហរណ៍៖ យប់ជ្រៅណាស់ហើយ នាំគ្នាអាស្រ័យដំណេកទៅ! ។

                     ជួយគ្នា ឬពឹងពាក់គ្នាទៅវិញទៅមក។
ឧទាហរណ៍៖ ខ្ញុំអាស្រ័យអ្នកៗអាស្រ័យខ្ញុំ ។ ល ។

                     ប្រើជា និ. ក៏មាន “ព្រោះ, ព្រោះតែ, ព្រោះហេតុតែ, ដោយសារ, ដោយសារតែ”។
ឧទាហរណ៍៖ វារិជាតមានឈូកនិងព្រលិតជាដើម ដុះលូតលាស់អាស្រ័យទឹកនិងភក់ ។ ល ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

---

អាស្រូវ–

---

👉ថ្នាក់ពាក្យជា គុណនាម
មានន័យថា មើលក្នុងពាក្យ អាស្រូវ ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

---

អាស្រូវ

---

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ដំណើរសៅហ្មងកេរ្តិ៍ឈ្មោះ; ដំណើរលេចឮខ្ចរខ្ចាយកេរ្តិ៍ឈ្មោះសៅហ្មង;
ឧទាហរណ៍៖ នាំឲ្យមានអាស្រូវ ។

👉ថ្នាក់ពាក្យជា គុណនាម
មានន័យថា (សំ. អាឝ្រុ កិ. “ឮខ្ចរខ្ចាយ, ឮសាយសុស; …”) ដែលលេចឮខ្ចរខ្ចាយឬសាយសុសទៅថាមិនល្អ, ថាសៅហ្មង; ដែលមានកេរ្តិ៍ឈ្មោះសៅហ្មង។
ឧទាហរណ៍៖ ពាក្យអាស្រូវ, កេរ្តិ៍ឈ្មោះអាស្រូវ; មនុស្សអាស្រូវ ។

                    អាស្រូវបារាយណ៍ (—បារ៉ាយ) ដែលលេចឮកេរ្តិ៍ឈ្មោះសៅហ្មងសាយសុសទៅឆ្ងាយ (ម. ព. បារាយណ៍ ផង) ។ អាស្រូវភាស ដែលគេចេះតែនិយាយតៗគ្នាឮសុសសព្វអំពីកេរ្តិ៍ឈ្មោះសៅហ្មង ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

---

អាស្រាត

---

👉ថ្នាក់ពាក្យជា កិរិយាសព្ទ
មានន័យថា របូតសម្លៀកចេញពីខ្លួន។
ឧទាហរណ៍៖ អាស្រាតខោ (ព. សា. ; ព. គ. អាក្រាត ឬ របូត . . . ) ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

---

អាស្រម

---

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា (សំ. អាឝ្រម; បា. អស្សម) កន្លែងនៅសម្រាប់ធ្វើចិត្តឲ្យស្ងប់រម្ងាប់, លំនៅសម្រាប់រម្ងាប់រាគាទិក្កិលេស គឺខ្ទមឬកុដិលំនៅរបស់តាបស, ឥសី, យោគី។
ឧទាហរណ៍៖ ពួកឥសីតែងធ្វើអាស្រមនៅក្នុងព្រៃ ។

                     អាស្រមបទ (—ស្រំ-ម៉ៈបត់; សំ. អាឝ្រមបទ; បា. អស្សមបទ) ទីអាស្រម, ទីក្បែរ ឬជុំវិញអាស្រម។
ឧទាហរណ៍៖ តាបសតែងបោសម្អាតអាស្រមបទតាមពេលកំណត់ពុំដែលខាន ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

---

អាស្យាទិគ

---

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា មើលក្នុងពាក្យ អាស៊ី ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

---

អាស្មារ៉ា

---

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា រាជធានី/​រដ្ឋធានី នៃប្រទេស អេរីត្រេ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

---

អាស្មារ៉ា

---

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា រាជធានី/​រដ្ឋធានី នៃប្រទេស អេរីត្រេ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

---

អាស្ថាន

---

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា (សំ. ) ទីប្រជុំ, ទីសម្រាប់ប្រជុំគ្នា ។ វេវ. សន្និបាតដ្ឋាន, សមោសរណដ្ឋាន ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

---

អាស្តាណា

---

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា រាជធានី/​រដ្ឋធានី នៃប្រទេស កាហ្សាក់ស្ថាន។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

---

អាស័យ

---

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ទី ឬប្រដាប់ ដែលសម្រាប់ដាក់ទឹក ឬប្រេងបម្រុងទុក។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

---

អាស៊ែបៃហ្សង់

---

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ប្រទេស អាស៊ែបៃហ្សង់, (រាជធានី/​រដ្ឋធានី) បាគូ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

---

អាស៊ីឡូអ៊ីន

---

👉ថ្នាក់ពាក្យជា គីមី
មានន័យថា សមាសធាតុសរីរាង្គដែលប្រហែលជាត្រូវបានសំយោគដោយកុងដង់កម្មនៃអាល់ដេអ៊ីត។ ឧទាហរណ៍៖បង់សូអ៊ីន C6H5COCHOHC6H5។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

---

អាស៊ីលអាឡូសែនួ

---

👉ថ្នាក់ពាក្យជា គីមី
មានន័យថា ក្រុមធំមួយក្នុងចំណោមក្រុមធំទាំងឡាយនៃសារធាតុសរីរាង្គមានផ្ទុកក្រុមអាឡូកាបូនីល។ ឧទាហរណ៍ អាស៊ីលភ្លុយអរួ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

---

អាស៊ីលនីត្រែន

---

👉ថ្នាក់ពាក្យជា គីមី
មានន័យថា នីត្រែនដែលក្នុងនោះអាសូតត្រូវធ្វើសម័្ពន្ធកូវ៉ាឡង់ជាមួយក្រុមអាស៊ីល។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

---

អាស៊ីលកាបែន

---

👉ថ្នាក់ពាក្យជា គីមី
មានន័យថា រ៉ាឌីកាល់កាបែនដែលក្នុងនោះមានក្រុមមួយយ៉ាងតិចដែលភ្ជាប់ទៅនឹងកាបូនឌីវ៉ាឡង់ជាក្រុមអាស៊ីល។ ឧទាហរណ៍៖ អាសេទីលកាបែន។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

---

អាស៊ីលកម្

---

👉ថ្នាក់ពាក្យជា គីមី
មានន័យថា ដំណើរការដែលធ្វើអោយក្រុមអាស៊ីលត្រូវបានបញ្ចូលទៅក្នុងម៉ូលេគុលតាមការជំនួស។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

---

អាស៊ីល

---

👉ថ្នាក់ពាក្យជា គីមី
មានន័យថា រ៉ាឌីកាល់ដែលកើតឡើងពីអាស៊ីតសរីរាង្គដកក្រុមអ៊ីដ្រុកស៊ីល ចេញ។ រូបមន្ដទូទៅរបស់វាគឺ RCO ដែល R ជាអាលីផាទិច(បើក) អាលីស៊ីគ្លិច ឬជាអារ៉ូម៉ាទិច។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

---

អាស៊ីទមាត្រវិធី

---

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ការពិនិត្យមើលជាតិខាប់ នៅក្នុងអាស៊ីត។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

---

អាស៊ីទ

---

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា អង្គខ្លះដែលមានរសជាតិជូរដូចទឹកខ្មេះ ហើយប្រកបដោយគុណភាព បំប្លែងល័ខខៀវឱ្យទៅជាក្រហមបាន។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

---

អាស៊ីតអាឡូសែនួ

---

👉ថ្នាក់ពាក្យជា គីមី
មានន័យថា សមាសធាតុនៃប្រភេទ RCOX ដែល R ជារ៉ាឌីកាល់ អាល់គីល ឬអារីល និង X ជាអាឡូសែន។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

---

អាស៊ីតអាលីផាទិច

---

👉ថ្នាក់ពាក្យជា គីមី
មានន័យថា អាស៊ីតសរីរាង្គដែលកើតពីអាលីផាទិច អុីីដ្រូអាស៊ីត។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

---

អាស៊ីតឡឺវីស

---

👉ថ្នាក់ពាក្យជា គីមី
មានន័យថា ម៉ូលេគុល ឬអ៊ីយ៉ុងដែលអាចបងើ្កតសម្ព័ន្ធកូវ៉ាឡង់ជាមួយនឹងប្រភេទគីមីផេ្សងទៀតដោយការទទួលទេ្វតាអេឡិចត្រុង។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

---

អាស៊ីតស្ងួត

---

👉ថ្នាក់ពាក្យជា គីមី
មានន័យថា អាស៊ីតអាសេទិចដែលគ្មានទឹកត្រូវបានគេប្រើប្រាស់សំរាប់សំអាតអាសីុតកម្មក្នុងអណ្ដូងស្ដុកប្រេង។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

---

អាស៊ីតស៊ុលផួរិចហុយ

---

👉ថ្នាក់ពាក្យជា គីមី
មានន័យថា អាស៊ីតស៊ុលផួរិចខាប់ផ្ទុកសានធ័រទ្រីអុកស៊ីត រលាយ។ គេហៅម្យ៉ាងទៀតថា អូលេអ៊ូម។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

---

អាស៊ីតម៉ែត្រ

---

👉ថ្នាក់ពាក្យជា គីមី
មានន័យថា បរិធាន ឬសូលុយស្យុងស្ដង់ដាដែលប្រើក្នុងការកំណត់ បរិមាណអាស៊ីតក្នុងភាគសំណាកមួយ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

---

អាស៊ីតមាត្រ

---

👉ថ្នាក់ពាក្យជា គីមី
មានន័យថា អត្រាកម្មនៃអាស៊ីតជាមួយសូលុយស្យុងបាសស្ដង់ដា

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

---

អាស៊ីតប្រ៉ោនសេ្ទត

---

👉ថ្នាក់ពាក្យជា គីមី
មានន័យថា ប្រភេទគីមីដែលអាចដើរតួជាប្រភពផ្ដល់ប្រូតុង។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

---

អាស៊ីតនីឌ្រិចហុយ

---

👉ថ្នាក់ពាក្យជា គីមី
មានន័យថា អាស៊ីតនីឌ្រិចខាបផ្ទុកអាសូតឌីអុកស៊ីតរលាយ។ គេអាចរៀបចំវាឡើងដោយការបន្ថែមផម៉ាល់ដេអ៊ីតទៅលើអាស៊ីតនីឌ្រិចខាប់។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

---

អាស៊ីតឌីអាសូអ៉ិច

---

👉ថ្នាក់ពាក្យជា គីមី
មានន័យថា C6H5N=NOOH ទំរង់អ៉ីសូមែនៃផេនីលនីត្រាមីន។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

---

អាស៊ីតឌីស៊ុលផូនិច

---

👉ថ្នាក់ពាក្យជា គីមី
មានន័យថា ម៉ូលេគុលដែលមានក្រុមអាស៊ីតស៊ុលផូនិចពីរ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

---

អាស៊ីតឌីប្រូទិច

---

👉ថ្នាក់ពាក្យជា គីមី
មានន័យថា អាស៊ីតដែលមានអាតូមអ៉ីដ្រូសែនអាចបំបែកជាអ៉ីយ៉ុងពីរ ក្នុងម៉ូលេគុលនិមួយៗ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

---

អាស៊ីតឌីបាស

---

👉ថ្នាក់ពាក្យជា គីមី
មានន័យថា អាស៊ីតដែលមានអាតូមអ៉ីដ្រូសែនពីរអាចជំនួសដោយអាតូម ឬរ៉ាឌីកាល់បាសពីរ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

---

អាស៊ីតឌីកាបុកស៊ីលិច

---

👉ថ្នាក់ពាក្យជា គីមី
មានន័យថា សមាសធាតុមានក្រុមកាបុកស៊ីលពីរ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

---

អាស៊ីតដេអុកស៊ីរីបូនុយកេ្លអ៉ិច

---

👉ថ្នាក់ពាក្យជា គីមី
មានន័យថា ម៉ាក្រូម៉ូលេគុលយ៉ាងធំដែលមាននៅក្នុង ណ្វៃយ៉ូកោសិកា។ ម៉ូលេគុលនេះជាអ្នកផ្ទុកពត៌មានសេនេទិច។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

---

អាស៊ីតខ្លាញ់

---

👉ថ្នាក់ពាក្យជា គីមី
មានន័យថា ម៉ូណូអាស៊ីតបាសសរីរាង្គដែលមានរូបមន្ដទូទៅ CnH2n+1COOH បានមកពីស៊េរីអ៉ីដ្រូកាបួអាលីផាទិចឆ្អែតដែលជាទូទៅមាន អាតូមកាបូនដប់ ឬច្រើនជាង ។
ឧទាហរណ៍៖ អាសីុត)៉ាល់មីទិចអាសីុតសេ្ដអារិច និងអាស៊ីតអូលេអិចដែលប្រើជាបេ្រង ឬខ្លាញ់ក្នុងការសំអាង និងសារធាតុ ចិពា្ចឹម ហើយសំរាប់ជាសាប៊ូ និងសារធាតុជំរះក្អែល។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

---

អាស៊ីតកម្មមហាសមុទ្រ

---

👉ថ្នាក់ពាក្យជា បច្ចេកសព្ទបរិស្ថាន
មានន័យថា ការថយចុះ ប៉េហាស់ នៃមហាសមុទ្រចាប់ពីកម្រិត៧ ក្នុងរយៈពេលវែងមួយដែលតាមធម្មតាមានរយៈពេលច្រើនទសវត្សរ៍ ឬវែងជាងនេះ ដែលច្រើនតែបង្កដោយការស្រូបយកឧស្ម័នកាបូនិក ចេញពីបរិយាកាស ប៉ុន្តែក៏អាចបណ្ដាលមកពីកំណើតន ឬការថយចុះសារធាតុគីមីដទៃទៀតពីមហាសមុទ្រផងដែរ ។ អាស៊ីតកម្មមហាសមុទ្រដោយសកម្មភាពមនុស្ស សំដៅលើការថយចុះនៃប៉េហាស ដែលបង្កដោយសកម្មភាពមនុស្ស ដូចជា ការតាំងទីលីនៅក្បែរសមុទ្រហួសកម្រិត ការបង្ហូរកាកសំណល់ប្លាស្ទិកចូលក្នុងសមុទ្រជាដើម ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

---

អាស៊ីតកម្ម

---

👉ថ្នាក់ពាក្យជា គីមី
មានន័យថា ការបន្ថែមនៃអាស៊ីតទៅក្នុងសូលុយស្យុងរហូតដល់ pH របស់វាមានតំលៃក្រោម 7។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

---

អាស៊ីត

---

👉ថ្នាក់ពាក្យជា គីមី
មានន័យថា 1. ចំណាត់ថ្នាក់នៃសមាសធាតុគីមីដែលជាសូលុយស្យុងទឹករបស់វា ប្ដូរពណ៌ទួណឺសុលក្រហមអោយទៅជាខៀវមានប្រតិកម្ម និងរំលាយលោហៈមួយ ចំនួនបងើ្កតបានជាអំបឹល។ 2. សមាសធាតុដែលមានលទ្ធភាពអាចផេ្ទរអ៊ីយ៉ុង អីុដ្រូសែនទៅក្នុងសូលុយស្យុង។ អ្នកផ្ដល់អីុយ៉ុងអីុដ្រូសែន(ប្រូតុង)។ 3. សារធាតុដែលធើ្វអ៊ីយ៉ុងកម្មក្នុងសូលុយស្យុងដើម្បីភ្ជាប់អ៊ីយ៉ុងវិជ្ជមាននៃធាតុ រំលាយ។ 4. ម៉ូលេគុលឬអីុយុង៉ ដែលផ្សំជាមួយម៉ូលេគុល ឬអីុយ៉ុងដទៃទៀត ដោយបងើ្កតជាសម័្ពន្ធកូវាឡង់ជាមួយអេឡិចត្រុងពីរពីប្រភេទផេ្សងទៀត។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

---

អាស៊ីដូស៊ីស

---

👉ថ្នាក់ពាក្យជា គីមី
មានន័យថា ល័ក្ខខ័ណ្ឌដែលមាននៅពេល pH របស់ឈាមធ្លាក់ចុះក្រោមកំរិតធម្មតាដែលអាចបណ្ដាលមកពីបណ្ដូររូបធាតុ ឬការដកដង្ហើម។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

---

អាស៊ីដូលីស

---

👉ថ្នាក់ពាក្យជា គីមី
មានន័យថា ប្រតិកម្មគីមីដែលរូមមានការបំបែកនៃម៉ូលេគុលដោយការ បន្ថែមធាតុអាស៊ីតទៅលើម៉ូលេគុល។ ប្រតិកម្មនេះប្រៀបបានទៅនឹងអ៊ីដ្រូលីល ឬអាកុលីសដែលក្នុងនោះទឹក ឬអាល់កុលត្រូវបានប្រើជំនួសអាស៊ីត។ គេហៅ ម្យ៉ាងទៀតថា “”បណ្ដូរអាស៊ីល””។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

---

អាស៊ីដឌីអុកស៊ីរីបូនុយក្លេអ៊ិក

---

👉ថ្នាក់ពាក្យជា គយ
មានន័យថា ជាពាក្យកាត់សម្រាប់ deoxyribonucleic acid ដែលពីមុនគេសរសេរជា desoxyribonucleic acid។ ជាច្រវ៉ាក់ប៉ូលីម៉ែរវែងមួយ នៃដេអុកស៊ីរីបូនុយក្លេអូទីត។ DNA ជាបង្ករបស់រូបធាតុហ្សែន នៃសារពាង្គកាយ និងធាតុកោសិកានានា ហើយជាទូទៅវាស្ថិតក្នុងទម្រង់ហេឡិចទ្វេ។ ទោះបីជាយ៉ាងណាក្ដី ចង្កោមហ្សែនរបស់វីរុសខ្លះ កើតឡើងពីខ្សែ DNA មួយចំណែក ឯខ្លះទៀតមានខ្សែ RNA (Ribonucleic acid) មួយ ឬពីរ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

---

អាស៊ីដខ្លាំង

---

👉ថ្នាក់ពាក្យជា ទ្រព្យសម្បត្តិរដ្ឋ
មានន័យថា អាស៊ីដ វត្ថុធាតុដើម និងធាតុផ្សំជាអាស៊ីដទាំងឡាយ ទោះជាល្បាយរាវ ឬរឹង ហើយមានប៉េហាស់ (pH) ស្មើ ឬក្រោម ៣ (បី) ដែលបណ្តាលឱ្យមានគ្រោះ-ថ្នាក់ដល់សុខភាព និងអាយុជីវិតមនុស្ស ដូចមានចុះនៅក្នុងតារាងឧបសម្ព័ន្ធនៃច្បាប់នេះ លើកលែង អាស៊ីដស៊ុលហ្វួរិក ដែលជាល្បាយរាវ (សូលុយ-ស្យុង) និងមានកំហាប់ ឬដង់ស៊ីតេក្រោម ៣៣% ដែលប្រើប្រាស់សម្រាប់ចាក់អាគុយ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

---

អាស៊ី

---

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ( បា. អាហ្ស៊ី Asie ) ឈ្មោះមហាទ្វីបមួយ ក្នុងចំនួនមហាទ្វីបទាំង ៥ ក្នុងមនុស្សលោក
ឧទាហរណ៍៖ ទ្វីបអាស៊ី, ប្រទេសអាស៊ី (ម. ព. មហាទ្វីប ផង) ។

                      ជាតិមនុស្សអ្នកមានពូជកំណើតនៅក្នុងទ្វីបអាស៊ី (ទាំងបុរស ទាំងស្រ្តី) ហៅថា អាស្យាទិគ ( បារ. Asiatique) “អ្នកអាស៊ី”។
ឧទាហរណ៍៖ ពួកអាស្យាទិគ ។

                      អ្វីៗដែលកើតមានក្នុងទ្វីបអាស៊ីឬដែលជារបស់ជនអ្នកអាស៊ី ក៏ហៅ អាស្យាទិគ ដែរ។
ឧទាហរណ៍៖ ដំណាំអាស្យាទិគ, របរអាស្យាទិគ ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

---

អាស៊ាន

---

👉ថ្នាក់ពាក្យជា គយ
មានន័យថា សមាគមប្រជាជាតិអាស៊ីអាគ្នេយ៍ ដែលមានប្រ៊ូណេដារ៉ូសាឡឹម ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា សាធារណរដ្ឋឥណ្ឌូណេស៊ី សាធារណរដ្ឋប្រជាធិបតេយ្យប្រជាមានិតឡាវ ម៉ាឡេស៊ី សហភាពមីយ៉ាន់ម៉ា សាធារណរដ្ឋហ្វីលីពីន សាធារណរដ្ឋសឹង្ហបុរី ព្រះរាជាណាចក្រថៃឡង់ដ៏ និងសាធារណរដ្ឋសង្គមនិយមវៀតណាម។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

---

អាសែន

---

👉ថ្នាក់ពាក្យជា គីមី
មានន័យថា សមាសធាតុរងកុងដង់កម្មពហុវង់ដែលមានវង់ត្រូវរំលាយក្នុងការតំរៀបលីនេអ៊ែ។ ឧទាហរណ៍ អង់ត្រាសែន

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

---

អាសេទីឡែនខ្មៅ

---

👉ថ្នាក់ពាក្យជា គីមី
មានន័យថា សណ្ឋានកាបូនដែលមានភាពចំលងអគ្គិសនីខ្ពស់ដែលកើតឡើងដោយការបំបែកអាសេទីឡែនដោយកំដៅ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

---

អាសេទីលួ

---

👉ថ្នាក់ពាក្យជា គីមី
មានន័យថា សមាសធាតុដែលកើតឡើងពីអាសេទីឡែនដែលអាតូមអ៊ីដ្រូសែនត្រូវបានជំនួសដោយលោហៈដូចជាទង់ដែងអាសេទីលួ Cu2C2។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

---

អាសេទីលកម្ម

---

👉ថ្នាក់ពាក្យជា គីមី
មានន័យថា ប្រតិកម្មដែលបងើ្កតសម្ព័ន្ធក្រុមអាសេទីលទៅម៉ូលេគុលសរីរាង្គ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

---

អាសេតូស្ដេអារីន

---

👉ថ្នាក់ពាក្យជា គីមី
មានន័យថា សេតូសេ្ដអារីន ​៖ ពាក្យទូទៅសំរាប់ម៉ូណូ គី្លសេរីតនៃអាស៊ីតសេ្ដអារិច (អាសេទីឡាតកមμ និងអានីឌ្រិចអាសេទិច)ប្រើជាសារធាតុការពារស្រទាប់លើ និងជាសារធាតុបា្លស្ទិចសំរាប់សំយោគជ័រដើម្បីធ្វើអោយប្រសើរឡើងដល់លក្ខណៈសីតុណ្ហភាពទាបៗ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

---

អាសេតូន (ប្រូប៉ាណូន)

---

👉ថ្នាក់ពាក្យជា គីមី
មានន័យថា សមាសធាតុគ្មានពណ៌ ងាយឆេះ ហើរ មានរូបមន្ត CH₃COCH₃ ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

---

អាសេតាល់ដេអ៊ីត

---

👉ថ្នាក់ពាក្យជា គីមី
មានន័យថា មើល ethanal ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

---

អាសេតាត

---

👉ថ្នាក់ពាក្យជា គីមី
មានន័យថា ប្រភេទមួយក្នុងចំណោមប្រភេទពីរដែលជាស្រឡាយនៃអាស៊ីតអាសេទិច CH₃COOH ។ ប្រភេទទី1 ជាអាសេតាតអ៊ីយ៉ុង CH₃COO- ប្រភេទទី2 ជាសមាសធាតុដែលទំរង់របស់វាមានផ្ទុកអ៊ីយ៉ុងអាសេតាតដូចជាអាសេទីលអាសេតាត។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

---

អាសូរ

---

👉ថ្នាក់ពាក្យជា កិរិយាសព្ទ
មានន័យថា អាណិតទន់ចិត្ត, អាណិតជាប់ចិត្ត, អាណិតខ្លោចចិត្ត។
ឧទាហរណ៍៖ ឃើញកូនតូចៗ កំព្រីកំព្រាអនាថា គួរឲ្យអាសូរពេកណាស់ ។

                     អាសូរករុណា អាណិតក្រៃពេក ។ អាណិតអាសូរ (មើលក្នុងពាក្យ អាណិត) ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

---

អាសូរ

---

👉ថ្នាក់ពាក្យជា កិរិយាសព្ទ
មានន័យថា អាណិតទន់ចិត្ត, អាណិតជាប់ចិត្ត, អាណិតខ្លោចចិត្ត។
ឧទាហរណ៍៖ ឃើញកូនតូចៗ កំព្រីកំព្រាអនាថា គួរឲ្យអាសូរពេកណាស់ ។

                     អាសូរករុណា អាណិតក្រៃពេក ។ អាណិតអាសូរ (មើលក្នុងពាក្យ អាណិត) ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

---

អាសីរពិស

---

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ម. ព. អាសីរ្ពិស ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

---

អាសីពិស

---

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ( ម. ព. អាសិរ្ពិស ) ។ ( ម. ព. អាសិរ្ពិស** ) ។ **ពាក្យ “អាសិរ្ពិស” ត្រូវបានកែតម្រូវពីពាក្យដើម “អាសីរ្ពីស” អនុលោមតាមមេពាក្យ “អាសិរ្ពិស” ក្នុងវចនានុក្រមខ្មែរ សម្ដេច ជួន ណាត។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

---

អាសិរ្ពិស

---

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ( សំ. អាឝិរ្វិឞ < អាឝិស៑ “ចង្កូម” + វិឞ “ពិស”, ព្រោះមានអក្សរ វ នៅខាងចុងត្រូវផ្លាស់ ស៑ ជា រ៑ > អាឝិរ្វិឞ ឬប្រើជា អាឝីវិឞ ក៏មាន, អាឝី ថា “ចង្កូម” ដែរ; ខ្មែរផ្លាស់ ឝ ជា ស, វ ជា ព > អាសិរ្ពិស; បា. អាសីវិស; ខ្មែរផ្លាស់ វ ជា ព > អាសីពិស “សត្វមានពិសត្រង់ចង្កូម”) ពស់មានពិស។
ឧទាហរណ៍៖ ពស់វែកជា អាសិរ្ពិស (ប្រើជា អាសិរពិស ឬ អាសីរពិស ក៏មាន) ។

                     ពាក្យប្រៀបហៅអំពើធ្មប់ឬអាបថា អាសីរ្ពិស ដែរក៏មាន។
ឧទាហរណ៍៖ មនុស្សចេះអាសីរ្ពិស ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

---

អាសិរពិស

---

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា មើលក្នុងពាក្យ អាសិរ្ពិស ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

---

អាសិដ្ឋៈ

---

👉ថ្នាក់ពាក្យជា គុណនាម
មានន័យថា ម. ព. អាសិដ្ឋ ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

---

អាសិដ្ឋ

---

👉ថ្នាក់ពាក្យជា គុណនាម
មានន័យថា ( បា. ; សំ. អាឝិឞ្ដ ) ដែលប្រាថ្នា, ដែលប៉ុនប៉ង, ចង់បាន ។ ន. (ព. វ. ) ឈ្មោះវិធីឬដំណើរមួយយ៉ាងរបស់វិភត្តិបញ្ចមីអាខ្យាត ប្រាប់សេចក្ដីប៉ុនប៉ង, ប្រាប់សេចក្ដីអង្វរ; មានកំណត់ពាក្យថា “ចូរ—, ចូរឲ្យ—, សូម—, សូមឲ្យ—”។
ឧទាហរណ៍៖ ចូរឲ្យសព្វសត្វទាំងឡាយបានសេចក្ដីសុខ ! ; សូមអស់លោក-អ្នកទាំងឡាយអត់ទោសខ្ញុំបាទ !

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

---

អាសិញ្ចនកម្ម

---

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា (បា. ) ការស្រោចស្រព, ការប្រោះព្រំ, ការប្រោះទឹកបំព្រំរឿយៗ។
ឧទាហរណ៍៖ ធ្វើអាសិញ្ចនកម្ម ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

---

អាសាឡ្ហា

---

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា មើលក្នុងពាក្យ អាសាឍ ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

---

អាសាឡ្ហមាស

---

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា មើលក្នុងពាក្យ អាសាឍ ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

---

អាសារ័ណ

---

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា បាតុភូតដែលកើតមាន ដោយធាតុរាវទាំងពីររត់រកគ្នា គឺក្នុងផើងមួយគេបាំងដោយក្រដាសស្តើង ហើយដាក់ធាតុរាវខុសគ្នាទាំងពីរខាង ធាតុរាវទាំងពីរនេះស្ទុះរកគ្នា តែជ្រាបចូលមិនបាន បានតែជាទឹកសុទ្ធ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

---

អាសាធ

---

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា មើលក្នុងពាក្យ អាសាឍ ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

---

អាសាឍា

---

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា មើលក្នុងពាក្យ អាសាឍ ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

---

អាសាឍ

---

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា (សំ. អាឞាឍ; បា. អាសាឡ្ហ) ឈ្មោះខែទី៨ នៃចន្ទគតិកាល។
ឧទាហរណ៍៖ ខែអាសាឍ (ប្រើក្លាយជា អាសាធ ក៏មាន; ហៅ អាសាឍមាស ឬ អាសាឡ្ហមាស ក៏បាន “ខែអាសាឍ”) ។

                      បើឆ្នាំដែលមានលើកខែ (តាមអំណាចចន្ទគតិ) ត្រូវលើកត្រង់ខែអាសាឍនេះឲ្យជាពីរខែ, ខែអាសាឍមុនហៅ បឋមាសាឍ (ប៉ៈឋៈម៉ា—) ឬ ប្រថមាសាឍ (ប្រៈថៈម៉ា—) “អាសាឍទី១”, ខែអាសាឍក្រោយហៅ ទុតិយាសាឍ ឬ ទ្វិតីយាសាឍ “អាសាឍទី២”; មាន ៣០ ថ្ងៃដូចគ្នាទាំងពីរខែ ។ ឈ្មោះនក្សត្រឫក្សមានសណ្ឋានស្រដៀងនឹងឈើច្រត់, មាន ២ យ៉ាង គឺ បុព្វាសាឍ ឬ បុព្វាសាឡ្ហ “ផ្កាយអាសាឍមុន” (ផ្កាយទី១៨), ឧត្តរាសាឍ ឬ ឧត្តរាសាឡ្ហ “ផ្កាយអាសាឍក្រោយ” (ផ្កាយទី១៩), រួមនក្សត្រឫក្សទាំង ២ នេះ ហៅថា អាសាឍា ឬ អាសាឡ្ហា ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

---

អាសាញ់

---

👉ថ្នាក់ពាក្យជា បរិវារសព្ទ
មានន័យថា ពាក្យសម្រាប់និយាយផ្សំជាមួយនឹងពាក្យ អាសា ថា
ឧទាហរណ៍៖ អាសាអាសាញ់

👉ថ្នាក់ពាក្យជា គុណនាម
មានន័យថា ដែលមានឧស្សាហៈច្រើនមិនខ្ជិលច្រអូស
ឧទាហរណ៍៖ មនុស្សនុះអាសាអាសាញ់គ្រាន់បើ (ព. សា. ) ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

---

អាសា

---

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ( បា.; សំ. អាឝា ) បំណង; សង្ឃឹម, ការនឹកសង្ឃឹម។
ឧទាហរណ៍៖ មានអាសា, អស់អាសា ។

                     ខ្មែរប្រើជា កិ. ( ព. សា. ) សំដៅសេចក្ដីថា “មានឧស្សាហ៍, មានព្យាយាម, ខំប្រឹង; ពេញចិត្តចំពោះកិច្ចការ, ស្រឡាញ់កិច្ចការ” ក៏មាន។
ឧទាហរណ៍៖ កូននុះអាសារៀនណាស់; មនុស្សហ្នឹងអាសាធ្វើការគ្រាន់បើ ។

                    អាសាស្ម័គ្រ អ្នករាជការស៊ីវិលឬប្រជាពលរដ្ឋសាមញ្ញ ដែលស្ម័គ្រចិត្តចូលខ្លួនជួយជាកម្លាំងដល់កងទាហាន សម្រាប់ជួយការពារស្រុកទេសក្នុងពេលមានភ័យអាសន្ន ដោយមានសម្លៀកបំពាក់និងសស្ត្រាវុធដូចជាទាហាន។
ឧទាហរណ៍៖ កងអាសាស្ម័គ្រ ។

                    អាសាអាសាញ់ (ម. ព. អាសាញ់) ។ ប្រើជា ន. ឬ គុ. សំដៅសេចក្ដីថា “ការជួយឈឺឆ្អាលដោយស្ម័គ្រចិត្តឥតអ្នកណាបង្ខំ; ដែលស្ម័គ្រចិត្ត, ដែលជួយឈឺឆ្អាលដោយស្ម័គ្រចិត្ត” ក៏មាន។
ឧទាហរណ៍៖ យកអាសាគេ ជួយឈឺឆ្អាលគេដោយស្ម័គ្រស្មោះអស់ពីចិត្តពីថ្លើម ។

                    ទាហានអាសា ទាហានស្ម័គ្រចិត្ត គឺអ្នកដែលសុំចូលធ្វើទាហានដោយស្ម័គ្រពីចិត្តខ្លួន ជួយឈឺឆ្អាលរាជការផែនដី ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

---

អាសអាភាសន៍

---

👉ថ្នាក់ពាក្យជា គុណនាម
មានន័យថា ( ម. ព. អាសអាភាស ) ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

---

អាសអាភាស

---

👉ថ្នាក់ពាក្យជា គុណនាម
មានន័យថា (សំ. អា + ភាឞ ឬ ភាឞណ “ការនិយាយរកគ្នា, សន្ទនា”) ដែលចេញពាក្យស្រីអាសហួសហេតុដែលពុំត្រូវនិយាយ គឺដែលចេញថាដល់កេរ្តិ៍ខ្មាស, ដែលជាពាក្យអាសគ្រាម, ដែលចេញដំណើរចំអាសចំអូង (ប្រើចំពោះតែវាចា)។
ឧទាហរណ៍៖ សម្ដីអាសអាភាស, និយាយពាក្យអាសអាភាស (ម. ព. អាភាស ផង) ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

---

អាសហ្កាបាត

---

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា រាជធានី/​រដ្ឋធានី នៃប្រទេស តួកម៉េនីស្ថាន។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

---

អាសវ—

---

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា មើលក្នុងពាក្យ អាសវ ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

---

អាសវៈ

---

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ម. ព. អាសវ ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

---

អាសវក្ខ័យ ឬ អាស្រវក្ស័យ

---

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ការ​ក្ស័យ​អាសវៈ គឺ​ការ​អស់​អាសវក្កិលេស ។ល។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

---

អាសវក្កិលេស

---

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា កិលេស​ជា​គ្រឿង​ត្រាំ​ក្នុង​សន្ដាន ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

---

អាសវ

---

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ( សំ. បា. អាសវ; ឬ សំ. អាស្រវ) គ្រឿងត្រាំ; ទឹកតម្រាំ; ទឹកដម; ស្រាត្រាំ គឺសុរាឬមេរ័យកើតពីទឹកអំពៅឬទឹកឃ្មុំ, ទឹកត្នោតជាដើមដែលត្រាំគ្រឿងផ្សំផ្សេងៗ; គ្រឿងជ្រក់, ទឹកជ្រក់; គ្រឿងសៅហ្មង, ហេតុមោះហ្មង; ឧបទ្រព, ចង្រៃ ។ ព. ពុ. កិលេសជាគ្រឿងត្រាំ គឺកិលេសធម៌ដែលត្រាំនៅក្នុងសន្ដាន, មាន ៤ យ៉ាងគឺ ១- កាម ហៅថា កាមាសវៈ; ២- ភព ហៅ ភវាសវៈ; ៣- ទិដ្ឋិ ហៅ ទិដ្ឋាសវៈ; ៤- អវិជ្ជា ហៅ អវិជ្ជាសវៈ; (ម. ព. ឱឃ ផង) ។ អាសវក្កិលេស កិលេសជាគ្រឿងត្រាំក្នុងសន្ដាន ។ អាសវក្ខ័យ ឬ អាស្រវក្ស័យ ការក្ស័យអាសវៈ គឺការអស់អាសវក្កិលេស ។ ល ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

---

អាសយដ្ឋានអេឡិចត្រូនិច

---

👉ថ្នាក់ពាក្យជា ទ្រព្យសម្បត្តិរដ្ឋ
មានន័យថា វាក្យសព្ទនេះមាននិយមន័យច្រើន ដូចខាងក្រោម៖ ១. លេខ ឬអក្សរអេឡិចត្រូនិច សម្រាប់កំណត់អំពីអាសយដ្ឋាន ឬអត្តសញ្ញាណ នៃបណ្ដាញបច្ចេកវិទ្យាគមនាគមន៍និងព័ត៌មាន។ ២. លេខ ឬអក្សរអេឡិចត្រូនិច សម្រាប់សម្គាល់អាសយដ្ឋានអ៊ីមែល កុំព្យូទ័រ ឬឧបករណ៍ប្រហាក់-ប្រហែល។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

---

អាសយដ្ឋាន

---

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា (បា. ) ទីសម្រាប់នៅអាស្រ័យ, លំនៅនៃជនណាមួយ; ទីនៅអាស្រ័យដែលគេសរសេរកាខ្នងស្រោមសំបុត្រផ្ញើទៅឲ្យបុគ្គលណាមួយ។
ឧទាហរណ៍៖ សូមសរសេរកាខ្នងស្រោមសំបុត្រ តាមអាសយដ្ឋានរបស់ខ្ញុំដូច្នេះ…(បារ. Adresse, អ. address) ។

                      កន្លែងជាទីនៅនៃបុគ្គលណាមួយ ឬទីលំនៅដែលគេកាលើខ្នងស្រោមសំបុត្រ ផ្ញើទៅឱ្យជនណាមួយ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

---

អាសភិវាទ

---

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ម. ព. អាសភិវាចា ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

---

អាសភិវាចា

---

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា (បា. ) វាចាជារបស់ឧសភបុរស, សម្ដីរបស់មហាវីរៈបុរស ដែលខ្ពង់ខ្ពស់បំផុតឥតមានបុគ្គលណាមួយប្រៀបផ្ទឹមបាន។
ឧទាហរណ៍៖ ព្រះមហាសត្តនាមសិទ្ធត្ថ កាលទ្រង់ទើបប្រសូត្រចាកព្រះឧទរនៃព្រះមាតាភ្លាម បែរព្រះភ័ក្រឆ្ពោះទៅឧត្តរទិសឈាន៧ជំហាន ព្រះអង្គទ្រង់បន្លឺនូវអាសភិវាចាថា “អាតា្មអញជាកំពូលនៃលោក ! អាត្មាអញជាបុគ្គលប្រសើរជាងគេក្នុងលោក ! អាត្មាអញជាចម្បងជាងគេទាំងអស់ក្នុងលោក ! ជាតិនេះជាកំណើតចុងក្រោយបំផុតរបស់អាត្មាអញ ! អំណើះតទៅមុខ អាត្មាអញលែងកើតទៀតហើយ ! ” ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

---

អាសន—

---

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ម.ក្នុង ព. អាសនៈ ឬ អាសន៍ ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

---

អាសន​សាលា

---

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា សាលា ​ឬ​រោង​សម្រាប់​អង្គុយ ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

---

អាសន្ន—

---

👉ថ្នាក់ពាក្យជា គុណនាម
មានន័យថា មើលក្នុងពាក្យ អាសន្ន ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

---

អាសន្ន​អន្ធ​ក្រ

---

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា < អាសន្ន “ជិត” + អន្ធ “ងងឹត; ខ្វាក់” + ក្រ) ការ​ក្រ ​ឬ​កិច្ច​ធុរៈ​យ៉ាង​ក្រ​ដែល​ស្រាប់​តែ​មក​ដល់ ងងឹត​ឈឹង​ដឹង​ហេតុ​ពុំ​ប្រាកដ​ជា​រក​ផ្លូវ​ឧបាយ​នឹង​កែ​បាន​ដោយ​លំបាក ។ល។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

---

អាសន្ន​លាភ

---

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា លាភ​ដែល​ងាយ​បាន​ភ្លាម​ៗ ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

---

អាសន្ន​រោគ

---

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា រោគ​ទាន់ហន់ គឺ​ជំងឺ​រហ័ស ដែល​ចាប់​ឈឺ​ភ្លាម ច្រើន​តែ​ស្លាប់​ភ្លាម​ៗ ។ ខ្មែរ​ច្រើន​ហៅ​សំដៅ​ចំពោះ អហិវាត​រោគ ថា អាសន្ន​រោគ (គួរ​ប្រយ័ត្ន​កុំ​និយាយ​ថា អាសន្ត​រោគ (អាសន់-តៈរោក) ព្រោះ​និយាយ​ភ្លាត់​បែប​នេះ​ខុស​ទេ) ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

---

អាសន្ន​ភ័យ

---

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ភ័យ​ដែល​មាន​ក្នុង​ទី​ជិត (ភ័យ​អាសន្ន) ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

---

អាសន្ន​ការណ៍ ឬ–ហេតុ

---

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ហេតុ​ជិត ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

---

អាសន្ន​ការណ៍ ឬ–ហេតុ

---

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ហេតុ​ជិត ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

---

អាសន្នាគមន៍

---

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ដំណើរដែលមកដល់ ឬមានមកដោយឥតបានដឹងហេតុជាមុន ការកើតមានយ៉ាងទាន់ហន់។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

---

អាសន្ន

---

👉ថ្នាក់ពាក្យជា គុណនាម
មានន័យថា ( សំ. បា. ) ជិត។
ឧទាហរណ៍៖ ភ័យអាសន្ន ភ័យជិត គឺហេតុឬអ្វីៗដែលគួរខ្លាច នៅជិតបង្កើយ ឬតាមប្រកិតជិតមកៗ ។

                      ខ្មែរប្រើជា ន. ផងក៏មាន “ទីជិត; ហេតុឬដំណើរ, ការធុរៈដែលមានទីជិត, ប្រថុចប្រថំ, បន្ទាន់, ប្រញឹកខ្លាំង, មមាញឹក, ទាន់ហន់”។
ឧទាហរណ៍៖ មានអាសន្ន ។

                     បណ្ដោះអាសន្ន កិ. វិ. ឬ គុ. “សោះតែគ្មាន, សោះតែខាន, បណ្ដើរទៅសិន, គ្រាន់ដោះទាល់ទៅសិន, ជាជំនួសទៅសិន”។
ឧទាហរណ៍៖ ខ្ចីប្រាក់គេចាយបណ្ដោះអាសន្ន, ប្រើការបណ្ដោះអាសន្ន; ស្ពានបណ្ដោះអាសន្ន ។

                    ប្រញឹកប្រញាប់ហួសពេក, រួសរាន់ស្លន់ស្លោពេក។
ឧទាហរណ៍៖ កុំអាលអាសន្នពេក ! ; ចុះអាសន្នទៅណាភ្លាមៗ? (ព. ព. ) ។ ព. កា. បញ្ជាក់អំពីមាន អាសន្ន ឲ្យប្រុងស្មារតី : បើមានអាសន្ន កុំអាលភ័យស្លន់ ត្រូវប្រុងស្មារតី រំពឹងដង្វិន ឲ្យដឹងសេចក្ដី រាក់ជ្រៅវែងខ្លី រួចលៃលកភ្លាម ។ ល ។

                    បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ អ. ថ. —សន់-ន៉ៈ; ដូចជា អាសន្នកម្ម កម្មជិត គឺកុសលឬអកុសល ដែលធ្វើក្នុងកាលជិតអស់ជីវិត (ច្រើនតែចេញមុខឲ្យបដិសន្ធិ) ព. ពុ. ។ អាសន្នការណ៍ ឬ —ហេតុ ហេតុជិត ។ អាសន្នកាល មរណកាល ។ អាសន្នភ័យ ភ័យដែលមានក្នុងទីជិត (ភ័យអាសន្ន) ។ អាសន្នរោគ (អាសន់-ន៉ៈរោក) រោគទាន់ហន់ គឺជំងឺរហ័ស ដែលចាប់ឈឺភ្លាម ច្រើនតែស្លាប់ភ្លាមៗ ។ ខ្មែរច្រើនហៅសំដៅចំពោះ អហិវាតរោគ ថា អាសន្នរោគ (គួរប្រយ័ត្នកុំនិយាយថា អាសន្តរោគ (អាសន់-តៈរោក) ព្រោះនិយាយភ្លាត់បែបនេះខុសទេ) ។ អាសន្នលាភ លាភដែលងាយបានភ្លាមៗ ។ អាសន្នអន្ធក្រ (—សន់អន់-ក្រ; < អាសន្ន “ជិត” + អន្ធ “ងងឹត; ខ្វាក់” + ក្រ) ការក្រឬកិច្ចធុរៈយ៉ាងក្រដែលស្រាប់តែមកដល់ ងងឹតឈឹងដឹងហេតុពុំបា្រកដជារកផ្លូវឧបាយនឹងកែបានដោយលំបាក ។ ល ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

---

អាសន្ទី

---

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ម. ព. អាសន្ទិ ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

---

អាសន្ទិ

---

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ( បា. ឬ សំ. ) តាំង ឬកៅអីវែងសម្រាប់ដេក, កៅអីដេក ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

---