Author: videoslearning.com

អាជីវ​កម្ម

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ការ​ប្រកប​មុខ​របរ​ចិញ្ចឹម​ជីវិត; ការ​ចាត់ចែង​ធ្វើ​យក​ផល​ពី​ដំណាំ, ពី​ឈើ​ព្រៃ, ពី​ព្រះ​ធរណី​ជាដើម; ទី​ដី​ដែល​គេ​ប្រកប​ធ្វើ​ការ​យក​ផល​នោះ​ៗ
ឧទាហរណ៍៖ ប្រកប​អាជីវ​កម្ម​ខាង​ឈើ​ព្រៃ ។ អាជីវ​ករ ជន​អ្នក​ប្រកប​អាជីវ​កម្ម ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

អាជីវៈ

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ( ម. ព. អាជីព ) ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

អាជីវិកា

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា (មើលក្នុងពាក្យ អាជីវក) ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

អាជីវប្រវត្តិ

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ព័ត៌មានផ្សេងៗ អំពីអត្រានុកូលដ្ឋាន ​និងស្ថានភាពគ្រួសារ របស់បេក្ខជនណាមួយ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

អាជីវប្បវុត្តិ ឬ អាជីវ​ប្រព្រឹត្តិ

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា (សំ. –ប្រវ្ឫត្តិ) ដំណើរ​ប្រព្រឹត្ត​ទៅ​នៃ​ជីវិត ឬ​មុខ​ការ​របរ​សម្រាប់​ចិញ្ចឹម​ជីវិត ។ល។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

អាជីវករប្តូរប្រាក់

មានន័យថា អ្នកប្រកបមុខរបរប្តូរប្រាក់ដែលមានអាជ្ញាបណ្ណ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

អាជីវករ

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ជនជាអ្នកធ្វើអាជីវកម្មលើអ្វីមួយ មានព្រៃឈើអណ្តូងរ៉ែជាដើម។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

អាជីវកម្មអភិវឌ្ឍលំនៅឋាន

👉ថ្នាក់ពាក្យជា ឧស្សាហកម្មហិរញ្ញវត្ថុ
មានន័យថា សកម្មភាពពាណិជ្ជកម្ម ឬវិនិយោគគ្រប់ប្រភេទ ដែលមានកម្មវត្ថុជាការសាងសង់លំនៅឋានសម្រាប់លក់ ដើម្បីស្វែងរកផលចំណេញ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

អាជីវកម្មភាពយន្ត

👉ថ្នាក់ពាក្យជា ចំណូលមិនមែនសារពើពន្ធ, គយ
មានន័យថា សកម្មភាពសេដ្ឋកិច្ចរបស់បុគ្គល ដែលមានគោលដៅទាញយកប្រាក់ចំណូលអំពីការផលិតស្នាដៃ លក់ ទិញ ជួល នាំចេញ នាំចូល និងចែកចាយស្នាដៃភាពយន្ត។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

អាជីវកម្មពូជដំណាំ

👉ថ្នាក់ពាក្យជា គយ
មានន័យថា ការផលិត ការកែច្នៃ ការបណ្តុះកូនដំណាំ ការនាំចេញ-នាំចូល និងចរាចរណ៍ពូជដំណាំ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

អាជីវកម្មពិឃាតសត្វ

👉ថ្នាក់ពាក្យជា ចំណូលមិនមែនសារពើពន្ធ
មានន័យថា ការពិឃាតសត្វយកសាច់ និងផលិតផលសត្វសម្រាប់ធ្វើពាណិជ្ជកម្ម។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

អាជីវកម្មទទួលប្រាតិភោគដោយអនុប្បទាន

👉ថ្នាក់ពាក្យជា ឧស្សាហកម្មហិរញ្ញវត្ថុ
មានន័យថា វាក្យសព្ទនេះមាននិយមន័យច្រើន ដូចខាងក្រោម៖ ១. សកម្មភាពពាណិជ្ជកម្មដែលអតិថិជនធើ្វអនុប្បទានសិទ្ធិលើចលនវត្ថុរបស់ខ្លួន ជូនដល់អ្នកទទួលប្រាតិភោគដោយអនុប្បទាន ដើម្បីទទួលបានប្រាក់កម្ចី ដោយសន្យាទូទាត់សងប្រាក់ដើម និងការប្រាក់ទៅតាមកិច្ចសន្យាដែលបានកំណត់។ ២. រួមមាន៖ ▪ខ្នាតតូច៖ ត្រូវមានដើមទុនចាប់ពី ២០ លានរៀល ដល់ ៤០ លានរៀល ▪ខ្នាតមធ្យម៖ ត្រូវមានដើមទុនលើសពី ៤០ លានរៀល ដល់ ២០០ លានរៀល ▪ខ្នាតធំ (កម្រិត១)៖ ត្រូវមានដើមទុនលើសពី ២០០ លានរៀល ដល់ ៨០០ លានរៀល ▪ខ្នាតធំ (កម្រិត២)៖ ត្រូវមានដើមទុនលើសពី ៨០០ លានរៀល ឡើងទៅ។ រាល់ការបន្ថែម ឬបន្ថយដើមទុនអាជីវកម្មខាងលើ ត្រូវមានការអនុញ្ញាតពីក្រសួង/មន្ទីរជាមុន។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

អាជីវកម្មទទួលបញ្ចាំ

👉ថ្នាក់ពាក្យជា ឧស្សាហកម្មហិរញ្ញវត្ថុ
មានន័យថា ឧស្សាហកម្មហិរញ្ញវត្ថុ “វាក្យសព្ទនេះមាននិយមន័យច្រើន ដូចខាងក្រោម៖ ១. សកម្មភាពពាណិជ្ជកម្មដែលអតិថិជនយកទ្រព្យទៅដាក់បញ្ចាំ ដើម្បីទទួលបានប្រាក់កម្ចី ដោយសន្យាទូទាត់សងប្រាក់ដើម និងការប្រាក់ទៅតាមកិច្ចសន្យាដែលបានកំណត់។ ២. រួមមាន៖ ▪ខ្នាតតូច៖ ត្រូវមានដើមទុនចាប់ពី ២០ លានរៀល ដល់ ៤០ លានរៀល ▪ខ្នាតមធ្យម៖ ត្រូវមានដើមលើសពី ៤០ លានរៀល ដល់ ២០០ លានរៀល ▪ខ្នាតធំ (កម្រិត១)៖ ត្រូវមានដើមទុនលើសពី ២០០ លានរៀល ដល់ ៨០០ លានរៀល ▪ខ្នាតធំ (កម្រិត២)៖ ត្រូវមានដើមទុនលើសពី ៨០០ លានរៀល ឡើងទៅ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

អាជីវកម្ម សេវាកម្មថតរូប ផ្តិតរូប និងថតវីដេអូ

👉ថ្នាក់ពាក្យជា ចំណូលមិនមែនសារពើពន្ធ
មានន័យថា អាជីវកម្មដែលប្រើប្រាស់ឧបករណ៍ចាប់យករូបភាព ឬ និងសំឡេង រួមបញ្ចូលបច្ចេកទេសសិល្បៈ និងដោយមានការរៀបចំទុកជាមុន ដើម្បីបង្កើតនូវសោភ័ណភាពរូបភាព សម្រាប់បម្រើឱ្យគោលបំណង ឬគំនិតមួយ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

អាជីវកម្ម

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ការចាត់ចែងឱ្យមានតម្លៃ ឬដើម្បីយកផលពីភោគទ្រព្យ ពីព្រៃឈើ ពីអណ្តូងរ៉ែ ទីដីដែលគេធ្វើយកផល។

👉ថ្នាក់ពាក្យជា ហិរញ្ញវត្ថុសាធារណៈ, គយ
មានន័យថា វាក្យសព្ទនេះមាននិយមន័យច្រើន ដូចខាងក្រោម៖ ១. សកម្មភាពសេដ្ឋកិច្ចរបស់បុគ្គលក្នុងគោលដៅផលិតនិងលក់ទំនិញ ផ្គត់ផ្គង់សេវា ភតិសន្យា ជួល ឬលក់ទ្រព្យសម្បត្តិ ឬសកម្មភាពផ្សេងទៀត រួមទាំងសកម្មភាពរបស់ស្ថាប័ន ឬអង្គការនានា ដូចមានចែងក្នុងកថាខណ្ឌ៣ នៃមាត្រានេះ។ ២. អ្នកនាំចូល អ្នកនាំចេញ អ្នកផលិត និងអ្នកលក់រាយ នូវសម្ភារៈកសិកម្ម។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

អាជីវក

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា (បា. ) បព្វជិតពួកមួយអ្នកប្រកាន់លទ្ធិផ្សេងពីពុទ្ធសាសនា, រាប់ចូលក្នុងពួកនិគ្រន្ថតិរ្ថិយ; បើអ្នកបួសភេទស្ត្រីហៅ អាជិវិកា ( ក្នុងពុទ្ធកាល មានតែក្នុងប្រទេសឥណ្ឌា ) ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

អាជីវ

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ( ម. ព. អាជីព ) ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

អាជីព

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា (សំ. បា. អាជីវ, ខ្មែរប្រើផ្លាស់ វ ជា ព > អាជីព) ដំណើរនៅមានជីវិត, ការនៅរស់; ការចិញ្ចឹមជីវិត, ដំណើរធ្វើការរបរចិញ្ចឹមជីវិត។
ឧទាហរណ៍៖ គាត់មានការលក់ដូរជាអាជីពរបស់គាត់, អ្នករកស៊ីដោយការបំបាត់ប្រវ័ញ្ចន៍ ឈ្មោះថាអ្នកមានអាជីវៈមិនបរិសុទ្ធ (មិច្ឆាជីវៈ) ។

                    អាជីវកម្ម ការប្រកបមុខរបរចិញ្ចឹមជីវិត; ការចាត់ចែងធ្វើយកផលពីដំណាំ, ពីឈើព្រៃ, ពីព្រះធរណីជាដើម; ទីដីដែលគេប្រកបធ្វើការយកផលនោះៗ។
ឧទាហរណ៍៖ ប្រកបអាជីវកម្មខាងព្រៃឈើ ។

                    អាជីវករ ជនអ្នកប្រកបអាជីវកម្ម ។ អាជីវបារិសុទ្ធិ (—ប៉ា—) សេចក្ដីបរិសុទ្ធព្រោះការចិញ្ចឹមជីវិតត្រឹមត្រូវ ។ អាជីវបារិសុទ្ធិសីល (—ប៉ា—) សីលរបស់បព្វជិតអ្នកមានសេក្ដីបរិសុទ្ធព្រោះការចិញ្ចឹមជីវិតត្រឹមត្រូវ (ម. ព. ចតុប្បារិសុទ្ធិសីល ផង) ។ អាជីវប្បវុត្តិ (—វ័ប-ប៉ៈ—) ឬ អាជីវប្រព្រឹត្តិ (សំ. —ប្រវ្ឫត្តិ) ដំណើរប្រព្រឹត្តទៅនៃជីវិត ឬមុខការរបរសម្រាប់ចិញ្ចឹមជីវិត ។ ល ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

អាជិ

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា (សំ. បា. ) សង្គ្រាម, ចម្បាំង ។ អាជិភូមិ ឬ អាជិស្ឋាន ទីសង្គ្រាម, កន្លែងច្បាំងគ្នា, សមរភូមិ ។ អាជិសិរ័ស (សំ.— ឝិរស៑) បន្ទាយបោះទ័ព, កន្លែងសំចតកងទ័ព (ប្រែថា “ទ័ពស្រួច ឬ កងទ័ពមុខ” ក៏បាន, ដូចគ្នានឹងសង្គ្រាមសីរ្ស ដែរ) ។ ល ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

អាជានៃយ

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ពាក្យប្រើឃ្លាតក្លាយមកពី បា. អាជានេយ្យ; សំ. អាជានេយ (មើលក្នុងពាក្យ អាជានេយ្យ) ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

អាជានេយ្យ

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា (បា. ជា អាជានីយ ក៏មាន; សំ. អាជានេយ) អ្នកដែលដឹងសេចក្ដីឆាប់រួសរាន់, អ្នកមានចិត្តរួស, អ្នករហ័សដឹង ។ សេះមានពូជល្អ, សេះមានពូជលឿន; សេះមានល្បឿនលឿនរួសរាន់ទាន់ចិត្ត; សេះល្អដែលបង្ហាត់បានបទ។
ឧទាហរណ៍៖ សេះអាជានេយ្យ (បុ. សរ. ជា អាជានៃយ ក៏មាន; ព. កា. ប្រើជា អាជានីយ ក៏បាន) ។ សេះសិន្ធពអាជានេយ្យ សេះសិន្ធពមានល្បឿនលឿនរួសរាន់ទាន់ចិត្ត ។

                 គម្ពីរពុទ្ធសាសនាប្រាប់សេចក្ដីថា អាជានេយ្យ មាន ៤ ប្រភេទគឺ ១- បុរសអាជានេយ្យ ព្រះពុទ្ធ, ព្រះអរហន្ត (បា. បុរិសាជានេយ្យ); ២- ដំរីអាជានេយ្យ ដំរីមង្គលដែលហ្មបង្ហាត់បានបទឬដំរីសឹក (បា. ហត្ថាជានេយ្យ); ៣- សេះអាជានេយ្យ សេះលឿនវិសេសដែលបង្ហាត់បានបទ (បា. អស្សាជានេយ្យ); ៤- គោអាជានេយ្យ គោឧសភដែលបរិបូណ៌ដោយលក្ខណៈល្អហើយគេបង្ហាត់បានបទ (បា. គោអាជានេយ្យ ឬ គវាជានេយ្យ) ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

អាជានីយ

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា (បា. ; សំ. អាជានេយ) ដូចគ្នានឹង អាជានេយ្យ ដែរ (ប៉ុន្តែ អាជានីយ សម្រាប់ប្រើក្នុងកាព្យ, អាជានេយ្យ ប្រើជាសាធារណៈ) ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

អាចុតសិលា

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ថ្មដែលដុះច្រូងច្រាងនៅពិតានរូងភ្នំ ដោយទឹកភ្លៀងច្រោះបុណ្ណីសិលា (ម.ព នោះ)។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

អាចិណ្ណ––

👉ថ្នាក់ពាក្យជា គុណនាម
មានន័យថា ( ម. ក្នុង ព. អាចិណ្ណ ) ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

អាចិណ្ណ​ហិរញ្

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ប្រាក់​ដែល​គេ​សន្សំ​ទុក​មិន​ឲ្យ​រផាត់រទាំង, ប្រាក់​សន្សំ ។ល។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

អាចិណ្ណ​សមាចារ

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា សមាចារ​ដែល​បាន​សន្សំ​ជាប់​ជា​និស្ស័យ​មក ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

អាចិណ្ណ​វត្ត

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា វត្ត​ប្រតិបត្តិ​ដែល​ធ្លាប់​តែ​ធ្វើ​រៀង​មក ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

អាចិណ្ណ​បាប ឬ អាចិណ្ណាកុសល

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា (បា. < អាចិណ្ណ + អកុសល) បាប​ឬ​អកុសល​ដែល​បាន​សន្សំ​មក​ញឹក​ញយ ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

អាចិណ្ណ​ទ្រព្យ, –ធន ឬ –សម្បត្តិ

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ទ្រព្យ​ ឬ​សម្បត្តិ​ដែល​គេ​សន្សំ​ទុក ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

អាចិណ្ណ​ទ្រព្យ, –ធន ឬ –សម្បត្តិ

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ទ្រព្យ​ ឬ​សម្បត្តិ​ដែល​គេ​សន្សំ​ទុក ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

អាចិណ្ណ​កុសល

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា កុសល​ដែល​បាន​សន្សំ​មក​រឿយ​ៗ ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

អាចិណ្ណ​កម្ម

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា កម្ម​ដែល​បាន​សន្សំ​មក​គឺ​បុណ្យ​ ឬ​បាប​ដែល​បាន​ធ្វើ​ហើយ​ញឹក​ញយ​ ឬ​ធ្វើ​តែ​ម្តង​ពីរ​ដង​ទេ​ប៉ុន្តែ​នឹក​ឃើញ​រឿយ​ៗ​ចាំ​បាន​មិន​ភ្លេច
ឧទាហរណ៍៖ អាចិណ្ណ​កម្ម​ជា​អំពើ​តែងតែ​ចេញ​មុខ​ឲ្យ​នឹក​ឃើញ​ក្នុង​ពេល​ជិត​អស់​ជីវិត (ព. ពុ.) ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

អាចិណ្ណា––

👉ថ្នាក់ពាក្យជា គុណនាម
មានន័យថា ម. ក្នុង ព. អាចិណ្ណ ) ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

អាចិណ្ណ

👉ថ្នាក់ពាក្យជា គុណនាម
មានន័យថា (បា. ; សំ. អាចីណ៌) ដែលបានសន្សំឬអប់រំទុកមកហើយ, ដែលធ្លាប់ប្រព្រឹត្ត, ធ្លាប់កាន់, ធ្លាប់ធ្វើ ថ្នឹកមកហើយ; ដែលជាប់ជានិស្ស័យតមកមិនដាច់ ។ ខ្មែរប្រើជា កិ. វិ. ក៏មាន (អ. ថ. —ចិន) សំដៅសេចក្ដីថា “ជាញឹកញយ, ជានិច្ចកាល”។
ឧទាហរណ៍៖ តែងទៅមកជាអាចិណ្ណ ។

                     អាចិណ្ណកម្ម កម្មដែលបានសន្សំមក គឺបុណ្យឬបាបដែលបានធ្វើហើយញឹកញយឬធ្វើតែម្ដងពីរដងទេ ប៉ុន្តែនឹកឃើញរឿយៗចាំបានមិនភ្លេច។
ឧទាហរណ៍៖ អាចិណ្ណកម្មជាអំពើតែងតែចេញមុខឲ្យនឹកឃើញក្នុងពេលជិតអស់ជីវិត (ព. ពុ. ) ។

                     អាចិណ្ណកុសល កុសលដែលបានសន្សំមករឿយៗ ។ អាចិណ្ណទ្រព្យ, ––ធន ឬ ––សម្បត្តិ ទ្រព្យឬសម្បត្តិដែលគេសន្សំទុក ។ អាចិណ្ណបាប ឬ អាចិណ្ណាកុសល (បា. < អាចិណ្ណ + អកុសល) បាបឬអកុសលដែលបានសន្សំមកញឹកញយ ។ អាចិណ្ណវត្ត វត្តប្រតិបត្តិដែលធ្លាប់តែធ្វើរៀងមក ។ អាចិណ្ណសមាចារ សមាចារដែលបានសន្សំជាប់ជានិស្ស័យមក ។ អាចិណ្ណហិរញ្ញ (––ហិរ៉ាញ់ ) ប្រាក់ដែលគេសន្សំទុកមិនឲ្យរផាត់រទាំង, ប្រាក់សន្សំ ។ ល ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

អាចារ—

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា (មើលក្នុងពាក្យ អាចារ) ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

អាចារ​សាស្រ្ត

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ក្បួន​និយាយ​ពី​អាចារៈ; វិទ្យា​សាស្រ្ត​ចែង​អំពី​ចរិយា, ឫកពា, សណ្តាប់ធ្នាប់​របស់​មនុស្ស ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

អាចារ​សម្បន្ន

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា អ្នក​ដែល​បរិបូណ៌​ដោយ​មារយាទ​ល្អ (បើ​ស្ត្រី​ជា អាចារ​សម្បន្នា អ. ថ. –ស័ម-បុ័ន-ន៉ា) ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

អាចារ​សម្បត្តិ ឬ–សម្ប័ទ, –សម្បទា

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ការ​បរិបូណ៌​ដោយ​មារយាទ​ល្អ គឺ​ដំណើរ​មាន​មារយាទ​ល្អ​ឬ​ត្រឹមត្រូវ ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

អាចារ​វិបត្តិ

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា វិបត្តិ​មារយាទ គឺ​ខូច​មារយាទ, ខូច​ឫក ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

អាចារ​វិន័យ

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ច្បាប់​សម្រាប់​រក្សា​មារយាទ​ឲ្យ​ល្អ, ឲ្យ​ត្រឹមត្រូវ ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

អាចារ​កោសល្ល ឬ –កោសល្យ

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ភាព​ជា​អ្នក​ឈ្លាស​ក្នុង​ការ​រក្សា​មារយាទ​ឲ្យ​ល្អ ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

អាចារ​កុសល

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា អ្នក​ដែល​ឈ្លាស​ក្នុង​ការ​រក្សា​មារយាទ​ឲ្យ​ល្អ (បើ​ស្ត្រី​ជា អាចារ​កុសលា) ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

អាចារ្យ—

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា (មើលក្នុងពាក្យ អាចារ្យ) ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

អាចារ្យ​វត្ត ឬ អាចារ្យ​សម្រាប់​វត្ត

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ឧបាសក​ដែល​ជា​ប្រមុខ​ក្នុង​ការ​ចាត់ចែង​កិច្ច​ការ​ផ្សេង​ៗ​ក្នុង​វត្ត (ក្នុង​សម័យ​បុរាណ​ហៅ អារាមិក ឬ អារាមិក​ជន; សម័យ​បច្ចុប្បន្ន​នេះ លុះ​តែ​មន្រ្តី​អ្នក​រាជការ​រដ្ឋបាល​ក្នុង​នាទី​យល់​ព្រម​ផង ទើប​ធ្វើ​ជា​អាចារ្យ​វត្ត​បាន) ។ល។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

អាចារ្យ​យោគី

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា អាចារ្យ​ជា​ប្រមុខ​នៃ​អ្នក​ភ្លុក​ទាំង ៤ នាក់​ក្នុង​ការ​ធ្វើ​ឈាបន​កិច្ច ឬ​អាចារ្យ​នាំ​មុខ​សព (ម. ព. យោគិន ឬ យោគី ផង) ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

អាចារ្យ​បញ្ចុះ​ធាតុ

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា អ្នក​ដែល​ចេះ​ក្បួន​ ឬ​ពិធី​បញ្ចុះ​ធាតុ ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

អាចារ្យ​កោរ​ជុក ឬ –កោរ​សក់

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា អ្នក​ដែល​ពិនិត្យ​មើល​ឫក្សពារ​ហើយ​កំណត់​វេលា​ឲ្យ​គេ​ក្នុង​មង្គល​កោរ​ជុក ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

អាចារ្យ

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា (សំ. អាចាយ៌, ខ្មែរប្រើជា អាចារ្យ ដើម្បីឲ្យស្រួលងាយមើល; បា. អាចរិយ) អ្នកប្រដៅឬហាត់មារយាទ; អ្នកប្រព្រឹត្តល្អ, អ្នកកាន់ត្រឹមត្រូវ, អ្នកត្រឹមត្រូវ, អ្នកដែលសិស្សត្រូវគោរព, អ្នកធ្វើប្រយោជន៍ដល់សិស្ស, អ្នកបង្រៀនចំណេះគេ, គ្រូ, គ្រូបង្រៀន។
ឧទាហរណ៍៖ សិស្សមានវិជ្ជាដោយសារអាចារ្យខំប្រឹងបង្រៀន (ម. ព. អាចរិយ ទៀតផង) ។

                    ក្នុងគម្ពីរពុទ្ធសាសនាថា អាចារ្យ មាន ៥ ប្រភេទគឺ ១- បព្វជ្ជាចារ្យ អាចារ្យបំបួស គឺភិក្ខុអ្នកបំបួសកុលបុត្រឲ្យបានជាសាមណេរ; ២- ឧបសម្បទាចារ្យ ភិក្ខុអ្នកសូត្រញត្តិចតុត្ថកម្មវាចាឲ្យសាមណេរបានឧបសម្បទាជាភិក្ខុភាព (លោកគ្រូសូត្រ); ៣- ឧទ្ទេសាចារ្យ អាចារ្យបង្រៀនបាលី; ៤- និស្សយាចារ្យ អាចារ្យអ្នកឲ្យនិស្ស័យ គឺភិក្ខុអ្នកទទួលភារៈឲ្យសិស្សនៅអាស្រ័យនឹងខ្លួនផង (គ្រូទទួលបន្ទុក); ៥- ធម្មាចារ្យ អាចារ្យអ្នកបង្រៀនធម៌អាថ៌ឬបង្រៀនចំណេះវិជ្ជាសិល្បសាស្ត្រផ្សេងៗ (ហៅ វិជ្ជាចារ្យ ឬ វិទ្យាចារ្យ, សិប្បាចារ្យ ឬ សិល្បាចារ្យ ជាដើម តាមរូបសព្ទចំណេះដែលបង្រៀនក៏បាន។ ម. ព. អន្តេវាសិក និង សិស្ស ផង)។ ពាក្យថា អាចារ្យ នេះខ្មែរហៅបានច្រើនយ៉ាងទៅទៀត តាមដំណើរដែលគួរប្រកបហៅ, ដូចជា អាចារ្យកម្មដ្ឋាន គ្រូបង្រៀនកម្មដ្ឋាន (រាប់ចូលក្នុង ធម្មាចារ្យ) ។ អាចារ្យកាន់ពេលា អ្នកដែលពិនិត្យមើលហើយកំណត់ឫក្សពារពេលាល្អឲ្យគូស្វាមីភរិយាក្នុងមង្គលការអាពាហ៍ពិពាហ៍ ។ អាចារ្យកោរជុក ឬ—កោរសក់ អ្នកដែលពិនិ្យមើលឫក្សពារហើយកំណត់វេលាឲ្យគេក្នុងមង្គលកោរជុក ។ អាចារ្យបញ្ចុះធាតុ អ្នកដែលចេះក្បួនឬពិធីបញ្ចុះធាតុ ។ អាចារ្យយោគី អាចារ្យជាប្រមុខនៃអ្នកភ្លុកទាំង ៤ នាក់ក្នុងការធ្វើឈាបនកិច្ច ឬអាចារ្យនាំមុខសព (ម. ព. យោគិន ឬ យោគី ផង) ។ អាចារ្យវត្ត ឬ អាចារ្យសម្រាប់វត្ត ឧបាសកដែលជាប្រមុខក្នុងការចាត់ចែងកិច្ចការផ្សេងៗក្នុងវត្ត (ក្នុងសម័យបុរាណហៅ អារាមិក ឬ អារាមិកជន; សម័យបច្ចុប្បន្ននេះ លុះតែមន្ត្រីអ្នករាជការរដ្ឋបាលក្នុងនាទីយល់ព្រមផង ទើបធ្វើជាអាចារ្យវត្តបាន) ។ ល ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

អាចារៈ

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា (ម. ព. អាចារ) ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

អាចារី

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា (បា. ; សំ. អាចារិន៑) អ្នកមានអាចារៈ គឺអ្នកដែលមានមារយាទត្រឹមត្រូវ,មានឫកពាល្អ (បើស្ត្រីជា អាចារិនី) ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

អាចារិនី

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា (មើលក្នុងពាក្យ អាចារី) ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

អាចារា—

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា (មើលក្នុងពាក្យ អាចារ និង អរិយ) ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

អាចារារិយៈ

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា (មើល​ក្នុង​ពាក្យ អរិយ) ។ល។ បើ​រៀង​ភ្ជាប់​ពី​ខាង​ចុង​សព្ទ​ដទៃ អ. ថ. –ចា, ដូច​ជា ទុរាចារ, សមាចារ, អភិសមាចារ ជាដើម (ម. ព. ទាំង​នេះ) ។ល។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

អាចារសាស្រ្ត

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា វិទ្យាចែងពីឫកពា ពីសណ្តាប់ធ្នាប់របស់មនុស្ស ពីការប្រព្រឹត្ត និងគំនិតមារយាទ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

អាចារ

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា (សំ. បា. អាចារ) ការប្រព្រឹត្ត, ចរិយា; ឫក, ឫកពា, មារយាទ, ឫកមារយាទ; បែបបទ, សណ្ដាប់ធ្នាប់។
ឧទាហរណ៍៖ មានអាចារៈល្អ, មានអាចារៈពុំគួរសម ។

                     អាចារកុសល (—សល់) អ្នកដែលឈ្លាសក្នុងការរក្សាមារយាទឲ្យល្អ (បើស្ត្រីជា អាចារកុសលា) ។ អាចារកោសល្ល ឬ —កោសល្យ (—សល់) ភាពជាអ្នកឈ្លាសក្នុងការរក្សាមារយាទឲ្យល្អ ។ អាចារវិន័យ ច្បាប់សម្រាប់រក្សាមារយាទឲ្យល្អ, ឲ្យត្រឹមត្រូវ ។ អាចារវិបត្តិ វិបត្តិមារយាទ គឺខូចមារយាទ, ខូចឫក ។ អាចារសម្បត្តិ ឬ —សម្ប័ទ, —សម្បទា (—ស័ម-ប៉ៈ—) ការបរិបូណ៌ដោយមារយាទល្អ គឺដំណើរមានមារយាទល្អឬត្រឹមត្រូវ ។ អាចារសម្បន្ន (—សំ-ប័ន) អ្នកដែលបរិបូណ៌ដោយមារយាទល្អ (បើស្ត្រីជា អាចារសម្បន្នា អ. ថ. —ស័ម-ប៉័ន-ន៉ា) ។ អាចារសាស្ត្រ ក្បួននិយាយពីអាចារៈ; វិទ្យាសាស្ត្រចែងអំពីចរិយា, ឫកពា, សណ្ដាប់ធ្នាប់របស់មនុស្ស ។ អាចារារិយៈ (មើលក្នុងពាក្យ អរិយ) ។ ល ។ បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងចុងសព្ទដទៃ អ. ថ.— បា, ដូចជា ទុរាចារ, សមាចារ, អភិសមាចារ ជាដើម (ម. ព. ទាំងនេះ) ។ ល ។
មារយាទ ការប្រព្រឹត្ត ចរិយា ឫក ឫកពា បែបបទសណ្តាប់ធ្នាប់។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

អាចរិយ––

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ( មើលក្នុងពាក្យ អាចរិយ ) ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

អាចរិយ​វាទី

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា អ្នក​ដែល​ច្រើន​តែ​ពោល​អាង​វាទៈ​របស់​គ្រូ
ឧទាហរណ៍៖ ពួក​ពុទ្ធ​សាសនិក​ខាង​មហា​យាន​ជា “អាចរិយ​វាទី”, ខាង​ហីន​យាន​ជា “ថេរ​វាទី” ។ បើ​ស្ត្រី​ជា អាចរិយ​វាទិនី ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

អាចរិយ​វាទ

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា វាទៈ​របស់​អាចារ្យ
ឧទាហរណ៍៖ ធម៌​វិន័យ​ខាង​ពួក​ពុទ្ធ​សាសនិក​ជន​មហា​យានិក​ជា “អាចរិយ​វាទ” (ព្រោះ​ប្រកាន់​តាម​វាទៈ​នៃ​អាចារ្យ​របស់​ខ្លួន​ៗ), ខាង​ហីន​យានិក​ជា “ថេរ​វាទ” (ព្រោះ​ប្រកាន់​តាម​បែប​បឋម​សង្គាយនា) ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

អាចរិយ​វត្ត

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា វត្ត​ប្រតិបត្តិ​ដែល​សិស្ស​ត្រូវ​ធ្វើ​ចំពោះ​គ្រូ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

អាចរិយ​មត្ត

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា អ្នក​ដែល​ល្មម​ធ្វើ​ជា​គ្រូ​គេ​បាន ។ ព. វិ. ពុ. ភិក្ខុ​ដែល​មាន​វស្សា​និង​ចំណេះ​វិជ្ជា​ល្មម​ជា​គ្រូ​គេ​បាន (តាម​ពុទ្ធានុញ្ញាត) ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

អាចរិយ​ភាព

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា​ ភាព​នៃ​អាចារ្យ, បែប​ភាព​ឬ​បែប​បទ​របស់​អាចារ្យ ឬ​សម្រាប់​អាចារ្យ ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

អាចរិយ​ភាគ

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ចំណែក​ដែល​ត្រូវ​បាន​អាចារ្យ, រង្វាន់​គ្រូ ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

អាចរិយ​បូជា

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ការ​ប្រគេន​ ឬ​ជូន​អ្វី​ៗ​ដល់​គ្រូ; គ្រឿង​បូជា​អាចារ្យ ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

អាចរិយ​បូជក ឬ–បូជកៈ

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា អ្នក​បូជា​អាចារ្យ គឺ​អ្នក​ដែល​មិន​ភ្លេច​គុណ​គ្រូ ហើយ​តែងតែ​បាន​នេះ​បាន​នោះ យក​ទៅ​ប្រគេន ​ឬ​ជូន​គ្រូ​ជា​ញឹក​ញយ (បើ​ស្ត្រី​ជា អាចរិយ​បូជិកា) ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

អាចរិយ​បរម្បរា

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា អាចារ្យ​ត​ៗ​គ្នា​មក, អាចារ្យ​ច្រើន​តំណ
ឧទាហរណ៍៖ លទ្ធិ​របស់​អាចរិយ​បរម្បរា ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

អាចរិយ​គារវៈ ឬ–គោរព

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ការ​គោរព​គ្រូ
ឧទាហរណ៍៖ ពួក​សិស្ស​ត្រូវ​មាន​អាចរិយ​គារវៈ​គ្រប់​វេលា​រៀន ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

អាចរិយោ––

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ( មើលក្នុងពាក្យ អាចរិយ ) ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

អាចរិយោវាទ

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ឱវាទ​នៃ​អាចារ្យ, ដំបូន្មាន​គ្រូ ។ល។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

អាចរិយុ––

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា (មើលក្នុងពាក្យ អាចរិយ ) ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

អាចរិយុបជ្ឈាយ៍

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា អាចារ្យ​ និង​ឧបជ្ឈាយ៍ ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

អាចរិយា​ព្យាករណ៍

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ទំនាយ​គ្រូ ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

អាចរិយប្បាចារ្យ

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា (បា. អាចរិយប្បាចរិយ < អាចរិយ + ប + អាចរិយ; សំ. អាចាយ៌​ប្រាចាយ៌ < អាចាយ៌ + ប្រ + អាចាយ៌) អាចារ្យ​ដែល​ជា​ប្រធាន​ឬ​ជា​ប្រមុខ​របស់​អាចារ្យ គឺ​អាចារ្យ​របស់​អាចារ្យ​ឬ​គ្រូ​របស់​គ្រូ ។
ឧទាហរណ៍៖ ឱវាទ​នេះ​ជា​របស់​អាចរិយប្បាចារ្យ​ច្រើន​តំណ​មក​ហើយ ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

អាចរិយ

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា (បា. ; សំ. អាចាយ៌, ខ្មែរសរសេរសម្រួលជា អាចារ្យ ) អ្នកប្រដៅឬហាត់មារយាទ; អ្នកប្រព្រឹត្តល្អ, អ្នកកាន់ត្រឹមត្រូវ, អ្នកត្រឹមត្រូវ; អ្នកដែលសិស្សត្រូវគោរព, អ្នកធ្វើប្រយោជន៍ដល់សិស្ស, អ្នកបង្រៀនចំណេះគេ, គ្រូ, គ្រូបង្រៀន (ម. ព. អាចារ្យ ទៀតផង) ។ អាចរិយកតញ្ញូ អ្នកដឹងគុណគ្រូ ។ អាចរិយគារវៈ (––រៈវៈ) ឬ ––គោរព ការគោរពគ្រូ។
ឧទាហរណ៍៖ ពួកសិស្សត្រូវមានអាចរិយគារវៈគ្រប់វេលារៀន ។

                     អាចរិយបរម្បរា (––ប៉ៈរ៉័ម-ប៉ៈរ៉ា) អាចារ្យតៗគ្នាមក, អាចារ្យច្រើនតំណ។
ឧទាហរណ៍៖ លទ្ធិរបស់អាចរិយបរម្បរា ។

                     អាចរិយបូជក ឬ ––បូជកៈ (––បូជក់ ឬ ––ប៉ូជៈកៈ) អ្នកបូជាអាចារ្យ គឺអ្នកដែលមិនភ្លេចគុណគ្រូ ហើយតែងតែបាននេះបាននោះ យកទៅប្រគេនឬជូនគ្រូជាញឹកញយ (បើស្ត្រីជា អាចរិយបូជិកា) ។ អាចរិយបូជា ការប្រគេនឬជូនអ្វីៗដល់គ្រូ; គ្រឿងបូជាអាចារ្យ ។ អាចរិយប្បាចារ្យ (–យ៉័ប-ប៉ាចា ; បា. អាចរិយប្បាចរិយ < អាចរិយ + ប +អាចរិយ; សំ. អាចាយ៌ប្រាចាយ៍ < អាចាយ៍ + ប្រ + អាចាយ៌) អាចារ្យដែលជាប្រធានឬជាប្រមុខរបស់អាចារ្យ គឺអាចារ្យរបស់អាចារ្យ ឬគ្រូរបស់គ្រូ។
ឧទាហរណ៍៖ ឱវាទនេះជារបស់អាចរិយប្បាចារ្យច្រើនតំណមកហើយ ។

                     អាចរិយព្យាករណ៍ ទំនាយគ្រូ ។ អាចរិយភាគ ចំណែកដែលត្រូវបានអាចារ្យ, រង្វាន់គ្រូ ។ អាចរិយភាព ភាពនៃអាចារ្យ, បែបភាពឬបែបបទរបស់អាចារ្យ ឬសម្រាប់អាចារ្យ ។ អាចរិយមត្ត (—ម៉ាត់) អ្នកដែលល្មមធ្វើជាគ្រូគេបាន ។ ព. វិ. ពុ. ភិក្ខុដែលមានវស្សានិងចំណេះវិជ្ជាល្មមធ្វើជាគ្រូគេបាន (តាមពុទ្ធានុញ្ញាត) ។ អាចរិយវត្ត វត្តប្រតិបត្តិដែលសិស្សត្រូវធ្វើចំពោះគ្រូ ។ អាចរិយវាទ វាទៈរបស់អាចារ្យ។
ឧទាហរណ៍៖ ធម៌វិន័យខាងពួកពុទ្ធសាសនិកជនមហាយានិកជា “អាចរិយវាទ” (ព្រោះប្រកាន់តាមវាទៈនៃអាចារ្យរបស់ខ្លួនៗ), ខាងហីនយានិកជា “ថេរវាទ” (ព្រោះប្រកាន់តាមបែបបឋមសង្គាយនា) ។

                      អាចរិយវាទី អ្នកដែលច្រើនតែពោលអាងវាទៈរបស់គ្រូ។
ឧទាហរណ៍៖ ពួកពុទ្ធសាសនិកខាងមហាយានជា “អាចរិយវាទី”, ខាងហីនយានជា “ថេរវាទី” ។ បើស្ត្រីជា អាចរិយវាទិនី ។

                     អាចរិយុបជ្ឈាយ៍ អាចារ្យនិងឧបជ្ឈាយ៍ ។ អាចរិយោវាទ ឱវាទនៃអាចារ្យ, ដំបូន្មានគ្រូ ។ ល ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

អាចយ––

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ( មើលក្នុងពាក្យ អាចយ ) ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

អាចយ​ធម៌ ឬ –ភាព

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ទម្លាប់​ ឬ​ភាព​នៃ​ការ​សន្សំ ។ល។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

អាចយ​គាមិន ឬ–គាមី

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា អ្នក​ដែល​លុះ​ក្នុង​ការ​សន្សំ… ។ អ្នក​ដែល​ស៊ប់​ចិត្ត​ក្នុង​ការ​សន្សំ (បើ​ស្ត្រី​ជា អាចយ​គាមិនី) ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

អាចយ​ការី

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា អ្នក​ដែល​ច្រើន​តែ​ធ្វើ​អាចយ​ភាព (បើ​ស្ត្រី​ជា អាចយ​ការិនី) ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

អាចយៈ

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ( ម. ព. អាចយ ) ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

អាចយ

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា (សំ. បា. អាចយ) ការសន្សំ; ការសំច័យ; ការសំច័យក្បិតក្បៀត។
ឧទាហរណ៍៖ ធ្វើអាចយៈ ។

                     អាចយការី អ្នកដែលច្រើនតែធ្វើអាចយភាព (បើស្ត្រីជា អាចយការិនី) ។ អាចយគាមិន ឬ —គាមី អ្នកដែលលុះក្នុងការសន្សំ… ។ អ្នកដែលស៊ប់ចិត្តក្នុងការសន្សំ (បើស្ត្រីជា អាចយគាមិនី) ។ អាចយធម៌ ឬ —ភាព ទម្លាប់ឬភាពនៃការសន្សំ ។ ល ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

អាចម៍អណ្ដើក

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា (ព. ប្រ. ) មន្ទិលមានសម្បុរខ្មៅជាំរទុះៗ ដែលកើតនាវត្ថុផ្សេងៗមានស្លឹកត្នោតឆៅ, កន្ទេលចចូត, សំពត់ទទឹកជាដើម ដោយមានអាកាសធាតុត្រជាក់អួអ័ព្ទ (ប្រៀបប្រដូចនឹងសម្បុរអាចម៍អណ្ដើក)។
ឧទាហរណ៍៖ មេឃស្រទំពីរបីថ្ងៃ ហាលសំពត់ទទឹកមិនស្ងួតឡើងអាចម៍អណ្ដើកខូចអស់!

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

អាចម៍សេះ

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា (ព. ប្រ. ) ឈ្មោះត្នោតញីដែលមានផ្លែតូចៗរដុបរដៀន (ប្រៀបប្រដូចនឹងសណ្ឋានដុំអាចម៍សេះ)។
ឧទាហរណ៍៖ ត្នោតអាចម៍សេះ (ពាក្យក្រាបទូលក្សត្រិយ៍ថា ត្នោតមូលសេះ ឬ ត្នោតម្រេច គឺត្នោតផ្លែតូចៗ) ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

អាចម៍សត្វ

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ឈ្មោះគ្រាប់ម្រេចទុំដែលមានបក្សីពួកខ្លះចឹកស៊ី ហើយបន្ទោវច្ចៈធ្លាក់ចុះមកនៅលើផែនដី គេរើសសន្សំយកមកលាងទឹកឲ្យស្អាតហើយហាលថ្ងៃឲ្យស្ងួត។
ឧទាហរណ៍៖ ម្រេចអាចម៍សត្វសម្រាប់ប្រើការផ្សំថ្នាំក្ដៅ (ព. គ. ហៅ ម្រេចស; ពាក្យក្រាបទូលក្សត្រិយ៍ថា ម្រេចមូលសត្វ ឬម្រេចវច្ចសត្វ,: ម្រេចស ក៏បាន) ។

                       ព្រឹក្សម្យ៉ាង មានកម្ពស់ ៨-១០ ម ពេលខ្លះជាវល្លិម៉្យាងធំវារឡើងដើមឈើក្នុងព្រៃធំក្រាស់ជ្រុះស្លឹក នៃប្រទេសកម្ពុជា និងវៀតណាមខាងត្បូង។ ឈើមានពណ៌ក្រហមល្អណាស់ គេប្រើសម្រាប់ធ្វើផ្លាន បង្គោល ដងកាំបិត ពូថៅ និងសង់ផ្ទះ។ ដើមអាចឱ្យ។ធ្យូងល្អណាស់។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

អាចម៍ល័ខ

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ( ម. ព. អាចម៍ល័ក្ដ ) ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

អាចម៍ល័ក្ត

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា កាកល័ក្ដស្រម៉ដែលស្ងោររំងាស់អស់ជាតិហើយ, សម្រាប់ប្រើការភ្ជ័រភ្ជាប់អ្វីផ្សេងៗ (ព. គ. ឬពាក្យក្រាបទូលក្សត្រិយ៍ថា កាកល័ក្ដ) ។ កាកល័ក្ដដែលប្រើភ្ជ័រភ្ជាប់ភ្ជិតមាត់ដបនិងស្រោមសំបុត្រជាដើម (ក្នុងសម័យបច្ចុប្បន្ននេះ) ហៅថា អាចម៍ល័ក្ដបារាំង ឬ កាកល័ក្តបារាំង ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

អាចម៍រុយ (ប្រជ្រុយ)

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា (ព. ប្រ. ) ស្នាមខ្មៅតូចៗចេញនៅស្បែកមនុស្សចាស់ រាបស្មើនឹងស្បែក។
ឧទាហរណ៍៖ គាត់ចាស់ណាស់ហើយ បែកអាចម៍រុយពេញខ្លួន (រ. ស. ហៅ ព្រះអាឡកៈ) ។ អាចម៍រុយនុះឯង កាលណាបើឡើងជាកន្ទួលខ្ពស់ៗបន្តិចជាងស្បែក ហៅថា បែកប្រជ្រុយ (ពាក្យក្រាបទូលក្សត្រិយ៍ ឬ ព. គ. ទោះបី អាចម៍រុយ ក៏ត្រូវហៅ បែកប្រជ្រុយ ដែរ) ។

👉ថ្នាក់ពាក្យជា រាជសព្ទ
មានន័យថា ព្រះកាឡកៈ ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

អាចម៍រមាំង

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា (ព. ប្រ. ) ឈ្មោះខ្យងស្រែមួយប្រភេទ តូចៗ។
ឧទាហរណ៍៖ ខ្យងអាចម៍រមាំង (ហៅដោយប្រៀបថាតូចៗ មូលៗ ដូចដុំអាចម៍រមាំង ។ ពាក្យក្រាបទូលក្សត្រិយ៍ថា ខ្យងមូលរមាំង) ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

អាចម៍មាន់

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ឈ្មោះផ្ទីមួយប្រភេទឥតបន្លា។
ឧទាហរណ៍៖ ផ្ទីអាចម៍មាន់ (ពាក្យក្រាបទូលក្សត្រិយ៍ថា ផ្ទីមូលមាន់ ឬ ផ្ទីឥតបន្លា) ។ ព. ប្រ. មនុស្សផ្ទីអាចម៍មាន់ មនុស្សថោកទាប, សាបរលាប (ព. ម. ) ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

អាចម៍ផ្ចិត

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា មន្ទិលឬក្អែលដែលកកនៅក្នុងក្រហូងផ្ចិតមនុស្ស (ព. គ. ហៅ ក្អែលផ្ចិត ឬ មន្ទិលផ្ចិត; ពាក្យក្រាបទូលក្សត្រិយ៍ថា មូលផ្ចិត ឬថា មន្ទិលផ្ចិត ក៏បាន) ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

អាចម៍ផ្កាយ

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ឈ្មោះក្រួសមូលៗ ឬសណ្ឋានផ្សេងក៏មានខ្លះ សាច់រឹងរលីង, កើតក្នុងទឹក, សម្រាប់ប្រើការចាក់បេតុងអារម៉េ។

ឧទាហរណ៍៖ ក្រួសអាចម៍ផ្កាយ (ពាក្យក្រាបទូលក្សត្រិយ៍ថា ក្រួសមូលផ្កាយ) ។

                      ពន្លឺតូចដែលធ្លាក់រ៉ុយឬរតាយៗ ពីផ្ទៃអាកាសខាងលើចុះមកហើយបាត់ទៅវិញ មានសណ្ឋានស្រដៀងនឹងពន្លឺកាំជ្រួចយ៉ាងតូចដែលធ្លាក់ចុះមកខាងក្រោមវិញ។
ឧទាហរណ៍៖ យប់មិញខ្ញុំឃើញអាចម៍ផ្កាយធ្លាក់ចុះត្រង់ផ្ទះអ្នក, ខ្ញុំនឹកថាអ្នកមុខជានឹងបានកូន (បើធ្លាក់មកធំបន្តិច ច្រើនហៅ ទេពច្យុត) ។

                      ឧក្កាបាត បំណែកខនិជ ដែលធ្លាក់ចាកអាកាសមក ច្រើនមើលឃើញតែនៅពេលយប់ងងឹត។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

អាចម៍បំណះ

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា បន្ទះដីដែលរបើកធ្លាក់តម្រួតៗប៉ះលើគ្នាព្រោះភ្ជួរ។
ឧទាហរណ៍៖ អ្នកចម្ការគេច្រើនភ្ជួរដីពីក្នុងខែរំហើយ ហាលអាចម៍បំណះឲ្យឆ្អិនដី ដើម្បីឲ្យល្អដំណាំ (ពាក្យក្រាបទូលក្សត្រិយ៍ថា មូលនង្គ័ល) ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

អាចម៍បន្ទោះ

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា កម្ទេចឬចម្រៀកដែលកើតពីបិតបន្ទោះឫស្សី ឬក៏ផ្ដៅជាដើម
ឧទាហរណ៍៖ អញប្រឹងប្រមូលអាចម៍បន្ទោះទុកធ្វើសំបុកមាន់, វាចេះតែមកយកទៅបង្កាត់ភ្លើងអស់ ! ( ពាក្យក្រាបទូលក្សត្រិយ៍ថា មូលបន្ទោះ ) ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

អាចម៍ធ្មេញ

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា មន្ទិលដែលនៅជាប់នឹងធ្មេញ (ព. ព. សម្អេកធ្មេញ; ព. គ. មន្ទិលធ្មេញ; ពាក្យក្រាបទូលក្សត្រិយ៍ក៏ថា មន្ទិលធ្មេញ ដែរ) ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

អាចម៍ត្រចៀក

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា មន្ទិលដែលខះកកក្ដាំងនៅក្នុងរន្ធត្រចៀក។
ឧទាហរណ៍៖ ឆ្កៀលអាចម៍ត្រចៀក (ពាក្យក្រាបទូលក្សត្រិយ៍ថា មូលត្រចៀក ឬ មន្ទិលត្រចៀក) ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

អាចម៍ដំរី

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា (ព. ប្រ. ) ឈ្មោះខ្នុរមួយប្រភេទ មានផ្លែតូចៗមូលៗ (ប្រៀបប្រដូចនឹងសណ្ឋានដុំអាចម៍ដំរី)។
ឧទាហរណ៍៖ ខ្នុរអាចម៍ដំរីផ្លែតូចៗមែន ប៉ុន្តែក្នុងមួយដើមៗមានផ្លែច្រើន ហើយមានរសផ្អែមពិសាណាស់ (ពាក្យក្រាបទូលក្សត្រិយ៍ថា ខ្នុរមូលដំរី ឬ ខ្នុរម្រេច) ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

អាចម៍ដែក

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា កម្ទេចដែកដែលដុតហើយវាយដំ ឬកាកដែកដែលរម្លាយហើយសល់ពីដែកសម្រាំង (ពាក្យក្រាបទូលក្សត្រិយ៍ថា មូលដែក) ។ថ្មអាចម៍ដែក ថ្មតាន់ដែលមានសាច់និងសម្បុរដូចអាចម៍ដែក (បា. ហៅ អយគូថ) ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

អាចម៍ដី

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ដីដែលជីក, កាប់, គាស់, កកាយជាដើម។
ឧទាហរណ៍៖ កកាយអាចម៍ដី, កៀរអាចម៍ដីលុបរណ្ដៅសសរ (ពាក្យក្រាបទូលក្សត្រិយ៍ថា មូលដី, កាយមូលដី) ។

👉

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

អាចម៍ជ្រូក

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា គុម្ពព្រឹក្សតូចម្យ៉ាងកម្ពស់ ១-១,៥០ ម មានរោមរាងជាផ្កាយច្រើន ដុះក្នុងទីវាលមានថ្ងៃ តាមមាត់ផ្លូវ នៃប្រទេសក្តៅសកលលោក។ គេអាចប្រើសរសៃសំបកត្បាញបាន។ គ្រូបុរាណខ្មែរស្ងោរឫសព្យាបាលរោគឈាមដើរមិនស្រួល។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

អាចម៍ឆ្មា

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា (ព. ប្រ. ) ឈ្មោះអម្ពិលមួយប្រភេទ ផ្លែតូចៗ (ស្រដៀងនឹងអាចម៍ឆ្មា)។
ឧទាហរណ៍៖ អម្ពិលអាចម៍ឆ្មា (ពាក្យក្រាបទូលក្សត្រិយ៍ថា អម្ពិលមូលឆ្មា ។ ម. ព. អម្ពិល ផង) ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

អាចម៍ឆ្ពឹស

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ឈ្មោះប្រទាលមួយប្រភេទ មានផ្កាធុំក្លិនស្អុយខ្មោះក្នុងវេលាល្ងាច ច្រើនដុះក្នុងដីភូមិ។
ឧទាហរណ៍៖ ធុំស្អុយផ្កាអាចម៍ឆ្ពឹស (ពាក្យក្រាបទូលក្សត្រិយ៍ថា មូលឆ្ពឹស) ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

អាចម៍ឆ្កែ

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា (ព. ប្រ. )សាច់កំពូកបន្តិចនៅលើចុងច្រមុះក្រពើ (ប្រដូចនឹងដុំអាចម៍ឆ្កែ)។
ឧទាហរណ៍៖ អាចម៍ឆ្កែក្រពើ ( ពាក្យក្រាបទូលក្សត្រិយ៍ថា មូលសុនខក្រពើ ឬ មូលឆ្កែក្រពើ ) ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត