Author: videoslearning.com

សិរី​សម្បត្តិ

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា សម្បត្តិ​មាន​សិរី ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សិរី​សក្យ​មុនី

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ព្រះ​សក្យ​មុនី​មាន​សិរី, ព្រះ​មាន​បុណ្យ ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សិរី​វុឌ្ឍិ

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា សេចក្ដី​ចម្រើន​ដោយ​សិរី ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សិរី​វិលាស

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា វិលាស​ដ៏​មាន​សិរី ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សិរី​មន្ត

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា អ្នក​មាន​សិរី (បើ​ស្ត្រី​ជា សិរី​មតី ឬ សិរី​មន្តី) ។

👉ថ្នាក់ពាក្យជា គុណនាម
មានន័យថា ដែល​មាន​សិរី;

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សិរីវុឌ្ឍិ

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា សេចក្ដីចម្រើនសិរី ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សិរី

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ( បា.; សំ ឝ្រី ) លម្អដែលគួរឲ្យស្រឡាញ់; សួស្ដី, ស្រីសួស្ដី, មង្គល; ជោគ; សេចក្ដីសុខ, សេចក្ដីចម្រើន; បុណ្យ, បុណ្យភ័ព្យ, ភ័ព្យព្រេង, សំណាងល្អ; ព្រេងសំណាងល្អ; ទ្រព្យ; ការមានបាន,លាភ; ឥស្សរភាព, តេជះ, អំណាច; រាជស័ក្ដិ; ទិព្យស័ក្ដិ; ភគវតី; លក្ស្មី ។ ល ។
ឧទាហរណ៍៖ មានសិរី, ឡើងសិរី; សិរីជាលំនៅនៃភោគៈ ។

                     សិរីភទ្រ ( សិរ៉ីភ័ត ) សេចក្ដីចម្រើនដោយសិរី ឬសិរីដ៏ចម្រើន
ឧទាហរណ៍៖ មានសិរីភទ្រ ។ ( ព.កា. ) : សូមមានសួស្ដីសិរីភទ្រ ចុះបែបចុះបទប្រាកដស្ដែង មានជោគតេជះដ៏លើសលែង មានគេកោតក្រែងរាល់វេលា ។ សិរីមន្ដ (—ម៉ន់ ) ដែលមានសិរី; អ្នកមានសិរី ( បើស្ត្រីជា សិរីមតី ឬ សិរីមន្តី ) ។ សិរីវិលាស វិលាសដ៏មានសិរី ។ សិរីវុឌ្ឍិ សេចក្ដីចម្រើនដោយសិរី ។ សិរីសក្យមុនី ព្រះសក្យមុនីមាន សិរី, ព្រះមានបុណ្យ ។ សិរីសម្បត្តិ សម្បត្តិមានសិរី។ សិរីសយនា (—សៈយ៉ៈន៉ា ) ដំណេកដ៏មានសិរី; ក្រឡាបន្ទំ ។ សិរីសោភា លំអនៃសិរី ។ ល ។ ( ម.ព. ស្រី ន. ផង ) ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សិរិ

👉ថ្នាក់ពាក្យជា កិរិយាសព្ទ
មានន័យថា រួម, រួបរួម, ផ្សំ, បូកផ្សំ។
ឧទាហរណ៍៖ ដងប៉ាកកា២០, ខ្មៅដៃ២០, បន្ទាត់១០សិរិត្រូវជា៥០។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សិរស៍

មានន័យថា ដូចគ្នានឹង សិរ ដែរ ( ម.ព. នេះ )។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សិរសាច់, ឫស្សីសាច់

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ឈ្មោះចុល្លព្រឹក្សម្យ៉ាង កំពស់ ២-៦ ម ដុះក្នុងព្រៃល្បោះ នៅប្រទេសឥណ្ឌា និងឥណ្ឌូចិន។ ឫសគេស្ងោរផឹក សម្រាប់ជាថ្នាំបញ្ចុះ។
ឧទាហរណ៍៖ (ឯកសារយោង វចនានុក្រម រុក្ខជាតិប្រើប្រាស់ក្នុងប្រទេសកម្ពុជា )

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សិរសា ដោយ​ត្បូង

មានន័យថា (ដោយ​ក្បាល គឺ​ឱន​ក្បាល​គោរព) ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សិរមាន់ស

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា តិណជាតិប្រចាំឆ្នាំ ស្ទើរវារ កម្ពស់ ០,៤០-១ ម មានផ្កាពណ៌ស ឬផ្កាឈូក ដើមកំណើតនៅស្រុកឥណ្ឌា គេនាំយកមកដាំជាលម្អ។ នៅស្រុកអាហ្វ្រិកខ្លះ គេបរិភោគស្លឹកសិរមាន់ស។ ចិននៅស្រុកខ្មែរតែងយកគ្រាប់ព្យាបាលជំងឺភ្នែក។
ឧទាហរណ៍៖ (ឯកសារយោង វចនានុក្រម រុក្ខជាតិប្រើប្រាស់ក្នុងប្រទេសកម្ពុជា )

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សិរមាន់ក្រហម

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា តិណជាតិដុះយូរឆ្នាំ មានកម្ពស់ ៣០-៨០ ម មែកត្រង់ឡើងលើ ឬស្ទើរវា។ ផ្កាមានពណ៌ក្រហម ពេលខ្លះ ពណ៌លឿង កម្រមានពណ៌សណាស់។ ដើមនេះដុះក្នុងស្រុកឥណ្ឌា គេនាំទៅដាំជាលម្អនៅគ្រប់ប្រទេសក្តៅ និងប្រទេសបង្គួរ។ ចិននៅស្រុកខ្មែរបានយកគ្រាប់សិរមាន់ក្រហមតុបតែងនំជាគំនូរអក្សរផ្សេងៗ។
ឧទាហរណ៍៖ (ឯកសារយោង វចនានុក្រម រុក្ខជាតិប្រើប្រាស់ក្នុងប្រទេសកម្ពុជា )

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សិរមាន់

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ឈ្មោះឈើធំមួយ**ប្រភេទ ផ្លែស្រដៀងនឹងគូលែន តែតូចជាងគូលែន បរិភោគបាន ( សរសេរជា សេរមាន់ ក៏មាន ) ។ ឈ្មោះឈើតូចមួយប្រភេទ ដើមស្ទើរជាតិណជាតិ ផ្កាក្រហមស្រដៀងនឹងផ្កាច្បា ( ម.ព. សិរ ផង ) ។ **ពាក្យ “មួយ” ត្រូវបានកែសម្រួលពីពាក្យដើម “មួ” ទើបសមស្របតាមបរិបទនេះ។

                    ដើមសិរមាន់ ជាព្រឹក្សកំពស់ ១០-២៥ ម ដុះក្នុងព្រៃធំ លើដីទំនាប ឬលើភ្នំដែលមានកំពស់មធ្យមនៃប្រទេសខ្មែរ ឡាវ វៀតណាម និងថៃ។ ផ្លែទុំ គេនិយមបេះមកបរិភោគជាអាហារ។ ឈើសម្រាប់ធ្វើដងកាំបិត ពូថៅ ។ល។

ឧទាហរណ៍ (ឯកសារយោង វចនានុក្រម រុក្ខជាតិប្រើប្រាស់ក្នុងប្រទេសកម្ពុជា )

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សិម្ពលី

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ( បា.; សំ. ឝាល្មលិ, ឝាល្មលិនី ) ឈើរកា, ដើមរកា ។ សិម្ពលីវ័ន ព្រៃរកា ។ ឋានសិម្ពលី ឋានគ្រុឌ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សិព្វនី

 👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ( បា.; សំ. សីវនី ) តណ្ហា ( តណ្ហាបានជាហៅ សិព្វនី ព្រោះជាគ្រឿងដេរចាក់ស្រែះចិត្តសត្វលោក )។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សិព្វន

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ( បា.; សំ. សីវន ) ការដេរ ( ហៅ សិព្វកម្ម ឬ សិព្វនកម្ម ក៏បាន ) ។សិព្វនការក ឬ –ការី អ្នកធ្វើការដេរ, អ្នកដេរ, ជាងដេរ ( បើស្រ្តីជា សិព្វនការិកា ឬ –ការិនី) ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សិប្ប–

មានន័យថា ( មើលក្នុងពាក្យ សិប្ប ) ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សិប្ប​សាលា

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា សាលា​រៀន​សិប្បៈ, រោង​ការ ។ល។ (ម. ព. សិល្ប ផង) ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សិប្ប​សាលា

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា សាលា​រៀន​សិប្បៈ, រោង​ការ ។ល។ (ម. ព. សិល្ប ផង) ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សិប្ប​វិទូ

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា អ្នក​ចេះ​សិប្បៈ ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សិប្ប​វន្ត

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា អ្នក​មាន​សិប្បៈ (បើ​ស្ត្រី​ជា សិប្ប​វតី ឬ–វន្តី) ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សិប្ប​ជីវី

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា អ្នក​ចិញ្ចឹម​ជីវិត​ដោយ​សិប្ប​កម្ម (បើ​ស្ត្រី​ជា សិប្ប​ជីវិនី) ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សិប្ប​ជីវិកា

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ការ​ចិញ្ចឹម​ជីវិត​ដោយ​សិប្ប​កម្ម ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សិប្ប​ករ, សិប្ប​ការ ឬ សិប្ប​ការី

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ជាង, អ្នក​ធ្វើ​ជាង (បើ​ស្ត្រី​ជា សិប្ប​ការិកា ឬ សិប្ប​ការិនី) ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សិប្ប​កម្ម

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ការ​ជាង ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សិប្បៈ

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា (ម. ព. សិប្ប) ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សិប្បីជាតិ

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ( បា. សិប្បី ) ខ្យង; ជាតិខ្យងទួទៅ។
ឧទាហរណ៍៖ គ្រំ, លៀស, ខ្ចៅ…ជាសិប្បីជាតិ ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សិប្បី

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា (ម. ព. សិប្បិកៈ) ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សិប្បិសត្វ

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា និករសត្វ ដែលបង្កប់ខ្លួនក្នុងសំបកមានប្រអប់ ដូចយ៉ាងគ្រំ លៀស ជាដើម។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សិប្បិវប្បករ

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា អ្នកចិញ្ចឹមគ្រំ ខ្ចៅ លៀស។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សិប្បិវប្បកម្ម

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ការចិញ្ចឹមគ្រំ ខ្ចៅ លៀស។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សិប្បិយការ

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ( បា. សិប្បិយ “ដែលជាកំណើតនៃសិប្បៈ ឬដែលគួរដល់សិប្បៈ” + ការ “អ្នកធ្វើ; មុខការ” ) មុខការដែលជាកំណើតនៃសិប្បៈ, កន្លែងបង្កើតសិប្បៈ ។ ពាក្យនេះខ្មែរសន្មតប្រើជាឈ្មោះក្រសួងសេនាបតី ដែលត្រូវគ្រប់គ្រងត្រួតត្រាលើការបង្កើតសិប្បៈផ្សេង ( សម័យមុន ) ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សិប្បិនី

មានន័យថា (ម. ព. សិប្បិកៈឬ សិប្បី) ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សិប្បិកៈ

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា (បា. សិប្បិក ឬ សិប្បី; សំ. ឝិល្បិន៑ ) អ្នកមានសិប្បៈ, អ្នកធ្វើសិប្បកម្ម; បើស្ត្រីជា សិប្បិកា ឬ សិប្បិនី។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សិប្បិកា

មានន័យថា ( ម. ព. សិប្បិកៈ ឬ សិប្បី )។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សិប្បនិម្មិត

👉ថ្នាក់ពាក្យជា គុណនាម
មានន័យថា ដែលតុបតែងរចនាឡើងដោយសិល្បៈ ដែលមិនមែនជាធម្មជាតិ។
ឧទាហរណ៍៖ ជើងសិប្បនិម្មិត ផ្កាសិប្បនិម្មិត ផ្លែឈើសិប្បនិម្មិត … ។

                         (ម.ព. និមិត បន្ថែម)

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សិប្បករ

👉ថ្នាក់ពាក្យជា របបសន្តិសុខសង្គម
មានន័យថា បុគ្គលដែលធ្វើរបរហត្ថកម្មផ្ទាល់ខ្លួនជាប្រយោជន៍ផ្ទាល់ខ្លួនឯង ទោះនៅនឹងផ្ទះខ្លួនក្តី នៅក្រៅក្តី មានប្រើកម្លាំងយន្តដែលជាម៉ាស៊ីនស្វ័យប្រវត្តិក្តី គ្មានក្តី មានបើកផ្ទះដាក់សញ្ញាក្តី គ្មានក្តី ច្រើនតែលក់ផលិតផលនៃការងាររបស់ខ្លួនផ្ទាល់ដែលធ្វើតែម្នាក់ឯងក្តី មានប្តី ឬប្រពន្ធ និងសមាជិកនានានៃគ្រួសារដែលធ្វើការមិនយកប្រាក់ឈ្នួល ព្រមទាំងកម្មករ ឬកូនជាងជួយផងក្តី ប៉ុន្តែរោងជាងទាំងមូលស្ថិតនៅក្រោមការដឹកនាំរបស់ខ្លួនតែម្នាក់ឯង។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សិប្ប

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ( បា. សិប្ប; សំ. ឝិល្ប ) ជំនាង, ការជាងផ្សេងៗ, ហត្ថកម្មគ្រប់យ៉ាង; ចំណេះដែលត្រូវសិក្សា មានការជាងឈើ, ការឆ្លាក់គូរ, រៀបឥដ្ឋ, បូកបាយអ រហូតដល់ការបង្ហាត់សេះ, បង្ហាត់ដំរី; ចំណេះភ្លេង តន្ត្រី, ច្រៀង, រាំ ជាដើម ឬការប្រដាប់តាក់តែង, ការរចនាវិចិត្រផ្សេងៗ ( ហៅ សិប្បៈ ឬ សិល្បៈ ទាំងអស់ ) ។ សិប្បកម្ម ការជាង ។ សិប្បករ, សិប្បការ ឬ សិប្បការី ជាង, អ្នកធ្វើជាង ( បើស្ត្រីជា សិប្បការិកា ឬ សិប្បការិនី ) ។ សិប្បជីវិកា ការចិញ្ចឹមជីវិតដោយសិប្បកម្ម ។ សិប្បជីវី អ្នកចិញ្ចឹមជីវិតដោយសិប្បកម្ម ( បើស្រ្តីជា សិប្បជីវិនី ) ។ សិប្បវន្ត (–វ័ន) អ្នកមានសិប្បៈ ( បើស្រ្តីជា សិប្បវតី ឬ –វន្តី ) ។ សិប្បវិទូ អ្នកចេះសិប្បៈ ។ សិប្បសាលា សាលារៀនសិប្បៈ, រោងការ ។ ល ។ ( ម. ព. សិល្ប ផង ) ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សិន្ធៅវ៏

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ពាក្យក្លាយមកពី សិន្ធវ ដែល អ. ថ. សិន្ធ័វ ( ម. ព. សិន្ធវ ) ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សិន្ធុសង្គម

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ( សំ. បា. ) ទន្លេប្រសព្វមុខ; មាត់ពាម ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សិន្ធុ

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ( សំ. បា. ) នទី, ទន្លេ; មហាសមុទ្រ; ទឹក, ធ្នារទឹក ។ ឈ្មោះទន្លេមួយ, សម័យសព្វថ្ងៃហៅស៊ិន្ទ, ស៊ិន្ធ ឬ ឥណ្ឌុស ( Sind, Sindh ឬ Indus ), មានក្បាលចេញមកពីប្រទេសហិមពាន្ដប៉ែកខាងលិច ហូរមកខាងត្បូង កាត់ដែនគន្ធារៈ ( បញ្ជ័ប ) ឱបប្រទេសឥណ្ឌាពីខាងលិចចូលមកក្នុងមហាសមុទ្រឥណ្ឌាប៉ែកខាងលិច ត្រង់លំហសមុទ្រដែលហៅថា សមុទ្រអូម៉ង់ ( Mer d’Oman ); ពួកអ្នកភូមិសាស្រ្តបានប្រើគ្រឿងវាស់ឃើញបណ្ដោយទន្លេនេះ ២.៩០០ គីឡូម៉ែត្រ ( ពាក្យថា ឥណ្ឌូ ឬ ហិណ្ឌូ, ឥណ្ឌា ឬ អ័ងដិ៍ នេះ បានឈ្មោះមកពីទន្លេ សិន្ធុ ឬ ឥណ្ឌុស នេះឯង ) ។ ខ្មែរបុរាណហៅ គូ ឬ ស្រះធំវែង ដែលជីកព័ទ្ធជុំវិញកំពែងបន្ទាយឬវាំងប្រាសាទថា សិន្ទ ឬ សិន្ធ ( សិន ) ដែរ, ដូចយ៉ាង សិន្ធ ព័ទ្ធជុំវិញនរគវត្តជាដើម, សព្វថ្ងៃនេះហៅក្លាយជា កសិណ ឬ ក្រសិណ ។ សិន្ធុបតី ( –ប៉ៈដី ) ម្ចាស់សមុទ្រ; នាមទេវតាជាម្ចាស់សមុទ្រ ( វរុណ ) ។ ល ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សិន្ធវៈ

👉ថ្នាក់ពាក្យជា គុណនាម
មានន័យថា (ម. ព. សិន្ធវ) ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សិន្ធវ

👉ថ្នាក់ពាក្យជា គុណនាម
មានន័យថា ( បា. សិន្ធវ; សំ. សៃន្ធវ អ. ថ. សែន-ធៈវៈ ) ដែលជាប់ទាក់ទងដោយទន្លេ, ដោយសមុទ្រ, ដោយទន្លេសិន្ធុ; ដែលកើតក្នុងទន្លេ, ក្នុងសមុទ្រ, ក្នុងដែនសិន្ធវៈ ។ ឈ្មោះដែនឬប្រទេសនៅត្រើយខាងស្ដាំទន្លេសិន្ធុ ។ សេះសិន្ធព ។ ឈ្មោះអំបិលមួយប្រភេទ ដែលគេដងទឹកអណ្ដូងប្រៃមករំងាស់ ឬអំបិលដែលកើតឯង ( ខ្មែរច្រើនហៅ អំបិលសិន្ធៅវ៍ )។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សិន្ធពអមរិន្ទ

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ( បា. សិន្ធវ “សេះសិន្ធព” + អមរ “ទេវតា” + ឥន្ទ “ជាធំ; ព្រះឥន្ទ”) ព្រះនាមក្សត្រិយ៍អង្គមួយ ជាតិរាស្ដ្រសុទ្ធបានសោយរាជ្យក្នុងកម្ពុជរដ្ឋ ពីក្នុងព្រះជន្ម ៧ ឆ្នាំ ក្នុងខាងចុងសតវត្សរ៍ទី ១២ នៃពុទ្ធសករាជ ( ព. ស. ១១៨១; ឆ្នាំរកានព្វស័ក គ. ស. ៦៣៧ ); ក្នុងព្រះរាជពង្សាវតារខ្មែរហៅ ព្រះបាទសន្ធិពអមរិន្ទបរមព្រហ្មកិល (ពញាក្រែក) ជាក្សត្រិយ៍មានបុណ្យអស្ចារ្យមួយអង្គក្នុងពួកក្សត្រិយ៍ខ្មែរ ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សិន្ធព

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ( បា. សិន្ធវ; សំ. សៃន្ធវ អ. ថ. សែន-ធៈវៈ “ដែលជាប់ទាក់ទងដោយទន្លេសិន្ធុ” ) សេះដែលកើតក្នុងដែនសិន្ធវៈ, សេះដែលមានពូជពីដែនសិន្ធវៈ ( សេះទេស )
ឧទាហរណ៍៖ សេះសិន្ធព; ប្រើសំដៅសេចក្ដីត្រឹមតែ “សេះ” ក៏មាន។

                    សិន្ធពពាជី ឬ សិន្ធពអស្សតរ ( –អ័ស-សៈដ ) សេះសិន្ធព ។ សិន្ធពមនោម័យ ( –មៈនោមៃ ) សេះសិន្ធពដែលមានល្បឿនឆាប់ទាន់ចិត្ត ( ម. ព. មនោ ផង ) ។ សន្ធិពអាជានេយ្យ (–នៃ) ឬ –អាជានៃយ៍ សេះសិន្ធពយ៉ាងលឿន ( ម. ព. សិន្ធវ និង សិន្ធុ ផង ) ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សិន្ធ

មានន័យថា (មើលក្នុងពាក្យ សិន្ធុ)។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សិន្ទ

មានន័យថា មើលក្នុងពាក្យ សិន្ធុ ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សិនេហ–

មានន័យថា ( មើលក្នុងពាក្យ សិនេហ )។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សិនេហ​វន្ត

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា អ្នក​ដែល​មាន​ក្តី​ស្នេហា (បើ​ស្ត្រី​ជា សិនេហ​វតី ឬ សិនេហ​វន្តី) ។ល។

👉ថ្នាក់ពាក្យជា គុណនាម
មានន័យថា ដែល​មាន​ស្នេហា;

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សិនេហ​មិត្ត ឬ​ សិនេហកៈ

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា មិត្រ​កម្សត់​កម្រ ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សិនេហ​ចិត្ត

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ចិត្ត​ស្នេហា ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សិនេហ​គរុ

👉ថ្នាក់ពាក្យជា គុណនាម
មានន័យថា ដែល​ឆ្ងន់​ដោយ​ស្នេហា; អ្នក​ដែល​មាន​ចិត្ត​ជ្រប់​ព្រោះ​ក្តី​ស្នេហា ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សិនេហប្បហាន ឬ –ប្រហាន

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ការ​លះ​ក្តី​សេ្នហា ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សិនេហប្បដិព័ទ្ធ ឬ–ប្រតិព័ទ្ធ

👉ថ្នាក់ពាក្យជា គុណនាម
មានន័យថា ដែល​ជាប់​ជំពាក់​ដោយ​ស្នេហា; អ្នក​ដែល​ជាប់​ជំពាក់​ដោយ​ស្នេហា ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សិនេហ

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ( បា.; សំ. ស្នេហ ) ជ័រ, ជ័រស្អិត, របស់ស្អិត, ប្រេងស្អិត; សេចក្ដីស្រឡាញ់ជាប់ចិត្ត ( ស្នេហា ) ។ សិនេហគរុ ដែលធ្ងន់ដោយស្នេហា; អ្នកដែលមានចិត្តជ្រប់ព្រោះក្ដីស្នេហា ។ សិនេហចិត្ត ចិត្តស្នេហា ។ សិនេហប្បដិព័ទ្ធ ឬ –ប្រតិព័ទ្ធ ( –ហ័ប-ប៉ៈ– ឬ –ប្រៈតិ– ) ដែលជាប់ជំពាក់ដោយស្នេហា; អ្នកដែលជាប់ជំពាក់ដោយស្នហា ។ សិនេហប្បហាន ឬ –ប្រហាន ( –ហ័ប-ប៉ៈ– ឬ ប្រៈ– ) ការលះក្ដីស្នេហា ។ សិនេហមិត្ត ឬ សិនេហកៈ មិត្រកម្សត់កម្រ ។ សិនេហវន្ដ ( –វ័ន ) ដែលមានស្នេហា; អ្នកដែលមានក្ដីស្នេហា ( បើស្រ្តីជា សិនេហវតី ឬ សិនេហវន្តី ) ។ ល ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សិនេរុ

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ( បា. ) ភ្នំព្រះសុមេរុ៍ ( ហៅ សិនេរុរាជ “ស្ដេចភ្នំឈ្មោះសិនេរុ” ក៏បាន )។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សិនិទ្ធភាព

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ភាពនៃអ្វីៗដែលជិតស្និទ្ធ កៀកកើយ ស្មោះអស់ពីពោះ មានសារសំខាន់។
ភាពផ្សារភ្ជាប់គ្នា ភាពអាចរួមរស់ជាមួយគ្នា និងសាមគ្គីភាព ក្នុងចំណោមប្រទេស ស្ថាប័ន ឬបុគ្គល។
ឧទាហរណ៍៖ សមាគមអាស៊ានកំពុងព្យាយាមកាត់បន្ថយគម្លាតនៃការអភិវឌ្ឍនៅក្នុងចំណោមប្រទេសសមាជិក ដើម្បីក្លាយជាសហគមន៍មួយដែលមានសិនិទ្ធភាពអាចរួមរស់ជាសហគមន៍មានវាសនាតែមួយ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សិនិទ្ធពល

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា កម្លាំងដែលស្អិតជាប់គ្នារបស់អង្គណាមួយ
ឧទាហរណ៍៖ ស៊ីម៉ងត្រាំទឹក នាំឱ្យមានសិនទ្ធពលថែមដល់ឥដ្ឋដែលភ្ជាប់ ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សិនិទ្ធ

👉ថ្នាក់ពាក្យជា គុណនាម
មានន័យថា ( បា.; សំ. ស្និគ្ធ ) ស្និទ្ធ; ស្អិត; ខាប់; ឆ្ងាញ់; ល្អ; ល្អិតល្អ; ដែលជាទីស្រឡាញ់, ជាទីពេញចិត្ត ។ សិនិទ្ធភាព ភាពជិតស្និទ្ធ, សេចក្ដីស្និទ្ធស្នាល, ការជិតដិតនឹងគ្នា ។
ឧទាហរណ៍៖ ប្រាស្រ័យគ្នាដោយសិនិទ្ធភាព, មានសិនិទ្ធភាពទៅវិញទៅមក ។

                 សិនិទ្ធមិត្ត មិត្តស្និត, មិត្តទំនុកទុកចិត្ត ។ សិនិទ្ធយាគូ បបរខាប់; បបរឆ្ងាញ់ ។ ល ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សិន

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា មាត្រារង្វាស់ឬចម្ងាយប្រវែង ២០ ព្យាម ។

👉ថ្នាក់ពាក្យជា និបាតសព្ទ
មានន័យថា ( ក្សិណ < សំ. ក្សណ ) ខ្លះ, ចួន, ចួនកាល
ឧទាហរណ៍៖ សិនដេកសិនក្រោក; សិនសើចសិនយំ; សិនថាទៅសិនថាទេ ។

                   ពាក្យសម្រាប់ប្រើផ្សំពីខាងចុងពាក្យដទៃ ( ច្រើនតែប្រើជាជំនួយកិរិយាសព្ទ ) ប្រាប់សេចក្ដីកំណត់កាលថា “មុន; បន្តិច; មួយរំពេច, មួយស្របក់”
ឧទាហរណ៍៖ ឈប់សិន, កុំអាលសិន, ចាំងូតទឹកសិន ។ សិនរ៉ា ( ម. ព. រ៉ា ) ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សិទ្ធ–

មានន័យថា ( មើលក្នុងពាក្យ សិទ្ធ ) ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សិទ្ធ​រស

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ទឹក​បារទ ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សិទ្ធ​យោគ

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា គ្រឿង​ប្រកប ឬ​របស់​ស័ក្ដិសិទ្ធ ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សិទ្ធ​មន្ត ឬ–មន្រ្ត

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា មន្ត​ស័ក្ដិសិទ្ធ ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សិទ្ធ​ធាតុ

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ធាតុ​រ៉ែ​ដែល​រម្លាយ​ស្រេច​ហើយ; បារទ ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សិទ្ធ​ជន

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា មនុស្ស​ខ្លាំង​ពូកែ, មនុស្ស​ជំនាញ ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សិទ្ធ​ការ្យ

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ការងារ​ដែល​សម្រេច​ហើយ;

👉ថ្នាក់ពាក្យជា គុណនាម
មានន័យថា ដែល​មាន​ការងារ​សម្រេច​ហើយ ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សិទ្ធ​កាម

👉ថ្នាក់ពាក្យជា គុណនាម
មានន័យថា ដែល​មាន​សេចក្ដី​ប្រាថ្នា​ឬ​មាន​បំណង​សម្រេច​ហើយ ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សិទ្ធ​កម្ម

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា អំពើ​ ឬ​ការ​ដែល​សម្រេច​ហើយ ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សិទ្ធី–

មានន័យថា ( មើលក្នុងពាក្យ សិទ្ធិ )។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សិទ្ធី​ស្វរៈ

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា (សំ. សិទ្ធីឝ្វរ < សិទ្ធិ + ឦឝ្វរ) អ្នក​ដែល​ជា​ធំ​ក្នុង​ការ​ធ្វើ​ឲ្យ​សម្រេច​ប្រយោជន៍; សិវៈ (ព្រះ​ឥសូរ) ។ល។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សិទ្ធិ–

មានន័យថា ( មើលក្នុងពាក្យ សិទ្ធិ ) ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សិទ្ធិ​សួស្តិ៍

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា សិទ្ធិ​និង​សួស្ដី; សួស្ដី​នៃ​សិទ្ធិ ។ បុរាណ្យ​ប្រើ​ពាក្យ​នេះ​ជា ការ​ផ្តើម​នៃ​មន្ត​អាគម, ដូច​ជា​អាគម​ស្ដោះ​ផ្លុំ​រម្ងាប់​ពិស​ពស់​ថា ឩម​សិទ្ធិ​សួស្តិ៍ កុំ​ឲ្យ​ជ្រួស​ជ្រលួស​ទៅ​រក​ការ​ឃ្វាង សុំ​ឲ្យ​ប្រកប​ដោយ​ការ​រាង​ចាល​ចាញ់ អញ​ស្ដោះ​ផ្លុំ​ទៅ​ឲ្យ​ត្រូវ​លើ​អាសិរ​ពិស​ទ្រើស​ទ្រឹស្តិ​កំណាច​ចង្រៃ ឲ្យ​ចាញ់​តេជ​ដៃ​នៃ​អញ​ឯង ឲ្យ​ប្រស្ដែង​បាក់​បប​ខ្លប​ខ្លាច​អំណាច​មន្ត​គាថា ចេស្ដា​ស័ក្ដិសិទ្ធិ ដូច​ទឹក​អម្រឹត​ត្រជាក់​ត្រជំ ឲ្យ​ពិស​ចង្រៃ​ឯង​រលាយ​រសាយ​ខ្ចាយ​បាត់​សូន្យ​ទៅ​ឥឡូវ​នេះ​ហោង… ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សិទ្ធិ​យោគ

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ការ​ប្រើ​គ្រឿង​ស័ក្ដិសិទ្ធិ ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សិទ្ធិ​មន្ត ឬ–មន្រ្ត

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា មន្ត​ស័ក្ដិសិទ្ធិ (ប្រើ​ជា សិទ្ធ​មន្ត ឬ–មន្រ្ត ក៏​បាន) ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សិទ្ធិ​មគ្គ ឬ–មាគ៌ា

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ផ្លូវ​នៃ​សេចក្ដី​ចម្រើន ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សិទ្ធិ​ពល

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា កម្លាំង​នៃ​សេចក្ដី​អង់អាច ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សិទ្ធិ​ទស្សី

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា អ្នក​ដែល​ប្រមើល​ឃើញ​សេចក្ដី​ចម្រើន​ទៅ​ខាង​មុខ (បើ​ស្ត្រី​ជា សិទ្ធិ​ទស្សិនី) ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សិទ្ធិ​តេជ ឬ –តេជះ

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា តេជះ​នៃ​សិទ្ធិ ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សិទ្ធិ​ជោគ

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ឫក្សពារ​ពេលា​ល្អ​ដែល​អាច​ញ៉ាំង​ប្រយោជន៍​ឲ្យ​សម្រេច​តាម​បំណង ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សិទ្ធិ​គុណ

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា គុណ​ដែល​នាំ​ឲ្យ​សម្រេច​ប្រយោជន៍ ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សិទ្ធិ​ក្សេត្រ ឬ–ភូមិ

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ទី​កើត​នៃ​សេចក្ដី​សុខ​សេចក្ដី​ចម្រើន ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សិទ្ធិ​ការ្យ

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ដំណើរ​ធ្វើ​ឲ្យ​សម្រេច​ប្រយោជន៍ ។ ខ្មែរ​បុរាណ​ប្រើ​ជា​ពាក្យ​ផ្តើម​ក្នុង​ក្បួន​តម្រា, ជា​ពាក្យ​អធិដ្ឋាន​ប្រសិទ្ធី​សូម​ឲ្យ​សម្រេច​ប្រយោជន៍​បាន​តាម​ប្រាថ្នា
ឧទាហរណ៍៖ សិទ្ធិ​ការ្យ​អាចារ្យ​ចែង​សម្ដែង​អំពី​ថ្នាំ​រម្ងាប់​រោគ​ផ្សេង​ៗ ដូច​មាន​សេចក្ដី​ទៅ​នេះ… ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សិទ្ធិ​ការក

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា អ្នក​ធ្វើ​ឲ្យ​សម្រេច​ប្រយោជន៍ (បើ​ស្ត្រី​ជា សិទ្ធិ​ការិកា) ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សិទ្ធិឧបត្ថម្ភ

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា សិទ្ធិបង្អោនដល់មហាអំណាចណាមួយ ឱ្យទំនុកបំរុងដល់រដ្ឋមួយតូច ដែលពុំទាន់មានសមត្ថភាពល្មមនឹងគ្រប់គ្រងខ្លួនឯងបាន ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សិទ្ធិអំណាចប្រតិបត្តិ

👉ថ្នាក់ពាក្យជា ហិរញ្ញវត្ថុសាធារណៈ
មានន័យថា ការធ្វើសេចក្ដីសម្រេចចិត្តផ្នែកគ្រប់គ្រងនិងរដ្ឋបាល។ ឧទាហរណ៍៖ ការធ្វើសេចក្ដីសម្រេចចិត្តរបស់ក្រុមប្រឹក្សាលើគម្រោងដែលត្រូវអនុវត្តនៅក្នុងមូលដ្ឋានរបស់ខ្លួន។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សិទ្ធិអំណាចប្បញ្ញត្តិ

👉ថ្នាក់ពាក្យជា ហិរញ្ញវត្ថុសាធារណៈ
មានន័យថា សមត្ថភាពក្នុងការធ្វើលិខិតបទដ្ឋាន។ ឧទាហរណ៍៖ ក្រុមប្រឹក្សាខេត្ត មានសិទ្ធិអំណាចក្នុងការដាក់ចេញដីកា។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សិទ្ធិអំណាច

👉ថ្នាក់ពាក្យជា ហិរញ្ញវត្ថុសាធារណៈ
មានន័យថា លទ្ធភាពតាមផ្លូវច្បាប់ក្នុងការធ្វើអ្វីមួយ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សិទ្ធិអាទិភាព

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា សិទ្ធិឥណទាយក ដែលគេត្រូវបើកប្រាក់ឱ្យជាអាទិភាពលើអសង្ហារិមវត្ថុជានិក្ខេប។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សិទ្ធិស័្វយសម្រេច

មានន័យថា សិទ្ធិក្នុងការសម្រេចចចិត្តដោយឯករាជ្យរបស់បុគ្គល ក្រុម សហគមន៍ ស្ថាប័ន ឬប្រទេសណាមួយ។
ឧទាហរណ៍៖ ឧ. ស្របតាមស្មារតីរដ្ឋធម្មនុញ្ញនៃព្រះរាជាណាកម្ពុជាឆ្នាំ១៩៩៣ ប្រជពលរដ្ឋខ្មែរគ្រប់រូបមានសិទ្ធិស្វ័យសម្រេចក្នុងការជ្រើសរើសតំណាងរាស្ត្រដែលខ្លួនពេញចិត្ត។

                    ឧ. នៅឆ្នាំ២០០២ ប្រជាជនទីម័រខាងកើតបានប្រើប្រាស់សិទ្ធិស្វ័យសម្រេចក្នុងការបង្កើតរដ្ឋឯករាជ្យមួយដោយខ្លួនឯង។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សិទ្ធិស័ក្ដិ

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា អំណាច​នៃ​ការ​សម្រេច​ប្រយោជន៍ ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សិទ្ធិស៊ីវិល

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា សិទ្ធិក្នុងការប្រាស្រ័យនឹងការប្រើសិទ្ធិ មានកិច្ចធានាអះអាងនៅក្នុងក្រមបវេណីដល់ពលរដ្ឋម្នាក់ៗ ដូចយ៉ាងសិទ្ធិក្នុងការចែកមត៌ក ការលក់ដូរទ្រព្យសម្បត្តិរបស់ខ្លួន ជាដើម។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សិទ្ធិវន្តនៃអាជ្ញាបណ្ណអប់រំ

👉ថ្នាក់ពាក្យជា មូលដ្ឋាន
មានន័យថា អ្នកទទួលសិទ្ធិពាក់ព័ន្ធលើផលប្រយោជន៍នៃអាជ្ញា-បណ្ណអប់រំ តាមរយៈការផ្ទេរសិទ្ធិ ការលក់ ឬការស្នងមរតកជាដើម។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សិទ្ធិវន្ត

👉ថ្នាក់ពាក្យជា ទ្រព្យសម្បត្តិរដ្ឋ
មានន័យថា អ្នកមានសិទ្ធិលើវត្ថុណាមួយ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សិទ្ធិរបស់សម្បទានិកលើដីដែលបានផ្តល់ជាសម្បទានក្នុងអំឡុងពេលនៃសម្បទាន

👉ថ្នាក់ពាក្យជា ទ្រព្យសម្បត្តិរដ្ឋ
មានន័យថា សិទ្ធិដែលទទួលស្គាល់ដូចជាកម្មសិទ្ធិករ លើកលែងតែការផ្ទេរសិទ្ធិ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សិទ្ធិពលរដ្ឋ

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា សិទ្ធិដែលបើកឱ្យពលរដ្ឋទាំងឡាយ ប្រាស្រ័យទាក់ទងជាមួយនឹងរដ្ឋ ដូចជាសិទ្ធិបោះឆ្នោតរើសអ្នកតំណាងរបស់ខ្លួន ជាដើម។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សិទ្ធិប្រទាន

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា អំណាចដែលបុគ្គលមួយបង្អោនទៅបុគ្គលមួយទៀត ដើម្បីចាត់ចែងកិច្ចការក្នុងនាមរបស់ខ្លួន លិខិតដែលជាគ្រឿងបង្អោនអំណាចបែបនេះឱ្យទៅ ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សិទ្ធិប្រត្យក្ស

👉ថ្នាក់ពាក្យជា ឧស្សាហកម្មហិរញ្ញវត្ថុ
មានន័យថា សិទ្ធិគ្រប់គ្រងលើវត្ថុដោយចំពោះ ដែលអាចអះអាងចំពោះបុគ្គលដទៃទៀតបាន។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សិទ្ធិបែងចែក

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា សិទ្ធិរបស់អ្នកធានាទាំងឡាយ ដើម្បីបែងកាតព្វកិច្ច ដែលខ្លួនត្រូវប្រតិបត្តិចំពោះឥណទាយកជំនួសឥណយិក ដែលមិនធ្វើតាមកិច្ចសន្យា​។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត