Author: videoslearning.com

សីតុណ្ហ​ភាព

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ភាព​ត្រជាក់​ និង​ក្ដៅ, ភាព​នៃ​បរិយាកាស​ត្រជាក់​និង​ក្ដៅ​ដែល​ផ្សព្វផ្សាយ​មក​ប៉ះ​លើ​ខ្លួន​យើង ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សីតុណ្ហសាស្រ្ត

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ជាថាមពលម៉្យាងដែលយើងដឹងបានដោយសម្ផស្ស (ពាក្យ សារីរសាស្រ្ត)។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សីតុណ្ហភាពអណ្ដាតភ្លើងអាដ្យាបាទិច

👉ថ្នាក់ពាក្យជា គីមី
មានន័យថា សីតុណ្ហភាពខ្ពស់បំផុតនៃចំហេះទទួលបានក្រោមល័ក្ខខ័ណ្ឌដែលអាចឆេះកើតមានក្នុងភាជន៏អាដ្យាបាទិចដែលមិន ពេញលេញ និងការបំបែកមិនអាចកើតឡើងទេ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សីតុណ្ហភាពលើផ្ទៃផែនដី

👉ថ្នាក់ពាក្យជា បច្ចេកសព្ទបរិស្ថាន
មានន័យថា សីតុណ្ហភាពមធ្យមរបស់ខ្យល់លើផ្ទៃផែនដី ។ ចំពោះការផ្លាស់ប្ដូរសីតុណ្ហភាពតាមកាលវេលា ការប៉ាន់ស្មានត្រូវគិតពីការប្រែប្រួលដោយផ្អែកលើភាពមិនប្រក្រតី នៃសីតុណ្ហភាពមធ្យមរបស់លើផ្ទៃសមុទ្រ និងសីតុណ្ហភាពខ្យល់លើផ្ទៃដី ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សីតុណ្ហភាពខ្យល់លើសមុទ្រ

👉ថ្នាក់ពាក្យជា បច្ចេកសព្ទបរិស្ថាន
មានន័យថា សីតុណ្ហភាពស្រទាប់ផ្ទៃលើបំផុតនៃសមុទ្រប្រមាណពី ២ ទៅ ៣ ម៉ែត្រ ដែលវាស់ដោយនាវា ពោង ឬវត្ថុអណ្ដែត ។ តាមមធ្យោបាយនាវា ការវាស់សំណាកទឹកក្នុងធុង ភាគច្រើនត្រូវបានផ្លាស់ប្ដូរទៅជាសំណាកទឹកបូមចូលក្នុងម៉ាស៊ីនដាក់វត្ថុរាវផ្ទុកកម្ដៅនៅក្នុងទសវត្សរ៍ទី ៥ នៃសតវត្សរ៍ទី ២០ ។​ តាមរយៈផ្កាយរណប សីតុណ្ហភាពស្រទាប់លើ (ស្រទាប់លើបំផុត និងបំណែកនៃកម្រាស់មួយមីលីម៉ែត្រ ) ត្រូវបានវាស់វែងដោយរំភាយរស្មីក្រហមអាំងហ្វ្រា ឬកម្រិតសង់ទីម៉ែត្រខាងលើ ឬដោយរលកអេឡិចត្រូវម៉ាញ៉េទិក និងរលកវិទ្យុខ្លី ប៉ុន្តែត្រូវកែតម្រូវឲ្យស្របនឹងសីតុណ្ហភាពទឹក ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សីតុណ្ហភាពខ្យល់លើផ្ទៃដី

👉ថ្នាក់ពាក្យជា បច្ចេកសព្ទបរិស្ថាន
មានន័យថា សីតុណ្ហភាពខ្យល់ដែលវាស់នៅក្នុងរបាំងខ្យល់ហ៊ុមព័ទ្ធ ដែលមានចរន្តខ្យល់ឆ្លងកាត់បានល្អនៅកម្ពស់ ១,៥ ទៅ ២ ម៉ែត្រពីលើផ្ទៃដី ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សីតុណ្ហភាព

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ភាពត្រជាក់ និងក្ដៅ, ភាពនៃបរិយាកាសត្រជាក់ និងក្ដៅដែលផ្សព្វផ្សាយមកប៉ះលើខ្លួនយើង ។

                         ភាពបរិយាកាស ក្តៅត្រជាក់គិតប្រមាណដល់អានុភាពដែលមានមកលើផស្សរបស់យើង។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សីតាលុ

👉ថ្នាក់ពាក្យជា គុណនាម
មានន័យថា ដែល​មាន​ត្រជាក់​ច្រើន; ប្រទេស​រងា​ខ្លាំង; មនុស្ស​ចាញ់​រងា (ព. ផ្ទ. ឧណ្ហាលុ) ។ ( ម. ព. សីត ឬ សីតល បន្ថែម )។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សីតា

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ( សំ. បា. ) អាចម៍បំណះ, ឈ្មោះសុរាមួយប្រភេទ ។
(—ដា) នាមនាងទេវីជាអង្គអគ្គមហេសីព្រះរាម ( ក្នុងរឿងរាមកេរ្ដិ៍ ) ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សីតល—

មានន័យថា ( ម. ព. សីត )។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សីតល​ចិត្ត ឬ–ហទ័យ, –ហ្ឫទ័យ

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ចិត្ត​ត្រជាក់, ចិត្ត​ជា ។ល។ សីតល

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សីតល

👉ថ្នាក់ពាក្យជា គុណនាម
មានន័យថា ( ម. ព. សីត )។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សីតរោគ

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ជំងឺកើតមកពីត្រូវត្រជាក់ខ្លាំង។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សីតករ

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា បរិធានសម្រាប់ធ្វើផលិតផលឱ្យត្រជាក់ នាវាប្រដាប់ដោយគ្រឿងធ្វើឱ្យត្រជាក់ទុកបានយូរ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សីតកម្ម

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ការធ្វើឱ្យត្រជាក់ដោយសិល្បនិមិត្ត។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សីត

👉ថ្នាក់ពាក្យជា គុណនាម
មានន័យថា ( បា. ; សំ. ឝីត ឬ ឝីតល ) ត្រជាក់, រងា ។ សីតករ ឬ សីតភានុ, សីតរង្សី ឬ—រស្មី ព្រះចន្ទ្រ ( ព. កា. )
ឧទាហរណ៍៖ សីតករ ដ៏បវរដោយរង្សី, បូណ៌មី ខែកត្ដិក ត្រជាក់ស្រេង; ពួកនរៈ និងនារី នាំគ្នាលេង, លោតកញ្ឆេង សើចសប្បាយ រីករាយច្រើន ។

                     សីតកាល ឬ —សម័យ វេលាត្រជាក់; រដូវរងា ។ សីតភ័យ ការខ្លាចរងា ។ សីតភិត ( បា. —ភីត; សំ. ឝីតភីត ) អ្នកដែលចាញ់រងា ។ សីតរស (—រស់ ) ទឹកត្រជាក់; ( រ. ស. ) ។
ឧទាហរណ៍៖ ព្រះសីតរស ។

                     សីតវាត ខ្យល់ត្រជាក់ ។ សីតាលុ ដែលមានត្រជាក់ច្រើន; ប្រទេសរងាខ្លាំង; មនុស្សចាញ់រងា ( ព. ផ្ទ. ឧណ្ហាលុ ) ។ សីតុណ្ហភាព( សីតុន-ហៈ—) ភាពត្រជាក់និងក្ដៅ, ភាពនៃបរិយាកាសត្រជាក់និងក្ដៅដែលផ្សព្វផ្សាយមកប៉ះលើខ្លួនយើង ។ សីតោទក ( —ទៈកៈ ឬ—ទក់; បា. < សីត + ឧទក “ទឹក” ) ទឹកត្រជាក់ ( ព. ផ្ទ. ឧណ្ហោទក ) ។ សីតលចិត្ត ឬ —ហទ័យ, —ហ្ឫទ័យ ចិត្តត្រជាក់, ចិត្តជា ។ ល ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សីឃ

👉ថ្នាក់ពាក្យជា គុណនាម
មានន័យថា ( បា.; សំ. ឝីឃ្រ ) ឆាប់, រហ័ស, ភ្លាម ។ សីឃជវ័ន សន្ទុះរហ័ស ។ សីឃវេគ កម្លាំងឬល្បឿនរហ័ស ។ ល ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សី

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ប្រដាប់សម្រាប់ទាត់លេងរបស់ពួកបុរស; សីមាន៣ប្រភេទគឺ សីមេលោង សីត្បាញដោយបន្ទោះផ្ដៅចាក់ជាក្រឡាបួនជ្រុងតូចៗ មានសណ្ឋានមូលសម្រាប់ទាត់ដោយខ្នងជើងឲ្យឡើងខ្ពស់ត្រដែត( ម. ព. មេលោង ផង ); សីដក់ សីត្បាញដោយបន្ទោះផ្ដៅដូចសីមេលោងដែរ សម្រាប់ទាត់សម្រាលដោយខ្នងជើង, ជង្គង់, ដុំដៃ, ក្បាលជាដើមឲ្យឡើងទាបៗ ( ទាត់យ៉ាងញឹក ); សីពែន សីតូចធ្វើដោយស្លាបសត្វ និងស្បែកជាដើម សម្រាប់ទាត់ដោយបាតជើង។
ឧទាហរណ៍៖ ការលេងសីជាល្បែងហាត់ប្រាណ សម្រាប់ពួកបុរស។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សិស្សានុសិស្ស

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ( បា. < សិស្ស + អនុ – សិស្ស ) សិស្សនិងសិស្សបន្ទាប់ គឺសិស្សនៃសិស្ស; សិស្សតូចនិងសិស្សធំ ឬសិស្សផ្ទាល់និងចៅសិស្ស។
ឧទាហរណ៍៖ ពួកសិស្សានុសិស្ស ( ម. ព. សានុសិស្ស ផង )។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សិស្សសាលាពហុបច្ចេកទេស

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា សិស្សរៀនក្នុងសាលាជាន់ខ្ពស់ដែលមានវិជ្ជាច្រើនមុខមានវិស្វកម្មស្ពាន ថ្នល់ ប្រៃសណីយ៍ ជាដើម។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សិស្ស

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ( បា.; សំ. ឝិឞ្យ ) អ្នករៀនចំណេះពីគ្រូ, អ្នកដែលគ្រូត្រូវ បង្ហាត់បង្រៀនឬត្រូវប្រៀនប្រដៅ ។ សិស្សគណ (—គន់ ) គណៈសិស្ស, ពួកសិស្ស ។ សិស្សបំបួស សិស្សដែលឧបជ្ឈាយ៍ឬអាចារ្យបំបួសជាសាមណេរ ។ សិស្សរបួស សិស្សរបស់ពេទ្យហ្ម, សិស្សថ្នាំសង្កូវ ។ សិស្សវត្ត សិស្សដែលនៅរៀនក្នុងវត្ត ។ សិស្សសាលា សិស្សដែលរៀនក្នុងសាលារាជការ ។ សិស្សសិប្បៈ ឬ—សិល្ប៍ សិស្សរៀនសិប្បៈ ។ សិស្សសូត្រ ឬ សិស្សសូធ្យ សិស្សរបស់លោកគ្រូសូត្រ ឬ គ្រូសូធ្យ ។ ល ។ ( សរសេរជា សិស្យ ក៏បាន, តែមិនសូវដែលប្រើ ) ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សិស្ស

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា (មើលពាក្យ សិស្ស)។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សិសុ

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ( សំ. ឝិឝុ; បា. សុសុ ) តូច; ជំទង់; កូនខ្ចី, កូនតូច, ក្មេងតូច, កូនសត្វ; ពន្លក, លំពង់; ព្រះអាទិត្យដែលទើបរះ ។ ល ។ សិសុកល្បៈ ឬ—ក័ល្ប៍ (—ក័ល-ប៉ៈ ឬ —ក័ល ) ដូចជាកូនក្មេង ។ សិសុកាល កាលនៅក្មេងមិនទាន់ដឹងក្ដី, វ័យរបស់ក្មេងតូច ។ សិសុក្រីឌា ឬ សិសុកីឡា ល្បែងក្មេង ។ សិសុជន កូនក្មេង, ពួកក្មេង ។ សិសុពាក្យ ឬ—វាក្យ សម្ដីក្មេងតូច ។ សិសុភាព បែបបទឬសណ្ដាប់ធ្នាប់របស់ក្មេងតូច ។ ល ។

👉ថ្នាក់ពាក្យជា គុណនាម
មានន័យថា ( សំ. ឝិឝុ; បា. សុសុ ) តូច; ជំទង់; កូនខ្ចី, កូនតូច, ក្មេងតូច, កូនសត្វ; ពន្លក, លំពង់; ព្រះអាទិត្យដែលទើបរះ ។ ល ។ សិសុកល្បៈ ឬ—ក័ល្ប៍ (—ក័ល-ប៉ៈ ឬ —ក័ល ) ដូចជាកូនក្មេង ។ សិសុកាល កាលនៅក្មេងមិនទាន់ដឹងក្ដី, វ័យរបស់ក្មេងតូច ។ សិសុក្រីឌា ឬ សិសុកីឡា ល្បែងក្មេង ។ សិសុជន កូនក្មេង, ពួកក្មេង ។ សិសុពាក្យ ឬ—វាក្យ សម្ដីក្មេងតូច ។ សិសុភាព បែបបទឬសណ្ដាប់ធ្នាប់របស់ក្មេងតូច ។ ល ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សិសិរៈ

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា រដូវរងាខ្លាំង, ឈ្មោះរដូវទី៤ ក្នុងបែបចែករដូវ៤ ឬឈ្មោះរដូវទី២ ក្នុងបែបចែករដូវ៦; ហៅសិសិររដូវ ក៏បាន ( ម. ព. រតូវ ឬ រដូវ ន. ផង ) ។ សិសិរកាល ឬ —សម័យ កាលឬសម័យដែលរងាខ្លាំង, វេលារងាខ្លាំង, រដូវរងាខ្លាំង ។ សិសិរមាស ខែរងាខ្លាំង ។ ល ។
រដូវរងាខ្លាំង ឈ្មោះរដូវមួយក្នុងរដូវបួន នៅជាខាងចុងបំផុតនៃឆ្នាំ។

👉ថ្នាក់ពាក្យជា គុណនាម
មានន័យថា ( បា. សិសិរ; សំ. ឝិឝិរ ) ត្រជាក់ខ្លាំង, រងា, រងាខ្លាំង។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សិវ—

មានន័យថា ( មើលក្នុងពាក្យ សិវៈ )។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សិវ​លិង្គ (–លឹង)

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា លិង្គ​ព្រះ​ឥសូរ​គឺ​ថ្ម​ដែល​គេ​ឆ្លាក់​ជា​រូប​អង្គជាត​បុរស សន្មត​ថា​ជា​អង្គជាត​របស់​ព្រះ​ឥសូរ សម្រាប់​ធ្វើ​សក្ការ​បូជា​ក្រាប​សំពះ​គោរព​តាម​លទ្ធិ​ព្រាហ្មណិក, ខ្មែរ​ហៅ លិង្គ ឬ​អង្គ ជា​គូ​គ្នា​នឹង​ថ្ម​ខ្មៅ​ដែល​ហៅ​ថា ឧមា​យោនី ឬ បំពង់​ខ្ចី… (ម. ព. អង្គ ២ ន. ផង) ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សិវ​រូប

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា រូប​ព្រះ​ឥសូរ ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សិវ​រាត្រី

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា រាត្រី​ក្សេមក្សាន្ត; ជា​ឈ្មោះ​ពិធី​សម្ពោធ​រំឭក​ដល់​ព្រះ​ឥសូរ សូម​ពរ​ស្រី​សួស្ដី​ឲ្យ​បាន​សេចក្ដី​សុខ​ចម្រើន, គេ​ធ្វើ​នៅ​ថ្ងៃ ១៤ រោច​ខែ​ផល្គុន… (តាម​លទ្ធិ​ព្រាហ្មណិក​ក្នុង​ប្រទេស​ឥណ្ឌា) ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សិវ​មោក្ខ

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ធម៌​ជា​គ្រឿង​រួច​ចាក​ទុក្ខ នាំ​ឲ្យ​បាន​សុខ​ក្សេមក្សាន្ត, អរិយ​មគ្គ; ស្ថាន​បរម​សុខ, ព្រះ​និញ្វន ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សិវ​មន្ត ឬ–មន្រ្ត

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា មន្ត​របស់​ព្រះ​ឥសូរ; មន្ត​សម្រាប់​រម្ងាប់​ជំងឺ ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សិវៈ

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ព្រះឥសូរ; ព្រះនិព្វាន ។ សិវក្ខេត្ត ឬ—ក្សេត្រ ( សិវុ័ក-ខែត ឬ —ក្សែត ) ខេត្តដែនឬទីរបស់ព្រះឥសូ; តំបន់ឬទីសុខសប្បាយ ។ សិវមន្ត ឬ—មន្ត្រ មន្តរបស់ព្រះឥសូរ; មន្តសម្រាប់រម្ងាប់ជំងឺ ។ សិវមោក្ខ ធម៌ជាគ្រឿងរួចចាកទុក្ខ នាំឲ្យបានសុខក្សេមក្សាន្ត, អរិយមគ្គ; ស្ថានបរមសុខ, ព្រះនិព្វាន។ សិវរាត្រី រាត្រីក្សេមក្សាន្ត; ជាឈ្មោះពិធីសម្ពោធរំឭកដល់ព្រះឥសូរ សូមពរស្រីសួស្ដីឲ្យបានសេចក្ដីសុខចម្រើន, គេធ្វើនៅថ្ងៃ ១៤ រោច ខែផល្គុន . . . ( តាមលទ្ធិព្រាហ្មណិកក្នុងប្រទេសឥណ្ឌា ) ។ សិវរូប រូបព្រះឥសូរ ។ សិវលិង្គ ( —លឹង ) លិង្គព្រះឥសូរ គឺថ្មដែលគេឆ្លាក់ជារូបអង្គជាតបុរស សន្មតថាជាអង្គជាតរបស់ព្រះឥសូរ សម្រាប់ធ្វើសក្ការបូជាក្រាបសំពះគោរពតាមលទ្ធិព្រាហ្មណិក, ខ្មែរហៅ លិង្គ ឬ អង្គ ជាគូគ្នានឹងថ្មខ្មៅដែលហៅថា ឧមាយោនី ឬ បំពង់ខ្ចី . . .( ម. ព. អង្គ ន. ផង ) ។ សិវាល័យ ( —វ៉ាល៉ៃ; បា. សិវ + អាលយ “លំនៅ”; សំ. ឝិវាលយ ) លំនៅព្រះឥសូរ, ឋានត្រជាក់ត្រជំ ។ ល ។

👉ថ្នាក់ពាក្យជា គុណនាម
មានន័យថា ( បា. សិវ; សំ. ឝិវ ) ត្រជាក់ត្រជំ; ដែលជាសុខ, សុខសប្បាយ, សុខសម្រាន្ត, បរមសុខ, ក្សេម, ក្សេមក្សាន្ត, មានស្រីសួស្ដី; ដែលរុងរឿង, ថ្កើងថ្កាន ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សិវិកា

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ( បា.; សំ. ឝិវិកា ឬ ឝិពិកា ) វ; គ្រែស្នែង; ( រ. ស. )។
ឧទាហរណ៍៖ ព្រះសិវិកា, ព្រះទីនាំងសិវិកា ។

                     សុវណ្ណសិវិកា វមាស, វទឹបមាស ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សិវា—

មានន័យថា ( ម. ព. សិវ— )។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សិវាល័យ

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា (បា. សិវ + អាលយ “លំនៅ”; សំ. ឝិវាលយ) លំនៅ​ព្រះ​ឥសូរ; ឋាន​ត្រជាក់ត្រជំ ។ល។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សិវក្ខេត្ត ឬ–ក្សេត្រ

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ខេត្ត​ដែន​ឬ​ទី​របស់​ព្រះ​ឥសូ; តំបន់​ឬ​ទី​សុខ​សប្បាយ ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សិល្ប—

មានន័យថា ( មើលក្នុងពាក្យ សិល្ប ) ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សិល្ប​សិក្សា

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ការ​រៀន​សិល្បៈ; ការ​រៀន​ធ្វើ​ជាង ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សិល្ប​សាស្រ្ត ឬ សិល្ប៍​សាស្រ្ត

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ក្បួន​រៀន​សិល្បៈ; ចំណេះ​ជាង ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សិល្ប​សាលា, សិល្ប​គ្រឹះ ឬ សិល្បគារ

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា (សំ. ឝិល្ប + អគារ “ផ្ទះ; រោង”) រោង​រៀន​សិល្បៈ; រោង​ការ (សិប្ប​សាលា) ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សិល្ប​វិទ្យា ឬ សិល្ប៍​វិជ្ជា

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ការ​ចេះ​សិល្បៈ; ចំណេះ​ជាង (សិល្ប​សាស្រ្ត) ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សិល្ប​វិទ

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា អ្នក​ចេះ​សិល្បៈ (សិប្ប​វិទូ) ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សិល្ប​ជីវិន

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ដូច​គ្នា​នឹង សិប្ប​ជីវី (ម. ព. សិប្ប) ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សិល្ប​ជីវិកា

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ដូច​គ្នា​នឹង សិប្ប​ជីវិកា (ម. ព. សិប្ប) ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សិល្ប​ករ, សិល្ប​ការ ឬ សិល្ប​ការិន

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ដូច​គ្នា​នឹង សិប្ប​ករ, សិប្ប​ការ ឬ សិល្ប​ការី (ម. ព. សិប្ប) ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សិល្ប៍​សាស្រ្ត​វិទ្យាការ

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ការ​ចេះ​សិល្ប​សាស្រ្ត ។ ខ្មែរ​ច្រើន​ហៅ​សំដៅ​ចំពោះ​មន្ត​អាគម​ផ្សេង​ៗ ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សិល្ប៍

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ( ម. ព. សិល្ប ) ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សិល្បៈ

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ជំនាង ការជាង ហត្ថកម្មសព្វយ៉ាងដែលធ្វើដោយការហាត់ប៉ិនប្រសប់ (ផ្ទុយគ្នានឹងវិទ្យាសាស្រ្ត) មានតាំងពីការរាំ ច្រៀង ឆ្លាក់ គូរ ជាដើម។ ( ម. ព. សិល្ប ) ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សិល្បា—

មានន័យថា ( ម. ព. សិល្ប )។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សិល្បាករ

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា (សំ. សិល្ប + អាករ “ទី​កើត; អណ្តូង;…”) ទី​កើត​សិល្បៈ; កន្លែង​បង្កើត​សិល្បៈ ។ល។ (ម. ព. សិប្ប ផង) ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សិល្បវត្ថុ

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា វត្ថុដែលធ្វើដោយសិល្ប ដូចយ៉ាងគ្រឿងចម្លាក់ រចនា ឬស្ពាន ជាដើម។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សិល្បនិមិត្ត

👉ថ្នាក់ពាក្យជា គុណនាម
មានន័យថា ដែលធ្វើ បង្កើតដោយសិល្បៈ បុប្ផាសិល្បនិមិត្ត ដែលមើលទៅឃើញដូចជាធម្មជាតិ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សិល្បឃរាវាសកិច្ច

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា សិល្បខាងការថែទាំ រក្សាផ្ទះសម្បែង គឺធ្វើជាស្រ្តីមេផ្ទះ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សិល្បកោសល្យ

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ឧបាយកល អំពើដែលធ្វើឡើងដើម្បីបញ្ឆោតអ្នកផង។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សិល្បករ,- ការិនី

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ជនជាអ្នកសំភីក្នុងហត្ថកម្ម ឬវិចិត្រសិល្បផ្សេងៗ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សិល្ប

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ( សំ. ឝិល្ប; បា. សិប្ប ) សិប្បៈ ។ រៀនសិល្ប៍ រៀនសិប្បៈ ។ អ្នកសិល្ប៍ អ្នកចេះសិប្បៈ ។ ខ្មែរហៅសំដៅចំពោះមនុស្សក្បត់ផែនដី ដែលប្រកាសខ្លួនថាជាអ្នកខ្លាំងពូកែ ឬថាជាអ្នកបុណ្យ ដឹកនាំប្រជាជនអ្នកឆោតល្ងង់ឲ្យចុះចូលខ្លួនហើយតាំងកជាទ័ព ( ដូចយ៉ាង អាចារ្យស្វា, ពោធិ៍កំបោរ ជាដើម )
ឧទាហរណ៍៖ កើតមានអ្នកសិល្ប៍ទៅតាំងសិល្ប៍នៅក្នុងព្រៃស្ងាត់ ។

                     សិល្បករ, សិល្បការ ឬ សិល្បការិន ដូចគ្នានឹង សិប្បករ, សិប្បការ ឬ សិល្បការី ( ម.ព. សិប្ប ) ។ សិល្បជីវិកា ដូចគ្នានឹង សិប្បជីវិកា( ម.ព. សិប្ប )។ សិល្បជីវិន ដូចគ្នានឹង សិប្បជីវី ( ម. ព. សិប្ប ) ។ សិល្បវិទ អ្នកចេះសិល្បៈ ( សិប្បវិទូ ) ។ សិល្បវិទ្យា ឬ សិល្ប៍វិជ្ជា ការចេះសិល្បៈ; ចំណេះជាង ( សិល្បសាស្ត្រ ) ។ សិល្បសាលា, សិល្បគ្រឹះ ឬ សិល្បាគារ ( សំ. ឝិល្ប + អគារ ” ផ្ទះ; រោង ” ) រោងរៀនសិល្បៈ; រោងការ ( សិប្បសាលា ) ។ សិល្បសាស្ត្រ ឬ សិល្ប៍សាស្ត្រ ក្បួនរៀនសិល្បៈ; ចំណេះជាង ។ សិល្ប៍សាស្ត្រវិទ្យាការ ការចេះសិល្បសាស្ត្រ។ ខ្មែរច្រើនហៅសំដៅចំពោះមន្ដអាគមផ្សេងៗ ។ សិល្បសិក្សា ការរៀនសិល្បៈ; ការរៀនធ្វើជាង ។ សិល្បាករ ( សំ. សិល្ប + អាករ ” ទីកើត; អណ្ដូង;….” ) ទីកើតសិល្បៈ; កន្លែងបង្កើតសិល្បៈ ។ ល ។ ( ម. ព. សិប្ប ផង ) ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សិលោរស្ក

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ( សំ. ឝិលោរស្ក < សិលា ” ថ្ម ” + ឧរស៑ ” ទ្រូង ” + ក ” មាន, ដែលមាន ” = ដែលមានថ្មជាទ្រូង ) ភ្នំហិមពាន្តឬហិមាល័យ។
ឧទាហរណ៍៖ រីភ្នំសិលោរស្ក ខ្ពស់ជាងអស់ភ្នំនានា ក្នុងជម្ពូទ្វីបា ឥតភ្នំណាធំខ្ពស់ដល់ ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សិលោក

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ( បា.; សំ. ឝ្លោក ) ពាក្យស្លោក; សេចក្ដីសរសើរ; កេរ្ដិ៍ឈ្មោះល្អ; ពាក្យកាព្យសម្រាប់សូត្រសរសើរគុណ; ឆន្ទ, គាថា ជាភាសាបាលីឬសំស្រ្កឹត ( ច្រើនតែគាថាដែលកំណត់ដោយបាទ៤ក្នុងបាទមួយៗ មានអក្សរប្រាំបីៗ តួ ); ខ្មែរច្រើនហៅ ស្លោក ជាង ( ម. ព. ស្លោក ន. ផង )។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សិលុច្ច័យ

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ( បា. សិលុច្ចយ < សិលា ” ថ្ម ” + ឧច្ចយ ” ខ្ពស់ “; សំ. ឝិលោច្ចយ < ឝិលា + ឧច្ចយ ) ភ្នំ; ភ្នំត្រងិល គឺភ្នំថ្មសុទ្ធដែលឥតរុក្ខជាតិឬសូម្បីតែតិណជាតិក៏គ្មានដែរ ( សុទ្ធបាសាណបព៌ត ) ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សិលា—

មានន័យថា ( មើលក្នុងពាក្យ សិលា ) ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សិលា​ស្ដម្ភ

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា (ស្តំ, ជើង ដ) សសរ​ថ្ម ។ល។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សិលា​សារ

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ដែក ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សិលា​សស្រ្តា

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា សស្រ្តា​ដែល​ធ្វើ​ដោយ​ថ្ម ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សិលា​វេស្ម័ន

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ផ្ទះ​ថ្ម; កំពែង​ថ្ម ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សិលា​ម័យ

👉ថ្នាក់ពាក្យជា គុណនាម
មានន័យថា ដែល​ធ្វើ​ដោយ​ថ្ម, ដែល​យក​ថ្ម​ធ្វើ ។
ឧទាហរណ៍៖ របស់​សិលា​ម័យ ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សិលា​ភាព

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា កំណើត​ថ្ម, កំណើត​អំពី​ថ្ម; ភាព​ថ្ម, បែប​ដូច​ថ្ម
ឧទាហរណ៍៖ សសរ​សិលា​ភាព សសរ​ស៊ីម៉ងត៍ ឬ​សសរ​ដែល​ផាត់​ថ្នាំ​ដូច​ព័ណ៌​ថ្ម ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សិលា​ព័រ្យ

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ភ្លៀង​ធ្លាក់​ដុំ​ថ្ម (ជា​អព្ភូត​ហេតុ​ដែល​កើត​មាន​ព្រោះ​អំពើ​ទុច្ចរិត​ដែល​មាន​តំណាល​ក្នុង​បុរាណ​សម័យ) ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សិលា​ព័ណ៌ ឬ–វណ្ណ

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ព័ណ៌​ថ្ម។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សិលា​ប្រាសាទ

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ប្រាសាទ​ថ្ម ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សិលា​បដ្ត ឬ–ប័ដ

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា បន្ទះ​ថ្ម, ផែន​ថ្ម ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សិលា​ធាតុ

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ធាតុ​ថ្ម, ដី-ស​ថ្ម ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សិលា​ជតេល

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ប្រេង​ដែល​មាន​ប្រភព​ចេញ​ពី​ក្នុង​ថ្ម (ដូច​យ៉ាង​ប្រេង​កាត​ជាដើម) ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សិលា​ចុណ្ណ

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា​​ ផង់​ថ្ម (ស៊ីម៉ងត៍) ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សិលា​ចារឹក ឬ សិលា​លេខ

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា អក្សរ​ថ្ម ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សិលាឧទ្ធគម

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ថ្មដែលផុសចេញមកក្រៅ ដោយអំណាចភ្នំភ្លើង។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សិលាឥន្ធនិយ

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ថ្មដែលដុតឆេះទៅជាភ្លើង ប្រើអុជបំភ្លឺបាន។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សិលាអវសាទ

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ថ្មដែលកើតពីកណ្តេងដីតាំងពីកើតទឹកដី។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សិលាស្ពរិត

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ថ្មមានសណ្ឋានជាស្រទាប់ៗ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សិលាសុខុមក័ណ

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ថ្មដែលម៉ដ្ឋខៃ ហើយច្រើនផុយ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សិលាសនៈ

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា (បា. សិលា + អាសន) អាសនៈ​ថ្ម (យ៉ាង​ដូច​កៅអី​ថ្ម​ជាដើម) ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សិលាលេខសាស្ត្រ

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា សិល្បៈខាងការបោះពុម្ពរូប ឬអក្សរដែលឆ្លាក់លើបន្ទះថ្មផុយ ក្រដាសពុម្ពដែលគេបោះតាមរបៀបនេះ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សិលាលវន

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ថ្មជាអំបិលកើតនៅក្នុងស្រទាប់ដី ដោយអំណាចទឹកសមុទ្រដែលរឹងខះ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សិលារូបបរិវត្ត

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ថ្មដែលកើតពីកណ្តេងដី ឬថ្មកើតដោយអំណាចភ្នំភ្លើង ហើយក្លាយពីរូបដើម។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សិលាមុទ្ទវិទ្យា

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា បែបបោះពុម្ព ដោយឆ្លាក់រូបនៅលើបន្ទះថ្ម យកទៅផ្តិតលើក្រដាស ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សិលាង្គារ ឬ សិលង្គារ

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា (បា. សិលា + អង្គារ “ធ្យូង”) ថ្ម​ដែល​ទៅ​ជា​ធ្យូង (ធ្យូង​ថ្ម) ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សិលា

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ( បា.; សំ. ឝិលា ) ថ្ម ។ សិលាគ្រឹះ ផ្ទះថ្ម; គុហាក្នុងភ្នំ ។ សិលាង្គារ ឬ សិលង្គារ ( បា. សិលា + អង្គារ ” ធ្យូង ” ) ថ្មដែលទៅជាធ្យូង ( ធ្យូងថ្ម ) ។ សិលាចារឹក ឬ សិលាលេខ អក្សរថ្ម ។ សិលាចុណ្ណ (—ចុន ) ផង់ថ្ម ( ស៊ីម៉ងត៍ ) ។ សិលាជតេល (—ជៈតែល ) ប្រេងដែលមានប្រភពចេញពីក្នុងថ្ម ( ដូចយ៉ាងប្រេងកាតជាដើម ) ។ សិលាធាតុ ធាតុថ្ម, ដី-សថ្ម ។ សិលាបដ្ដ ឬ —ប័ដ បន្ទះថ្ម,ផែនថ្ម ។ សិលាប្រាសាទ ប្រាសាទថ្ម ។ សិលាព័ណ៌ ឬ —វណ្ណ (—វ័ន ) ព័ណ៌ថ្ម ។ សិលាព័រ្ស (—ព័រ ) ភ្លៀងធ្លាក់ដុំថ្ម( ជាអព្ភូតហេតុដែលកើតមានព្រោះអំពើទុច្ចរិតដែលមានតំណាលក្នុងបុរាណសម័យ ) ។ សិលាភាព កំណើតថ្ម, កំណើតអំពីថ្ម; ភាពថ្ម, បែបដូចថ្ម : សសរសិលាភាព សសរស៊ីម៉ងត៍ ឬសសរដែលផាត់ថ្នាំដូចព័ណ៌ថ្ម ។ សិលាម័យ (—ម៉ៃ ) ដែលធ្វើដោយថ្ម, ដែលយកថ្មធ្វើ : របស់សិលាម័យ ។ សិលាវេស្ម័ន ផ្ទះថ្ម; កំពែងថ្ម ។ សិលាសនៈ (—សៈន៉ៈ; បា. សិលា + អាសន ) អាសនៈថ្ម ( យ៉ាងដូចកៅអីថ្មជាដើម ) ។ សិលាសស្ត្រា សស្ត្រាដែលធ្វើដោយថ្ម ។ សិលាសារដែក ។ សិលាស្ដម្ភ ( ស្ដំ, ជើង ដ ) សសរថ្ម ។ ល ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សិរ–

មានន័យថា ( មើលក្នុងពាក្យ សិរ )។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សិរ​ប្រណាម, សិរសា​ប្រណិប័ត ឬ–ប្រណិប័តន៍

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ការ​ឱន​ក្បាល​សំពះ, ការ​ក្រាប​ថ្វាយ​បង្គំ, ការ​ងក់​ក្បាល​គំនាប់ ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សិរ​ប័ដ ឬ សិរោវេដ្ឋន៍

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ឈ្នួត​ក្បាល ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សិរ​បីឌា ឬ–បីឡា

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ដំណើរ​ឈឺ​ក្បាល ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សិរ​តាណ ឬ–ត្រាណ

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា គ្រឿង​ការពារ​ក្បាល គឺ ដួន, មួក ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សិរ្ស៍

មានន័យថា ( ម. ព. សិរ្ស )។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សិរ្ស

មានន័យថា ដូចគ្នានឹង សិរ ( ម. ព. នេះ ) ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សិរោ—

មានន័យថា ( មើលក្នុងពាក្យ សិរ )។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សិរោមណី ឬ សិរោរ័ត្ន

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ចូឡាមណី, ស្នៀត​សក់​ដាំ​ពេជ្រ ។ល។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សិរោធរា

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា សរីរាវយវៈ​ដែល​ទ្រ​ក្បាល (ក) ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សិរោឃាត ឬ សិរោ​ប្រហារ

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ការ​វាយ​ ឬ​សំពង​ក្បាល ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សិរឹសបសត្ត

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ( ម. ព. សរីស្រឹប ) ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សិរី—

មានន័យថា ( មើលក្នុងពាក្យ សិរី ) ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សិរី​សោភា

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា លំអ​នៃ​សិរី ។ល។ (ម. ព. ស្រី ២ ន. ផង) ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សិរី​សយនា

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ដំណេក​ដ៏​មាន​សិរី; ក្រឡា​បន្ទំ ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត