Author: videoslearning.com

សំណាង

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា អំពើដែលកសាង, ភ័ព្វព្រេង, ព្រេងពីនាយ
ឧទាហរណ៍៖ សំណាងល្អ, សំណាងអាក្រក់, សំណាងតិច។

                     មានសំណាង មានភ័ព្វព្រេងល្អ, មានបុណ្យភ័ព្វពីព្រេងនាយមក ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សំណាក់

មានន័យថា ( ម. ព. សម្នាក់ )។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សំណាកសម្រាប់ធ្វើវិភាគ

👉ថ្នាក់ពាក្យជា ចំណូលមិនមែនសារពើពន្ធ
មានន័យថា ផ្នែកមួយរបស់សត្វ សាច់ ឬផលិតផលសត្វ ដែលត្រូវបានយកសម្រាប់ពិនិត្យ និងវិភាគនៅមន្ទីរពិ-សោធន៍។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សំណាកសត្វព្រៃ

👉ថ្នាក់ពាក្យជា កិរិយាសព្ទ
មានន័យថា សត្វព្រៃដែលស្លាប់ ទោះជានៅខ្លួនទាំងមូល សរីរាង្គក្នុង សរីរាង្គក្រៅ បំណែកឆ្អឹង ឬផលិតផលកែច្នៃ ត្រូវស្ថិតក្រោមសិទ្ធិគ្រប់គ្រងរបស់រដ្ឋបាលព្រៃឈើ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សំណាក

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា បែបដែលសាក។
ឧទាហរណ៍៖ មានសំណាកទុក។

👉ថ្នាក់ពាក្យជា គុណនាម
មានន័យថា ដែលសាកយកភាពពីបែបដើម។
ឧទាហរណ៍៖ រូបសំណាក។

👉ថ្នាក់ពាក្យជា ទ្រព្យសម្បត្តិរដ្ឋ
មានន័យថា សំដៅដល់៖ ១-សត្វ ឬរុក្ខជាតិមួយដែលនៅរស់ ឬស្លាប់ទៅហើយក៏ដោយ។២-ក្នុងករណីជាសត្វ៖ សម្រាប់ប្រភេទដែលកំណត់ក្នុងឧបសម្ព័ន្ធ I និង II គឺជាផ្នែកណាមួយដែលអាចសម្គាល់បានជាបំណែកកែច្នៃចេញពីផ្នែកនៃប្រភេទសត្វនោះ។ សម្រាប់ប្រភេទដែលកំណត់ក្នុងឧប-សម្ព័ន្ធ III គឺជាផ្នែកណាមួយដែលអាចសម្គាល់បានជាបំណែកដែលចេញពីផ្នែកដែលបានកំណត់ក្នុងឧបសម្ព័ន្ធ III ពាក់ព័ន្ធនឹងសំណាកទាំងនោះ។ និង ៣-ក្នុងករណីជារុក្ខជាតិ៖ សម្រាប់ប្រភេទដែលកំណត់ក្នុងឧបសម្ព័ន្ធ I គឺជាផ្នែកណាមួយដែលអាចសម្គាល់បាន ឬជាបំណែកចេញពីផ្នែកនៃរុក្ខជាតិនោះ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សំណល់ឡជីវឧស្ម័ន

👉ថ្នាក់ពាក្យជា បច្ចេកសព្ទបរិស្ថាន
មានន័យថា សំណល់ហូរចេញពីឡជីវឧស្ម័នដែលទទួលរងនូវការបំបែកធាតុក្នុងលក្ខខណ្ឌគ្មានអុកស៊ីសែន ហើយគ្មានក្លិនស្អុយ មិនទាក់ទាញសត្វល្អិត ដូចជាជីលាមកសត្វ ព្រោះគ្រាប់ស្មៅ និងសត្វល្អិតត្រូវបានសម្លាប់ក្នុងឡជីវឧស្ម័ន ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សំណល់រឹងឧស្សាហកម្ម

👉ថ្នាក់ពាក្យជា ចំណូលមិនមែនសារពើពន្ធ
មានន័យថា សំណល់រឹងដែលបានបន្សល់ ឬបង្កើតពីសកម្មភាពផលិតកម្ម នៃរោងចក្រ ឬសហគ្រាស ដែលមិនមានផ្ទុកសារធាតុពុល ឬសំណល់គ្រោះថ្នាក់។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សំណល់រឹងទីប្រជុំជន

👉ថ្នាក់ពាក្យជា ចំណូលមិនមែនសារពើពន្
មានន័យថា សំណល់រឹងដែលបានបន្សល់ ឬបង្កើតពីសកម្មភាពអាជីវកម្ម ឬសេវាកម្មដែលមិនមានផ្ទុកសារធាតុពុល ឬសំណល់គ្រោះថ្នាក់។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សំណល់រឹង

👉ថ្នាក់ពាក្យជា ទ្រព្យសម្បត្តិរដ្ឋ
មានន័យថា វត្ថុរឹង សារធាតុរឹង ផលិតផល ឬរបស់កម្ទេចកម្ទី ដែលលែងត្រូវការប្រើប្រាស់ហើយដែលត្រូវបានគេបោះបង់ចោល មានបំណងនឹងបោះបង់ចោល ឬតម្រូវឱ្យបោះបង់ចោល។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សំណល់ប្រកបដោយគ្រោះថ្នាក់

👉ថ្នាក់ពាក្យជា ទ្រព្យសម្បត្តិរដ្ឋ
មានន័យថា សារធាតុវិទ្យុសកម្ម ផ្ទុះ ពុល ឆេះ បង្កឱ្យមានជំងឺមហារីក ចម្លងជំងឺ ធ្វើឱ្យរលាក ធ្វើឱ្យច្រែះ ធ្វើអុកស៊ីតកម្ម ឬសារធាតុគីមីដទៃទៀតដែលអាចនាំឱ្យមានគ្រោះថ្នាក់ដល់មនុស្ស សត្វ ឬមានការបំផ្លិចបំផ្លាញដល់រុក្ខជាតិ ទ្រព្យសម្បត្តិសាធារណៈ និងបរិស្ថាន។ សំណល់ប្រកបដោយគ្រោះថ្នាក់ អាចមានប្រភពពីលំនៅឋាន រោងចក្រឧស្សាហកម្ម សកម្មភាពកសិកម្ម សកម្មភាពអាជីវកម្ម និងសេវា-កម្មអាជីវកម្មរ៉ែ។ល។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សំណល់បរិក្ខារអគ្គិសនីនិងអេឡិចត្រូនិច

👉ថ្នាក់ពាក្យជា ចំណូលមិនមែនសារពើពន្ធ, គយ
មានន័យថា បរិក្ខារអគ្គិសនីនិងអេឡិចត្រូនិច ដែលលែងត្រូវការប្រើ តែនៅរូបរាងទាំងមូលនិងបំណែក ឬកម្ទេចកម្ទីដែលសេសសល់ពីការដោះបំបែក ឬការកែច្នៃនៃបរិក្ខារអគ្គិសនីនិងអេឡិចត្រូនិចទាំងឡាយ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សំណល់គ្រោះថា្នក់

👉ថ្នាក់ពាក្យជា ចំណូលមិនមែនសារពើពន្ធ
មានន័យថា វត្ថុធាតុរឹង រាវ ឧស្ម័ន សារធាតុវិទ្យុសកម្ម សារធាតុផ្ទុះ សារធាតុឆេះ សារធាតុចម្លងជំងឺ ឬធ្វើឱ្យរលាកធ្វើឱ្យច្រេះ ធ្វើអុកស៊ីតកម្ម បង្កការពុល បង្កឱ្យមានជំងឺមហារីក ឬសារធាតុគីមីពុលដទៃទៀត ដែលបង្កឱ្យមានគ្រោះថ្នាក់ដល់មនុស្ស សត្វ ឬការបំផ្លិចបំផ្លាញដល់រុក្ខជាតិ ទ្រព្យសម្បត្តិសាធារណៈ និងបរិស្ថាន។ ប្រភពសំណល់គ្រោះថ្នាក់ អាចមានប្រភពមកពីលំនៅឋាន ទីផ្សារ ផ្សារទំនើប ទីកន្លែងកម្សាន្ត អគារសាធារណៈ គ្រឹះស្ថានសិក្សា សកម្មភាពអាជីវកម្ម សេវាកម្ម សិប្បកម្ម រោងចក្រ សកម្មភាពកសិកម្ម និងអាជីវកម្មរ៉ែ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សំណល់

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា អ្វីៗដែលសល់។
ឧទាហរណ៍៖ គេរើសយកល្អៗអស់ នៅតែសំណល់។

👉ថ្នាក់ពាក្យជា គុណនាម
មានន័យថា ដែលសល់ពីគេ ។
ឧទាហរណ៍៖ ម្ហូបសំណល់។

                      សំណល់ផ្អក (ព. ប្រ.) អស់ជម្រើស ( ដូចជាផ្អកសល់ ) ។
ឧទាហរណ៍៖ របស់សំណល់ផ្អក ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សំណព្វ

👉ថ្នាក់ពាក្យជា គុណនាម
មានន័យថា ដែលពេញសព្វគ្រប់ក្នុងចិត្ត, ដែលគាប់ចិត្ត, ដែលគាប់គួរ, ដែលឥតមានទាស់អធ្យាស្រ័យ។
ឧទាហរណ៍៖ ព្រះមហេសីសំណព្វ; សិស្សសំណព្វ, កូនសំណព្វ ( ធ្លាប់ប្រើមកជា សំណប់, ប៉ុន្តែកែជា សំណព្វ វិញ ដើម្បីឲ្យស្របនឹងពាក្យដើមដែល ជាកិរិយាសព្ទថា សព្វ; ម. ព. សព្វ កិ. ផង )។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សំណប់

👉ថ្នាក់ពាក្យជា គុណនាម
មានន័យថា (ម.ព​ សំណព្វ)

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សំណង់ហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធ

👉ថ្នាក់ពាក្យជា ទ្រព្យសម្បត្តិរដ្ឋ
មានន័យថា សំណង់ជារូបវន្ត និងប្រព័ន្ធដែលផ្ដល់សេវាកម្មដោយផ្ទាល់ ឬដោយប្រយោលដល់សាធារណជនទូទៅ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សំណង់សិល្បការ្យ

👉ថ្នាក់ពាក្យជា ទ្រព្យសម្បត្តិរដ្ឋ
មានន័យថា វាក្យសព្ទនេះមាននិយមន័យច្រើន ដូចខាងក្រោម៖ ១. សំណង់ស្ពាន លូ ជញ្ជាំងទប់ដី ប្រព័ន្ធរំដោះទឹក និងសំណង់រូបវន្តផ្សេងទៀតដែលផ្ដល់សុវត្ថិភាព ប្រសិទ្ធភាព និងស្ថិរភាពដល់ផ្លូវថ្នល់។ ២. ស្ពាន លូ ប្រព័ន្ធបង្ហូរទឹក អាងស្ដុកទឹកបម្រើឱ្យផ្លូវជាតិ ផ្លូវរថភ្លើង និងសំណង់រូបវន្តផ្សេងៗទៀត ដែលផ្ដល់នូវសុវត្ថិភាពនិងប្រសិទ្ធភាពស្ថិរភាពនៃផ្លូវជាតិ និងផ្លូវរថភ្លើង។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សំណង់មិនឋិតថេរ

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា សំណង់ដែលកសាងឡើង ដោយទព្វសម្ភារៈមិនសូវជាប់​។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សំណង់ផ្លូវថ្នល់

👉ថ្នាក់ពាក្យជា ទ្រព្យសម្បត្តិរដ្ឋ
មានន័យថា ផ្លូវថ្នល់ កន្លែងឈប់យានជំនិះ ចំណតរថយន្តលើផ្លូវ បរិក្ខារផ្លូវថ្នល់ សំណង់សិល្បការ្យ និងសំណង់ផ្សេងៗទៀតបម្រើឱ្យផ្លូវថ្នល់។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សំណង់ចំណាយ

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ប្រាក់សល់ពីចំណាយ ដែលបានធ្វើពិតៗ ឬប្រាក់ដែលសល់មិនបានប្រើតាមចំនួនដែលគ្រោងទុក។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សំណង់

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ការសង់, ការកសាង, ការប្រជុំផ្ដុំគ្រឿងសម្ភារៈធ្វើឲ្យកើតបានជាលំនៅជាដើម
ឧទាហរណ៍៖ សំណង់ផ្ទះ, ពិនិត្យមើលសំណង់ព្រះវិហារ; គ្រឹះស្ថាន, ប្រាសាទឬស្ពានជាដើមដែលគេបានសង់រួចហើយ : គួរកោតសរសើរប្រាសាទថ្មនគរវត្ត ដែលជាសំណង់ដ៏អស្ចារ្យរបស់បុព្វបុរសខ្មែរ។

                   គេហស្ថាន ឬគ្រឹះស្ថាន ស្ពានដែលបានកសាងរួចហើយ។

👉ថ្នាក់ពាក្យជា លទ្ធកម្មសាធារណៈ
មានន័យថា  រាល់សកម្មភាពដែលពាក់ព័ន្ធនឹងការងារសាងសង់ ការងារជួសជុល ការធ្វើឡើងជាថ្មី ការដំឡើង ការជីក ការបូម និងការងារប្រហាក់ប្រហែល ដែលបង្កើតឱ្យមានការប្រើប្រាស់កម្លាំងពលកម្ម គ្រឿងម៉ាស៊ីន បរិក្ខារ និងបច្ចេកវិទ្យា។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សំណងធានារ៉ាប់រង

👉ថ្នាក់ពាក្យជា ធានារ៉ាប់រង
មានន័យថា សំណងជាប្រាក់ ឬជាវត្ថុ ឬសំណងរួមជាប្រាក់និងជាវត្ថុ ដែលត្រូវសងដោយក្រុមហ៊ុនធានារ៉ាប់រង។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សំណង

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ប្រាក់ឬរបស់ដែលសង។
ឧទាហរណ៍៖ យកសំណង ៥ រៀល។

👉ថ្នាក់ពាក្យជា គុណនាម
មានន័យថា ដែលគេសងឬដែលសងគេ។
ឧទាហរណ៍៖ ប្រាក់សំណង, បានសំណង។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សំណក

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ស្បែកដែលរសកចេញ
ឧទាហរណ៍៖ សំណកពស់, សំណកបង្កួយ។

                    សំបកដែលសក ។
ឧទាហរណ៍៖ សំណកព្រាល, សំណកអំពៅ ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សំណ

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា លោហធាតុពួកមួយសាច់ទន់ងាយរលាយ, មានច្រើនបែប។
ឧទាហរណ៍៖ សំណភក់, សំណប៉ាហាំង, … ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សំដៅ

👉ថ្នាក់ពាក្យជា កិរិយាសព្ទ
មានន័យថា ចម្ពោះត្រង់, ឆ្ពោះត្រង់, តម្រង់ចំ។
ឧទាហរណ៍៖ សំដៅសេចក្តីថា . . . ; ចោលសំដៅ; សំដៅចំ , សំដៅដាក់ , សំដៅត្រង់ , សំដៅយក, សំដៅលើ ។ ល។

👉ថ្នាក់ពាក្យជា កិរិយាវិសេសន៍
មានន័យថា ចម្ពោះត្រង់, ឆ្ពោះត្រង់, តម្រង់ចំ។
ឧទាហរណ៍៖ សំដៅសេចក្តីថា . . . ; ចោលសំដៅ; សំដៅចំ , សំដៅដាក់ , សំដៅត្រង់ , សំដៅយក, សំដៅលើ។ល។

👉ថ្នាក់ពាក្យជា បរិវារសព្ទ
មានន័យថា ពាក្យសម្រាប់និយាយផ្សំនឹង សំដី។
ឧទាហរណ៍៖ សំដីសំដៅ សំដីដែលសំដៅដាក់ឬសំដីបានការ : អ្នកហ្នឹងចេះសម្ដីសំដៅគ្រាន់បើ ( ម. ព. សំដៅ កិ. ឬ កិ. វិ. ផង )។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សំដោះ

មានន័យថា ( ម. ព. សម្ដោះ )។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សំដែង

មានន័យថា ( ម. ព. សម្ដែង )។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សំដើង

មានន័យថា ( ម. ព. សម្ដើង )។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សំដឺត

មានន័យថា ( ម. ព. សម្ដឺត )។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សំដឹង

មានន័យថា ( ម. ព. សម្ដឹង )។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សំដី

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ( ម. ព. សម្ដី )។ គ្រាប់ដំណាំតូចៗ ដែលស្ពៀតមានតែសំបកឥតសាច់។
ឧទាហរណ៍៖ សំដីស្រូវ, សំដីល្ង។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សំដិល

👉ថ្នាក់ពាក្យជា កិរិយាសព្ទ
មានន័យថា ហាលខ្យល់, ហាលក្នុងម្លប់ ឬហាលក្នុងទីវាលនៅវេលាដែលមានកម្ដៅព្រះអាទិត្យទន់; ហាលថ្ងៃមួយស្របក់។
ឧទាហរណ៍៖ សំដិលសំពត់; ឈរសំដិលខ្លួន។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សំញៅ

មានន័យថា (មើលពាក្យ សំណៅ)។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សំច័យសោហ៊ុយ

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ដំណើរលៃយ៉ាងណាកុំឱ្យបង់ខាតប្រាក់ច្រើន។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សំច័យពេល

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ដំណើរខំប្រឹងធ្វើការ ឱ្យបានរហ័សឆាប់កុំឱ្យខាតពេលវេលា គឺលៃលកយ៉ាងណាកុំឱ្យពេលវេលាបាត់ចោលទៅទទេៗ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សំច័យ

👉ថ្នាក់ពាក្យជា កិរិយាសព្ទ
មានន័យថា ( សំ. បា. សំ + ចយ “សន្សំ” ) សន្សំទុកខ្លះបម្រុងការ, ប្រើការក្បិតក្បៀតការពារសេចក្តីខ្វះខាត, លៃលកទុកដាក់ខ្លះមិនឲ្យអស់រលីង ( ច្រើនប្រើ សំចៃ ជាង )។
ឧទាហរណ៍៖ សំចៃទ្រព្យ, សំចៃម្ហូបទុក។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សំចៃ

មានន័យថា ( ម. ព. សំច័យ )។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សំចែ

👉ថ្នាក់ពាក្យជា បរិវារសព្ទ
មានន័យថា ពាក្យសម្រាប់និយាយផ្សំនឹងពាក្យ សំចៃ។
ឧទាហរណ៍៖ សំចែសំចៃ សំចៃទុកដោយលាក់លៀប។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សំចត

👉ថ្នាក់ពាក្យជា កិរិយាសព្ទ
មានន័យថា ចតឈប់, ឈប់ត្រង់ទីចត, ឈប់សំណាក់ ឬសម្រាកក្នុងទីដែលគួរឈប់។
ឧទាហរណ៍៖ សំចតមួយយប់។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សំងំ

👉ថ្នាក់ពាក្យជា កិរិយាសព្ទ
មានន័យថា នៅស្ងៀមមិនកម្រើកមិនស្ដីនិយាយ
ឧទាហរណ៍៖ ប្រឹងសំងំមួយស្របក់។

                      ប្រឹងដេកធ្មេចភ្នែក ។
ឧទាហរណ៍៖ ហាមក្មេងកុំឲ្យមាត់ ខ្ញុំសំងំបន្តិចក្រែងបានលក់មួយភាំង ! ( សរ.ជា សម្ងំ ក៏បាន ) ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សំងើច

👉ថ្នាក់ពាក្យជា កិរិយាសព្ទ
មានន័យថា ( ម. ព. សម្ងើច )។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សំងាត់

មានន័យថា ( ម. ព. សម្ងាត់ )។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សំងាច

មានន័យថា ( ម. ព. សម្ងាច )។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សំគោក

មានន័យថា ( ម. ព. សម្គោក )។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សំគែម

👉ថ្នាក់ពាក្យជា បរិវារសព្ទ
មានន័យថា ពាក្យបរិវាររបស់ពាក្យ សំគម ថា : សំគែមសំគម ( ម. ព. សំគីម ) ។ ប្រើជា សម្គែម ឬ សង្គែម ក៏បាន។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សំគុល

មានន័យថា ( ម. ព. សម្គុល )។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សំគីម

👉ថ្នាក់ពាក្យជា បរិវារសព្ទ
មានន័យថា ពាក្យសម្រាប់និយាយផ្សំនឹងពាក្យ សំគម។
ឧទាហរណ៍៖ សំគីមសំគម ស្គមកំព្រឹងកំព្រយ ( និយាយថា សំគែមសំគម ក៏បាន )។

                    ប្រើជា សម្គីម ឬ សង្គីម ក៏បាន ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សំគិះ

👉ថ្នាក់ពាក្យជា គុណនាម
មានន័យថា ( ម. ព. សំគិស )។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សំគិស

👉ថ្នាក់ពាក្យជា គុណនាម
មានន័យថា កខ្វក់, គគ្រក់, គម្រក់, ចោលម្សៀត, កំសោយ។
ឧទាហរណ៍៖ របស់សំគិស។

                    មនុស្សសំគិស មនុស្សគម្រក់; អាសំគិះ ! ( ព. ម. ) ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សំគាំង

មានន័យថា ( ម. ព. សម្គាំង )។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សំគាល់

មានន័យថា ( ម. ព. សម្គាល់ )។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សំគម

មានន័យថា ( ម. ព. សម្គម )។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សំខ្យានុគ្រោះ

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ( សំ. —អនុគ្រហ; បា. —អនុគ្គហ ) ពាក្យសម្រាប់និយាយផ្សំជាមួយនឹងសំខ្យាសព្ទ រៀងត្រង់ខាងចុងសំខ្យា ដែលប្រាប់ចំនួនឲ្យដឹងថាប៉ុណ្ណេះឬប៉ុណ្ណោះ ដូចពាក្យថា កណ្ឌ, ក្បាល, ខ្នង, ខ្សែ, នាក់, បន្ទះ, សន្លឹកជាដើម ។
ឧទាហរណ៍៖ សាស្ត្រា១កណ្ឌ ឬ សាស្ត្រា២ខ្សែ, សៀវភៅ៣ក្បាល, ផ្ទះ៤ខ្នង, មនុស្ស៦នាក់, ក្ដារ១០បន្ទះ, ស្លឹកឈើ២០សន្លឹក។ល។

                    ប៉ុន្តែមានពាក្យខ្លះខ្មែរយើងរាប់ចំនួនមិនបាច់មាន សំខ្យានុគ្រោះ ផ្សំផងក៏បាន, ដូចជា ផ្តិលគ្រប១, ចានបាយ២, កន្ថោរ១, កាំបិតចែត២, ជើងពាន៣ ។ ល ។ បើគត់គូ, រាប់ថា…មួយគូ, ពីរគូ ។ ល ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សំខ្យា

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ( សំ. បា. ) ការរាប់; ចំនួនដែលត្រូវរាប់, លេខប្រាប់ចំនួន; ឈ្មោះ; ការត្រិះរិះ, តម្រិះ, ការំពឹងរកហេតុរកផល; គំនិត ។ សំខ្យាសព្ទ ឬ សង្ខ្យា— សព្ទប្រាប់ចំនួននាមនាម; មាន២យ៉ាងគឺ បកតិសំខ្យា ការរាប់ចំនួនរាយ តាំងពី ១,២,៣,៤,៥ ដល់អសំខេយ្យ; បូរណសំខ្យា ការរាប់ចំនួនដែលជាថ្នាក់, ជាជាន់ ជាទី ដូចជា ទី១, ទី២, ទី៣, ទី៤, ទី៥,… ឬថា គម្រប់, ជាគម្រប់ ក៏បាន ប្រើបានពីត្រឹម គម្រប់២, គម្រប់៣ ជាដើមទៅ, ប្រើថា គម្រប់ ១ មិនបានទេ ព្រោះពុំទាន់មានចំនួនណាមកបង្គ្រប់នៅឡើយ, ត្រូវប្រើថា ដំបូង ឬ ជាដំបូង ឬថា ជាប្រថម ក៏បាន។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សំខាន់

👉ថ្នាក់ពាក្យជា គុណនាម
មានន័យថា ប្រសើរ, ថ្លៃថ្លា, លើសលែង, ចំណាប់; ដែលគួរទុកជាគ្រឿងសម្គាល់, ដែលគួរយកជាបែប, ជាគំរូ។
ឧទាហរណ៍៖ របស់សំខាន់, ការសំខាន់, សេចក្ដីសំខាន់, ល្អសំខាន់, យ៉ាងសំខាន់ ( ម. ព. សម្លាក់សំខាន់ ផង )។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សំកោក

👉ថ្នាក់ពាក្យជា កិរិយាសព្ទ
មានន័យថា ប្រឹងពង់បំប៉ោងឲ្យណែនឲ្យតឹងសាច់ដើម្បីនឹងទទួលរងការវាយឬដាល់តប់មិនឲ្យឈឺខ្លាំងពេក។
ឧទាហរណ៍៖ សំកោកឲ្យវាយ។

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ឈ្មោះប្រទាលមួយប្រភេទ សម្រាប់ប្រើបៀមឬទំពាលេបឲ្យស្ពឹកសាច់ គេវាយឬដាល់តប់មិនឈឺ ។
ឧទាហរណ៍៖ ប្រទាលសំកោក ( ឭតែឈ្មោះមិនដែលបានឃើញ )។

                      ឈ្មោះអាគមមួយប្រភេទ សម្រាប់សូត្រសែកឲ្យស្ពឹកសាច់ ដូចប្រទាលសំកោកដែរ
ឧទាហរណ៍៖ របៀនសំកោក, ចេះសំកោក, ( ឮចាស់ទុំតំណាលប្រាប់ថា មានតែពីក្នុងបុរាណសម័យ ) ។

                      សំកោកសំកាំង អាគមសំកោកនិងសំកាំង ( ម. ព. សំកាំង ន. ) ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សំកេក

👉ថ្នាក់ពាក្យជា បរិវារសព្ទ
មានន័យថា ពាក្យសម្រាប់និយាយផ្សំនឹងពាក្យ សំកាក។
ឧទាហរណ៍៖ សក់សំកេកសំកាក សក់ដែលរំសាយសំកាករយីករយាក។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សំកូវ

មានន័យថា ( ម. ព. សម្កូវ )។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សំកូញ

មានន័យថា ( ម. ព. សម្កូញ )។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សំកុល

មានន័យថា ( ម. ព. សម្កុល )។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សំកុង

មានន័យថា ( ម. ព. សម្កុង )។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សំកុក

👉ថ្នាក់ពាក្យជា កិរិយាសព្ទ
មានន័យថា អង្គុយឬឈរឱនកសម្លឹងចុះក្រោមមិនងាកបែរ ។
ឧទាហរណ៍៖ អង្គុយសំកុក, ឈរសំកុក ។

                      សំកុកសំកុល សំកុកជ្រប់ស្ញុល ។
ឧទាហរណ៍៖ អង្គុយសំកុកសំកុល ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សំកាំង

👉ថ្នាក់ពាក្យជា កិរិយាសព្ទ
មានន័យថា ឈប់ទ្រឹងនឹងនៅមួយស្របក់ ឬធ្វើឲ្យគាំងនឹងនៅមួយស្របក់។
ឧទាហរណ៍៖ សំកាំងដៃ, ដំរីសំកាំងស្លឹកត្រចៀក, បក្សីសំកាំងស្លាប។

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ការឈប់ទ្រឹងនឹងនៅមួយស្របក់, ឬដំណើរធ្វើឲ្យគាំងនឹងនៅមួយស្របក់ ។
ឧទាហរណ៍៖ ឈប់មួយសំកាំង, មួយសំកាំងដំរី។

                     ឈ្មោះអាគមមួយប្រភេទ សម្រាប់សូត្រសែកបំភាន់ស្មារតីបច្ចាមិត្រ ឲ្យស្រឡាំងកាំងគាំងទ្រឹងនឹងនៅមួយស្របក់ៗ ។
ឧទាហរណ៍៖ អាគមសំកាំង ។

                    ចេះសំកោកសំកាំង ចេះអាគមសំកោកនិងសំកាំង ( មានតែពីក្នុងសម័យបុរាណព្រេងនាយ ) ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សំកាក

មានន័យថា ( ម. ព. សម្កាក )។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សំកក

មានន័យថា ( ម. ព. សម្កក )។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សំ

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ការប្រជុំចចឹកស៊ីរំអិលគ្នាឯងនៃត្រីរំអិលពួកខ្លះ ( និយាយបានតែជាមួយនឹងពាក្យ )
ឧទាហរណ៍៖ ត្រីស៊ីសំ ( ម. ព. ស៊ីសំ ក្នុងពាក្យ ស៊ី កិ. ) ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សៅឡឹក

មានន័យថា ( ម. ព. សាវឡឹក )។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សៅហ្ឫទ

មានន័យថា (មើលពាក្យ សុហ្ឫទ ឬ សុហ្រឹទ)។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សៅហ្រឹទ

មានន័យថា ( ម. ព. សៅហ្ឫទ )។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សៅហ្មង

👉ថ្នាក់ពាក្យជា កិរិយាសព្ទ
មានន័យថា ( ស. សរសេរជា ឝ្រៅហ្ម្ចង អ. ថ. សៅហ្ម៎ង ) អាប់អន់, មានមន្ទិល, ប្រឡាក់, មិនបរិសុទ្ធ, មានមោះហ្មង។
ឧទាហរណ៍៖ ចិត្តសៅហ្មង, សីលសៅហ្មង, របស់សៅហ្មង ។ ប្រើជា ន.ក៏មាន : មានសៅហ្មង ។

👉ថ្នាក់ពាក្យជា គុណនាម
មានន័យថា ( ស. សរសេរជា ឝ្រៅហ្ម្ចង អ. ថ. សៅហ្ម៎ង ) អាប់អន់, មានមន្ទិល, ប្រឡាក់, មិនបរិសុទ្ធ, មានមោះហ្មង។
ឧទាហរណ៍៖ ចិត្តសៅហ្មង, សីលសៅហ្មង, របស់សៅហ្មង ។ ប្រើជា ន.ក៏មាន : មានសៅហ្មង។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សៅសោក

មានន័យថា ( ម. ព. សោកសៅ ក្នុងពាក្យ សោក )។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សៅវល័ក្សណ៍

មានន័យថា ( ម. ព. សៅវលក្សណ៍ )។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សៅវលក្សណ៍

មានន័យថា (មើលពាក្យ សុលក្ខណៈ, សុលក្ខណ៍ ឬ សុលក្សណ៍)។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សៅវភាគ្យ

មានន័យថា (មើលពាក្យ សៅភាគ្យ) ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សៅវភា

មានន័យថា ពាក្យប្រើក្លាយមកពី សោភា ( ម. ព. នេះ )។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សៅវនីយ៍

មានន័យថា ពាក្យប្រើក្លាយមកពី សវនីយ ( ម. ព. សវនីយ៍ និង រាជសវនីយ៍ ក្នុងពាក្យ រាជ ផង)។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សៅវតារ

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា (មើលក្នុងពាក្យ ពង្សាវតារ)។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សៅវគន្ធ

មានន័យថា (មើលពាក្យ សៅគន្ធ)។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សៅរ័ម្យ

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ( ម. ព. សៅរ័ភ )។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សៅរ័ភ

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ( សំ. សៅរភ, សៅរភ្យ < សុរភិ, ឬ សៅរម្យ; បា. សុរភិ ) គ្រឿងក្រអូប, សុគន្ធ; ទឹកក្រអូប, ទឹកអប់ ( ព. កា. ប្រើជា សៅរភា ក៏បាន )។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សៅរ៍

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ( សំ. សៅរ ឬ សៅរិ; បា. សោរ ឬ សោរិ ) ឈ្មោះផ្កាយនព្វគ្រោះទី៧ ។
ឧទាហរណ៍៖ ផ្កាយសៅរ៍ ។

                     មានន័យថា ឈ្មោះថ្ងៃទី៧នៃសប្ដាហ៍
ឧទាហរណ៍៖ ថ្ងៃសៅរ៍ ។ សៅរពារ ( —រ៉ៈពា ) ថ្ងៃសៅរ៍ ( ព. កា. ឬ ព. ហ. ) ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សៅរសេនី

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា មើលក្នុងពាក្យ ប្រាក្រឹត។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សៅរភា

មានន័យថា (មើលពាក្យ សៅរ័ភ)។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សៅរក្ស

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ( ម. ព. សៅរ័ក )។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សៅម៉ង

មានន័យថា ( ម. ព. សៅហ្មង )។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សៅភាគ្យ

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ( សំ.; បា. សោភគ្គ ) លំអ; ស្រីសួស្ដី; សេចក្ដីសុខ, សេចក្ដីចម្រើន; លាភ ( ប្រើជា សោភគ្គ ក៏បាន; ព. កា. ប្រើក្លាយជា សៅវភាគ្យ ក៏មាន )។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សៅតូម៉េ និងប្រាំងស៊ីប

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ប្រទេស សៅតូម៉េ និងប្រាំងស៊ីប, (រាជធានី/​រដ្ឋធានី) សៅតូម៉េ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សៅតូម៉េ

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា រាជធានី/​រដ្ឋធានី នៃប្រទេស សៅតូម៉េ និងប្រាំងស៊ីប។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សៅដៅ

👉ថ្នាក់ពាក្យជា គុណនាម
មានន័យថា ( ព. បុ. ) ពាយងាយ, ខ្ជីខ្ជា, ផ្ដេសផ្ដាស។
ឧទាហរណ៍៖ ធ្វើសៅដៅ; សម្ដីសៅដៅ ( ច្រើនតែប្រើក្នុងកាព្យ ) : ចាស់ទុំតែងថា ជនទ្រើសពាលា ទ្រនង់យង់ឃ្នង ច្រើនធ្វើសៅដៅ ឃោរឃៅកន្លង អស់ញាតិផៅផង គេស្អប់គេខ្ពើម។

👉ថ្នាក់ពាក្យជា កិរិយាវិសេសន៍
មានន័យថា ( ព. បុ. ) ពាយងាយ, ខ្ជីខ្ជា, ផ្ដេសផ្ដាស។
ឧទាហរណ៍៖ ធ្វើសៅដៅ; សម្ដីសៅដៅ ( ច្រើនតែប្រើក្នុងកាព្យ ) : ចាស់ទុំតែងថា ជនទ្រើសពាលា ទ្រនង់យង់ឃ្នង ច្រើនធ្វើសៅដៅ ឃោរឃៅកន្លង អស់ញាតិផៅផង គេស្អប់គេខ្ពើម។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សៅជៃ

មានន័យថា ( ម. ព. សាវជៃ )។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សៅគន្ធ

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ( សំ. សុ + គន្ធ > សុគន្ធ; បា. សោគន្ធ < សុគន្ធ ) គ្រឿងក្រអូប ( ព. កា. ប្រើក្លាយជា សៅវគន្ធ ក៏មាន )។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សៅកែ

មានន័យថា ( ម. ព. សាវកែ )។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សៅ

👉ថ្នាក់ពាក្យជា គុណនាម
មានន័យថា ( ស. ប្រើជា ឝ្រៅ អ. ថ. ស់ៅ ) ដែលមានសម្បុរមិនបរិសុទ្ធ, ដែលអន់ឬខូចសម្បុរ។
ឧទាហរណ៍៖ សម្បុរសៅ ឬ សៅសម្បុរ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សោះអង្គើយ

👉ថ្នាក់ពាក្យជា គុណនាម
មានន័យថា ជើយ, ព្រងើយ; ល្វើយ; តោះតើយ; ប៉កល្វើយ។
ឧទាហរណ៍៖ ធ្វើសោះអង្គើយ, ធ្វើការសោះអង្គើយ; ចិត្តសោះអង្គើយ។

👉ថ្នាក់ពាក្យជា កិរិយាវិសេសន៍
មានន័យថា ជើយ, ព្រងើយ; ល្វើយ; តោះតើយ; ប៉កល្វើយ ។
ឧទាហរណ៍៖ ធ្វើសោះអង្គើយ, ធ្វើការសោះអង្គើយ; ចិត្តសោះអង្គើយ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សោះសា

👉ថ្នាក់ពាក្យជា គុណនាម
មានន័យថា ស្មោះស្មាន, ស្រឡះ, ស្រឡះស្រឡំ; ដាច់ស្រេច។
ឧទាហរណ៍៖ ជាសោះសា ជាស្រឡះ, ជាស្មោះស្មាន : ខ្ញុំទើបនឹងងើបពីឈឺមិនទាន់ជាសោះសានៅឡើយ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សោះ

👉ថ្នាក់ពាក្យជា គុណនាម
មានន័យថា ដែលអស់រសជាតិ, ដែលស្ងួតក្រៀម ក្រទាំងអស់រសជាតិ
ឧទាហរណ៍៖ សរសៃថ្នាំសោះអស់ជាតិខ្លាំង, ត្រីងៀតសោះ ។

                    ដែលនឿយខ្លាំងស្រាំងខ្លួន; ដែលអស់កម្លាំងល្វើយស្ងួតបំពង់ក ។
ឧទាហរណ៍៖ នឿយសោះខ្លួន, ខំប្រឹងដើរស្ទើរសោះខ្លួន ។

                    សោះកក្រោះ សោះក្រៀមក្រទាំង, ក្រៀមក្រោះឥតរសជាតិ, ផ្អោះឥតរសជាតិ ។
ឧទាហរណ៍៖ នំសោះកក្រោះ ព. ប្រ. ដែលរម៉ោករម៉ាំងឥតគួរសម : សម្ដីសោះកក្រោះ; និយាយសោះកក្រោះ ។

👉ថ្នាក់ពាក្យជា និបាតសព្ទ
មានន័យថា ឥតមានអ្វី, ទទេ; ពាក្យសម្រាប់ប្រើផ្សំជាមួយនឹងពាក្យ បដិសេធ ថា
ឧទាហរណ៍៖ គ្មានសោះ, ទទេសោះ, មិនដឹងសោះ, មិនដែលសោះ, មិនបានសោះ; កុំឲ្យសោះ; ពុំដែលបានដឹងសោះ។ល។

                      សោះតែ កុំឲ្យតែ ។
ឧទាហរណ៍៖ ធ្វើការលំៗសោះតែគេថា ។

                      សោះទេ មិន…ទេ; ឯណោះទេ ។ សោះនឹង មិនបាច់នឹង, មិនព្រួយនឹង ។
ឧទាហរណ៍៖ បានគេមិនទៅរាល់គ្នាស្រួលហើយ ខ្ញុំសោះនឹងទៅ ( ឬសោះខ្ញុំនឹងទៅ ) ។

                       សោះសូន្យ ឬ សូន្យសោះ សូន្យទទេ ។ សោះឡើយ មិន…ឡើយ, ពុំ…ឡើយ ។

ឧទាហរណ៍៖ មិនដែលឃើញសោះឡើយ ។ ល ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សោឡស

👉ថ្នាក់ពាក្យជា បកតិសំខ្យា
មានន័យថា ( បា.; សំ. ឞេឌឝ ) ដប់ប្រាំមួយ (១៦)។
ឧទាហរណ៍៖ លេខសោឡស លេខ១៦ គឺលេខដែលហោរកែនតាម ថ្ងៃ ខែ ឆ្នាំ កំណើតទៅឃើញ ១៦គត់ ; មនុស្សដែលមានលេខសោឡស តាមក្បួន ហោរទាយថា ល្អ ( ព. ហ. )។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សោហ៊ុយស្នាក់អាស្រ័យ

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ប្រាក់បំណាច់ដែលរដ្ឋបើកឱ្យមន្រ្តីភ្នាក់ងារ ជាគ្រឿ​ងទប់ទល់នឹងការខាតបង់ ដោយហូបបាយនៅខាងក្រៅគ្រួសាររបស់ខ្លួន។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សោហ៊ុយផ្លាស់កន្លែង

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា រង្វាន់ដែលមន្រ្តី ភ្នាក់ងារត្រូវបានក្នុងការផ្លាស់ទីកន្លែងធ្វើការពីមួយទៅមួយ ទុកជាគ្រឿងជួយទប់ទល់នឹងសោហ៊ុយបង់ខាតក្នុងដំណើរ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត