Author: videoslearning.com

សំប៉ាត

👉ថ្នាក់ពាក្យជា គុណនាម
មានន័យថា ស្ដើងមានផ្ទៃរាប, ស្ដើងប៉ាតឡាត, ស្ដើងកំប៉ាត។
ឧទាហរណ៍៖ រាងសំប៉ាត។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សំបោរ

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ធាតុទឹកខាប់ រាវដែលចេញពីច្រមុះ នៅពេលមិនស្រួលខ្លួន។ ( ម. ព. សម្បោរ )។

👉ថ្នាក់ពាក្យជា រាជសព្ទ
មានន័យថា ព្រះសិង្ឃានិកា

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សំបែង

👉ថ្នាក់ពាក្យជា បរិវារសព្ទ
មានន័យថា ពាក្យសាមញ្ញ សម្រាប់និយាយផ្សំជាមួយនឹងពាក្យ ផ្ទះ។
ឧទាហរណ៍៖ ផ្ទះសំបែង ផ្ទះធម្មតា, ផ្ទះសាមញ្ញ ឬផ្ទះធំនិងផ្ទះតូច, ផ្ទះធំនិងផ្ទះរាយរង ( ម. ព. រះសំបែង ផង )។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សំបួរមាស

មានន័យថា ( ម. ព. សំបួរកក់ )។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សំបួរប្រាក់

មានន័យថា ( ម. ព. សំបួរកក់ )។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សំបួរទេស

មានន័យថា ( ម. ព. សំបួរកក់ )។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សំបួរកក់

មានន័យថា ( មើលក្នុងពាក្យ ក្ទម្ពទេស និង សម្បួរ ឬ សំបួរ )។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សំបួរ ស

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ចុល្លព្រឹក្សកម្ពស់ ២-៥ ម ដុះតាមមាត់ទឹក ឬលើដំណាដេលអាចលិចទឺករដូវភ្លៀង។ ពូជនេះមាននៅក្នុងប្រទេសជាច្រើន សេរីលង្កា ឥណ្ឌាខាងត្បូង ឥណ្ឌូចិន ប្រទេសជាច្រើន និង Nowvelle Guinée។ យើងនិយមដាំសំបួរសតាមមាត់ស្ទឹង ឬព្រែកជីក។
ឧទាហរណ៍៖ (ឯកសារយោង វចនានុក្រម រុក្ខជាតិប្រើប្រាស់ក្នុងប្រទេសកម្ពុជា )

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សំបួរ

មានន័យថា ( ម. ព. សម្បួរ )។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សំបូងសង្រូង

👉ថ្នាក់ពាក្យជា កិរិយាសព្ទ
មានន័យថា ពោលពាក្យបូរបាច់ប្រតិស្ឋអធិស្ឋាន, ពោលពាក្យរំឭករំលើក ស្រាវជ្រាវរាវរកគុណឬអំពើល្អដែលបានធ្វើរួចមកហើយ, បួងសួងដើម្បីឲ្យបានសម្រេចការសមបំណង ។
ឧទាហរណ៍៖ សំបូងសង្រូងដល់គុណគ្រប់យ៉ាង, សំបូងសង្រូងទេវតា។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សំបុត្របក

👉ថ្នាក់ពាក្យជា រាជសព្ទ
មានន័យថា សំបុត្រមេទ័ព ឬព្រះរាជអាជ្ញាហ្លួងនូវចៅហ្វាយស្រុកក្រមការខេត្តធ្វើទៅថ្វាយម្ចាស់ផែនដី ឬសេនាបតីអំពីរាជការផ្សេងៗ ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សំបុត្រ

មានន័យថា ( ម. ព. សំបុដ )។
ឧទាហរណ៍៖ លិខិត ឬកញ្ចប់លិខិតដែលមានលក្ខណៈជាទំនាក់ទំនងព័ត៌មានរបស់បុគ្គល និងត្រូវបានបិទជិត។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សំបុដ

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ( បា. សម្បុដ; សំ. សំបុដក ឬ សម្បូដ “កញ្ចប់ដែលខ្ចប់ដោយប្រពៃ, ដែលខ្ចប់ជិតដិត; ស្មុគ្រ” ) សេចក្តីដែលសរសេររួចហើយ ត្រូវដាក់ក្នុងស្រោមឬត្រូវខ្ចប់ឲ្យជិតដិត; អក្សរដែលសរសេរនៅផ្ទៃក្រដាសជាពាក្យរាយសេចក្តីជាជំនួសការនិយាយមាត់ទទេ ឬទុកជាការសម្ងាក់សំខាន់; ចុតហ្មាយ; ដីកា; … ( ប្រើជា សំបុត្រ មកយូរហើយ )
ឧទាហរណ៍៖ សរសេរសំបុត្រ, ស្រោមសំបុត្រ, ផ្ញើសំបុត្រ។

                     សំបុត្របក សំបុត្ររាយការណ៍ឆ្លើយតបត្រឡប់ទៅវិញ។ សំបុត្រសំណួរ សំបុត្រសួរសុខទុក្ខ។ សំបុត្រស្នាម សំបុត្រសាធារណៈ, សំបុត្ររាយរង ។ល។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សំបុកមាន់, រាំងសមុទ្រ

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ព្រឹក្សម៉្យាងមានកម្ពស់ ៥-១៥ ម ដុះក្នុងព្រៃមាត់សមុទ្រនៃអាស៊ីក្តៅ។ គេយកស្លឹកធ្វើសំបុកមាន់។ ដើមសម្រាប់សង់ផ្ទះ។
រុក្ខជាតិនេះមានកម្ពស់ ៨-១៥ ម ដុះក្នុងព្រៃមាត់សមុទ្រ ឬលើទួលដែលមានជាតិកំបោរជិតសមុទ្រ។ ដើមនេះមានដុះក្នុងស្រុកក្តៅសកលលោក។ ស្លឹកខ្ចីៗអាចបរិភោគធ្វើអន្លក់។ ឈើរាំងមិនសូវជាប់ល្អទេ តែគេប្រើធ្វើរោងបណ្តោះអាសន្នបាន។ ស្លឹក សំបក និងផ្លែ សម្រាប់ធ្វើឱសថព្យាបាលឈឺក្បាល និងបណ្តេញសប្តិអាក្រក់ផង។
ឧទាហរណ៍៖ (ឯកសារយោង វចនានុក្រម រុក្ខជាតិប្រើប្រាស់ក្នុងប្រទេសកម្ពុជា )

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សំបុកទ្រយុក

មានន័យថា ( ម. ព. សម្បុកចាប )។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សំបុកជាស

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា គុម្ពព្រឹក្សតូច កំពស់ ០,៨ – ១ ម បែកមែកតាំងពីគុម្ព ដុះក្នុងព្រៃស្រោងនៃឥណ្ឌូចិន និងប្រទេសចិន ។ ស្លឹកក្រៀម គេយកទៅជ្រលក់ជ័រ ដើម្បីធ្វើចន្លុះដុត ។
ឧទាហរណ៍៖ (ឯកសារយោង វចនានុក្រម រុក្ខជាតិប្រើប្រាស់ក្នុងប្រទេសកម្ពុជា )

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សំបុកជាស

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា គុម្ពព្រឹក្សតូច កំពស់ ០,៨ – ១ ម បែកមែកតាំងពីគុម្ព ដុះក្នុងព្រៃស្រោងនៃឥណ្ឌូចិន និងប្រទេសចិន ។ ស្លឹកក្រៀម គេយកទៅជ្រលក់ជ័រ ដើម្បីធ្វើចន្លុះដុត ។
ឧទាហរណ៍៖ (ឯកសារយោង វចនានុក្រម រុក្ខជាតិប្រើប្រាស់ក្នុងប្រទេសកម្ពុជា )

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សំបុកចាប

មានន័យថា ( ម. ព. សម្បុកចាប )។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សំបុក

មានន័យថា ( ម. ព. សម្បុក ន. )។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សំបារ

មានន័យថា ( ម. ព. សម្បារ )។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សំបាច់

មានន័យថា ( ម. ព. សម្បាច់ )។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សំបា

មានន័យថា ( ម. ព. សម្បា )។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សំបថ

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ( បា. សបថ; សំ. ឝបថ ) ពាក្យស្បថ, ការស្បថ។
ឧទាហរណ៍៖ ចាញ់សំបថ, ដាក់សំបថ, ត្រូវសំបថ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សំបកឆ្អឹង

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ស្រទាប់សរសៃៗព័ទ្ធសាច់ឆ្អឹងពីក្រៅ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សំបក

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ( ម. ព. សម្បក ឬ សំបក ) ។
( សព្ទអារក្ស ) ដប, កំប៉ុក
ឧទាហរណ៍៖ អាការសាហាវមួយសំបក ស្រាមួយដបឬមួយកំប៉ុក ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សំនៀង

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ( ស. សាំន្យើង, ល. សាំន្យង អ. ថ. —នៀង ) សូរសំឡេង, ទឹកសំឡេង, រសសំឡេង, ចុងសំឡេង។
ឧទាហរណ៍៖ សំនៀងក្រអៅ, សំនៀងទន់, សំនៀងពីរោះ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សំនួរដេញដោល

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ការដេញដោលសួរបញ្ជាក់រឿងអ្វីមួយដល់រដ្ឋមន្រ្តី ដោយរដ្ឋសភា ក្នុងសំនួរដេញដោលនេះ កាលបើរដ្ឋមន្រ្តីជាអ្នកឆ្លើយដោះស្រាយមិនសមហេតុផល រដ្ឋសភានឹងដកទំនុកទុកចិត្តវិញរំលំគណៈរដ្ឋមន្ត្រី បាន។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សំនួន

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ( ស. ប្រើជា សាំន្វន អ. ថ. —នួន ) ដំណើរឬទំនងពាក្យ; លំនាំសេចក្ដី; វោហារ; ពាក្យពោលសង្កត់; ពាក្យផ្ដាច់ជើង។
ឧទាហរណ៍៖ កែសំនួន; លើកសំនួនដាក់; លេងសំនួន; និយាយពេញសំនួន។

👉ថ្នាក់ពាក្យជា គុណនាម
មានន័យថា ដែលល្មមឬគួរដល់ការ។
ឧទាហរណ៍៖ ប្រាក់ប៉ុណ្ណឹងមិនសំនួនដល់ការទេ ។ សំណំសំនួន ( ម. ព. សំណំ )។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សំនឹក

មានន័យថា ( ម. ព. សំណឹក កិ. )។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សំទែះ

មានន័យថា ( ម. ព. សម្ទេះ ឬ សម្ទែះ )។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សំទែល

មានន័យថា ( ម. ព. សម្ទែល )។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សំទែល

មានន័យថា ( ម. ព. សម្ទែល )។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សំទេះ

មានន័យថា ( ម. ព. សម្ទេះ )។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សំទើញ

មានន័យថា ( ម. ព. សម្ទើញ )។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សំទុះក្អែក

មានន័យថា ( មើលពាក្យ សន្ទុះក្អែក )។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សំទុះ

មានន័យថា ( មើលពាក្យ សម្ទុះ )។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សំទីក

មានន័យថា ( ម. ព. សម្ទីក )។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សំទារ

មានន័យថា ( ម. ព. សម្ទារ )។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សំទាញ

មានន័យថា ( ម. ព. សម្ទាញ )។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សំទល

មានន័យថា ( ម. ព. សម្ទល )។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សំទង់

មានន័យថា ( ម. ព. សម្ទង់ )។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សំទក់

មានន័យថា ( ម. ព. សម្ទក់ )។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សំតោក

មានន័យថា ( ម. ព. សម្តោក )។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សំតេត

👉ថ្នាក់ពាក្យជា បរិវារសព្ទ
មានន័យថា ពាក្យសម្រាប់និយាយផ្សំនឹងពាក្យ សំតត។
ឧទាហរណ៍៖ សំតេតសំតត ដែលស្តតខ្លាំង, ដែលយារស្តតខ្លាំង ( ព. ព. )។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សំតុល

មានន័យថា ( ម. ព. សម្ដុល )។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សំតត

មានន័យថា ( ម. ព. សម្តត )។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សំណំ

👉ថ្នាក់ពាក្យជា គុណនាម
មានន័យថា ដែលធំហំ, ដែលហំសមរម្យ
ឧទាហរណ៍៖ មាឌសំណំ។

                      សំណំសំនួន សំណំសមសួន, មាំមួន ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សំណៅ

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ការដែលចម្លងពីសេចក្តីដើម, ពីសំបុត្រដើម, ពីច្បាប់ដើម ទុកជាសម្គាល់
ឧទាហរណ៍៖ បានចុះសំណៅទុកត្រឹមត្រូវហើយ។

                     ប្រើក្លាយជា កិ. ក៏មាន “ចម្លងពីសេចក្តីដើមទុកជាសម្គាល់ ។
ឧទាហរណ៍៖ ស្មៀនបានសំណៅសំបុត្រនេះហើយឬនៅ ? ( និយាយថា សំញៅ ក៏មាន ប៉ុន្តែមិនសូវប្រើ )។

👉ថ្នាក់ពាក្យជា ទ្រព្យសម្បត្តិរដ្ឋ
មានន័យថា ការចម្លងពីសេចក្ដីដើម ច្បាប់ដើម ដើម្បីទុកជាឯកសារ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សំណោក

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា សេចក្តីសោក, សូរសព្ទយំសោក។
ឧទាហរណ៍៖ នឹកស្ដាយអាល័យណាស់ ទប់សំណោកពុំបាន។

                    សេចក្តីសោកយំបោកខ្លួន រៀបរាប់នានាប្រការ ដោយក្តីស្រណោះ (ម.ព បរិទេវៈ)។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សំណែស

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា អ្វីៗដែលសេស, ដែលសស់។

👉ថ្នាក់ពាក្យជា បរិវារសព្ទ
មានន័យថា ពាក្យសម្រាប់និយាយផ្សំនឹងពាក្យ សំណល់។
ឧទាហរណ៍៖ សំណែសសំណល់ អ្វីៗដែលសេសសល់ ( តាមប្រភពនៃពាក្យ សេស គួរប្រើជា សំណេស ប៉ុន្តែបានប្រើជា សំណែស យូរមកហើយ )។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សំណែស

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ

មានន័យថា អ្វីៗដែលសេស, ដែលសស់។

👉ថ្នាក់ពាក្យជា បរិវារសព្ទ
មានន័យថា ពាក្យសម្រាប់និយាយផ្សំនឹងពាក្យ សំណល់។
ឧទាហរណ៍៖ សំណែសសំណល់ អ្វីៗដែលសេសសល់ ( តាមប្រភពនៃពាក្យ សេស គួរប្រើជា សំណេស ប៉ុន្តែបានប្រើជា សំណែស យូរមកហើយ )។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សំណែព

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា អំពើដែលសេព, ការសេពគប់, ការប្រព្រឹត្ត, ការកាន់។
ឧទាហរណ៍៖ ការកាន់សុចរិតយុត្តិធម៌ ជាសំណែពនៃអ្នកប្រាជ្ញមានព្រះពុទ្ធជាដើម ( តាមប្រភពនៃពាក្យ សេព គួរប្រើជា សំណេព ប៉ុន្តែបានប្រើជា សំណែព យូរមកហើយ )។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សំណែន

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា របស់ដែលសែន, ភោជនដែលសែន
ឧទាហរណ៍៖ សំណែនខ្មោច, សំណែនដូនតា។

                      ព. ប្រ. សំណូក ។
ឧទាហរណ៍៖ ស៊ីសំណែន ស៊ីសំណូក។

                      ប្រើដូចជា គុ. ក៏បាន : បាយសំណែន បាយចំណីដែលសែន ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សំណេះ

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ទំនើង; អំពើ។
ឧទាហរណ៍៖ ដោយសំណេះខ្លួនឯង។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សំណើវិនិយោគ

👉ថ្នាក់ពាក្យជា ពន្ធដារ
មានន័យថា វាក្យសព្ទនេះមាននិយមន័យច្រើន ដូចខាងក្រោម៖ ១. សំណើដែលបានដាក់ជូនក្រុមប្រឹក្សាអភិវឌ្ឍន៍កម្ពុជា ដោយបុគ្គលណាមួយ ក្នុងគោលបំណងបង្កើតគម្រោងវិនិយោគមានលក្ខណសម្បត្តិគ្រប់គ្រាន់។ ២. សំណើដែលបានដាក់ជូនក្រុមប្រឹក្សាអភិវឌ្ឍន៍កម្ពុជា ឬអនុគណៈកម្មាធិការវិនិយោគខេត្ត ក្រុង ដោយបុគ្គលណាមួយ ក្នុងគោលបំណងបង្កើតគម្រោងវិនិយោគមានលក្ខណសម្បត្តិគ្រប់គ្រាន់។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សំណើមដី

👉ថ្នាក់ពាក្យជា បច្ចេកសព្ទបរិស្ថាន
មានន័យថា បរិមាណទឹកដែលរក្សាទុកនៅក្នុងដីក្នុងសណ្ឋានរាវឬកក ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សំណើមខ្យល់

👉ថ្នាក់ពាក្យជា បច្ចេកសព្ទបរិស្ថាន
មានន័យថា បរិមាណចំហាយទឹក នៅក្នុងខ្យល់ ដែលបញ្ជាក់ពីភវនីយភាពនៃកំណកអាកាសធាតុ (ទឹកភ្លៀង សន្សើម អ័ព្ទ… ) ។ បើកាលណាកម្រិតសំណើមខ្យល់ខ្ពស់ នោះប្រសិទ្ធភាពនៃការបញ្ចេញញើសថយចុះ​ និងធ្វើឲ្យរាងកាយត្រជាក់ ដោយការកាត់បន្ថយអត្រារំហួតសំណើមពីស្បែក ។ ឥទ្ធិពលនេះត្រូវបានគណនាដោយតារាងសន្ទស្សន៍ កម្ដៅ ឬសន្ទស្សន៍សំណើម ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សំណើម

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ភាវៈសើម, សភាពសើម; កន្លែងដែលសើម ។
ឧទាហរណ៍៖ សំណើមកម្រាល គឺកម្រាលដែលសើម ; សំណើមខ្លួន គឺខ្លួនដែលបែកញើសសើម។

                      អង្គុយលើសំណើម គឺអង្គុយលើកន្លែងដែលសើម ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សំណើដេញថ្លៃដែលមិនមានសុពលភាព

👉ថ្នាក់ពាក្យជា លទ្ធកម្មសាធារណៈ
មានន័យថា សំណើដេញថ្លៃដែលមិនមានលក្ខណៈពេញលេញ ឬមិនបានឆ្លើយតបគ្រប់គ្រាន់ទៅតាមការកំណត់នៃឯកសារដេញថ្លៃ ហើយសំណើដេញថ្លៃទាំងនេះ មិនត្រូវបានពិចារណាសម្រាប់ដំណាក់កាលបន្ទាប់ឡើយ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សំណើដេញថ្លៃដែលមានសុពលភាព

👉ថ្នាក់ពាក្យជា លទ្ធកម្មសាធារណៈ
មានន័យថា សំណើដេញថ្លៃ ដែលត្រូវ៖ ▪បានដាក់ដោយអ្នកដេញថ្លៃដែលមានសិទ្ធិ ▪បានបំពេញត្រឹមត្រូវ និងពេញលេញ ទៅតាមការកំណត់ក្នុងឯកសារដេញថ្លៃ ▪បានប្រើឯកសារដេញថ្លៃត្រឹមត្រូវដែលចេញដោយអង្គភាពលទ្ធកម្ម ▪បានចុះហត្ថលេខាយ៉ាងត្រឹមត្រូវ ▪បានភ្ជាប់ជាមួយនូវឯកសារប្រាក់កក់ធានាការដេញថ្លៃ ហើយចំនួនប្រាក់កក់ត្រឹមត្រូវទៅតាមការកំណត់។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សំណើដេញថ្លៃ

👉ថ្នាក់ពាក្យជា លទ្ធកម្មសាធារណៈ
មានន័យថា វាក្យសព្ទនេះមាននិយមន័យច្រើន ដូចខាងក្រោម៖ ១. សំណុំឯកសារ រួមមាន ឯកសារដេញថ្លៃដែលបានបំពេញដោយអ្នកដេញថ្លៃ និងឯកសារភ្ជាប់មួយចំនួនទៀត ដូចមានតម្រូវក្នុងឯកសារដេញថ្លៃ ដែលអ្នកដេញថ្លៃបានដាក់នៅស្ថាប័នអនុវត្តលទ្ធកម្ម សម្រាប់គោលបំណងផ្គត់ផ្គង់ទំនិញ ទទួលការសំណង់ ផ្ដល់សេវាកម្ម ឬសេវាទីប្រឹក្សា។ ២. សំណើសុំដើម្បីផ្គត់ផ្គង់ សេវា ឬធ្វើការសាងសង់ ដែលធ្វើឡើងតាមលក្ខខណ្ឌដែលកំណត់ដោយអ្នកទិញ ឬអ្នកម្ចាស់ការ។ ៣. ការដាក់ឯកសារដេញថ្លៃ ដើម្បីផ្គត់ផ្គង់ទំនិញ សេវាកម្ម ឬធ្វើការសាងសង់ ជួសជុល ដែលធ្វើឡើងតាមលក្ខខណ្ឌកំណត់ ដោយអ្នកទិញ ឬអ្នកម្ចាស់ការ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សំណើច

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា អំពើឬដំណើរដែលសើច
ឧទាហរណ៍៖ អស់សំណើច សើចទប់មិនឈ្នះ, សើចខ្លាំង។

                     សំណើចអ្នកផង សំណើចអ្នកទាំងពួង, សំណើចសាធារណជន ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សំណើ

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ពេល, វេលាដ៏ខ្លី មានរយៈប្រហែលដូចគេសើឲ្យឃើញស្នើឃើញស្រទាប់។
ឧទាហរណ៍៖ ត្រូវប្រើរបស់ហ្នឹងមួយសំណើទៅសិន ទម្រាំបានរបស់ថ្មីមកទៀត។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សំណួរ

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ពាក្យសួរ; សេចក្តីសួរសុខទុក្ខដោយសរសេរសំបុត្រ ឬផ្ដាំ នឹងអ្នកដទៃ ( ច្រើនសរសេរ សំនួរ ជាង )
ឧទាហរណ៍៖ កូនខ្ញុំតែងមានសំណួរមករឿយៗ ប្រាប់ថាសុខសប្បាយទេ។

                      ប្រើដូចជា គុ. ក៏បាន ។
ឧទាហរណ៍៖ សំបុត្រសំណួរ ។

                     ធ្លាប់សរសេរជា សំនួរ ខ្លះមកហើយ ប៉ុន្តែត្រូវសរសេរជា សំណួរ វិញឲ្យដូចពាក្យឯទៀត ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សំណូម

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ការសូម, សេចក្តីសូម។
ឧទាហរណ៍៖ ធ្វើសំណូម, ទទួលសំណូមពរ ; សេចក្ដីប្រាថ្នាដែលសាងសូមឬដែលបានសាងសូមមកពីព្រេងនាយ : មានសំណូមមកពីនាយ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សំណូក

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ប្រាក់ ឬរបស់ដែលសូក។
ឧទាហរណ៍៖ ទទួលសំណូក, ស៊ីសំណូក។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សំណុះ

👉ថ្នាក់ពាក្យជា គុណនាម
មានន័យថា ដែលចុះតាមទឹកស្រក ( ចំពោះតែមច្ឆជាតិ )។
ឧទាហរណ៍៖ ត្រីសំណុះ ត្រីដែលចុះតាមទឹកហូរចេញពីទីផ្សេងចូលមកក្នុងទន្លេ, ព្រែក, ស្ទឹង ក្នុងរដូវទឹកស្រកឬខែរំហើយ ( អ្នកស្រុកខ្លះហៅ ត្រីចំណុះ )។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សំណុំ

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា អ្វីៗដែលប្រមូលរួបរួមជាដុំ; ទំហំ
ឧទាហរណ៍៖ សំណុំផ្នួងសក់, អំបោះមួយសំណុំ។

                    សំណុំដងខ្លួន ទំហំដងខ្លួន ។ សំណុំដើម ទំហំដើម ( ឈើ. . . ) ។ សំណុំរឿង ចំនួនរឿងឬសំបុត្រចុតហ្មាយដែលប្រមូលរួបរួមមួយដុំដាក់ជាមួយគ្នា ។ បាយសំណុំ បាយដែលវេចខ្ចប់ដោយស្លឹកចេកស្រស់ជាដើម ។ ល ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សំណុស

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា អ្វីៗដែលសុស, ដែលអស់រសជាតិ។
ឧទាហរណ៍៖ សំណុសឧស, សំណុសឃ្មុំ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សំណឹក, ចំរោះ

👉ថ្នាក់ពាក្យជា គីមី
មានន័យថា ការសឹកនៃដីដោយខ្យល់ ទឹកកក ទឹក និងទំនាញផែនដី ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សំណឹក

👉ថ្នាក់ពាក្យជា កិរិយាសព្ទ
មានន័យថា នឹកឃើញទោសរបស់ខ្លួន, រឭកឃើញកំហុសខ្លួន
ឧទាហរណ៍៖ សំណឹកទោសខ្លួន ( បុ. សរ. សំនឹក អ. ថ. —ណឹក )។

                     ប្រើជា ន. ក៏បាន ។
ឧទាហរណ៍៖ មនុស្សខ្វះសំណឹក។

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា កន្លែងដែលសឹក ដែលរិល, ស្នាមដែលសឹក។
ឧទាហរណ៍៖ សំណឹកថាស, សំណឹកសំពត់។

👉ថ្នាក់ពាក្យជា  និបាតសព្ទ

មានន័យថា បំណាច់; បើបានជា។
ឧទាហរណ៍៖ សំណឹកប្រាស បំណាច់នឹងប្រាស, បើបានជាប្រាស : សំណឹកនឹងប្រាសគួរផ្ដែផ្ដាំ ឲ្យប្អូនបានចាំពាក្យមួយម៉ាត់ នេះស្រាប់តែឃ្លាតចេញទៅបាត់ ស្ងាត់ឈឹងឥតលេចដំណឹងសោះ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សំណិង

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ( ស. ស. ) ទីសម្រាប់សិង
ឧទាហរណ៍៖ លោកគ្រូដាក់សង្ឃាដីក្បែរសំណិង ។

                    ឥរិយាបថសិង ។

ឧទាហរណ៍៖ លោកគ្រូខ្ញុំមានសំណិងស្ងៀមស្ងាត់ល្អណាស់ ។

👉ថ្នាក់ពាក្យជា គុណនាម
មានន័យថា ដែលជាទីសម្រាប់សិង ។
ឧទាហរណ៍៖ គ្រែសំណិង ( ម. ព. សិង ផង )។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សំណាយ

👉ថ្នាក់ពាក្យជា គីមី
មានន័យថា ទំនោរបំលាស់ទីដោយចៃដន្យនៃមូលេគុល និងអ៉ីយុងទៅតំបន់ មានកំហាប់ទាបជាងរហូតដល់កំហាប់នេះស្មើគ្នាក្នុងប្រព័ន្ធទាំងមូល។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សំណាម

មានន័យថា ( ម. ព. សម្នាម )។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សំណាប

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ស្រូវដែលដុះក្នុងថ្នាលដោយសាប, លុះដល់កាលកំណត់ត្រូវដកយកទៅស្ទូង
ឧទាហរណ៍៖ ដកសំណាប។

                    ព. ទ. បុ. ថា : សំណាបយោងដី ស្រីយោងប្រុស អត្ថន័យថា សំណាបល្អ តែងតែយោងដីស្រែឲ្យមានសន្ទូងលូតលាស់ល្អ, បើសំណាបអន់ ទោះបីស្រែមានជី សន្ទូងក៏តែងតែអន់; ប្រុសដែលមានប្រពន្ធត្រឹមត្រូវ ទោះបីក្រីក្រក៏ទ័លក្រល្អមើល, បើប្រពន្ធអន់ ទោះបីប្ដីប៉ិនរកទ្រព្យធនយ៉ាងណា ក៏ពុំអាចឡើងកាន់ឋានៈជាអ្នកគ្រាន់បើបានឡើយ ។
ដើមស្រូវដែលដុះក្នុងថ្នាលហើយ លុះដល់ពេលធំល្មម គេដកយកទៅស្ទូងនៅទីដីដទៃ ដែលភ្ជួររាស់រួច។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សំណាត់

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា អ្វីៗដែលសាត់អណ្ដែតឬរសាត់តាមខ្សែទឹក, តាមកម្លាំងរលកឬក៏ដែលរសាត់ដោយកម្លាំងខ្យល់។
ឧទាហរណ៍៖ ចែវទូករើសសំណាត់ទុកធ្វើឧស។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សំណាដៃ

មានន័យថា ( ម. ព. សម្នាដៃ )។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សំណាញ់សុវត្ថិភាព

👉ថ្នាក់ពាក្យជា បច្ចេកសព្ទបរិស្ថាន
មានន័យថា ផ្នែកមួយនៃប្រព័ន្ធការពារសង្គមដែលជាទូទៅរួមបញ្ចូលទាំងការចូលរួម មិនមែនជាវិភាគទាន ដូចជា ស្បៀង ថវិកា ប័ណ្ណទិញទំនិញ ជាដើម ដែលអាចផ្ដល់ជូនដោយមានលក្ខខណ្ឌ ឬគ្មានលក្ខខណ្ឌ សម្រាប់គោលដៅជាក់លាក់ ឬជាលក្ខណៈសកល ទាំងអន្តរាគមន៍នានា ដើម្បីបង្កើនភាពអាចស្វែងរកអាហារ និងតម្រូវការមូលដ្ឋានសំខាន់ៗ ដូចជា ការផ្ដល់ឧបត្ថម្ភធន ។ ពាក្យ សំណាញ់សុវត្ថិភាព សំណាញ់សុវត្ថិភាពសង្គម ការចូលរួមរបស់សង្គម និងជំនួយសង្គម ជារឿយៗអាចប្រើប្រាស់ជំនួសគ្នាបាន ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សំណាញ់ញាណ

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ( បា. ញាណជាល ) ញាណរបស់ព្រះសព្វញ្ញុពុទ្ធ ដែលទ្រង់រំពឹងប្រមើលមើលឧបនិស្ស័យសត្វលោកពុំរើសមុខ, ទ្រង់ប្រមើលមើលក្នុងមួយថ្ងៃពីរដង គឺក្នុងវេលាព្រឹកម្ដង ល្ងាចម្ដងជាដរាប។
ឧទាហរណ៍៖ ព្រះសម្មាសម្ពុទ្ធទាំងឡាយ លុះតែបានក្រាលសំណាញ់ញាណប្រមើលមើលឃើញឧបនិស្ស័យសត្វរួចហើយ ទើបទ្រង់សម្ដែងធម៌។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សំណាញ់

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា នេសាទុបករណ៍មួយប្រភេទ ត្បាញដោយខ្សែអំបោះប្រទាក់ជាក្រឡាតូចៗ, ប៉ែកខាងក្រោមរីកញែកធំមានដុំសំណតូចៗ ដោតភ្ជាប់ត្រង់ទីបំផុតជុំវិញ ហៅថា ជើង, ប៉ែកខាងលើហៅថា ត្បូង រួមក្របួចចូលជាប់ជាមួយគ្នា, តពីត្បូងនោះ មានខ្សែធំមួយវែង, សម្រាប់ចាប់ឆ្មូលគ្រវែងទៅក្នុងទឹក ( ហៅថា បង់ ) គ្របក្រសោបយកមច្ឆជាតិ។ ឆ្មាបង់សំណាញ់ (ព. ប្រ.) ឆ្មាលោតគ្រវែងខ្លួន ( ដូចគេបង់សំណាញ់ ) ។ ព. ទ. បុ. សំណាញ់ចុះទឹក ( គង់បានត្រីខ្លះពុំខាន ) ធម្មតាកិច្ចការតែចាប់ធ្វើ គង់បានប្រយោជន៍ខ្លះពុំខាន។
ឧទាហរណ៍៖ បង់សំណាញ់, ត្រីសំណាញ់។

                    ឆ្មាបង់សំណាញ់ (ព. ប្រ.) ឆ្មាលោតគ្រវែងខ្លួន ( ដូចគេបង់សំណាញ់ ) ។ ព. ទ. បុ. សំណាញ់ចុះទឹក ( គង់បានត្រីខ្លះពុំខាន ) ធម្មតាកិច្ចការតែចាប់ធ្វើ គង់បានប្រយោជន៍ខ្លះពុំខាន ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សំណាញ

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា អ្វីៗដែលមានសាច់សាញ; មនុស្សសាញ ( ម. ប្រ. )។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សំណាង

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា អំពើដែលកសាង, ភ័ព្វព្រេង, ព្រេងពីនាយ
ឧទាហរណ៍៖ សំណាងល្អ, សំណាងអាក្រក់, សំណាងតិច។

                     មានសំណាង មានភ័ព្វព្រេងល្អ, មានបុណ្យភ័ព្វពីព្រេងនាយមក ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សំណាក់

មានន័យថា ( ម. ព. សម្នាក់ )។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សំណាកសម្រាប់ធ្វើវិភាគ

👉ថ្នាក់ពាក្យជា ចំណូលមិនមែនសារពើពន្ធ
មានន័យថា ផ្នែកមួយរបស់សត្វ សាច់ ឬផលិតផលសត្វ ដែលត្រូវបានយកសម្រាប់ពិនិត្យ និងវិភាគនៅមន្ទីរពិ-សោធន៍។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សំណាកសត្វព្រៃ

👉ថ្នាក់ពាក្យជា កិរិយាសព្ទ
មានន័យថា សត្វព្រៃដែលស្លាប់ ទោះជានៅខ្លួនទាំងមូល សរីរាង្គក្នុង សរីរាង្គក្រៅ បំណែកឆ្អឹង ឬផលិតផលកែច្នៃ ត្រូវស្ថិតក្រោមសិទ្ធិគ្រប់គ្រងរបស់រដ្ឋបាលព្រៃឈើ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សំណាក

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា បែបដែលសាក។
ឧទាហរណ៍៖ មានសំណាកទុក។

👉ថ្នាក់ពាក្យជា គុណនាម
មានន័យថា ដែលសាកយកភាពពីបែបដើម។
ឧទាហរណ៍៖ រូបសំណាក។

👉ថ្នាក់ពាក្យជា ទ្រព្យសម្បត្តិរដ្ឋ
មានន័យថា សំដៅដល់៖ ១-សត្វ ឬរុក្ខជាតិមួយដែលនៅរស់ ឬស្លាប់ទៅហើយក៏ដោយ។២-ក្នុងករណីជាសត្វ៖ សម្រាប់ប្រភេទដែលកំណត់ក្នុងឧបសម្ព័ន្ធ I និង II គឺជាផ្នែកណាមួយដែលអាចសម្គាល់បានជាបំណែកកែច្នៃចេញពីផ្នែកនៃប្រភេទសត្វនោះ។ សម្រាប់ប្រភេទដែលកំណត់ក្នុងឧប-សម្ព័ន្ធ III គឺជាផ្នែកណាមួយដែលអាចសម្គាល់បានជាបំណែកដែលចេញពីផ្នែកដែលបានកំណត់ក្នុងឧបសម្ព័ន្ធ III ពាក់ព័ន្ធនឹងសំណាកទាំងនោះ។ និង ៣-ក្នុងករណីជារុក្ខជាតិ៖ សម្រាប់ប្រភេទដែលកំណត់ក្នុងឧបសម្ព័ន្ធ I គឺជាផ្នែកណាមួយដែលអាចសម្គាល់បាន ឬជាបំណែកចេញពីផ្នែកនៃរុក្ខជាតិនោះ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សំណល់ឡជីវឧស្ម័ន

👉ថ្នាក់ពាក្យជា បច្ចេកសព្ទបរិស្ថាន
មានន័យថា សំណល់ហូរចេញពីឡជីវឧស្ម័នដែលទទួលរងនូវការបំបែកធាតុក្នុងលក្ខខណ្ឌគ្មានអុកស៊ីសែន ហើយគ្មានក្លិនស្អុយ មិនទាក់ទាញសត្វល្អិត ដូចជាជីលាមកសត្វ ព្រោះគ្រាប់ស្មៅ និងសត្វល្អិតត្រូវបានសម្លាប់ក្នុងឡជីវឧស្ម័ន ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សំណល់រឹងឧស្សាហកម្ម

👉ថ្នាក់ពាក្យជា ចំណូលមិនមែនសារពើពន្ធ
មានន័យថា សំណល់រឹងដែលបានបន្សល់ ឬបង្កើតពីសកម្មភាពផលិតកម្ម នៃរោងចក្រ ឬសហគ្រាស ដែលមិនមានផ្ទុកសារធាតុពុល ឬសំណល់គ្រោះថ្នាក់។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សំណល់រឹងទីប្រជុំជន

👉ថ្នាក់ពាក្យជា ចំណូលមិនមែនសារពើពន្
មានន័យថា សំណល់រឹងដែលបានបន្សល់ ឬបង្កើតពីសកម្មភាពអាជីវកម្ម ឬសេវាកម្មដែលមិនមានផ្ទុកសារធាតុពុល ឬសំណល់គ្រោះថ្នាក់។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សំណល់រឹង

👉ថ្នាក់ពាក្យជា ទ្រព្យសម្បត្តិរដ្ឋ
មានន័យថា វត្ថុរឹង សារធាតុរឹង ផលិតផល ឬរបស់កម្ទេចកម្ទី ដែលលែងត្រូវការប្រើប្រាស់ហើយដែលត្រូវបានគេបោះបង់ចោល មានបំណងនឹងបោះបង់ចោល ឬតម្រូវឱ្យបោះបង់ចោល។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សំណល់ប្រកបដោយគ្រោះថ្នាក់

👉ថ្នាក់ពាក្យជា ទ្រព្យសម្បត្តិរដ្ឋ
មានន័យថា សារធាតុវិទ្យុសកម្ម ផ្ទុះ ពុល ឆេះ បង្កឱ្យមានជំងឺមហារីក ចម្លងជំងឺ ធ្វើឱ្យរលាក ធ្វើឱ្យច្រែះ ធ្វើអុកស៊ីតកម្ម ឬសារធាតុគីមីដទៃទៀតដែលអាចនាំឱ្យមានគ្រោះថ្នាក់ដល់មនុស្ស សត្វ ឬមានការបំផ្លិចបំផ្លាញដល់រុក្ខជាតិ ទ្រព្យសម្បត្តិសាធារណៈ និងបរិស្ថាន។ សំណល់ប្រកបដោយគ្រោះថ្នាក់ អាចមានប្រភពពីលំនៅឋាន រោងចក្រឧស្សាហកម្ម សកម្មភាពកសិកម្ម សកម្មភាពអាជីវកម្ម និងសេវា-កម្មអាជីវកម្មរ៉ែ។ល។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សំណល់បរិក្ខារអគ្គិសនីនិងអេឡិចត្រូនិច

👉ថ្នាក់ពាក្យជា ចំណូលមិនមែនសារពើពន្ធ, គយ
មានន័យថា បរិក្ខារអគ្គិសនីនិងអេឡិចត្រូនិច ដែលលែងត្រូវការប្រើ តែនៅរូបរាងទាំងមូលនិងបំណែក ឬកម្ទេចកម្ទីដែលសេសសល់ពីការដោះបំបែក ឬការកែច្នៃនៃបរិក្ខារអគ្គិសនីនិងអេឡិចត្រូនិចទាំងឡាយ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សំណល់គ្រោះថា្នក់

👉ថ្នាក់ពាក្យជា ចំណូលមិនមែនសារពើពន្ធ
មានន័យថា វត្ថុធាតុរឹង រាវ ឧស្ម័ន សារធាតុវិទ្យុសកម្ម សារធាតុផ្ទុះ សារធាតុឆេះ សារធាតុចម្លងជំងឺ ឬធ្វើឱ្យរលាកធ្វើឱ្យច្រេះ ធ្វើអុកស៊ីតកម្ម បង្កការពុល បង្កឱ្យមានជំងឺមហារីក ឬសារធាតុគីមីពុលដទៃទៀត ដែលបង្កឱ្យមានគ្រោះថ្នាក់ដល់មនុស្ស សត្វ ឬការបំផ្លិចបំផ្លាញដល់រុក្ខជាតិ ទ្រព្យសម្បត្តិសាធារណៈ និងបរិស្ថាន។ ប្រភពសំណល់គ្រោះថ្នាក់ អាចមានប្រភពមកពីលំនៅឋាន ទីផ្សារ ផ្សារទំនើប ទីកន្លែងកម្សាន្ត អគារសាធារណៈ គ្រឹះស្ថានសិក្សា សកម្មភាពអាជីវកម្ម សេវាកម្ម សិប្បកម្ម រោងចក្រ សកម្មភាពកសិកម្ម និងអាជីវកម្មរ៉ែ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សំណល់

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា អ្វីៗដែលសល់។
ឧទាហរណ៍៖ គេរើសយកល្អៗអស់ នៅតែសំណល់។

👉ថ្នាក់ពាក្យជា គុណនាម
មានន័យថា ដែលសល់ពីគេ ។
ឧទាហរណ៍៖ ម្ហូបសំណល់។

                      សំណល់ផ្អក (ព. ប្រ.) អស់ជម្រើស ( ដូចជាផ្អកសល់ ) ។
ឧទាហរណ៍៖ របស់សំណល់ផ្អក ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សំណព្វ

👉ថ្នាក់ពាក្យជា គុណនាម
មានន័យថា ដែលពេញសព្វគ្រប់ក្នុងចិត្ត, ដែលគាប់ចិត្ត, ដែលគាប់គួរ, ដែលឥតមានទាស់អធ្យាស្រ័យ។
ឧទាហរណ៍៖ ព្រះមហេសីសំណព្វ; សិស្សសំណព្វ, កូនសំណព្វ ( ធ្លាប់ប្រើមកជា សំណប់, ប៉ុន្តែកែជា សំណព្វ វិញ ដើម្បីឲ្យស្របនឹងពាក្យដើមដែល ជាកិរិយាសព្ទថា សព្វ; ម. ព. សព្វ កិ. ផង )។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សំណប់

👉ថ្នាក់ពាក្យជា គុណនាម
មានន័យថា (ម.ព​ សំណព្វ)

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សំណង់ហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធ

👉ថ្នាក់ពាក្យជា ទ្រព្យសម្បត្តិរដ្ឋ
មានន័យថា សំណង់ជារូបវន្ត និងប្រព័ន្ធដែលផ្ដល់សេវាកម្មដោយផ្ទាល់ ឬដោយប្រយោលដល់សាធារណជនទូទៅ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សំណង់សិល្បការ្យ

👉ថ្នាក់ពាក្យជា ទ្រព្យសម្បត្តិរដ្ឋ
មានន័យថា វាក្យសព្ទនេះមាននិយមន័យច្រើន ដូចខាងក្រោម៖ ១. សំណង់ស្ពាន លូ ជញ្ជាំងទប់ដី ប្រព័ន្ធរំដោះទឹក និងសំណង់រូបវន្តផ្សេងទៀតដែលផ្ដល់សុវត្ថិភាព ប្រសិទ្ធភាព និងស្ថិរភាពដល់ផ្លូវថ្នល់។ ២. ស្ពាន លូ ប្រព័ន្ធបង្ហូរទឹក អាងស្ដុកទឹកបម្រើឱ្យផ្លូវជាតិ ផ្លូវរថភ្លើង និងសំណង់រូបវន្តផ្សេងៗទៀត ដែលផ្ដល់នូវសុវត្ថិភាពនិងប្រសិទ្ធភាពស្ថិរភាពនៃផ្លូវជាតិ និងផ្លូវរថភ្លើង។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សំណង់មិនឋិតថេរ

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា សំណង់ដែលកសាងឡើង ដោយទព្វសម្ភារៈមិនសូវជាប់​។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សំណង់ផ្លូវថ្នល់

👉ថ្នាក់ពាក្យជា ទ្រព្យសម្បត្តិរដ្ឋ
មានន័យថា ផ្លូវថ្នល់ កន្លែងឈប់យានជំនិះ ចំណតរថយន្តលើផ្លូវ បរិក្ខារផ្លូវថ្នល់ សំណង់សិល្បការ្យ និងសំណង់ផ្សេងៗទៀតបម្រើឱ្យផ្លូវថ្នល់។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត