Author: videoslearning.com

សំហារិម—

មានន័យថា ( ម. ព. សំហារិម )។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សំហារិម

មានន័យថា ( ម. ព. សង្ហារិម )។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សំស្ក្រឹត

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ( សំ. ក្ល.; សំ. សំស្ក្ឫត “ពាក្យសម្រិតសម្រាំង, ភាសាសម្រាំង”, ឫ > រឹ; បា. សក្កដ ) ឈ្មោះភាសាដើមដំបូងបំផុតរបស់ពួកហិណ្ឌូ; លុះចំណេរកាលតៗមកដរាបដល់សម័យបច្ចុប្បន្ននេះ សំស្ក្រឹតក្លាយជាមតភាសា ( ភាសាស្លាប់ ) ព្រោះមិនមានជនជាតិណាមួយប្រើជាសម្ដីសម្រាប់ជាតិរបស់ខ្លួនដោយគ្រប់គ្រាន់ឡើយ ( ប្រើខ្លះបន្តិចបន្តួច ), គ្រាន់តែទុកជាមូលភាសាឬប្រើកត់ត្រាគម្ពីរក្បួនច្បាប់ប៉ុណ្ណោះ ដ្បិតភាសានេះមានរបៀបវេយ្យាករណ៍ទៀងទាត់ល្អណាស់។
ឧទាហរណ៍៖ ភាសាសំស្ក្រឹតទុកដូចជាមាតាឬបងបង្កើតនៃបាលីភាសា របៀបវេយ្យាករណ៍ភាសាបាលីប្រើអនុលោមតាមសំស្ក្រឹតស្ទើរតែទាំងអស់ ( ខ្មែរសម័យពីដើមសរសេរជា សង្សក្រឹត ក៏មាន តែសម័យឥឡូវមិនប្រើ )។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សំស្ការ

មានន័យថា (មើលពាក្យ សង្ការ ន.)។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សំសែ

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា គ្រឿងសស្ត្រាមួយប្រភេទ មានមុខទាំងពីរខាង ចុងស្រួចរលែម ទ្រង់ទ្រាយផ្លែស្រដៀងនឹងលំពែង តែមានទ្រនុងចំកណ្ដាលទាំងពីរខាង ដងខ្លី។
ឧទាហរណ៍៖ សំសែជាសស្ត្រា រាប់ចូលក្នុងយុទ្ធភណ្ឌ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សំសេទជៈ

មានន័យថា ( ម. ព. សំសេទជ )។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សំសេទជ

👉ថ្នាក់ពាក្យជា គុណនាម
មានន័យថា ( បា. —ជ; សំ. សំស្វេទជ ) ដែលកើតពីញើសក្អែល។ សំសេទជសត្ត ឬ សំសេ្វទជសត្វ សត្វដែលកើតពីញើសក្អែលឬពីទីដែលស្មោកគ្រោកអាប់អួ។
ឧទាហរណ៍៖ ចៃ, សង្កើច,… ជាសំសេទជសត្ត ( ម. ព. សេទជ ផង )។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សំសារៈ

មានន័យថា ដូចគ្នានឹង សង្សារ ( ម. ប្រ., ច្រ. ប្រ. សង្សារ ជាង )។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សំសារ

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ( ម. ព. សំសារៈ )។
ឈ្មោះក្រូចមួយប្រភេទ ពួកក្រូចចងសក់។
ឧទាហរណ៍៖ ក្រូចសំសារ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សំសយត្ថវាចក

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ( បា. —វាចក ) និបាតសព្ទប្រាប់សេចក្តីសង្ស័យ, ប្រាប់សេចក្តីឆ្ងល់។
ឧទាហរណ៍៖ ឬ?, ដែរឬ? , អ្វី? , ដែរឬអ្វី? , ទេដឹង? , ទេដឹងឬ? , . . . ជាសំសយត្ថវាចក ( ព. វ. ) ហៅ សំសយត្ថនិបាត ក៏បាន។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សំសយត្ថនិបាត

មានន័យថា (មើលពាក្យសំសយត្ថវាចកៈ)។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សំសន្ទនា

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ការជួបនិយាយគ្នាពីកិច្ចការផ្សេងៗ។ ( ម. ព. សន្ទនា )។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សំវេជនីយ

👉ថ្នាក់ពាក្យជា គុណនាម
មានន័យថា ( បា. ) ដែលគួរសង្វេគ។ សំវេជនីយដ្ឋាន ទីដែលគួរឲ្យកើតសង្វេគ ។ សំវេជនីយទស្សនីយដ្ឋាន ( —ទ័ស-សៈនីយ៉័ត-ឋាន ) ទីដែលគួរទៅមើល ( លុះបានឃើញ ) គួរឲ្យកើតសង្វេគ គឺទីដំណែលរបស់បុគ្គលដែលគួរគោរព។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សំវេគ

មានន័យថា ( ម. ព. សង្វេគ )។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សំវិធានវត្ថុ

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា វត្ថុដែលដាក់ទុកសម្រាប់បំពេញសេចក្តីត្រូវការ ឬជាចាំបាច់ ប្រាក់ដែលដាក់តម្កល់ទុកជាគ្រឿងបញ្ចាំ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សំវិធានការ

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ការចាត់ចែងទុក ការបម្រុងទុក។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សំវាសនាសនា

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ( បា. ) មើលក្នុងពាក្យ នាសនង្គ ( ព. វិ. ពុ. )។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សំវាស

មានន័យថា ( មើលក្នុងពាក្យ សង្វាស ឬ សំវាស )។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សំវាទ

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ការនិយាយសាសង ឆ្លើយឆ្លងគ្នា រវាងមនុស្សពីរ ឬច្រើននាក់ ការសាសងរវាងតួរបាំ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សំវរី

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ( បា.; សំ. ឝវ៌រី ឬ ឝត្វរី ) រាត្រី, យប់ ( ព. កា. )។ សំវរីកាល ពេលយប់ ។ សំវរីចរ រត្តិចរ ឬរាត្រីចរ។ល។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សំវរ

មានន័យថា ( ម. ព. សង្វរ )។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សំលៀង

👉ថ្នាក់ពាក្យជា កិរិយាសព្ទ
មានន័យថា ចាប់សស្ត្រាសង្កត់មុខដុះលើថ្មរឿយៗ ឲ្យមានមុខមុត។
ឧទាហរណ៍៖ សំលៀងកាំបិត ។ សំលៀងមាត់ចាំ ( ព. ប្រ. ) ប្រុងមាត់ចាំនិយាយឬចាំឆ្លើយជាដើម ។ ថ្មសំលៀង ថ្មសម្រាប់សំលៀងសស្ត្រាមានកាំបិតជាដើម។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សំរោងស្វា

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា “ព្រឹក្សមួយប្រភេទកំពស់ 15-20ម ដុះក្នុងព្រៃធំ និងព្រៃល្បោះ នៃ ទ្វីបអាស៊ីផ្នែកអាគ្នេយ៍។ ឈើសម្រាប់សង់ផ្ទះគ្រាប់ ជាថ្នាំធ្វើឱ្យនោមច្រើន។”

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សំរោងភ្នំ

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ចុល្លិព្រឹក្សមួយពួកកំពស់ ២-៤ម ពេលខ្លះស្ទើវារដុះក្នុងព្រៃធំ ឬ ព្រៃល្បោះជិតមាត់ទឹកនៃទ្វីបអាស៊ីក្តៅ ច្រើនមានដុះលើភ្នំបូកគោ។ គេនិយមដាំ សំរោងភ្នំ ជាលំអក្នុងប្រទេសក្តៅ និងត្រជាក់មធ្យម។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សំរោងប្រេង

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា “ព្រឹក្សម្យ៉ាងកំពស់ 10-13ម ដុះក្នុងព្រៃស្រោង នៃឥណ្ឌូចិនក្នុង ប្រទេសឥណ្ឌា ឥណ្ឌូណេស៊ី និងហ្វីលីពីន។ គ្រាប់អាចលីងបរិភោគបាន។ ឈើសម្រាប់សង់ផ្ទះ។ គ្រាប់គេច្រើនប្រើធ្វើជាសាប៊ូ ឬសម្រាប់ឱ្យក្មេងលេងបាយខុំ។”

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សំរោងធំ

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា “ឈ្មោះព្រឹក្សម្យ៉ាងកំពស់ 8-20ម ដុះក្នុងព្រៃធំលើដីទំនាប ឬលើភ្នំ តូចៗនៅអាស៊ីអាគ្នេយ៍។ គ្រាប់អាចបរិភោគបាន។ សំបកសម្រាប់វេញធ្វើខ្សែពួរ។ ឈើល្អប្រណិត គេប្រើធ្វើគ្រឿងផ្ទះ។”

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សំរោង

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ឈ្មោះឈើធំមួយប្រភេទផ្កាមានក្លិនស្អុយ, គ្រាប់ផ្លែប្រើស្លប្រេងបាន។
ឧទាហរណ៍៖ ប្រេងសំរោង។

                  ពិធីមួយប្រភេទជាឧបកិច្ចឲ្យស្ត្រីមានគ័ភ៌តាំងនៅល្អ ( ប្រើចំពោះតែជាមួយនឹងពាក្យ ចង )។
ឧទាហរណ៍៖ រៀបពិធីចងសំរោង ( ទំនៀមក្សត្រិយ៍ )។

                    “ចុល្លព្រឹក្ស ឬព្រឹក្សតូចកំពស់ 7-15ម ដុះក្នុងព្រៃធំ ឬព្រៃល្បោះនៃ ទ្វីបអាស៊ីផ្នែកអាគ្នេយ៍។ គេនិយមដាំនៅក្នុងទីក្រុង ជារុក្ខជាតិលំអវិថីនានា និងសួនសាធារណៈ។”

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សំរែ

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ជាតិមនុស្សអ្នកព្រៃពួកមួយកើតនៅក្នុងកម្ពុជរដ្ឋ។
ឧទាហរណ៍៖ ពួកកួយ, រដែ, សំរែ, ជង, ព្នង, ស្ទៀង។

👉ថ្នាក់ពាក្យជា គុណនាម
មានន័យថា ដែលមានសម្បុរឆ្នូតខ្មៅវែងៗ។
ឧទាហរណ៍៖ ឆ្កែសំរែ, សម្បុរសំរែ; មេសំរែ, អាសំរែ ( ឆ្កែ )។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សំរេច, ដីការសំរេច

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា អត្ថបទជាផ្លូវការ ដែលមន្រ្តីប្រភេទខ្លះ មានចៅហ្វាយខេត្តជាដើម ធ្វើឡើងដើម្បីសម្រេចពីវិធានការផ្សេងៗ ជាប្រយោជន៍ដល់ការត្រួតត្រា (ម.ព ដីកាផង)។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សំរៀម

👉ថ្នាក់ពាក្យជា កិរិយាវិសេសន៍
មានន័យថា សន្សឹមៗ ។
ឧទាហរណ៍៖ ដើរសំរៀមៗ, បរិភោគសំរៀម។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សំរូបសើឧស្ម័ន

👉ថ្នាក់ពាក្យជា គីមី
មានន័យថា កំហាប់ឧស្ម័នជាបនៅលើផ្ទៃអង្គធាតុរឹងដោយកំលាំងទំនាញរវាងផ្ទៃ និងម៉ូលេគុលឧស្ម័ន។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សំរូបសើ

👉ថ្នាក់ពាក្យជា គីមី
មានន័យថា ការកកើតនៃស្រទាប់ឧស្ម័ន វត្ថុរាវ ឬរឹងនៅលើផ្ទៃនៅលើវត្ថុរឹង ឬមិនសូវញឹកញាប់នៃវត្ថុរាវ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សំរូបកាំរស្មី

👉ថ្នាក់ពាក្យជា គីមី
មានន័យថា ការវាស់ស្បិចត្រូផូតូមាត្រនៃសំរូបពន្លឺនៅជំហានរលកដោយឡែកដោយសារធាតុក្នុងសូលុយស្យុង។ វាអាចត្រូវបានប្រើសំរាប់កំណត់កំហាប់នៃសារធាតុ និងតាមដានបំលែងស៊ុបស្រ្តា ដើម្បីបង្កើតប្រតិកម្មអង់ស៊ីម។ អាចហៅម្យ៉ាងទៀតថាការរលត់បាត់ដង់ស៊ីតេអុបទិច។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សំរូប

👉ថ្នាក់ពាក្យជា គុណនាម
មានន័យថា ដែលនៅមិនទាន់ស្រិត ( ចំពោះតែអង្ករ )។
ឧទាហរណ៍៖ អង្ករសំរូប។ ព. ផ្ទ. សម្រិត។

👉ថ្នាក់ពាក្យជា គីមី
មានន័យថា ការស្រូបយកឧស្ម័នដោយវត្ថុរឹងឫរាវ ឫការស្រូបយកវត្ថុរាវដោយវត្ថុរឹង។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សំរុង

👉ថ្នាក់ពាក្យជា កិរិយាសព្ទ
មានន័យថា ឱនមុខចុះចាក់ទឹកទទះបន្តិចៗស្រប់ក្បាល ដើម្បីឲ្យបាត់ឈឺក្បាល
ឧទាហរណ៍៖ បានសំរុងពីរបីព្រឹកទៅបាត់ឈឺក្បាល ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សំរឹទ្ធី

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា សេចក្តីសម្រេច, ការសម្រេចផល, សម្រេចប្រយោជន៍ ( ពាក្យប្រើក្លាយមកពី សំរឹទ្ធិ ឬ សំឫទ្ធិ )។
ឧទាហរណ៍៖ សូមឲ្យបានសំរឹទ្ធីដូចសេចក្តីប្រាថ្នា!

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សំរឹទ្ធិ—

មានន័យថា ( មើលក្នុងពាក្យ សំរឹទ្ធ ឬ សំរឹទ្ធិ )។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សំរឹទ្ធិ

មានន័យថា ( ម. ព. សំរឹទ្ធ )។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សំរឹទ្ធ

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ( សំ. សំ + ឫទ្ធ ឬ ឫទ្ធិ ) សេចក្តីសម្រេច; សេចក្តីចម្រើន; ការលូតលាស់, ដុះដាល; ផលសម្រេច ។ ខ្មែរហៅលោហៈមួយប្រភេទកើតអំពីការលាយផ្សំលោហជាតិផ្សេងៗ មានដែក, ស្ពាន់ជាដើម, សន្មតថាជារបស់ត្រជាក់ត្រជំនាំឲ្យសម្រេចប្រយោជន៍ផ្សេងៗ ( ច្រើនសរសេរ សំរឹទ្ធិ ជាង )
ឧទាហរណ៍៖ ព្រះសំរឹទ្ធិ, ផ្តិលសំរឹទ្ធិ ( សរសេរជា សំឫទ្ធ ឬ សំឫទ្ធិ ក៏បាន )។

                     សំរឹទ្ធិ ឬ សំឫទ្ធិ បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ អ. ថ. សំ-រ៉ិត-ធិ, ដូចជា សំរឹទ្ធិការ្យ ( —កា ) ការសម្រេច, កិច្ចការដែលសម្រេចប្រយោជន៍ ។ សំរឹទ្ធិជ័យ ជ័យសម្រេច សំរឹទ្ធិជោគ ជោគសម្រេចផលប្រយោជន៍ ។ សំរឹទ្ធិភាព ភាពនៃសេចក្តីសម្រេច, ដំណើរសម្រេចប្រយោជន៍ ។ សំរឹទ្ធិស័ក ស័កសម្រេច គឺស័ក ១០ នៃឆ្នាំដែលជាចុងបំផុតនៃស័កទាំង១០ ( ម. ព. ស័ក ផង ) ។ ល ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សំរាស់

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា សំរាស់ជាចុល្លព្រឹក្សមួយកំពស់ ៤-៧ ម ដុះនៅមាត់ព្រៃជ្រៅ នៅប្រទេសកម្ពុជា​និងវៀតណាម ។ ឈើគេប្រើសំរាប់ធ្វើទំនប់ទឹកនេសាទ ឬគ្រឿងសង់ផ្ទះ ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សំរាម

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា គ្រឿងខ្ជាំ ។
ឧទាហរណ៍៖ បោសសំរាម, គំនរសំរាម។

                    ព. ទ. បុ. ភ្លើងឆេះពីសំរាម ទោសបណ្ដាលពីអ្នកតូចរាលដាលដល់អ្នកធំ។ មានសំរាម ទើបឆ្កែជុះ មានទំនងទើបគេថា ( ពិតខ្លះ ទេខ្លះ ) ។

👉ថ្នាក់ពាក្យជា ទ្រព្យសម្បត្តិរដ្ឋ, ចំណូលមិនមែនសារពើពន្ធ
មានន័យថា ១. របស់របរប្រើប្រាស់ សម្ភារៈ ផលិតផលដែលបានបន្សល់ ឬបង្កើតពីសកម្មភាព និងជីវភាពផ្ទាល់របស់មនុស្សប្រចាំថ្ងៃ ដែលមិនមានផ្ទុកសារធាតុពុល ឬសំណល់គ្រោះថ្នាក់។ ២. ផ្នែកមួយនៃសំណល់រឹង ដែលពុំមានផ្ទុកជាតិពុល ឬសារធាតុបង្កគ្រោះថ្នាក់ ហើយត្រូវបញ្ចេញពីលំនៅឋាន អគារសាធារណៈ រោងចក្រ ទីផ្សារ សណ្ឋាគារ អគារពាណិជ្ជកម្ម ភោជនីយដ្ឋាន មធ្យោ-បាយដឹកជញ្ជូន កន្លែងកម្សាន្ត។ល

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សំរាជ

មានន័យថា ( ម. ព. សម្រាជ )។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សំរាកពេលប្រជុំ

👉ថ្នាក់ពាក្យជា កិរិយាសព្ទ
មានន័យថា ផ្អាកពេលប្រជុំដែលកំពុងតែធ្វើ ដោយមានហេតុផ្សេងៗ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សំរង

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ឈ្មោះឈើមួយប្រភេទ ផ្លែទុំស្ងួត បើត្រាំទឹករីកស្គុយ សាច់ស្កាតៗ ប្រើលាយស្ករបរិភោគជាចំណីត្រជាក់។
ឧទាហរណ៍៖ ឈ្មោះព្រឹក្សមួយប្រភេទកំពស់ ១៥ -៣០ ម ដុះក្នុងព្រៃត្រជាក់លើភ្នំទាបៗពី ៣០០ ទៅ ៦០០ ម ខព្វេធនៃឥណ្ឌូចិនផ្លែទុំស្ងួត អាចត្រាំទឹកឱ្យរីកស្គុយ សាច់ស្កាតៗ ប្រើលាយស្ករបរិភោគជាចំណីត្រជាក់។ ពីជំនាន់ដើម ផ្លែសំរងជារបរជំនួញធំមួយនាំទៅលក់បរទេស។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សំយោជនៈ

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ( សំ. បា. សំយោជន ឬ បា. សញ្ញោជន ) កិលេសជាគ្រឿងប្រកបចិត្ត គឺកិលេសរឹងត្អឹងជាគ្រឿងទាក់ឆ្វាក់រួបរឹត ដែលអាស្រ័យនៅនឹងចិត្ត . . . ( ព. ពុ. )។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សំយោគី

👉ថ្នាក់ពាក្យជា គុណនាម
មានន័យថា ដែលធ្វើឱ្យប្រើវិធីសំយោគ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សំយោគប៉ូលីប៉ិបទីត Fischer

👉ថ្នាក់ពាក្យជា គីមី
មានន័យថា សំយោគប៉ិបទីតដែលក្នុងនោះអាស៊ីតអាមីណូ ឬប៉ិបទីតផេ្សងទៀតមានក្រុមអាមីណូសេរីប្រតិកម្មជាមួយស្រឡាយ អាស៊ីតអាឡូសែននៃអាស៊ីតអាឡូបន្ដដោយអាមីនកម្មជាមួយអាម៉ូញ៉ាក់។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សំយោគគិន

👉ថ្នាក់ពាក្យជា គុណនាម
មានន័យថា ដែលមានលក្ខណៈជាសំយោគ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សំយោគ Gatterman-Koch

👉ថ្នាក់ពាក្យជា គីមី
មានន័យថា សំយោគអាល់ដេអ៉ីត។ អាលដេអ៉ីតកើត ឡើង នៅពេលដែលអ៉ីដ្រូកាបួអារ៉ូម៉ាទិចត្រូវបានដុតកំដៅក្នុងវត្ដមានអ៉ីដ្រូសែនក្លរួកាតាលីករក្លរួនៃលោហៈខ្លះ និងកាបូនម៉ូណូអុកស៊ីត ឬអ៉ីដ្រូសែនស្យានួ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សំយោគ Friedlander

👉ថ្នាក់ពាក្យជា គីមី
មានន័យថា សំយោគនៃអាគីណូលីន។ វិធីនេះត្រូវបានកាតាលីសដោយបាសជាធម្មតា និងជាកុងដង់កម្មស្រឡាយ o-អាមីណូ- កាបូនីលអារ៉ូម៉ាទិចជាមួយសមាសធាតុមួយដែលមានក្រុមមេទីលឡែនក្នុងទី តាំងអាល់ហ្វាទៅនឹងកាបូនីល។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សំយោគ Fittig

👉ថ្នាក់ពាក្យជា គីមី
មានន័យថា សំយោគនៃអ៊ីដ្រូកាបួអារូមាទិចដោយប្រតិកម្មកុងដង់កម្មនៃអារីលអាឡូសែនួជាមួយអាល់គីលអាឡូសែនួដោយប្រើសូដ្យូមជា កាតាលីករ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សំយោគ

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ( សំ. បា. ) ការប្រកប; ការផ្សំ; ការរួបរួម; ការទាក់ទងជាមួយ; ការនៅរួមគ្នា; ការពាក់ព័ន្ធ; សមាគមដ៏ស្និទ្ធជិត ។ ព. វ. អក្សរតម្រួតគ្នា, ដូចជា ក្ក, ក្ខ, គ្គ, គ្ឃ; ច្ច, ច្ឆ, ជ្ជ, ជ្ឈ, ញ្ញ ជាដើម ( ហៅ អក្សរសំយោគ ) ។ សំយោគវិធាន, —ពិធាន ឬ —វិធី ( ស័ង-យោគៈ— ) បែបតម្រួតអក្សរ ។ សូត្រសំយោគ សូត្រសង្កត់អក្សរតួដើមដែលមានអក្សរតម្រួតនៅខាងចុងឲ្យធ្ងន់, ដូចជា តស្ស ( ត័ស-សៈ )។
ការរួបរួម ការផ្តុំធាតុផ្សេងៗឱ្យរលាយចូលគ្នា។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សំយែះ

មានន័យថា ( ម. ព. សំយេះ )។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សំយេះ

👉ថ្នាក់ពាក្យជា កិរិយាសព្ទ
មានន័យថា ស្លៀករំសាយជាយសំពត់ឬជាយខោប៉ែកខាងលើឲ្យធ្លាក់បត់គ្របលើខ្សែក្រវាត់រយាកចុះក្រោម។
ឧទាហរណ៍៖ សំយេះសំពត់, សំយេះខោ, ស្លៀកសំយេះ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សំយុង

👉ថ្នាក់ពាក្យជា កិរិយាសព្ទ
មានន័យថា ទម្លាក់ឬធ្លាក់ស្តោកចុះក្រោម ។
ឧទាហរណ៍៖ អង្គុយសំយុងជើង, សំយុងកន្ទុយខ្សែចុះក្រោម, ធ្លាក់សំយុងក្បាលមកមុន។

                      សំយុងចិត្ត ជ្រុលចិត្ត ឬចុះចិត្តស៊ប់ ។
ឧទាហរណ៍៖ សំយុងមុខ ទម្លាក់មុខចុះ; យារមុខឬងប់មុខឆ្ពោះទៅរក ។ ល ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សំយាយ

👉ថ្នាក់ពាក្យជា កិរិយាសព្ទ
មានន័យថា ធ្វើឲ្យរីកសាយ, វាតទីឲ្យរីកធំទូលាយ ( ម. ប្រ. )។

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ជាយព្រៃ ។
ឧទាហរណ៍៖ សំយាយព្រៃ។

                     ចុងធាងឬចុងមែកដែលមានស្លឹកយុលទោរចុះក្រោម
ឧទាហរណ៍៖ សំយាយមែកឫស្សី ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សំយាប

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ចុងញកដំបូលគ្រឹហា, ចុងញកដំបូលទាំងពួង
ឧទាហរណ៍៖ សំយាបផ្ទះ, សំយាបរោង។

                     ព. ប្រ. ចុងបំផុតកំប៉េះអ្វីមួយ ។
ឧទាហរណ៍៖ សំយាបគូទ ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សំយាក

👉ថ្នាក់ពាក្យជា កិរិយាសព្ទ
មានន័យថា ធ្វើឲ្យធ្លាក់សស្រេកសស្រាក ។
ឧទាហរណ៍៖ សំយាកសក់ ឱនក្បាលចុះរំសាយសក់វែងសស្រេកសស្រាក ។

                      ធ្លាក់ទោរត្រសាយចុះក្រោម ។
ឧទាហរណ៍៖ ដូងសំយាកធាង ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សំភោរ

មានន័យថា ( ម. ព. សម្ភោរ )។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សំភី

មានន័យថា ( ម. ព. សម្ភី )។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សំព្រា

👉ថ្នាក់ពាក្យជា គុណនាម
មានន័យថា ដែលឡើងស្ពោរជ្រោកៗ ។
ឧទាហរណ៍៖ ហើមខ្លួនសំព្រោ។

                      ដែលឡើងស្ពោរស្ពោតធូរៗ ។
ឧទាហរណ៍៖ បង្វេចធំសំព្រោ ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សំព្រុះ

មានន័យថា ( ម. ព. សំព្រុស )។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សំព្រុស

👉ថ្នាក់ពាក្យជា គុណនាម

មានន័យថា សពេញពាស, សព្រាតព្រោង។
ឧទាហរណ៍៖ សសំព្រុស។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សំព័រឈើ

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ចុល្លព្រឹក្សដុះឡើងលើខ្ពស់កម្ពស់ ១-៤ ម ក្នុងព្រៃល្បោះដេលមានខ្លុងត្បែងលើដីទំនាប់ ពូជនេះមានក្នុងប្រទេសជាច្រើន (ភូមា)ថៃខាងជើង និងកណ្តាល កម្ពុជា វៀតណាម និងលើអឌ្ឍគោលខាងត្បូង (hémisphére Sud) ក្នុងកោះ Timor Wétasr) ។ នៅស្រុកខ្មែឬុើងចូលចិត្តបរិភោគស្លឹក និងផ្លែខ្ចីៗ​ជាមួយទឹកគ្រឿង។ គេតែងស្ងោរ មែក ធាង ស្លឹក ឬ ឫស ។ល។ ឱ្យនារីដែលទើបសម្រាលកូនហើយផឹកឱ្យុមានកម្លាំង ឬឱ្យមនុស្សមានជំងឺគ្រុនផឹកឱ្យឆាប់ជា។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សំព័រ

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ឈ្មោះឈើមួយប្រភេទ សំបកក្រាស់ មានរសចត់ មានជ័រស, ផ្លែខ្ចីប្រើជាម្ជូរស្លឬជ្រក់បាន, ផ្លែទុំមានរសជូរអែម បរិភោគបាន។
ឧទាហរណ៍៖ សំព័រជាឈើមានសញ្ជាតិក្នុងព្រៃ តែមានប្រយោជន៍ គួរដាំខ្លះក្នុងស្រុក។

                     ដើមសំព័រកម្ពស់ ៦-១៥ម ដុះលើដីវាលនៃស្រុកខ្មែរ លាវ និងវៀតណាម។ សំបកសំព័រ អាចយកមកស៊ីម្លូជំនួសស្លាបាន។ ឈើសំព័រជាឈើ ” លេខ១ ” មានតម្លៃណាស់ ធ្វើតុ ទូ ឬសង់ផ្ទះ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សំពះ

👉ថ្នាក់ពាក្យជា កិរិយាសព្ទ
មានន័យថា លើកដៃទាំងពីរផ្គុំម្រាមទាំង១០ ឆ្ពោះត្រង់ទៅរកបុគ្គល, ទៅរកទីឬវត្ថុដែលគួរគោរព ។ សំពះការ ក្រាបសំពះតាមបែបបទក្នុងវេលាដែលខ្លួនធ្វើអាពាហ៍ពិពាហ៍ ។ សំពះគ្រូ សំពះគោរពចំពោះគ្រូឬចំពោះគុណគ្រូដែលបានបង្រៀនមន្តវិជ្ជាការឬសិល្បៈផ្សេងៗ ។ សំពះងារ ឬ ថ្វាយបង្គំងារ ក្រាបថ្វាយបង្គំតាមបែបបទចំពោះព្រះករុណាជាម្ចាស់ជីវិត ទទួលឋានន្តរដែលទ្រង់ព្រះមេត្តាប្រោសព្រះរាជទានតាំង ។ សំពះពេលា សំពះព្រះអាទិត្យទទួលពេលាមានឫក្សដែលហោរកំណត់ឲ្យក្នុងពិធីអាពាហ៍ពិពាហ៍ ។ សំពះលា សំពះពោលពាក្យលាគ្នា ។ សំពះសួរ សំពះបុគ្គលដែលគួរគោរពបញ្ចេញវាចាសួរសុខទុក្ខផង ។ សំពះសុំទោស សំពះអង្វរសុំឲ្យគេអត់ទោសឲ្យ ។ សំពះសំពិន ( ម. ព. សំពិន ) ។ សំពះអ្នកតា សំពះចំពោះរូបអ្នកតាដែលសន្មតថា ស័ក្តិសិទ្ធិសុំឲ្យជួយ។ល។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សំពៅថយ

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ឈ្មោះបទភ្លេងខ្មែរបុរាណមួយមេ។
ឧទាហរណ៍៖ ភ្លេងសំពៅថយ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សំពៅ

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ភេត្រា គឺនាវាធំមានរាងខាងក្បាលនិងកន្សៃស្ងើន, បើកលឿនដោយកម្លាំងស្លាបក្ដោងច្រើន មានតូចមានធំតាមការប្រកប, សម្រាប់ដើរផ្លូវសមុទ្រ។
ឧទាហរណ៍៖ ក្នុងសម័យបុរាណកាលដែលមិនទាន់មានកប៉ាល់ ពួកឈ្មួញសមុទ្រគ្រប់ប្រទេស សុទ្ធតែប្រើសំពៅជាគ្រឿងផ្ទុកដឹកនាំទំនិញចេញចូល, សូម្បីសម័យបច្ចុប្បន្ន ក៏គង់នៅមានប្រើខ្លះដែរ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សំពោចអុចខ្នង

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា -ទំហំ ៖ ក្បាល-ដងខ្លួន: 432-532 ម.ម កន្ទុយ: 510-660 ម.ម ទំនង់: 2-35 ក្រ។ -ភិនភាគ ៖ ជាសំពោងដែលមានពណ៌ត្នោតខ្ចី និងនៅក្រោមពោះពណ៌លឿងរាងស្ដើង ។ មានឆ្នូតសចាប់ពីថ្ងាសរហូតដល់ច្រមុះ សត្វញី មានក្រពេញក្លិន និងមានដោះពីគូ ។ -ជីវសាស្រ្ត ៖ ចូលចិត្តរស់នៅតាមព្រៃដែលមានដើមឈើខ្ពស់ៗស្ថិតនៅឆ្ងាយពីភូមិ។ រកស៊ីនៅពេលយប់ និង ចូលចិត្តរស់នៅលើដើមឈើ ។ បន្តពូជពេញមួយឆ្នាំ ក្នុងមួយលើកបានកូន 2-3ក្បាល។ -របាយ និង ស្ថានភាព ៖ មិនទាន់ដឹងពីទីកន្លែងច្បាស់លាស់ ហើយប្រហែលជាប្រភេទកម្រ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សំពោចវល្លិ៍

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា -ទំហំ ៖ ក្បាលដងខ្លួន 540-630 ម.ម កន្ទុយ 300-430 ម.ម ទម្ងន់ 2-4 គ.ក្រ -ភិនភាគ ៖ រាងតូច ជើងខ្លី កន្ទុយមានបង្កង់ខ្មៅ-ស ពី6-9 នៅចុង គឺពណ៌ស។ -ជីវសាស្ត្រ ៖ នៅឯកោតាមតំបន់ព្រៃល្បោះ។ ចំណីអាហារ៖ មាន់ ទា កណ្តុរ បក្សី ពស់ ផ្លែឈើ ឫសឈើ និង បន្លែ ជាដើម។ របាយ និងស្ថានភាព ៖ ជាមធ្យមស្ទើរគ្រប់ទីកន្លែង។
ឧទាហរណ៍៖ ឈ្មុសវល្លិ៍ ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សំពោចពណ៌លាត

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ទំហំ ៖ ក្បាលដងខ្លួន 508-762 ម.ម កន្ទុយ 508-636 ម.ម ទម្ងន់ 3-5 គ.ក្រ -ភិនភាគ ៖ មានពណ៌លាត គ្មានឆ្នូត ឫស្នាមអុចនៅលើដងខ្លួន ហើយនៅចុងកន្ទុយភាគច្រើនគឺពណ៌ស។ -ជីវសាស្ត្រ ៖ គ្រប់ប្រភេទព្រៃ និងនៅក្បែរភូមិ។ ចំណីអាហារ៖ ផ្លែល្វា ស្វាយ ស្លឹកឈើ និង ចេក។ របាយ និងស្ថានភាព ៖ មាននៅក្នុងឧបសម្ព័ន្ធទី៣ របស់អនុសញ្ញា CITES។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សំពោចធំ

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា -ទំហំ ៖ ក្បាលដងខ្លួន 720-850 ម.ម កន្ទុយ 300-369 ម.ម ទម្ងន់ 5-9 គ.ក្រ -ភិនភាគ ៖ រាងប្រហែងនឹងសត្វខ្ទីន មានដុំខ្មៅអុចៗនៅតាម ផ្នែកចំហៀងខ្លួន ភ្លៅនិងជើងក្រោយ កន្ទុយមិនមានវណ្ឌពណ៌ស ជុំវិញទាំងស្រុងឡើយ។ -ជីវសាស្ត្រ ៖ តំបន់ព្រៃ ក្បែរៗភូមិ ឫតាមត្រពាំងនៅក្នុងព្រៃល្បោះ ឡើងដើមឈើបាន។ ចំណីអាហារ៖ មាន់ កណ្តុរ និង ផ្លែឈើ។ របាយ និងស្ថានភាព ៖ មានតិចតួច។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សំពោចត្នោត

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា -ទំហំ ៖ ក្បាលដងខ្លួន 432-710 ម.ម កន្ទុយ 406-660 ម.ម ទម្ងន់ 2-5 គ.ក្រ -ភិនភាគ ៖ មានពណ៌ប្រផេះ ឫត្នោត ត្រចៀក ជើង និង ចុងកន្ទុយពណ៌ខ្មៅ ថ្ងាស់ស មានឆ្នូតខ្មៅនៅចំកណ្តោល ផ្ទៃមុខខ្មៅ តែមានឆ្នូតសនៅក្រោមភ្នែក និងសងខាងច្រមុះ។ -ជីវសាស្ត្រ ៖ កន្លែងងងឹតៗតាមជង្រុក ទបង្ហូរទឹក ឫដំបូលទឹក។ ចំណីអាហារ៖ កណ្តុរ ស្វាយ កាហ្វេ ម្នាស់ ត្រសក់ស្រូវ និង ចេក។ របាយ និងស្ថានភាព ៖ ជាមធ្យមស្ទើរគ្រប់ទីកន្លែង។
ឧទាហរណ៍៖ សំពោចក្រអូប ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សំពោចក្រអូប

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា -ទំហំ ៖ ក្បាលដងខ្លួន 432-710 ម.ម កន្ទុយ 406-660 ម.ម ទម្ងន់ 2-5 គ.ក្រ -ភិនភាគ ៖ មានពណ៌ប្រផេះ ឫត្នោត ត្រចៀក ជើង និង ចុងកន្ទុយពណ៌ខ្មៅ ថ្ងាស់ស មានឆ្នូតខ្មៅនៅចំកណ្តោល ផ្ទៃមុខខ្មៅ តែមានឆ្នូតសនៅក្រោមភ្នែក និងសងខាងច្រមុះ។ -ជីវសាស្ត្រ ៖ កន្លែងងងឹតៗតាមជង្រុក ទបង្ហូរទឹក ឫដំបូលទឹក។ ចំណីអាហារ៖ កណ្តុរ ស្វាយ កាហ្វេ ម្នាស់ ត្រសក់ស្រូវ និង ចេក។ របាយ និងស្ថានភាព ៖ ជាមធ្យមស្ទើរគ្រប់ទីកន្លែង។
ឧទាហរណ៍៖ សំពោចត្នោត ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សំពោចកលឿង

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ទំហំ ៖ ក្បាលដងខ្លួន 450-600 ម.ម កន្ទុយ 380-430 ម.ម ទម្ងន់ 2-3 គ.ក្រ -ភិនភាគ ៖ រាងស្តើងទ្រវែង ហើយចាប់ពីចង្កាដល់ទ្រូងមានពណ៌លឿងខ្ចី។ -ជីវសាស្ត្រ ៖ ព្រៃ ពូកែឡើងចុះដើមឈើ។ ចំណីអាហារ៖ កំប្រុក សត្វស្លាប ពស់ អំបូរបង្គួយ ស៊ុត កង្កែប ផ្លែឈើ សត្វល្អិត ឫទឹកឃ្មុំ។ របាយ និងស្ថានភាព ៖ មាននៅប៉ែកឥសានប្រទេសកម្ពុជា។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សំពោច

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា សត្វចតុប្បាទពួកឈ្មុស, មានក្លិនសាធុំប្រហើរ; មាន ២ ប្រភេទគឺ សំពោចដំណើប, សំពោចខ្សាយ ជាសត្វរាត្រីចរ វេលាថ្ងៃពួនសម្ងំនៅក្នុងរូងឈើឬក្នុងព្រៃស៊ុមទ្រុម។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សំពោង

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ឈ្មោះបទចម្រៀងឬភ្លេងខ្មែរបុរាណមួយមេ ជាគូគ្នានឹងបទភ្លេង ផាត់ជាយ។

👉ថ្នាក់ពាក្យជា គុណនាម
មានន័យថា ធំស៊ោងអំពោង; ដែលរីកស្គុសស្គាយ; ដែលបែកព្រោងពេញពាស ។
ឧទាហរណ៍៖ ធំសំពោង; ផ្ការីកសំពោង; បែកទឹកសំពោង។

                    សំពោងព្រោងព្រាត សំពោងសព្រាត, សំពោងពេញពាស ។ សំពោងសក់ធំ សព្ទមេមត់ ហៅព្រាយឬបិសាចស្រីពួកមួយ ដែលគេយល់ថារំសាយសក់ធំសំពោង ។

👉ថ្នាក់ពាក្យជា កិរិយាវិសេសន៍
មានន័យថា ធំស៊ោងអំពោង; ដែលរីកស្គុសស្គាយ; ដែលបែកព្រោងពេញពាស ។
ឧទាហរណ៍៖ ធំសំពោង; ផ្ការីកសំពោង; បែកទឹកសំពោង។

                      សំពោងព្រោងព្រាត សំពោងសព្រាត, សំពោងពេញពាស ។ សំពោងសក់ធំ សព្ទមេមត់ ហៅព្រាយឬបិសាចស្រីពួកមួយ ដែលគេយល់ថារំសាយសក់ធំសំពោង ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សំពេះ

មានន័យថា ( ម. ព. សម្ពែះ )។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សំពេះ

មានន័យថា ( ម. ព. សម្ពែះ )។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សំពេង

មានន័យថា ( ម. ព. សំពីង )។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សំពៀត

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ប្រដាប់ប្រើប្រាស់ម៉្យាង ត្បាញដោយចចូត រំចេក ឬស្បែក សម្លាប់រាងស្ពៀត សម្រាប់ដាក់ក្រដាស ឬវត្ថុស្រាលៗ តំណែងរបស់រដ្ឋមន្រ្តី។ ( ម. ព. សម្ពៀត )។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សំពូ

👉ថ្នាក់ពាក្យជា បរិវារសព្ទ
មានន័យថា ពាក្យសម្រាប់និយាយផ្សំនឹងពាក្យ សំពាយ។
ឧទាហរណ៍៖ សំពាយសំពូ សំពាយស៊ូទ្រូឬសំពាយតូចខ្លះធំខ្លះរតែងរតោង។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សំពុង

មានន័យថា ( ម. ព. សំពង់ )។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សំពឹក

មានន័យថា ( ម. ព. សម្ពឹក )។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សំពីង

👉ថ្នាក់ពាក្យជា បរិវារសព្ទ
មានន័យថា ពាក្យសម្រាប់និយាយផ្សំនឹងពាក្យ សំពោង។
ឧទាហរណ៍៖ សំពីងសំពោង ឬ សំពេងសំពោង សំពោងក្រៃពេក, ស៊ោងអំពោង។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សំពិន

👉ថ្នាក់ពាក្យជា បរិវារសព្ទ
មានន័យថា ពាក្យសម្រាប់និយាយផ្សំនឹងពាក្យ សំពះ ថា : សំពះសំពិន សំពះផ្ដោមៗឬរឿយៗ អង្វរគេ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សំពាយ

មានន័យថា ( ម. ព. សម្ពាយ )។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សំពាធបំបែក

👉ថ្នាក់ពាក្យជា គីមី
មានន័យថា សំពាធនៅសីតុណ្ហភាពផ្ដល់អោយដែលសមាសធាតុគីមីធ្វើការបំបែក។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សំពត់អង្កាញ់

👉ថ្នាក់ពាក្យជា រាជសព្ទ
មានន័យថា ព្រះបព្វកៈ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សំពត់ចាប់ទឹក

👉ថ្នាក់ពាក្យជា រាជសព្ទ
មានន័យថា ព្រះតេមិយសាដក។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សំពត់ងូតទឹក

👉ថ្នាក់ពាក្យជា រាជសព្ទ
មានន័យថា ព្រះឧទកសាដក, សុក្ខសាដក។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សំពង់

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ឈ្មោះឈើធំមួយប្រភេទ ជាអសារព្រឹក្ស មានពួររយាងធំៗសាច់សជ្រាក។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សំពង

👉ថ្នាក់ពាក្យជា កិរិយាសព្ទ
មានន័យថា វាយពេញកម្លាំងដៃដោយដំបងឬកំណាត់ឈើជាដើម។
ឧទាហរណ៍៖ លើកដំបងសំពង . . . ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សំផុល្ល

មានន័យថា ( ម. ព. សម្ផុល្ល ឬ សម្ផុល )។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សំផុល

មានន័យថា ( ម. ព. សំផុល្ល )។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សំផឹង

មានន័យថា ( ម. ព. សំផិង )។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សំផិង

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ( ព. សា. ) ស្ត្រីផ្កាមាស ( ព. ខ្ព. ពេស្យា, វេសិយា, វេសី, នគរសោភិនី, លញ្ជិកា, រូបជីវិនី, រូបាជីវា, រូបូបជីវិនី, វណ្ណទាសី )។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សំប៊ី

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ប្រទេស សំប៊ី, (រាជធានី/​រដ្ឋធានី) លូសាកា។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សំប៉ែត

👉ថ្នាក់ពាក្យជា គុណនាម
មានន័យថា ដែលមានទោលស្ដើងសំប៉ាត។
ឧទាហរណ៍៖ រាងសំប៉ែត, សណ្ឋានសំប៉ែត។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

សំប៉ាន

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ទូកអុំមួយប្រភេទ តដោយក្ដារ ៥ សន្លឹក ខាងក្បាលនិងកន្សៃរាង-ង ( ស. ប្រើជា សាំប៉័ន ) ។ ទូកអុំមួយប្រភេទទៀត មាឌជាទូកផ្កាចារ ប៉ុន្តែលើកក្ដារប៉ះថែមឡើងទៀត ក៏ហៅ សំប៉ាន ដែរ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត