Author: videoslearning.com

សុខុម​គម្ភីរ​ភាព

👉ថ្នាក់ពាក្យជា គុណនាម
មានន័យថា ដែល​មាន​ដំណើរ​​​ ឬ​សេចក្ដី​ល្អិត​ជ្រាលជ្រៅ
ឧទាហរណ៍៖ ព្រះ​អភិធម្ម​ជា​ធម៌​សុខុម​គម្ភីរ​ភាព ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សុខុមាលភាព

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ភាវជាអ្នកមានសេចក្តីសុខ ទាំងខាងផ្លូវកាយ ទាំងខាងផ្លូវចិត្ត ជាអ្នកបរិបូណ៍ដោយភោគទ្រព្យ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សុខុមាល

👉ថ្នាក់ពាក្យជា គុណនាម
មានន័យថា ( បា.; ឬ សំ. បា. សុកុមារ ) ដែលចម្រើនដោយសេចក្ដីសុខ, ដែលធ្លាប់តែស្រណុក ( មិនដែលប្រទះនឿយហត់ )
ឧទាហរណ៍៖ មនុស្សសុខុមាល។

                   សុខុមាលជាតិ ( —ម៉ាល៉ៈជាត ) ជាតិជាអ្នកធ្លាប់តែស្រណុក ។ សុខុមាលត្រកូល (—ម៉ាល៉ៈ—) ត្រកូលដែលចម្រើនដោយសេចក្ដីសុខ ។ សុខុមាលភាព ភាពនៃបុគ្គលអ្នកមានសេចក្ដីសុខ, ការដែលធ្លាប់តែស្រណុក
ឧទាហរណ៍៖ ឋិតនៅក្នុងសុខុមាលភាព ។ ល ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សុខុមាកាស / មីក្រូអាកាសធាតុ

👉ថ្នាក់ពាក្យជា បច្ចេកសព្ទបរិស្ថាន
មានន័យថា អាកាសធាតុកំណត់នៃទីតាំងតូចណាមួយ ដែលខុសពីអាកាសធាតុជុំវិញ ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សុខុមភាព

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ភាពម៉ដ្ឋ ល្អិតឆ្មារក្រៃលែង ផូរផង់ ភាពមុតឆ្លុះក្នុងប្រាជ្ញា។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សុខុមប្រភេទ

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា (តន្រ្តី) សូរខ្លាំង ឬខ្សោយ ធ្ងន់ ឬស្រាលតាមទំនងបទ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សុខុមប្បញ្ញា

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ប្រាជ្ញា​ល្អិត, ប្រាជ្ញ​ឈ្លាសវៃ ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សុខុមញ្ញាណ

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ញាណឈ្លាសវៃ ឆាប់ដឹងយល់មុតដោយប្រាជ្ញាឈ្វេងយល់ឆ្ងាយ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សុខុមច្ឆវី

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ឆវី​ម៉ដ្ឋ​ផូរផង់, អ្នក​ដែល​មាន​ឆវី​ម៉ដ្ឋ​ប៉ផូរ ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សុខុម

👉ថ្នាក់ពាក្យជា គុណនាម
មានន័យថា ( បា.; សំ. សូក្ស្ម ) ល្អិត, ឆ្មារ, ម៉ដ្ឋ; ប៉ផូរ, ផូរផង់; ល្វន់; តូចណាស់; ចង្អៀតក្រយល់; ឈ្លាសវៃ ។
ឧទាហរណ៍៖ សេចក្ដីសុខុម សេចក្ដីចង្អៀតក្រយល់, អាថ៌កំបាំង។

                     គំនិតសុខុម គំនិតល្អិត; គំនិតជិតដិត ។បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ អ. ថ. សុខុម៉ៈ, ដូចជា សុខុមកថា ឬ—វាចា សម្ដីសុខុម, សម្ដីល្អិត ។ សុខុមគម្ភីរភាព ( —ម៉ៈ ឬ—ខុំ-គ័ម-ភីរៈភាប ) ដែលមានដំណើឬសេចក្ដីល្អិតជ្រាលជ្រៅ

ឧទាហរណ៍៖ ព្រះអភិធម្មជាធម៌សុខុមគម្ភីរភាព ។

                     សុខុមច្ឆវី ( —មុ័ច-ឆៈ— ) ឆវីម៉ដ្ឋផូរផង់, អ្នកដែលមានឆវីម៉ដ្ឋប៉ផូរ ។ សុខុមធម៌ ធម៌សុខុម ។ សុខុមប្បញ្ញា (—មុ័ប-បុ័ញ-ញ៉ា ) ប្រាជ្ញាល្អិត, ប្រាជ្ញាឈ្លាសវៃ ។ សុខុមព័ណ៌ ឬ—វណ្ណ ព័ណ៌ឬសម្បុរផូរផង់ ។សុខុមព័ស្រ្ត សំពត់សាច់ម៉ដ្ឋ ។ សុខុមភាព ភាពសុខុម ។ សុខុមមតិ ( —ម៉ៈមៈតិ ) គំនិតល្អិត ។ សុខុមមន្តី ( —ម៉ៈម៉ន់-តី ) អ្នកដែលមានការប្រឹក្សាយ៉ាងល្អិត ( បើស្រ្តីជា សុខុមមន្តិនី ) ។ សុខុមវាទី អ្នកដែលច្រើនប្រើសម្ដីល្អិត( បើស្រ្តីជា សុខុមវាទិនី ) ។ សុខុមសត្ត ឬ —សត្វ ( —ម៉ៈសាត់ ) សត្វល្អិត
ឧទាហរណ៍៖ កណ្ដូប, កន្ទុំរុយ, មូស, ក្អាត,សុច, កណ្ដៀរ,… ជាសុខុមសត្ត ។ ល ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សុខិតកាល

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ( សំ. បា. ) កាលឬវេលាដែលមានសេចក្ដីសុខ។
ឧទាហរណ៍៖ សត្វលោកតែងរីករាយក្នុងសុខិតកាល ។ ( ព. កា. ) : សុខិតកាល ជនទាំងអម្បាល តែងភ្លេចក្ដីទុក្ខ រីករាយសប្បាយ ឆ្ពោះតែត្រង់សុខ កាលវេនក្ដីទុក្ខ គ្រលុកចូលមក ។ ទើបស្ទុះច្រឡោត ទាំងខ្លៅទាំងឆោត ខំប្រឹងរាវរក ឲ្យគេជ្រោមជ្រែង ខ្វាត់ខ្វែងជ្រុលជ្រក ជួនបានគេមក ជួនឃែតទទេ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សុខា—

មានន័យថា ( ម. ព. សុខ— ) ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សុខាសា

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា (បា. < សុខ + អាសា “ចំណង”) បំណង​ឲ្យ​បាន​សុខ​ទៅ​មុខ) ។ល។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សុខារម្មណ៍

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា (បា. < សុខ + អារម្មណ) អារម្មណ៍​ជា​សុខ, អារម្មណ៍​ដែល​ទទួល​សេចក្ដី​សុខ ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សុខាភិយាចនា

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា (< សុខ + អភិ-យាចនា “ការ​អង្វរ; ការ​បន់ស្រន់​សូម​ឲ្យ​បាន​សុខ”) ការ​បន់ស្រន់, បួងសួង, សំបូងសង្រូង​សូម​ឲ្យ​បាន​សុខ ។
ឧទាហរណ៍៖ ធ្វើ​សុខាភិយាចនា ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សុខាភិបាល

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា (សំ. បា. < សុខ + អភិបាល) ការ​ថែ​រក្សា​ ឬ​គ្រប់គ្រង់, ទំនុក​បម្រុង​ឲ្យ​បាន​សុខ ។
ឈ្មោះ​ក្រសួង​រដ្ឋ​មន្រ្តី​មួយ​កាន់​កាប់​ខាង​មុខ​ការ​ថែ​រក្សា​ប្រជា​ពលរដ្ឋ​ឲ្យ​បាន​ប្រកប​ដោយ​សុខ​ភាព​គឺ​ក្រសួង​ពេទ្យ ។
ឧទាហរណ៍៖ ក្រសួង​សុខាភិបាល ឬក្រសួង​សាធារណ​សុខាភិបាល ក្រសួង​សុខាភិបាល​ជា​សាធារណៈ ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សុខា

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា សេចក្ដី​សុខ (ព. កា.)
ឧទាហរណ៍៖ សូម​ពួក​ទេញ្ត ជួយ​ឲ្យ​សុខា ដល់​ពួក​អ្នក​ត្រង់ កាន់​សីល​កាន់​ធម៌ បវរ​ផ្ចិតផ្ចង់ ពុំ​ដែល​លុះ​លង់ ក្នុង​ក្តី​ទុច្ចរិត ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សុខវេទន៍

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ចិត្តដែលជឿលើខ្លួនឯង ដែលត្រេកអរ ដែលមានសុខុមាលភាព ដោយស្បើយពីគ្រុន ឬឡុងឡឺយដោយត្រូវថ្នាំ ជាដើម។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សុខវុឌ្ឍិ

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា សេចក្ដីចម្រើនដោយសុខ ។ ល ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សុខវិន្ទ

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ការបានសុខ ។ ល។ (ម.ព. វិន្ទ បន្ថែម)។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សុខតុមកម្ម

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា​​ ការធ្វើសំឡេងឱ្យរណ្តំឆ្លើយគ្នា។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សុខដុំ

មានន័យថា ( មើលពាក្យ សុខដុម )។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សុខដុមរមនា

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ( ម. ព. សុខដុម )។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សុខដុមនីយកម្ម

មានន័យថា ការកែសម្រួលភាពផ្សេងៗគ្នា និង/ឬ ភាពមិនស៊ីចង្វាក់គ្នាដែលពាក់ព័ន្ធនឹងការវាស់វែង វិធីសាស្រ្ត នីតិវិធី កាលវិភាគ លក្ខណៈបច្ចេកទេស ឬប្រព័ន្ធដើម្បីធ្វើឱ្យមានឯកភាព ឬមានភាពសមស្របសម្រាប់ទាំងអស់គ្នា។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សុខដុម

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ( បា. សុខតម “សុខក្រៃលែង”, រមន “សេចក្ដីរីករាយ” ) ការនៅផ្ដុំគ្នាឬនៅមូលគ្នាជាសុខឥតមោះហ្មង ឬសេចក្ដីរីករាយសប្បាយដោយការនៅមូលគ្នាជាសុខស្រួល ( ព. បុ. )
ឧទាហរណ៍៖ រកស៊ីដោយសុខដុម, នៅដោយសុខដុមរមនា ។ ប្រើជា កិ. ក៏បាន : ចេះតែសុខដុមនឹងគ្នាជានិច្ច; ត្រូវតែសុខដុមរមនានឹងគ្នាទៅ! និយាយឬសរសេរក្លាយជា សុខដុំរំមនា ( គួរលែងប្រើ )។

                   សំឡេងរណ្តំ ដំណើរស្រុះស្រួល គ្មានផលរមាស់នឹងគ្នា ដំណើរគ្មានឱស្ឋាននឹងគ្នា។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សុខកំបុត

👉ថ្នាក់ពាក្យជា គុណនាម
មានន័យថា ( ព. សា. ) ដែលនិយាយឬគិតកំបុតៗខ្លីៗ ។
ឧទាហរណ៍៖ និយាយសុខកំបុត, គំនិតសុខកំបុត។

                     ចាស់ទុំតំណាលថា កាលពីព្រេងនាយមានតាម្នាក់ឈ្មោះ សុខ គាត់ច្រើននិយាយខ្លីៗកំបុតៗ ទើបគេប្រៀបថា ដូច តាសុខកំបុត ។

👉ថ្នាក់ពាក្យជា កិរិយាវិសេសន៍
មានន័យថា ( ព. សា. ) ដែលនិយាយឬគិតកំបុតៗខ្លីៗ ។
ឧទាហរណ៍៖ និយាយសុខកំបុត, គំនិតសុខកំបុត។

                     ចាស់ទុំតំណាលថា កាលពីព្រេងនាយមានតាម្នាក់ឈ្មោះ សុខ គាត់ច្រើននិយាយខ្លីៗកំបុតៗ ទើបគេប្រៀបថា ដូច តាសុខកំបុត ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សុខ

👉ថ្នាក់ពាក្យជា គុណនាម
មានន័យថា ( សំ. បា. ) ដែលសប្បាយ; ងាយ; ស្រួល; ស្រណុក; សម្រាន្ត ។ ន. សេចក្ដីសប្បាយ; ដំណើរងាយ; ដំណើរស្រួល; ដំណើស្រណុក; សេចក្ដីសម្រាន្ដ ។
ឧទាហរណ៍៖ មានសុខ, បានសុខ ។

                     ប្រើពាក្យ “សេចក្ដី” ផ្សំខាងដើមផងក៏បាន ។
ឧទាហរណ៍៖ មានសេចក្ដីសុខ ។ ព. ផ្ទ. ទុក្ខ ។

                      សុខកថា ( សុខៈកៈ—) សម្ដីដែលនាំឲ្យបានសុខ ។ សុខកាម ( សុខៈ—) អ្នកស្រឡាញ់សុខ, អ្នកប្រាថ្នាសុខ ។ សុខកាយ ( សុក— ) ស្រួលខ្លួន។ សុខការណ៍ ( សុខៈ— ) ហេតុដែលនាំឲ្យបានសុខ, ឲ្យបានស្រួល ។ សុខកិរិយា ឬ —ក្រិយា ( សុខៈ— ) ការធ្វើឲ្យបានសុខ, ឲ្យបានស្រួល ។ សុខក្សេមឬ សុខក្សេមក្សាន្ដ ( សុក— ) សុខសម្រាន្ដ, សុខស្រួល ។ សុខចិត្ត ( សុក— ) សប្បាយចិត្ត; ពេញចិត្ត, ល្មមដល់ចិត្ត ។ សុខទាយក ( សុខៈទាយក់ ) អ្នកឲ្យសុខ ( បើស្រ្តីជា សុខទាយិកា ) ។ សុខទុក្ខ ឬ ទុក្ខសុខ ( សុក—ឬ ទុក-សុក ) សុខនិងទុក្ខឬទុក្ខនិងសុខ ។ សុខប្រធាន ( សុ-ខ័ប-ប្រៈ— ) ការប្រគល់សុខឲ្យ, ការឲ្យសុខ ។ សុខប្រាប្ដ ( សុខៈប្រាប ឬ—ខ័ប— ) អ្នកដែលបានប្រទះសេចក្ដីសុខ, អ្នកបានសុខ ។ សុខព័ន្ធន៍ ( សុខៈពាន់ ) ការជាប់ជំពាក់ដោយសេចក្ដីសុខ ( ក្នុងលោក ) ។ សុខភាព ( សុខៈភាប ) ភាពជាសុខ,សេចក្ដីសុខ។ សុខភូមិ ( សុខៈភូម ) ទីដែលប្រកបដោយសុខ, ទីស្រួលនៅ ។ សុខយាត្រា ( សុខៈ— ) ការដើរស្រួល ។ សុខយាន ( សុខៈ—) យានស្រួលជិះ ។ សុខលក្ខណៈ (សុខៈ—) លក្ខណៈនៃសេចក្ដីសុខ ។ សុខលាភ ( សុខៈ—) ការបានសុខ ។ សុខវឌ្ឍកៈ ឬ—វ័ឌ្ឍក៍ ( សុខៈវ័ត-ឍៈកៈឬ—វ័ត ) អ្នកដែលចម្រើនដោយសុខ ( បើស្រ្តីជា សុខវឌ្ឍិកា ) ។ សុខវឌ្ឍនៈ ឬ—វ័ឌ្ឍន៍ ( សុខៈវ័ត-ឍៈនៈឬ—វ័ត ) ការចម្រើនដោយសុខ ។ សុខវិជ្ជា ឬ—វិទ្យា ( សុខៈ— ) វិជ្ជាប្រាប់វិធីប្រតិបត្តិឬថែទាំមានការសម្អាតជាដើម ដែលនាំឲ្យបានសុខ ។ សុខវិទ្យាសាស្ត្រ ( សុខៈ— ) ក្បួនឬតម្រា, ច្បាប់និយាយអំពីសុខវិទ្យា ។ សុខវេទនា ( សុខៈវេទៈនា ) ការទទួលអារម្មណ៍ជាសុខ ។ សុខសម្ផស្ស ( សុខៈសំ-ផស់ ) សម្ផស្សដែលស្រួល, ការប៉ះប្រទះសេចក្ដីសុខ ។ សុខសម្ភាស (សុខៈសំភាស) អ្នកពោលពាក្យនាំឲ្យបានសុខ; អ្នកនិយាយសម្ដីងាយស្ដាប់ ។ សុខសយនា ( សុខៈសៈយ៉ៈន៉ា) កន្លែងដេកស្រួល ។ សុខសាន្ដ(សុក-សាន) សុខស្ងប់ ។ សុខសាន្ដត្រាណ ( សុក-សានត្រាន ) ដែលមានទីពំនាក់ ឬ មានទីអាងឲ្យបានសុខស្ងប់
ឧទាហរណ៍៖ ស្រុកសុខសាន្ដត្រាណ ។

                   សុខសាសន៍ ( សុខៈសាស ) ដំណឹងឬសំបុត្រប្រាប់សេចក្ដីសុខ ។ សុខសួស្ដី ( សុក— ) សុខនិងសួស្ដី ។ សុខសេយ្យា ( សុខៈសៃយ៉ា ) ការដេកជាសុខ, ការដេកស្រណុក ។ សុខា សេចក្ដីសុខ ( ព. កា. )
ឧទាហរណ៍៖ សូមពួកទេព្តា ជួយឲ្យសុខា ដល់ពួកអ្នកត្រង់ កាន់សីលកាន់ធម៌ បវរផ្ចិតផ្ចង់ ពុំដែលលុះលង់ ក្នុងក្តីទុច្ចរិត ។

                   សុខាភិបាល ( សំ. បា. < សុខ + អភិបាល ) ការថែរក្សា** ឬ គ្រប់គ្រង, ទំនុកបម្រុងឲ្យបានសុខ ។ ឈ្មោះក្រសួងរដ្ឋមន្រ្តីមួយកាន់កាប់ខាងមុខការថែរក្សាប្រជាពលរដ្ឋឲ្យបានប្រកបដោយសុខភាពគឺក្រសួងពេទ្យ **ពាក្យ “ថែរក្សា ” ត្រូវបានកែតម្រូវពីពាក្យដើម “ថែររក្សា ” ដោយហេតុថាពុំមានពាក្យ “ថែររក្សា ” ទេ អនុលោមតាមវចនានុក្រមខ្មែរ សម្ដេច ជួន ណាត។
ឧទាហរណ៍៖ ក្រសួងសុខាភិបាល ឬ ក្រសួងសាធារណសុខាភិបាល ក្រសួងសុខាភិបាលជាសាធារណៈ ។

                  សុខាភិយាចនា ( —ចៈន៉ា; < សុខ + អភិ-យាចនា “ការអង្វរ; ការបន់ស្រន់សូមឲ្យបានសុខ” ) ការបន់ស្រន់, បួងសួង, សំបូងសង្រូងសូមឲ្យបានសុខ
ឧទាហរណ៍៖ ធ្វើសុខាភិយាចនា។

                  សុខារម្មណ៍ ( បា. < សុខ + អារម្មណ ) អារម្មណ៍ជាសុខ, អារម្មណ៍ដែលទទួលសេចក្ដីសុខ ។ សុខាសា ( បា. < សុខ + អាសា “បំណង” ) បំណងឲ្យបានសុខទៅមុខ ) ។ ល ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សុក្រឹតភាព

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ការធ្វើឱ្យស្រេច គ្មានទំនងនឹងកែខៃឱ្យល្អជាងទៀតបាន គុណសម្បត្តិនៃមនុស្ស ឬវត្ថុដែលជាសុក្រឹត។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សុក្រឹតការ

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ការធ្វើឱ្យសុក្រឹត ឱ្យល្អផុត លទ្ធផលនៃការធ្វើឱ្យសុក្រឹត។ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សុក្រឹត

👉ថ្នាក់ពាក្យជា គុណនាម
មានន័យថា ( សំ. សុក្ឫត; បា. សុកត ) ដែលគេធ្វើហើយដោយល្អ, ដែលល្អឥតខ្ចោះ, ឥតទាស់ភ្នែក ។
ឧទាហរណ៍៖ វត្ថុសុក្រឹត ។

                     សុក្រឹតភាព ( —តៈ— ) ភាពនៃវត្ថុដែលគេធ្វើហើយដោយប្រពៃ, ភាពល្អឥតខ្ចោះ, ការដែលធ្វើហើយស្រេចយ៉ាងល្អបំផុតឥតមានអ្នកណាកែខៃឲ្យល្អជាងទៀតបាន
ឧទាហរណ៍៖ ប្រកបដោយសុក្រឹតភាព ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សុក្រ

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ( សំ. ឝុក្រ; បា. ក៏ប្រើ សុក្រដែរ ) ឈ្មោះផ្កាយទី ៦ គឺផ្កាយប្រចាំទ្វីប ឬផ្កាយព្រឹក
ឧទាហរណ៍៖ ផ្កាយសុក្រ។

                       ឈ្មោះថ្ងៃទី៦ ។
ឧទាហរណ៍៖ ថ្ងៃសុក្រ ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សុក្ក—

មានន័យថា ( មើលក្នុងពាក្យ សុក្ក ឬ សុក្កៈ )។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សុក្កៈ

👉ថ្នាក់ពាក្យជា គុណនាម
មានន័យថា ( ម. ព. សុក្ក )។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សុក្កកសិកម្ម

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ដំណាំនៅលើដីគោកដែលមិនមានទឹកភ្លៀងបរិបូណ៍។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សុក្ក

👉ថ្នាក់ពាក្យជា គុណនាម
មានន័យថា ( បា. សុក្ក; សំ. ឝុក្ល ) ស; ស្អាត, បរិសុទ្ធ; ថ្លា; ភ្លឺ ។ ន. ទឹកអសុចិ, ទឹកកាម : សុក្កៈឃ្លាតចេញ ។ សុក្កកម្ម អំពើបរិសុទ្ធ ។ សុក្កទន្ដ ( —ទ័ន ) ធ្មេញស; អ្នកដែលមានធ្មេញស ។ សុក្កធម៌ ធម៌សឬធម៌បរិសុទ្ធ គឺបុណ្យ, កុសល ។ សុក្កធាតុ ដី-សពង ។ សុក្កបក្ខ ( —បុ័ក; បា.; សំ. ឝុក្លបក្ស ) ចំណែកខាងស, ប៉ែកខាងភ្លឺ គឺខាងខ្នើត ( ព. ផ្ទ. កាឡបក្ខ ឬ កាលបក្ស “ចំណែកខាងខ្មៅ, ប៉ែកខាងងងឹត គឺខាងរនោច” )។ល។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សុក័ន្ត

មានន័យថា (មើលពាក្យ សក់ក័ន្ដ ឬ សក់កាន្ដ)។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សុកុមារី

មានន័យថា ( ម. ព. សុកុមារ )។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សុកុមារ

👉ថ្នាក់ពាក្យជា គុណនាម
មានន័យថា ( សំ. បា. ) ដែលកំពុងពេញកំលោះ; សុខុមាល ( បើស្ត្រីជា សុកុមារី ) ។ វេវ. សុកុមាល ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សុកាន្ដ

មានន័យថា ( ម. ព. សុក័ន្ដ ) ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សុករៈ

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ( ម. ព. សុករ ) ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សុករ

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ( បា.សូករ; សំ.ឝូករ ឬ សូករ ) ជ្រូក ( ម. ព. សូករ ឬ សូករៈ ទៀតផង )។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សុកមម៉ុក

👉ថ្នាក់ពាក្យជា គុណនាម
មានន័យថា ដែលសុបប្រឡុបស្ញែស្ញុក ឬថ្ដែថ្ដុក ។
ឧទាហរណ៍៖ ព្រៃសុកមម៉ុក, កន្លែងសុកមម៉ុក។

                     ព. ប្រ. គំនិត**សុកមម៉ុក គំនិតសាញប្រដាញ, គំនិតសុញសាញ ។ **ពាក្យ “គំនិត” ត្រូវបានកែតម្រូវពីពាក្យដើម “គិនិត” ដោយហេតុថាពុំមានពាក្យ “គិនិត” ទេ អនុលោមតាមវចនានុក្រមខ្មែរ សម្ដេច ជួន ណាត។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សុកព្រះរាម, ស្នែងរមាំង

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ឈ្មោះបណង្គផ្ញើប្រាណលើឈើធំៗ ក្នុងព្រៃធំៗ និងព្រៃល្បោះ នៃប្រទេសក្តៅសកលលោក។ មានស្លឹកឆែកៗ សណ្ឋានស្រដៀងស្នែងរមាំងធ្លាក់ស្រយាក ចុះក្រោម សម្រាប់តែងលំអ។ ក្នុងប្រទេសខ្មែឆ្នាំ ៦០ គេនាំដើមនេះ ទៅលក់បរទេសជាច្រើន ជាពិសេសទៅទ្វីបអឺរ៉ុប។
ឧទាហរណ៍៖ (ឯកសារយោង វចនានុក្រម រុក្ខជាតិប្រើប្រាស់ក្នុងប្រទេសកម្ពុជា )

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សុក

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា អាការមួយប្រភេទ ជាស្រោមស្រោបកូនដែលនៅក្នុងផ្ទៃម្ដាយ មានទងជាប់នឹងផ្ចិតកូនជាផ្លូវជ្រួតជ្រាបរសជាតិឲ្យកូនចម្រើនធំតាមកំណត់, ឋិតនៅក្នុងស្រោមទឹកភ្លោះ, វេលាដល់កាលកំណត់ ស្រោមទឹកភ្លោះបែក កូនក៏សម្រាលចេញមក, គេកាត់ទងសុកឲ្យដាច់ចេញពីផ្ចិតកូន . . . ( បា. ហៅនាឡៈ ) ។ ទីកប់សុក ទីដែលកាលកើតគេយកសុកទៅកប់គឺជាតិភូមិ (ស្រុកកំណើត); ចួនកាលគេនិយាយថា ទីកប់សុកទុកភូមិ ។ បងប្អូនប្រធាក់ទងសុក បងប្អូនបង្កើតរួមមាតាមួយ ( ច្រើនតែហៅកូនភ្លោះ )។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សុ. ចិ. បុ. លិ

👉ថ្នាក់ពាក្យជា កិរិយាសព្ទ
មានន័យថា ( បា. ) ស្ដាប់, គិត, សួរ, សរសេរឬកត់ត្រា ។ អក្សរសង្ខេបអំពីពាក្យ សុត “ស្ដាប់”, ចិន្ត “គិត”, បុច្ឆ “សួរ”, លិខ “សរសេរ, កត់, ចម្លង”, ជាអង្គរបស់អ្នករៀន, បានសេចក្ដីថា “អ្នករៀនលុះតែប្រកបដោយអង្គ៤ គឺ ស្ដាប់, គិត, សួរ, សរសេរ ឬ កត់ត្រា, ចម្លង ទើបអាចនឹងឡើងជាអ្នកចេះគ្រប់គ្រាន់បាន” ។ អង្គ៤ នេះហៅថា សិក្សាចតុរាង្គ ។ សុ. ចិ. បុ. លិ. វិនិមុត្ត ( —មុត ) អ្នកដែលរួចផុតស្រឡះចាក សុ. ចិ. បុ. លិ. គឺអ្នករៀនដែលខ្វះការស្ដាប់, គិត, សួរ, សរសេរកត់ត្រា ។ ព. កា. ថា
ឧទាហរណ៍៖ សុ. ចិ. បុ. លិ. វិនិមុត្ត អ្នកដែលរួចផុតចាកអង្គបួន ទោះបីខំប្រឹងរៀនផ្ទួនៗ ពុំអាចញ៉ាំងខ្លួនឲ្យចេះឡើយ ។ លុះតែប្រកបដោយអង្គបួន ទើបខ្លួននឹងអាចឆ្លងដល់ត្រើយ ហាក់ដូចវិជ្ជាខ្លួនកៀកកើយ ចេះហើយរីករាយសប្បាយក្រៃ ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សឺ

👉ថ្នាក់ពាក្យជា គុណនាម
មានន័យថា ស្រឡឺកឺ, ភ្លើ, ស្រងើ ។
ឧទាហរណ៍៖ ឫកសឺ; ធ្វើមុខសឺ, បែបសឺៗ។

👉ថ្នាក់ពាក្យជា កិរិយាវិសេសន៍
មានន័យថា ស្រឡឺកឺ, ភ្លើ, ស្រងើ ។
ឧទាហរណ៍៖ ឫកសឺ; ធ្វើមុខសឺ, បែបសឺៗ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សឹម

👉ថ្នាក់ពាក្យជា និបាតសព្ទ
មានន័យថា ចាំដល់; ទើប។
ឧទាហរណ៍៖ ចាំស្អែកសឹមទៅ; ធ្វើនេះរួចសឹមធ្វើនុ៎ះទៀត។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សឹង

👉ថ្នាក់ពាក្យជា និបាតសព្ទ
មានន័យថា រកកល់, រកកល់នឹង, ស្ទើរនឹង
ឧទាហរណ៍៖ ថាដូច្នេះវិញក៏សឹងបាន។

                     សឹងតែ និ. រកកល់តែ, ស្ទើរតែ; ក៏បានដែរ
ឧទាហរណ៍៖ បើអ្នកមិនយក ឲ្យមកខ្ញុំវិញក៏សឹងតែបាន ឥតទាស់អ្វីទេ ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សឹកប្ដឹក

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ដបមួយប្រភេទធ្វើដោយដីដុតឆ្អិនសាច់រលោង រាងកំប៉ោងខ្លី កស្ដួច សម្រាប់ដាក់ស្រាប៉ាក់ថាវមកពីប្រទេសចិន; ហៅត្រឹមតែ សឹក ក៏បាន ( មានច្រើនតែក្នុងសម័យពីដើម ) ។ ដបកែវមួយប្រភេទ គូទផតកំប៉ោងចូលក្នុង សម្បុរខៀវខ្ចី មានអ្នកខ្លះហៅ សឹក ឬ សឹកប្ដឹក ដែរ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សឹកប៉ប្លឹក

👉ថ្នាក់ពាក្យជា គុណនាម
មានន័យថា ស្ដើងទន់ប៉ប្លឹក។
ឧទាហរណ៍៖ ទន់សឹកប៉ប្លឹក។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សឹក

👉ថ្នាក់ពាក្យជា កិរិយាសព្ទ
មានន័យថា ផ្លាស់ភេទពីបព្វជិតមកជាគ្រហស្ថ ។
ឧទាហរណ៍៖ សឹកពីសាមណេរ, សឹកពីភិក្ខុ ( ព. ខ្ព. ចាកសិក្ខា ឬ ចាកសិក្ខាបទ ); សរសេរជា សិក្ខ ក៏មាន ដោយអនុលោមតាមពាក្យថា សិក្ខា សំដៅសេចក្ដីថា “លាឬចេញចាកសិក្ខា” ប៉ុន្តែប្រើរត់របបជា សឹក អស់ទៅហើយ។

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ទ័ព, ចម្បាំង ។
ឧទាហរណ៍៖ ស្រុកកើតសឹក ស្រុកកើតចម្បាំង។

                      សឹកសង្រ្គាម ចម្បាំង ។ សឹកសត្រូវ បច្ចាមិត្ត ។ សឹកសាម ទ័ពរាយរង, ទ័ពរាត់រាយ ។ ព្យូហ៍សឹក បញ្ឆោតកងទ័ពខាងបច្ចាមិត្តដោយឧបាយកល ( ម. ព. ព្យូហ៍ ផង ) ។ ស្ងប់សឹក ឈប់លែងច្បាំងគ្នា, អស់ចម្បាំង ។ ល ។ ( ម. ព. សឹកប្ដឹក ) ។

👉ថ្នាក់ពាក្យជា គុណនាម
មានន័យថា រេច, រិល, រលីង ដោយត្រដុស, ដោយកកិត, ដោយសង្កួត ជាដើម។
ឧទាហរណ៍៖ សឹករលោង សឹកឡើងរលោង ។ ប្រើជា កិ. ឬ កិ. វិ. ក៏បាន : ទឹមសឹកក ។ ព. ទ. បុ. គោលឿនសឹកក… ចេះច្រើននឿយច្រើន… ។ ដើរសឹកជើងស្ដើងផ្លូវ ដើរទៅមកតាមផ្លូវមួយច្រើនដងរាប់មិនអស់ ។ ស្ដីសឹកមាត់សឹកក ( ព. ប្រ. ) ស្ដីប្រដៅថែមហើយថែមទៀតរឿយៗ ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សីហ—

មានន័យថា ( មើលក្នុងពាក្យ សីហៈ ឬ សីហ៍ )។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សីហ​សយ្យា ឬ –សេយ្យា

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ដំណេក​សីហៈ (កេសរ​សីហៈ​ដេក​ផ្អៀង​ទៅ​ខាង​ស្ដាំ​ជា​ដរាប) ។ ព. ប្រ. ដំណេក​ដូច​ជា​សីហៈ គឺ​ដំណេក​ផ្អៀង​ទៅ​ខាង​ស្ដាំ ជើង​ធ្វេង​តម្រួត​លើ​ជើង​ស្ដាំ ​(បន្ទំ​ព្រះ​ពុទ្ធ)
ឧទាហរណ៍៖ ព្រះ​សម្មា​សម្ពុទ្ធ​ទ្រង់​សម្រេច​សីហ​សេយ្យា (ម. ព. សីហ​សេយ្យាសន៍ ក្នុង​ពាក្យ សយ្យា ឬ សេយ្យា ផង) ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សីហ​ពិលាស ឬ–វិលាស

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ដំណើរ​នៃ​សីហៈ ។ ព. ប្រ. លំនាំ​លីលា​ ឬ​ដំណើរ​គគាត​ឥត​ភ្លឹក ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សីហ​បញ្ជរ

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា (ព. ប្រ.) បង្អួច​របស់​លោក​អ្នក​មាន​អានុភាព​ដូច​សីហៈ គឺ​បង្អួច​ដំណាក់​ ឬ​ប្រាសាទ​របស់​ក្សត្រិយ៍​ទ្រង់​រាជ្យ
ឧទាហរណ៍៖ ព្រះ​រាជា​ទ្រង់​ប្រថាប់​ក្បែរ​សីហ​បញ្ជរ ។ ឬ បង្អួច​មាន​រង្វង់​ដូច​ជា​ទ្រង់​ជំហរ​សីហៈ ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សីហ៍

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ( ម. ព. សីហៈ ) ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សីហៈ

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ( បា. សីហ; សំ. សឹហ ) សត្វចតុប្បាទពួកមួយជាម្រឹគមានអំណាចអង់អាច ( សិង្ហ; បារ. លីយ៉ុង Lion ) ។ ក្នុងគម្ពីរពុទ្ធសាសនាថា សីហៈ មាន៤ ប្រភេទគឺ ១- តិណសីហៈ សីហៈមានសម្បុរប្រផេះ ស៊ីតិណជាតិជាអាហារ; ២-កាឡសីហៈ សីហៈមានសម្បុរខ្មៅស៊ីតិណជាតិជាអាហារដែរ; ៣-បណ្ឌុសីហៈ សីហៈមានសម្បុរលឿងចាស់ ( សម្បុរត្នោត ) ស៊ីសាច់សត្វជាអាហារ; ៤-កេសរសីហៈ សីហៈមានកេសរ គឺត្រង់កមានសំណុំរោមសម្បុរក្រហម, មានឆ្នូតក្រហម៣ស្រស់ក្រឡាញពីត្រឹមក្បាលកាត់ចំមកលើខ្នង គឺឆ្នូតមួយកណ្ដាលបង្ហូតត្រង់ចុះតាមខ្នង ដងកន្ទុយ ឆ្នូតពីរសងខាងងាកចុះតាមកៀនត្រគាកទាំងពីរ ( ម្ខាងមួយ ) វិលវៀនព័ទ្ធជាទក្ខិណាព័ត៌, ត្រង់មុខនិងចុងជើងទាំងបួននិងចុងកន្ទុយមានសម្បុរក្រហមស្រស់, សរីរប្រទេសក្រៅពីនោះមានសម្បុរ-សដូចសម្បុរខ្យងស័ង្ខដែលខាត់, ស៊ីសាច់សត្វជាអាហារ ( ច្រើនមាននៅក្នុងហិមវន្ដប្បទេស ), កេសរសីហៈនេះមានអានុភាពជាងសីហៈទាំង៣ប្រភេទខាងលើ; ហៅ សីហរាជ ឬ រាជសីហ៍ “ស្ដេចសីហៈ” ក៏បាន ( ម. ព. សិង្ហ និង គជសីហ៍, នរសីហៈឬ នរសីហ៍ ផង ) ។ បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ សរសេរជា សីហ អ. ថ. សីហៈ ដូចជា សីហនាទ សូរសព្ទបន្លឺនៃសីហៈ, សម្រែកសីហៈ ។ ព. ប្រ. បញ្ចេញសីហនាទ កម្ទរសូរសព្ទឮខ្លាំងៗឥតញញើត, និយាយក្អេងពេញត្រពងមាត់ ។ ( សូរសីហនាទ ( សូរៈ—) ម. ព. សូរ គុ.) ។ សីហបញ្ជរ ( ព. ប្រ. ) បង្អួចរបស់លោកអ្នកមានអានុភាពដូចសីហៈ គឺបង្អួចដំណាក់ឬប្រាសាទរបស់ក្សត្រិយ៍ទ្រង់រាជ្យ : ព្រះរាជាទ្រង់ប្រថាប់ក្បែរសីហបញ្ជរ ។ ឬបង្អួចមានរង្វង់ដូចជាទ្រង់ជំហរសីហៈ ។ សីហពិលាស ឬ —វិលាស ដំណើរនៃសីហៈ ។ ព. ប្រ. លំនាំលីលាឬដំណើរគគាតឥតភ្លឹក ។ សីហសយ្យា ឬ—សេយ្យា ( —សៃយ៉ា ) ដំណេកសីហៈ ( កេសរសីហៈដេកផ្អៀងទៅខាងស្ដាំជាដរាប ) ។ ព. ប្រ. ដំណេកដូចជាសីហៈ គឺដំណេកផ្អៀងទៅខាងស្ដាំ ជើងឆ្វេងតម្រួតលើជើងស្ដាំ ( បន្ទំព្រះពុទ្ធ ) : ព្រះសម្មាសម្ពុទ្ធទ្រង់សម្រេចសីហសេយ្យា ( ម. ព. សីហសេយ្យាសន៍ ក្នុងពាក្យ សយ្យា ឬ សេយ្យា ផង ) ។ សីហាសនៈ ( —សៈន៉ៈ; បា. < សីហ + អាសន ) ព. ប្រ. អាសនៈរបស់លោកអ្នកមានអំណាចដូចជាសីហៈ គឺរាជាសនៈឬរាជបល្ល័ង្ក : ព្រះបរមក្សត្រិយ៍ទ្រង់គង់លើសីហាសនៈ ។ឬអាសនៈមានទ្រង់ទ្រាយដូចរូបសីហៈ, គ្រែរូបសីហៈ ។ ល ។
( បា. សីហ ឬ សីហរាសិ; សំ. សឹហ ឬ សីហរាឝិ ) រាសីកំណត់ដោយផ្កាយសីហៈ, ជាឈ្មោះរាសីទី៥ នៃសុរិយគតិ, មាន៣១ថ្ងៃ ត្រូវគ្នានឹងខែ អាអ៊ូត បារាំងសែស (ទី៨) ។ សព្វថ្ងៃប្រើជា សីហា ជាខែទី៨ដែរ ( ម. ព. រាសី ផង ) ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សីហា—

មានន័យថា ( មើលក្នុងពាក្យ សីហៈ ឬ សីហ៍ ) ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សីហាស-នៈ

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា (បា. < សីហ + អាសន) ព. ប្រ. អាសនៈ​របស់​លោក​អ្នក​មាន​អំណាច​ដូច​ជា​សីហៈ គឺ​រាជាសនៈ​ ឬ​រាជ​បល្ល័ង្ក
ឧទាហរណ៍៖ ព្រះ​បរម​ក្សត្រិយ៍​ទ្រង់​គង់​លើ​សីហាសនៈ ។ ឬ​អាសនៈ​មាន​ទ្រង់ទ្រាយ​ដូច​រូប​សីហៈ, គ្រែ​រូប​សីហៈ ។ល។ សីហ៍

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សីហឡៈ

មានន័យថា ( ម. ព. សីហឡ )។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សីហឡ

មានន័យថា ដូចគ្នានឹង សីហល ឬ សីហលៈ ដែរ ( ម. ព. សិង្ហល )។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សីហលៈ

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា (ម. ព. សិង្ហល)។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សីហលោ

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ( មើលក្នុងពាក្យ ល្បិចចៅក្រម )។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សីហល

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា (ម. ព. សិង្ហល) ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សីហរាសី

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ( ម. ព. សីហៈ )។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សីស—

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ( ម. ព. សីសៈ )។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សីស​វេដ្ឋន៍

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ឈ្នួត​ក្បាល ។ល។ (ម. ព. សិរ ផង) ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សីស​រោគ

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា រោគ​ឈឺ​ក្បាល, ជំងឺ​ក្បាល ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សីស​តាណ ឬ–ត្រាណ

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា គ្រឿង​ការពារ​ក្បាល គឺ​ដួន, មួក ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សីស្ហែល

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ប្រទេស សីស្ហែល, (រាជធានី/​រដ្ឋធានី) វិចតូរីយ៉ា។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សីសៈ

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា សំ.; បា. សីស ) សំណខ្មៅ; ស័ង្កសី; ស៊ីវិឡាត ។ ( សំ. ឝីឞ៌ ) ក្បាល ។ ប្រើជាសមណសព្ទ ។
ឧទាហរណ៍៖ អាត្មាមិនសូវសប្បាយចេះតែឈឺសីសៈ ។

                    បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ សរសេរជា សីស អ. ថ. សី-សៈ, ដូចជា សីសច្ឆេទទោស ( សី-ស័ច-ឆេទៈ—) ទោសកាត់ក្បាល ( ទោសប្រហារជីវិតដោយកាត់ក ) ។ សីសតាណ ឬត្រាណ គ្រឿងការពារក្បាល គឺដួន, មួក ។ សីសប្បចាល ( សី-ស័ប-ប៉ៈ— ) ការអង្រួនក្បាល, ការគ្រវីឬងក់ក្បាល ។ សីសរោគ រោគឈឺក្បាល, ជំងឺក្បាល ។ សីសវេដ្ឋន៍ ( សីសៈវេត ) ឈ្នួតក្បាល ។ ល ។ ( ម. ព. សិរ ផង ) ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សីសចម្មរោគ

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា រោគកើតនៅលើស្បែកក្បាល មានអង្គែ និងរមាស់ជាដើម។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សីវថិកា

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ( សំ. បា. ) ព្រៃសម្រាប់ចោលខ្មោចស្រស់ ( តាមទម្លាប់មនុស្សក្នុងសម័យបុរាណយូរហើយ នៅប្រទេសឥណ្ឌា ); ព្រៃសម្រាប់កប់ខ្មោចស្រស់ ( តាមទម្លាប់ក្នុងសម័យឥឡូវ ) ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សីល—

មានន័យថា ( មើលក្នុងពាក្យ សីល )។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សីល​សារ

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា សីល​ដែល​ទុក​ជា​ខ្លឹម (របស់​សត្វ​លោក) ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សីល​សម្បត្តិ, –សម្ប័ទ ឬ –សម្បទា

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ការ​បរិបូណ៌​ដោយ​សីល, ការ​ជាប់​សីល ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សីល​សមាទាន

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ការ​ទទួល​សីល, ការ​កាន់​សីល ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សីល​វិបត្តិ

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ការ​វិនាស​សីល, ការ​ដាច់​សីល; ការ​ខូច​មារយាទ​ល្អ ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សីល​វន្ត

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា អ្នក​មាន​សីល (បើ​ស្ត្រី​ជា សីល​វតី ឬ សីល​វន្តី) ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សីលប្បចាល

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ការ​អង្រួន​ក្បាល, ការ​គ្រវី​ ឬ​ងក់​ក្បាល ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សីលធម៌ ឬ សីល​ធម្ម

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា សីល​ដែល​ជា​ធម៌ (របស់​សត្វ​លោក) ឬ សីល​និង​ធម៌; កិរិយា​មារយាទ, សណ្ដាប់​ធ្នាប់; ដំបូន្មាន​ដែល​នាំ​ឲ្យ​ចៀស​វាង​អំពើ​អាក្រក់ ហើយ​ឲ្យ​ប្រព្រឹត្ត​តែ​អំពើ​ល្អ ។
ឧទាហរណ៍៖ ប្រកប​ដោយ​សីល​ធម៌, ប្រាក​ចាក​សីល​ធម៌ ។

                    វិទ្យាប្រៀនប្រដៅពីវិធាន ដែលត្រូវកាន់តាមឱ្យប្រព្រឹត្តតែអំពើល្អ ហើយចៀសវាងអំពើអាក្រក់ ដំបូន្មានដែលនាំឱ្យធ្វើអំពើល្អ។
ឧទាហរណ៍៖ (ឯកសារយោង វាក្យបរិវត្តន៍ សម ថាំង)

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សីលច្ចាគ ឬ–ត្យាគ

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ការ​លះបង់​សីល, ការ​លះ​សេចក្ដី​ល្អ​ចោល ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សីលក្ខន្ធ

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា កង​សីល ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សីល

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា បា.; សំ. ឝីល ) វិរតិចេតនាដែលវៀរចាកអំពើអាក្រក់, ការកាន់ឬប្រព្រឹត្តល្អដោយកាយវាចា, ការមិនប្រព្រឹត្តកន្លងសិក្ខាបទឬវិនយប្បញ្ញត្តិ ( ព. ពុ. ) ។ ការកាន់ចរិយាល្អ; ការសង្រួម; អង្គនៃចរិយា; ចរិត, ចរិយា; មារយាទល្អ; សេចក្ដីល្អ; គតិ; លក្ខណៈ; និស្ស័យ; អធ្យាស្រ័យ; សភាព; ប្រក្រតី; ទម្លាប់; សណ្ដាប់ធ្នាប់; ធម្មជាតិ; ធម្មតា ។ ល ។ បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ ( ដែលជាបាលីឬសំស្រ្កឹត ) អ. ថ. សីល៉ៈ, ដូចជា សីលកថា សម្ដីនិយាយអំពីសីល, និយាយអំពីការប្រព្រឹត្តល្អ ។ សីលខណ្ឌ ( —ខ័ន ) ឬ សីលភេទ ការដាច់សីល, ដំណើរខូចការប្រព្រឹត្តល្អ ។ សីលក្ខន្ធ (—ល័ក-ខ័ន ) កងសីល ។ សីលគន្ធ ( —គន់-ធ ឬ —គន់ ) ក្លិនសីល គឺកេរ្ដិ៍ឈ្មោះល្អ ។ សីលគុណ គុណសីល ។ សីលច្ចាគឬ —ត្យាគ ការលះបង់សីល, ការលះសេចក្ដីល្អចោល ។ សីលតេជះ តេជះសីល, អំណាចការប្រព្រឹត្តល្អ ។ សីលទាយក ( —យក់ )អ្នកឲ្យសីល ( បើស្រ្តីជា សីលទាយិកា ) ។ សីលធន (—ធន់ ) សីលដែលទុកជាទ្រព្យ ( របស់សត្វលោក ) ។ សីលធម្ម ឬ—ធម៌ សីលដែលជាធម៌ ( របស់សត្វលោក ) ឬសីលនិងធម៌; កិរិយាមារយាទ, សណ្ដាប់ធ្នាប់; ដំបូន្មានដែលនាំឲ្យចៀសវាងអំពើអាក្រក់ ហើយឲ្យប្រព្រឹត្តតែអំពើល្អ
ឧទាហរណ៍៖ ប្រកបដោយសីលធម៌, ប្រាកចាកសីលធម៌ ។

                    សីលនិធិ ការប្រព្រឹត្តល្អដែលទុកជាកំណប់ទ្រព្យ ( របស់សត្វលោក ) ។ សីលវន្ដ ( —វ័ន ) អ្នកមានសីល ( បើស្ត្រីជា សីលវតី ឬ សីលវន្តី ) ។ សីលវិបត្តិ (—ប័ត ) ការវិនាសសីល, ការដាច់សីល; ការខូចមារយាទល្អ ។ សីលវិសុទ្ធិ សេចក្ដីបរិសុទ្ធនៃសីល ។ សីលសមាទាន ( —សៈម៉ា— ) ការទទួលសីល, ការកាន់សីល ។ សីលសម្បត្តិ, —សម្ប័ទ, ឬ —សម្បទា ( —សំប័ត ឬ —ស័ម-ប៉ៈទា) ការបរិបូណ៌ដោយសីល, ការជាប់សីល ។ សីលសារ សីលដែលទុកជាខ្លឹម ( របស់សត្វលោក ) ។ សីលាចារ ( បា. < សីល + អាចារ “មារយាទ” ) សីល និងមារយាទ ។ សីលាទិគុណ ( បា. < សីល + អាទិ “ជាដើម” + គុណ ) គុណមានសីលជាដើម ។ សីលានុស្សតិ ( បា. < សីល + អនុស្សតិ “ការរឭកតាម” ) ការនឹងរំពឹងដល់សីល ។ ល ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សីរី​ភទ្រ

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា សេចក្ដី​ចម្រើន​ដោយ​សិរី ឬ​សិរី​ដ៏​ចម្រើន ។
ឧទាហរណ៍៖ មាន​សិរី​ភទ្រ ។

                     (ព. កា.) : សូម​មាន​សួស្ដី​សិរី​ភទ្រ ចុះ​បែប​ចុះ​បទ​ប្រាកដ​ស្ដែង មាន​ជោគ​តេជះ​ដ៏​លើស​លែង មាន​គេ​កោត​ក្រែង​រាល់​វេលា ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សីរសាច់

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ឈ្មោះឈើតូចមួយប្រភេទ ដុះចាក់ឫសសណ្ឋានជាដើម ស្លឹកស្រដៀងនឹងទ្រមួច ។ ( ពាក្យទេស្នាកម្រងកែវ )
ឧទាហរណ៍៖ . . . កុមារពេជ្រ សីរសាច់លោទកន្តួតព្រៃ បាយម៉ាតស្វាត ព្រះទ្រហឹង កំភ្លឹង ស្ដុកស្ដុរ សម្កុលចិត្រមូលភ្លើង. . . . . . ( ម. កណ្ខមហាពន ) ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សីមារេខា

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា បន្ទាត់ខ្សែដែលចែកប្រទេសជាពីរ ដោយសារចម្បាំង។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សីមាពន្ធន៍

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ការកម្រិតព្រំដែន ខ្សែចែកព្រំប្រទល់ប្រទេសជាពីរ គ្រឿងបែងចែកអំណាច សិទ្ធិនឹងមុខការជាពីរ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សីមា

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ( សំ. បា. ) ព្រំ, ព្រំដី, ព្រំដែន, ព្រំប្រទល់; ខេត្ត, ខេត្តដែន ។ ទីមានព្រំកំណត់ ដែលសង្ឃសន្មតជាស្ថានសម្រាប់ធ្វើសង្ឃកម្មជាដើម( ព. វិ. ពុ. ) ។ ចងសីមា ឬ សន្មតសីមា សូត្របាលីចងឲ្យកើតបានជាសីមារបស់សង្ឃ ( ព. វិ. ពុ. ) ។ ដកសីមា សូត្របាលីបន្សាប ឬបំបាត់សីមាចាស់ឲ្យអស់អំណាច ( ព. វិ. ពុ. ) ។និមិត្តសីមា ឬ សីមានិមិត្ត គ្រឿងសម្គាល់ព្រំដែនដែលសង្ឃកំណត់យក, មាន ៨យ៉ាងគឺ ភ្នំ, ដុំថ្មតាន់, ព្រៃ, ឈើរស់, ផ្លូវ, ដំបូក, នទី, ទឹក ( ព. វិ. ពុ. ) ។ បញ្ចុះសីមា ឈ្មោះបុណ្យចងសីមារបស់សង្ឃដែលមានទាយកជួយឧបត្ថម្ភផង ( ព. វិ. ពុ. ) ។ ពទ្ធសីមា ( ព័ត-ធៈ— ) សីមាដែលសង្ឃសូត្រចង ( ព. វិ. ពុ. ) ។ ព័ទ្ធសីមា (ពាត់— ) ទាញអំបោះវែងទាក់ព័ទ្ធជុំវិញទីមានកំណត់ ដោយអ្នកទាញទាក់អំបោះនោះសូត្រធម៌បណ្ដើរផង ឬមិនបាច់មានគ្រាន់តែសូត្រធម៌តាំងចិត្តថាព័ទ្ធជុំវិញការពារអន្តរាយ ( ប្រើតាមទម្លាប់ប្រកាន់ជឿ ) ។ រជ្ជសីមា ( រ័ច-ជៈសីម៉ា ) ព្រំប្រទល់នៃប្រទេសមួយនិងប្រទេសមួយទៀតដែលមានក្សត្រិយ៍សោយរាជ្យដូចគ្នាទាំង២ខាង ។ រដ្ឋសីមា ( រ័ត-ឋៈសីម៉ា ) ព្រំប្រទល់នៃប្រទេសមួយនិងប្រទេសមួយទៀតដែលឥតមានក្សត្រិយ៍សោយរាជ្យ មានតែប្រធានាធិបតីឬប្រមុខរដ្ឋដូចគ្នាទាំង ២ ខាង ឬក៏ប្រទេសមួយមានក្សត្រិយ៍សោយរាជ្យឯប្រទេសមួយទៀតមានតែប្រធានាធិបតីឬប្រមុខរដ្ឋ, ( ក៏ហៅថារដ្ឋសីមា ដែរ ) ។ ស្លឹកសីមា បន្ទះថ្មឬឈើខ្លឹមដាក់ជាគ្រឿងសម្គាល់ជាជំនួសនិមិត្តសីមា ដែលចាក់ទឹកឬដែលកប់ដុំថ្មបាត់ទៅក្នុងដីតាមទម្លាប់( បា. រាជិ ) ។ ឫសសីមា ដុំថ្មតាន់ជានិមិត្តសីមាដែលសង្ឃសូត្រចងរួចហើយទម្លាក់ទៅក្នុងរណ្ដៅលុបដីកប់ ( តាមទំនៀមប្រទេស; បា. សីមានិមិត្ត ) ។ អំបោះសីមា អំបោះវែងដែលទាញទាក់ព័ទ្ធសីមា ។ ល ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សីមន្តរិក

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ( បា. < សីមា ” ព្រំដែន, ព្រំប្រទល់ ” + អន្តរិក ” ដែលឋិតនៅត្រង់ចន្លោះ, ដែលរាំងចន្លោះ” ; សំ. សីមាន្តរិក ) ទីដែលរាំងព្រំប្រទល់ ។ ផ្ទៃដីក្រៅនិមិត្តសីមា ដែលសង្ឃទុកឲ្យសល់ជាចន្លោះរាំងព្រំប្រទល់( មិនសូត្រចងជាសីមា )មិនឲ្យសីមានិងសីមាប៉ះពាល់គ្
ឧទាហរណ៍៖ កាលណាចងសីមា សង្ឃត្រូទុកសីមន្តរិករាំងព្រំប្រទល់ ( ព. វិ. ពុ. ) ។

                      សីមន្តរិកបាសាណ ( សីម៉ន់តៈរ៉ិកៈប៉ាសាន )ថ្មឥតមានកម្រិតទំហំនិងកម្ពស់ ដែលព្រះភិក្ខុសង្ឃឲ្យដាំជាសម្គាល់ទីដីសីមន្តរិក, ដាំឃ្លាតចេញពីខាងក្រៅនៃនិមិត្តសីមាចេញទៅប្រវែងមួយគក់ឬមួយចំអាមឬក៏យ៉ាងខ្លីបំផុតត្រឹមបួនធ្នាប់ក៏បាន, បើឲ្យឃ្លាតឆ្ងាយជាងប្រមាណនេះទៅទៀតក៏ជាការប្រពៃ

ឧទាហរណ៍៖ រាជិ គឺស្លឹកសីមា ១គូ ដាំទន្ទឹមគ្នាមួយសន្លឹកខាងក្នុងជានិមិត្តសីមា មួយសន្លឹកខាងក្រៅជាសីមន្តរិកបាសាណ ទីដីចន្លោះត្រង់កណ្ដាលជាដីសីមន្តរិក មិនឲ្យទីដីសីមានិងដីសីមាទាំង២ខាងប៉ះទង្គិចគ្នា ( ព. វិ. ពុ. ) ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សីទន្ដរ

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ( បា. ) សមុទ្រឥតសរសៃ, សមុទ្រទឹកកក។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សីត—

មានន័យថា ( មើលក្នុងពាក្យ សីត )។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សីត​វាត

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ខ្យល់​ត្រជាក់ ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សីត​រស

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ទឹក​ត្រជាក់; (រ. ស.)
ឧទាហរណ៍៖ ព្រះ​សីត​រស ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សីត​ភ័យ

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ការ​ខ្លាច​រងា ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សីត​ភិត

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា (សំ. ឝីតភីត) អ្នក​ដែល​ចាញ់​រងា ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សីត​កាល ឬ–សម័យ

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា វេលា​ត្រជាក់; រដូវ​រងា ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សីត​ករ ឬ សីត​ភានុ, សីត​រង្សី ឬ –រស្មី

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ព្រះ​ចន្រ្ទ (ព. កា.)
ឧទាហរណ៍៖ សីត​ករ ដ៏​បវរ ដោយ​រង្សី, បូណ៌មី ខែ​កត្តិក ត្រជាក់​ស្រេង; ពួក​នរៈ និង​នារី នាំ​គ្នា​លេង, លោត​កញ្ឆេង សើច​សប្បាយ រីករាយ​ច្រើន ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សីតោទក

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា (បា. < សីត + ឧទក “ទឹក”) ទឹក​ត្រជាក់ (ព. ផ្ទ. ឧណ្ហោទក) ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សីតូបករណ៍

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា បរិធានសម្រាប់បង្កើតធាតុត្រជាក់។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត