Author: videoslearning.com

អាណាប័កប្រតិភូ

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា អាណាប័កដែលយល់ព្រមដោយគុណសម្បត្តិ ដោយសារមានការបែងអំណាចពីរដ្ឋមន្រ្តី ដូចយ៉ាងនាយកការិយាល័យ ក្នុងក្រសួងនីមួយៗ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

អាណាប័កតាមការប្រទានសិទ្ធិ

👉ថ្នាក់ពាក្យជា ហិរញ្ញវត្ថុសាធារណៈ
មានន័យថា អភិបាលរាជធានី ខេត្ត ក្រុង ដែលបានទទួលសិទ្ធិពីអាណាប័កដើមខ្សែ នូវការប្រគល់សិទ្ធិអំណាចក្នុងកិច្ចការនេះ សម្រាប់គ្រប់គ្រងចំណាយរដ្ឋបាលស៊ីវិលលើដែនសមត្ថកិច្ចរាជធានី ខេត្ត ក្រុង របស់ខ្លួនក្នុងក្របខ័ណ្ឌ “សិទ្ធិប្រទាននៃឥណទាន”។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

អាណាប័កដើមខ្សែ

👉ថ្នាក់ពាក្យជា ហិរញ្ញវត្ថុសាធារណៈ
មានន័យថា វាក្យសព្ទនេះមាននិយមន័យច្រើន ដូចខាងក្រោម៖ ១. រដ្ឋមន្រ្តី ឬប្រធានស្ថាប័នដែលមានសិទ្ធិពេញ-លេញក្នុងការបញ្ជាប្រតិបត្តិការចំណូល និងចំណាយថវិកាដោយខ្លួនឯងផ្ទាល់ ដោយត្រូវគោរពទៅតាមព្រំដែននៃសិទ្ធិអំណាច និងមុខងាររបស់ខ្លួន។ ២. រដ្ឋមន្រ្តី ប្រធានស្ថាប័ន និងប្រធានអង្គភាពសាធារណៈប្រហាក់ប្រហែល មានសិទ្ធិពេញលេញក្នុងការបញ្ជាប្រតិបត្តិការចំណូល និងបញ្ជាចំណាយថវិកាដោយខ្លួនឯងផ្ទាល់ ដោយត្រូវគោរពទៅតាមព្រំដែន នៃសិទ្ធិអំណាចនិងមុខងាររបស់ខ្លួន។ ៣. អាណាប័កដែលមានសិទ្ធិពេញលេញ ចាត់ចែងដោយផ្ទាល់នូវថវិកា ដែលដាក់ឱ្យនៅក្រោមការគ្រប់គ្រង និងតាមមុខងាររបស់ខ្លួន។ រដ្ឋមន្រ្តីដែលជាប្រធានស្ថាប័ន និងប្រធានអង្គភាពសាធារណៈប្រហាក់ប្រហែល គឺជាអាណាប័កដើមខ្សែនៃថវិការបស់ខ្លួន ទាំងរដ្ឋបាលថ្នាក់ជាតិ និងរដ្ឋបាលថ្នាក់ក្រោមជាតិ តាមខ្សែបណ្ដោយដែលស្ថិតនៅក្រោមឱវាទ។ មុខងារផ្នែកហិរញ្ញវត្ថុនេះ គឺជាមុខងារបន្ថែមលើការងារគ្រប់គ្រងរដ្ឋបាល និងបច្ចេកទេសប្រចាំថ្ងៃរបស់ប្រធានក្រសួង ស្ថាប័ន និងអង្គភាពសាធារណៈប្រហាក់ប្រហែល។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

អាណាប័កជំនួស

👉ថ្នាក់ពាក្យជា ហិរញ្ញវត្ថុសាធារណៈ
មានន័យថា វាក្យសព្ទនេះមាននិយមន័យច្រើន ដូចខាងក្រោម៖ ១. មន្រ្តីរាជការ ដែលអាណាប័កដើមខ្សែ ឬអាណាប័កផ្ទេរសិទ្ធិបានជ្រើសតាំង ដើម្បីផ្ទេរសិទ្ធិ ឬជំនួសខ្លួន ដោយផ្អែកលើបទបញ្ជាគណនេយ្យសាធារណៈ ក្នុងពេលអាណាប័កដើមខ្សែ ឬអាណាប័កផ្ទេរសិទ្ធិអវត្តមានពីការងារ ឬមានធុរៈ។ ២. អាណាប័កដើមខ្សែ ឬអាណាប័កតាមការប្រទានសិទ្ធិ អាចមានអ្នកជំនួសបាន ដោយប្រគល់សិទ្ធិទៅឱ្យមន្រ្តីរាជការណាម្នាក់ (ឬពីរនាក់តាមការចាំបាច់) ដែលមានការទទួលខុសត្រូវខ្ពស់ និងមានសមត្ថ- ភាពផ្នែកហិរញ្ញវត្ថុ ហើយដែលស្ថិតនៅក្នុងអំណាច (មានទំនុកចិត្ត) របស់ខ្លួនឱ្យចុះហត្ថលេខាជំនួសក្នុងករណីដែលអាណាប័កដើមខ្សែ ឬអាណាប័កតាមការប្រទានសិទ្ធិ អវត្តមាន ឬមានធុរៈ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

អាណាប័ក

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ជនជាអ្នកដល់ព្រមដោយគុណសម្បត្តិ ដើម្បីជម្រះ និងបង្គាប់ឱ្យចាយ ឬឱ្យបើកប្រាក់រាជការតាមចំនួន ដូចមានគ្រោងទុកនៅក្នុងថវិកា។

👉ថ្នាក់ពាក្យជា ហិរញ្ញវត្ថុសាធារណៈ
មានន័យថា វាក្យសព្ទនេះមាននិយមន័យច្រើន ដូចខាងក្រោម៖ ១. អាណាប័កជាអ្នកបញ្ជាប្រតិបត្តិការចំណូល ចំណាយថវិកា។ អាណាប័កមានបីប្រភេទ គឺអាណាប័កដើមខ្សែជាប្រធាន (រដ្ឋមន្រ្តី) ក្រសួង ស្ថាប័ន អាណាប័កតាមការប្រទានសិទ្ធិជាអភិបាលខេត្ត និងអាណាប័កជំនួសជាមន្រ្តីរាជការដែលមានការទទួលខុសត្រូវខ្ពស់ ហើយដែលស្ថិតក្រោមអំណាចរបស់ខ្លួនឱ្យចុះហត្ថលេខាជំនួស។ ២. អភិបាលកំពូលនៃក្រសួង ស្ថាប័ន ដែលមានសិទ្ធិអំណាចគ្រប់គ្រាន់តាមច្បាប់ ក្នុងការបញ្ជាចំណូល និងបញ្ជាចំណាយថវិការបស់ក្រសួង ស្ថាប័ន ក្នុងរង្វង់ឥណទានថវិការបស់ខ្លួន។ ៣. អភិបាលកំពូលនៃក្រសួង ស្ថាប័ន និងអង្គភាពសាធារណៈប្រហាក់ប្រហែល ដែលមានសិទ្ធិអំណាចគ្រប់គ្រាន់តាមច្បាប់ ក្នុងការបញ្ជាចំណូល និងបញ្ជាចំណាយថវិការបស់ក្រសួង ស្ថាប័ន និងអង្គភាពសាធារណៈប្រហាក់ប្រហែល។ ៤. អភិបាលដែលស្ថិតនៅជាកំពូលរបស់អង្គភាពរដ្ឋបាលសាធារណៈ (ក្រសួង ស្ថាប័ន ឬអង្គភាពសាធារណៈប្រហាក់ប្រហែល) ដែលជាបុគ្គលមានសិទ្ធិអំណាចគ្រប់គ្រាន់តាមផ្លូវច្បាប់ លើការគ្រប់គ្រងថវិការបស់ក្រសួង ស្ថាប័ន និងអង្គភាពសា-ធារណៈប្រហាក់ប្រហែល។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

អាណាប័ក

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ជនជាអ្នកដល់ព្រមដោយគុណសម្បត្តិ ដើម្បីជម្រះ និងបង្គាប់ឱ្យចាយ ឬឱ្យបើកប្រាក់រាជការតាមចំនួន ដូចមានគ្រោងទុកនៅក្នុងថវិកា។

👉ថ្នាក់ពាក្យជា ហិរញ្ញវត្ថុសាធារណៈ
មានន័យថា វាក្យសព្ទនេះមាននិយមន័យច្រើន ដូចខាងក្រោម៖ ១. អាណាប័កជាអ្នកបញ្ជាប្រតិបត្តិការចំណូល ចំណាយថវិកា។ អាណាប័កមានបីប្រភេទ គឺអាណាប័កដើមខ្សែជាប្រធាន (រដ្ឋមន្រ្តី) ក្រសួង ស្ថាប័ន អាណាប័កតាមការប្រទានសិទ្ធិជាអភិបាលខេត្ត និងអាណាប័កជំនួសជាមន្រ្តីរាជការដែលមានការទទួលខុសត្រូវខ្ពស់ ហើយដែលស្ថិតក្រោមអំណាចរបស់ខ្លួនឱ្យចុះហត្ថលេខាជំនួស។ ២. អភិបាលកំពូលនៃក្រសួង ស្ថាប័ន ដែលមានសិទ្ធិអំណាចគ្រប់គ្រាន់តាមច្បាប់ ក្នុងការបញ្ជាចំណូល និងបញ្ជាចំណាយថវិការបស់ក្រសួង ស្ថាប័ន ក្នុងរង្វង់ឥណទានថវិការបស់ខ្លួន។ ៣. អភិបាលកំពូលនៃក្រសួង ស្ថាប័ន និងអង្គភាពសាធារណៈប្រហាក់ប្រហែល ដែលមានសិទ្ធិអំណាចគ្រប់គ្រាន់តាមច្បាប់ ក្នុងការបញ្ជាចំណូល និងបញ្ជាចំណាយថវិការបស់ក្រសួង ស្ថាប័ន និងអង្គភាពសាធារណៈប្រហាក់ប្រហែល។ ៤. អភិបាលដែលស្ថិតនៅជាកំពូលរបស់អង្គភាពរដ្ឋបាលសាធារណៈ (ក្រសួង ស្ថាប័ន ឬអង្គភាពសាធារណៈប្រហាក់ប្រហែល) ដែលជាបុគ្គលមានសិទ្ធិអំណាចគ្រប់គ្រាន់តាមផ្លូវច្បាប់ លើការគ្រប់គ្រងថវិការបស់ក្រសួង ស្ថាប័ន និងអង្គភាពសា-ធារណៈប្រហាក់ប្រហែល។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

អាណានិគមនិយមបែបថ្មី

មានន័យថា ទម្រង់ថ្មីនៃអាណានិគមនិយមដែលប្រើសម្ពាធផ្នែកសេដ្ឋកិច្ច នយោបាយ វប្បធម៌ ឬសម្ពាធផ្សេងៗទៀត ដោយប្រទេសដែលមានអំណាចខ្លាំងជាង ដើម្បីត្រួតត្រា ឬមានឥទ្ធិពលទៅលើប្រទេសដែលមានការអភិវឌ្ឍតិចតួច។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

អាណានិគមនិយម

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា អធ្យាស្រ័យនៃប្រជារាស្រ្តខ្លះដែលពេញចិត្តខាងវាយដំណ្តើមយកប្រទេសដទៃ មកធ្វើជាស្រុកចំណុះរបស់ខ្លួន។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

អាណានិគមជន

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ជនដែលលើកគ្នា ទៅតាំងរបររកស៊ីនៅប្រទេសដទៃ មានធ្វើកសិកម្ម ជាដើម។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

អាណានិគមកិច្ច

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ការតាំងទីលំនៅ ឬការវាយដណ្តើមយកធ្វើជាអាណានិគម តាមសេដ្ឋកិច្ចសង្គម ការលើកគ្នាទៅតាំងលំនៅឋាន នៅប្រទេសរបស់ជនដែលមិនមានអារ្យធម៌ និងការលើកគ្នាទៅតាំងលំនៅឋានដើម្បីប្រកបរបររកស៊ីរបស់ជនជាអ្នកមានអារ្យធម៌។ ក្នុងករណីនេះ អ្នកមានអារ្យធម៌ ត្រូវជួយបណ្តុះបណ្តាលនាំយកវិជ្ជារបស់ខ្លួន ទៅសាបព្រោះដល់អ្នកស្រុក ឱ្យបានស្គាល់នឹងក្រេបរសជាតិនៃវិទ្យាសាស្រ្តសម័យថ្មីផង អំពើនេះទុកជាលក្ខណៈដ៏ប្រសើររបស់អាណានិគមកិច្ច។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

អាណានិគម

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា តាមន័យដើម ពាក្យនេះបានសេចក្តីថា ការលើកគ្នាចាកចោលស្រុកកំណើត ទៅតាំងលំនៅឋានក្នុងប្រទេសដទៃ ឬដែនដីដែលប្រជាជាតិណាមួយរៀបចំកាន់កាប់ នៅប្រទេសដទៃ ហើយភ្ជាប់ទៅជាមួយនឹងមាតុប្រទេស តាមបទនយោបាយសេដ្ឋកិច្ច គេចែកអាណានិគមជាប្រាំបីប្រភេទគឺ ១- អាណានិគម ជាទីតាំងលំនៅ ដូចយ៉ាងប្រទេសអាល់ហ្សេរ៉ី ដែលជនជាតិបារាំងយកប្រាក់ទៅប្រកបការផង ទៅតាំងលំនៅយ៉ាងខ្ជាប់ខ្ជួនហើយបន្តពូជកូនចៅទាល់តែទៅជាស្រុកកំណើត ២- អាណានិគមអាជីវកម្ម ដែលជនបរទេសនាំប្រាក់ ទៅប្រកបការ ហើយយកកម្លាំងអ្នកស្រុកមកប្រើ ដើម្បីយកផលបញ្ជូនទៅមាតុប្រទេសរបស់ ខ្លួន​ ៣- អាណានិគមរោបនីយកម្ម ដែលបរទេសគ្រាន់តែយកប្រាក់មកចាប់ដីធ្វើរបរកសិកម្ម ហើយ យកផលបញ្ជូនទៅប្រទេសរបស់ខ្លួនវិញ ៤- អាណានិគមពាណិជ្ជកម្ម ដែលជនបរទេស មកគ្រាន់តែតាំងទីធ្វើរបរជំនួញប៉ុណ្ណោះ ៥- អាណានិគម ជាទីតាំងស្ថានទ័ព ។

                     ប្រទេស ឬតំបន់មួយដែលត្រូវបានគ្រប់គ្រងដោយប្រទេសផ្សេងមួយទៀតដែលមានអំណាចខ្លាំងជាង។
ឧទាហរណ៍៖ ប្រទេសកម្ពុជាធ្លាប់ជាអាណានិគមរបស់ប្រទេសបារាំងពីឆ្នាំ១៨៨៤ ដល់ឆ្នាំ ១៩៥៣។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

អាណាចក្រ

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ប្រជាជាតិ ប្រទេសដែលមានអធិរាជគ្រប់គ្រង ឬដែលជាចំណុះនៃអធិរាជ (ម.ព អធិរាជ)។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

អាណាខែត្រ

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ទីចន្លោះរបស់ប្រទេសណាមួយរាងវែង ទំហំតូចតែមានលក្ខណៈអ្វីជាពិសេស ដូចយ៉ាងអាណាខេត្តនៅត្រង់ព្រំប្រទល់ពីរ ឬទំហំផ្ទៃដី ចែកតាមមណ្ឌលរដ្ឋបាល ដូចយ៉ាងអាណាខែត្រសឹកជាដើម។
ឧទាហរណ៍៖ (ឯកសារយោង វាក្យបរិវត្តន៍ សម ថាំង)

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

អាណាខេត្ត

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ទីចន្លោះរបស់ប្រទេសណាមួយរាងវែង ទំហំតូចតែមានលក្ខណៈអ្វីជាពិសេស ដូចយ៉ាងអាណាខេត្តនៅត្រង់ព្រំប្រទល់ពីរ ឬទំហំផ្ទៃដី ចែកតាមមណ្ឌលរដ្ឋបាល ដូចយ៉ាងអាណាខែត្រសឹកជាដើម។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

អាណា

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា (បា. ; សំ. អាជ្ញា) អំណាច; បញ្ញតិ្ត, ច្បាប់បញ្ញត្តិ, បញ្ញត្តិមានកម្រិត; ការគ្រប់គ្រង; ការបង្គាប់បញ្ជា (ម. ព. អាជ្ញា ផង) ។ អាណាខេត្ត (—ខែត; បា. ប្រើជា អាណក្ខេត្ត ក៏មាន) ខេត្តដែនដែលនៅក្នុងអំណាចការគ្រប់គ្រងនៃមហាក្សត្រ ឬរដ្ឋបាលមួយៗ។
ឧទាហរណ៍៖ អាណាខេត្តកម្ពុជាកាលពីសម័យមហានគរ មានទំហំធំទូលាយណាស់ ។

                     អាណាចក្ក ឬ —ចក្រ អំណាចដែលប្រព្រឹត្តទៅក្នុងមួយជុំខេត្តដែន ដូចជាកង់រទេះ គឺអំណាចនៃការគ្រប់គ្រងប្រទេសមួយៗផ្សាយទៅជុំវិញប្រទេសនោះ (ពាក្យនេះ ប្រើជាគូគ្នានឹង សាសនចក្ក ឬ ពុទ្ធចក្ក ឬក៏ សាសនចក្រ, ពុទ្ធចក្រ)។
ឧទាហរណ៍៖ អាណាចក្រជាភារៈលើព្រះមហាក្សត្រ ឬ រដ្ឋាភិបាល ឯពុទ្ធចក្រជាភារៈលើពួកបព្វជិតពុទ្ធសាសនិក ។

                     អាណានិគម (—គំ) និគមដែលនៅក្នុងអាណាខេត្ត; និគមដែលឋិតនៅក្នុងអំណាច; រដ្ឋដែលតាំងនៅក្នុងអំណាចនៃបរទេស, ស្រុកចំណុះគេ។ អាណានិគមនិយម (—គំ-និ-យំ) លទ្ធិឬអធ្យាស្រ័យនៃជនខ្លះ ដែលចូលចិត្តតែខាងជ្រៀតជ្រែកវាយដណ្ដើមយកប្រទេសដទៃមកធ្វើជាស្រុកចំណុះរបស់ខ្លួន ។ អាណាបវត្តិ (—ប៉ៈវ័ត) ដំណើរប្រព្រឹត្តទៅនៃអំណាច; ការផ្សាយអំណាច ។ អាណាប្រជា ឬ —ប្រជាជន ប្រជាជនក្នុងអាណាចក្រមួយៗ ។ អាណាប្រជានុរាស្ត្រ ប្រជាជនក្នុងអាណាខេត្ត តាមលំដាប់ថ្នាក់បុគ្គល គឺថ្នាក់ខ្ពស់, កណ្ដាល, ទាប ឬប្រជាជនដែលនៅក្នុងអាណាខេត្តនិងរាស្ត្រប្រជាក្នុងប្រទេសចំណុះ ។ អាណាប្រជារាស្ត្រ ប្រជារាស្ត្រក្នុងអាណាចក្រមួយៗ។ អាណាប្រយោជន៍ ផលប្រយោជន៍ផ្សេងៗដែលកើតពីការគ្រប់គ្រងប្រទេស (ផលប្រយោជន៍ជារាជការ) ឬផលប្រយោជន៍ផ្ទាល់ខ្លួនរបស់អ្នកដែលមានអំណាចគ្រប់គ្រងមុខការឬក៏មុខរបរណាមួយ ។ អាណាព្យាបាល អ្នកគ្រប់គ្រងរក្សាអាណាខេត្ត ឬការគ្រប់គ្រងរក្សាអាណាខេត្ត ។ ខ្មែរប្រើជា គុ. ផងក៏មាន “ដែលគ្រប់គ្រងរក្សាអាណាខេត្ត”។
ឧទាហរណ៍៖ រាជការអាណាព្យាបាល ។

                     អាណាវីតិក្កមៈ ឬ —វីតិក្រម (—ក្រំ) ការប្រព្រឹត្តកន្លងឬល្មើសច្បាប់បញ្ញត្តិ, ការប្រព្រឹត្តបំពានច្បាប់ ។ អាណាវីតិក្កមចេតនា (—តិក-កៈម៉ៈ—) គំនិតដែលបម្រុងនឹងប្រព្រឹត្តកន្លងឬបំពានច្បាប់បញ្ញត្តិ ។ អាណាវីតិក្កមទោស (—តិក-កៈម៉ៈ—) ទោសព្រោះការប្រព្រឹត្តកន្លងច្បាប់បញ្ញត្តិ, ទោសព្រោះល្មើសច្បាប់ ។ ល ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

អាណត្តិ—

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា (មើលក្នុងពាក្យ អាណត្តិ) ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

អាណត្តិ​សព្ទ

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា សូរ​ស្គរ ​ឬ​ត្រែ​ជាដើម​ប្រាប់​អាណត្តិ​សញ្ញា ។ល។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

អាណត្តិ​វាចា, –វាទ ឬ –ពាក្យ

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា សម្ដី​បង្គាប់; សម្ដី​មត់ ​ឬ​ណាត់​គ្នា ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

អាណត្តិ​លក្ខណៈ ឬ –លក្ខណ៍

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា លក្ខណ៍ លក្ខណៈ​នៃ​អាណត្តិ ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

អាណត្តិ​ភាព

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ភាវៈ​នៃ​អាណត្តិ ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

អាណត្តិ​កិរិយា

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា កិរិយា​សព្ទ​ប្រាប់​សេចក្ដី​បង្គាប់ (ព. វ.) ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

អាណត្តិ​ការណ៍

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ហេតុ​ ឬ​ដំណើរ​នៃ​អាណត្តិ ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

អាណត្តិ​កម្ម

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ការ​ធ្វើ​អាណត្តិ ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

អាណត្តិប្រៃសណីយ

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា អាណត្តិដែលក្រុមប្រៃសណីយ ចេញឱ្យអ្នកបង់ប្រាក់ទុកជាបង្កាន់ដៃ ហើយឱ្យចាត់ចែងផ្ញើដោយខ្លួនឯងទៅគម្យជន។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

អាណត្តិប័ណ្ណ

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា អាណត្តិដែលក្រុមប្រៃសណីយចេញហើយ ផ្ញើដូចជាប័ណ្ណទៅឱ្យអ្នកត្រូវទទួលតែម្តង។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

អាណត្តិបង្វែរ

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា អាណត្តិដែលសាមីជនអ្នកមានគណនី នៅគ្រឹះ ស្ថានហិរញ្ញវត្ថុណាមួយ មិនបាច់ទៅបើកប្រាក់យកពីឃ្លាំង គឺថាគ្រាន់តែផ្ទេរប្រាក់ឃ្លាំងបញ្ចូលទៅក្នុងគណនីរបស់ខ្លួន ទុកជាស្រេច។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

អាណត្តិទូរលិខ

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា អាណត្តិដែលក្រុមប្រៃសណីយចាត់ផ្ញើទៅឱ្យគម្យជន តាមសំបុត្រទូរលេខ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

អាណត្តិទាយក

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា បុគ្គលដែលជាអ្នកបានទទួលអាណត្តិពីគេមក ហើយលើកទៅឱ្យជនដទៃបំពេញមុខងារជំនួសខ្លួន។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

អាណត្តិជន

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ជនអ្នកទទួលអាណត្តិអ្នកដទៃ ដើម្បីបំពេញមុខការដែលគេប្រគល់ឱ្យខ្លួន។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

អាណត្តិឃ្លាំង

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា អាណត្តិដែលពិសិដ្ឋដល់សាមីជននូវសិទ្ធិឱ្យបើកយកប្រាក់ពីរតនាគារ (ផ្ទុយនឹងអាណត្តិប្រៃសនីយ)។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

អាណត្តិកិច្ច ឬអាណត្តិកម្ម

👉ថ្នាក់ពាក្យជា ហិរញ្ញវត្ថុសាធារណៈ
មានន័យថា ការបញ្ជាឱ្យទូទាត់ ឬបើកផ្តល់តាមលិខិតរដ្ឋបាលមួយចេញដោយអាណាប័ក ហើយត្រូវបញ្ជូនទៅគណនេយ្យករផ្ទាល់រតនាគារ ដោយមានភ្ជាប់នូវលិខិតយុត្តិការ និងត្រូវឆ្លងទិដ្ឋាការពីអភិបាលហិរញ្ញវត្ថុជាចាំបាច់។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

អាណត្តិកិច្ច

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ការចាត់ចែងធ្វើអាណត្តិបើកប្រាក់ឱ្យទៅជនអ្នកបានធ្វើហិតប្រយោជន៍ដល់រដ្ឋ​។
ឧទាហរណ៍៖ (ឯកសារយោង វាក្យបរិវត្តន៍ សម ថាំង)

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

អាណត្តិ

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា (បា. ; សំ. អាជ្ញប្តិ) ពាក្យបង្គាប់, សេចក្ដីបង្គាប់, ខបង្គាប់; គ្រឿងសម្គាល់ ឬចំណាំ។
ឧទាហរណ៍៖ ធ្វើតាមអាណត្តិ, ប្រតិបត្តិតាមអាណត្តិ ។

                       ការមត់គ្នា, ការណាត់គ្នា; ការសន្យាគ្នា, ប្ដេជ្ញា។
ឧទាហរណ៍៖ ត្រូវចូលកាន់ទីប្រជុំតាមអាណត្តិ ។

                      សារលិខិតដែលបុគ្គលណាមួយ ប្រគល់សិទ្ធិរបស់ខ្លួនទៅឲ្យអ្នកដទៃ ដើម្បីបំពេញកិច្ចការក្នុងនាមរបស់ខ្លួន; លិខិតបង្គាប់ដល់អ្នកកាន់កាប់ប្រាក់ឲ្យបើកប្រាក់តាមចំនួនដែលមានចុះនៅលើលិខិតនោះឲ្យទៅសាមីជន រួចហើយត្រូវឲ្យរក្សាទុកជាព័ស្តុតាងនៃសេចក្ដីបង្គាប់ (លិខិតបើកប្រាក់); មុខងារនិងកាតព្វកិច្ចដែលបណ្ដារាស្រ្តប្រគល់ឲ្យទៅបុគ្គលណាមួយ ដើម្បីធ្វើការជាតំណាងខ្លួនក្នុងការគ្រប់គ្រងរដ្ឋ (បារ. Mandat) ។ ក្នុងវេយ្យាករណ៍ អាណត្តិ ថា “សេចក្ដីបង្គាប់” ប្រើពាក្យថា “ចូរ—, ចូរ—ចុះ, —ចុះ”
ឧទាហរណ៍៖ អ្នកទាំងឡាយចូរខំប្រឹងរៀន! , ចូរគោរពកោតក្រែងអ្នកមានគុណ! ; ចូរនាំគ្នាទៅចុះ! ; ហ៏, យកចុះ! ។

                      អាណត្តិកម្ម ការធ្វើអាណត្តិ ។ អាណត្តិការណ៍ ហេតុឬដំណើរនៃអាណត្តិ ។ អាណត្តិកិរិយា កិរិយាសព្ទប្រាប់សេក្ដីបង្គាប់ (ព. វ. ) ។ អាណត្តិភាព ភាវៈនៃអាណត្តិ ។ អាណត្តិលក្ខណៈ ឬ —លក្ខណ៍ លក្ខណៈនៃអាណត្តិ ។ អាណត្តិវាចា, —វាទ ឬ —ពាក្យ សម្ដីបង្គាប់; សម្ដីមត់ឬណាត់គ្នា ។ អាណត្តិសញ្ញា សញ្ញាតាមដំណើរដែលបានមត់ឬណាត់គ្នារួចហើយ; គ្រឿងសម្គាល់ឲ្យដឹងតាមដំណើរដែលបានប្រាប់ ឬបង្គាប់រួចហើយ (មានលក្ខណៈឬទំនងថាដូច្នោះៗ) ។ អាណត្តិសព្ទ សូរស្គរឬត្រែជាដើមប្រាប់អាណត្តិសញ្ញា ។ ល ។
សារលិខិតដែលជនណាមួយ បង្អោនសិទ្ធិរបស់ខ្លួនឱ្យទៅអ្នកដទៃ លិខិតបង្គាប់ដល់អ្នកថែរក្សាប្រាក់​ ឱ្យបើកប្រាក់តាមចំនួន ដូចមានចុះនៅលើឱ្យទៅសាមីខ្លួន ហើយឱ្យរក្សាទុកជាពស្តុតាង នៃសេចក្តីបង្គាប់ មុខងារនឹងកាតព្វកិច្ចដែលប្រជារាស្រ្តបង្អោនទៅឱ្យជនណាម្នាក់ ដើម្បីជាតំណាងខ្លួនក្នុងការគ្រប់គ្រងប្រទេស។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

អាឍ្យចរ

👉ថ្នាក់ពាក្យជា គុណនាម
មានន័យថា (សំ. ) ដែលធ្លាប់មានទ្រព្យស្ដុកស្ដម្ភពីដើមមក គឺដែលធ្លាប់តែមានទ្រព្យស្ដុកស្ដម្ភមាំមួនច្រើនតំណមកហើយ។
ឧទាហរណ៍៖ ត្រកូលអាឍ្យចរ, ពួជពង្សអាឍ្យចរ ។ ព. កា. ថា : ពូជអាឍ្យចរ ជាផៅបវរ តាំងពីដូនតា ជួនតាំងពីទួត ពីលួតពីលា សឹងមានចរិយា ប្រព្រឹត្តត្រឹមត្រូវ ។ ពូជខ្ពង់ខ្ពស់ថ្កើង ទោះបីបានឡើង យសស័ក្តិម្ដេចកូវ ពុំដែលចើងម៉ើង ពព្រើតខុសផ្លូវ ច្រើនកាន់ត្រឹមត្រូវ គួរយកតម្រាប់ ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

អាឌីសអាបេបា

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា រាជធានី/​រដ្ឋធានី នៃប្រទេស អេត្យូពី។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

អាឌម្ពរ

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា (សំ. ឬ បា. ) ស្គរធំសម្រាប់វាយឲ្យឮខ្លាំងជាអាណត្តិសញ្ញាក្នុងកាលដែលមានមហាភ័យក្នុងក្រុង ដូចយ៉ាងភ្លើងឆេះផ្ទះច្រើនក្នុងក្រុងឬមានទ័ពលុកចូលក្រុងជាដើម (ស្គរនេះគេដាក់តែនៅទីខ្ពស់ស្រឡះ ត្រង់កណ្ដាលក្រុង); ស្គរសម្រាប់វាយភ្ជុំកងទ័ព, ស្គរទ័ព ។ អាឌម្ពរសញ្ញា (—ឌ័ម-ពៈរៈ—) ការចំណាំដោយឮសូរស្គរអាឌម្ពរ ។ អាឌម្ពរសព្ទ (—ឌ័ម-ពៈរៈស័ប) សូរអាឌម្ពរ (ស្គរធំនោះ) ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

អាដេណូស៊ីនទ្រីផូស្វាត

👉ថ្នាក់ពាក្យជា គីមី
មានន័យថា នុយកេ្លអូទីតដែលដើរតួជាបំរុងថាមពលក្នុងប្រព័ន្ធជីវៈ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

អាដានា

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ពាក្យប្រើកាត់ខ្លីពី អាដានាដិយៈ ដែលជាឈ្មោះព្រះសូត្រឬព្រះបរិត្តមានក្នុងគម្ពីរពុទ្ធសាសនា ហៅថា អាដានាដិយសូត្រ ឬ អាដានាដិយបរិត្ត ។ តាមរជ្ជប្បវេណីក្នុងកម្ពុជរដ្ឋ, នៅថ្ងៃ ១៤ រោចខែផល្គុនរៀងរាល់ឆ្នាំ, មានព្រះរាជពិធីមួយធ្វើក្នុងព្រះបរមរាជវាំងក្នុងវេលាយប់ហៅថា ព្រះរាជពិធីបញ្ជាន់ត្រស្តិ មាននិមន្តព្រះភិក្ខុសង្ឃសូត្របាលីអាដានាដិយសូត្រ តាំងពីព្រលប់ទាល់ព្រឹក (សូត្រផ្លាស់គ្នា), មានបាញ់កាំភ្លើងធំយូរៗម្ដងគ្រប់ទិសធំទាំង ៤ (បាញ់តាមសង្កាត់ឬថ្នាក់ធម៌), ហៅ កាំភ្លើងអាដានាដិយៈ ហៅកាត់ខ្លីត្រឹមតែ កាំភ្លើងអាដានា (ប្រើកា្លយមក, ទោះបាញ់កាំភ្លើងធំក្នុងពិធីផ្សេងក៏ហៅ កាំភ្លើងអាដានា ដែរ) ។ លុះចំណេរកាលយូរមក, ហៅក្លាយឃ្លាតតាមៗគ្នាទៅជា កាំភ្លើងស័ក្ខណា, ប្រើជា កិ. ថា ស័ក្ខណាកាំភ្លើងធំ ដូច្នេះក៏មាន (គួរលើកលែងហៅ ស័ក្ខណា ត្រូវហៅ កាំភ្លើងអាដានា ដូចពីដើមវិញ) ។ ព្រះរាជពិធីបញ្ជាន់ត្រស្តិនោះសម័យឥឡូវហៅ ព្រះរាជពិធីភាណយក្ខ (ម. ព. ត្រស្តិ ផង) ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

អាដាតូម

👉ថ្នាក់ពាក្យជា គីមី
មានន័យថា អាតូមដែលជ្រាបលើផ្ទៃដូចនេះហើយវានឹផ្លាស់ទីនៅលើផ្ទៃបាន។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

អាញ៉ុងអេណូឡាត

👉ថ្នាក់ពាក្យជា គីមី
មានន័យថា អាញ៉ុងគ្មានទីតាំងច្បាស់លាស់ដែលបានបន្ទាប់ពីការផ្ដាច់ប្រូតុងពីអេណុល ឬសមាសធាតុកាបូនីលមានលំនឹងជាមួយអេណុល។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

អាជ្ញា—

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា (មើលក្នុងពាក្យ អាជ្ញា) ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

អាជ្ញា—

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា (មើលក្នុងពាក្យ អាជ្ញា) ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

អាជ្ញា​អង្កេត

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា (ព. ទ.) មន្រ្តី​ដែល​តុលាការ​ចាត់​ឲ្យ​ទៅ​ស៊ើប​ពិនិត្យ​បញ្ជាក់​ការណ៍​ឲ្យ​ឃើញ​ពិត (ម. ព. អង្កេត ឬ អង្កែត ផង) ។ល។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

អាជ្ញា​ហ្លួង​ពន្ធ​ស្រូវ

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា អាជ្ញា​ហ្លួង​អ្នក​ទាយ​ផល​ស្រូវ​ហើយ​ហូត​ពន្ធ
ឧទាហរណ៍៖ អាជ្ញា​ហ្លួង​ពន្ធ​ស្រូវ​ខែត្រ​បាទី ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

អាជ្ញា​ហ្លួង​ពន្ធ​ទាស

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា អាជ្ញា​ហ្លួង​អ្នក​យក​ពន្ធ​ដំណាំ​ផ្សេង​ៗ (ក្រៅ​ពី​ស្រូវ) តាម​ច្បាប់​បញ្ញត្តិ
ឧទាហរណ៍៖ អាជ្ញា​ហ្លួង​ពន្ធ​ទាស​ខែត្រ​បាទី (មាន​តែ​ក្នុង​សម័យ​ពី​ដើម, សម័យ​ឥឡូវ​ពន្ធ​ទាំង​នេះ​នៅ​លើ​មន្រ្តី​សង្កាត់​ជា​អ្នក​ទារ) ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

អាជ្ញា​ហ្លួង

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា អ្នក​ដែល​កាន់​ព្រះ​បរម​រាជ​ឱង្ការ​ចេញ​ទៅ​កត់​ពន្ធ គឺ​ហូត​យក​ពន្ធ​អំពី​របរ​នៃ​ពួក​ប្រជាជន​ក្នុង​រជ្ជ​សីមា មាន​ស្រូវ​និង​ផល​ដំណាំ​ផ្សេង​ៗ​ជាដើម

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

អាជ្ញា​សឹក

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ច្បាប់​ដែល​បញ្ញត្ត​ប្រើ​ក្នុង​កាល​កើត​សង្រ្គាម (ច្រើន​ប្រើ​អំណាច​ម៉ឺងម៉ាត់​ខុស​ពី​ច្បាប់​ធម្មតា)
ឧទាហរណ៍៖ ច្បាប់​អាជ្ញា​សឹក ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

អាជ្ញា​សិទ្ធិ

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា អំណាច​ដាច់​ខាត គឺ​អំណាច​ដែល​ព្រះ​រាជា​ទ្រង់​ប្រោស​ព្រះ​រាជ​ទាន​ដល់​មេ​ទ័ព ក្នុង​កាល​មាន​សង្រ្គាម (ក្នុង​រជ្ឋ​កាល​នៃ​ក្សត្រិយ៍​ពី​បុរាណ មាន​ប្រោស​ព្រះ​រាជ​ទាន​អាវុធ​ណា​មួយ​ ជា​ព័ស្តុតាង​ឲ្យ​មេ​ទ័ព​នោះ​កាន់​ជា​សម្គាល់​ផង ហៅ​ថា អាវុធ​អាជ្ញា​សិទ្ធិ “អាវុធ​ជា​ព័ស្តុតាង​នៃ​អំណាច​ដាច់​ខាត”) ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

អាជ្ញា​សាលា

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា (ព. ទ.) អ្នក​ដែល​រាជការ​តាំង​ឲ្យ​មាន​មុខ​ការ​ជា​ជំនួយ​តុលាការ… (ត្រូវ​បាន​ផល​ប្រយោជន៍​ពី​គូ​ក្តី​តាម​កំណត់ ដែល​ច្បាប់​អនុញ្ញាត​ឲ្យ​យក) ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

អាជ្ញា​ភង្គ

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ការ​ទទឹង​អាជ្ញា; ការ​រឹង​ទទឹង​អាជ្ញា; ការ​រឹង​ទទឹង​ស្ដាប់​ច្បាប់​បញ្ញត្តិ ឬ​មិន​ទទួល​ប្រតិបត្តិ​តាម​ពាក្យ​បង្គាប់ ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

អាជ្ញា​បើក​ស្ម័គ្រ

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា អ្នក​ដែល​កាន់​ព្រះ​បរម​រាជ​ឱង្ការ​ចេញ​ទៅ​ខែត្រ​ក្រៅ​កត់​ឈ្មោះ​ពួក​ប្រជា​ពលរដ្ឋ​ដែល​ស្ម័គ្រ​ចិត្ត​ចូល​ជា​កម្លាំង​នៃ​អស់​លោក​សេនាបតីមន្រ្តី​ខាង​ក្នុង… (ប្រើ​តែ​ក្នុង​រជ្ជកាល​ពី​ដើម) ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

អាជ្ញា​បទ

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ខ​បញ្ញត្តិ, មាត្រា​ច្បាប់ ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

អាជ្ញា​បត្រ

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា សំបុត្រ​បង្គាប់​ជា​ផ្លូវ​រាជការ ។ ព. ទ. សំបុត្រ​អនុញ្ញាត​មាន​កំណត់​កាល គឺ​កំណត់​ត្រឹម​ប៉ុណ្ណោះ​ខែ​ឬ​ប៉ុណ្ណោះ​ឆ្នាំ ដែល​រាជការ​រដ្ឋបាល ចេញ​ឲ្យ​ដល់​អ្នក​ដែល​ទទួល​ដេញ​យក​មុខ​ការ​របរ​ណា​មួយ​ផ្ទាល់​ពី​រាជការ ឬ​សំបុត្រ​ដែល​រដ្ឋបាល​អនុញ្ញាត​ឲ្យ​រក​ស៊ី​តែ​ត្រឹម​ប៉ុណ្ណោះ​ខែ​ប៉ុណ្ណោះ​ឆ្នាំ ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

អាជ្ញា​បក ឬ អាជ្ញា​បកៈ

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា អ្នក​បង្គាប់​បញ្ជា, អ្នក​បញ្ជា​ការ; អ្នក​បញ្ញត្ត​ច្បាប់; អ្នក​ដាក់​អាជ្ញា (បើ​ស្ត្រី​ជា អាជ្ញា​បិកា អ. ថ. –ប៉ិ–) ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

អាជ្ញា​ធរ

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា អ្នក​ទ្រទ្រង់នូវ​អាជ្ញា គឺ​អ្នក​កាន់​អំណាច តាម​សិទ្ធិ​ដែល​ខ្លួន​បាន​ទទួល​ពេញ​លក្ខណៈ (បារ. autorité) ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

អាជ្ញា​ចក្រ

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា អាណាចក្រ ។ មើល​ក្នុង​ពាក្យ អាណា ទៀត​ផង ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

អាជ្ញា​កណ្តាល

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា មន្រ្តី​ដែល​ទទួល​បង្គាប់​ពី​រាជការ​មុខ​ក្រសួង​ហើយ​ចេញ​ទៅ​ជា​អ្នក​កណ្តាល គឺ​មិន​សម​ខាង​ណា, ជា​អ្នក​ពិនិត្យ​ការណ៍​ឲ្យ​ឃើញ​តាម​សេចក្ដី​ពិត ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

អាជ្ញាព្រឹត្ត

👉ថ្នាក់ពាក្យជា គុណនាម
មានន័យថា ដែលយកអំណាចទៅបង្គ្រប ដែលមិនព្រមឱ្យមានការជំទាស់
ឧទាហរណ៍៖ រដ្ឋាភិបាល អាជ្ញាព្រឹត្ត។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

អាជ្ញាបណ្ណអាជីវកម្មប្រៃសនីយ៍

👉ថ្នាក់ពាក្យជា ឧស្សាហកម្មហិរញ្ញវត្ថុ
មានន័យថា អាជ្ញាបណ្ណដែលត្រូវផ្ដល់ជូនផ្នែកឯកជន ជារូបវន្តបុគ្គល ឬនីតិបុគ្គលធ្វើអាជីវកម្មបម្រើសេវាបញ្ញើឆាប់រហ័សអន្តរជាតិ បន្ថែមលើសេវាប្រៃសណីយ៍ ដែលស្ថិតក្រោមអាជីវកម្មរបស់រដ្ឋ ដើម្បីជួយបំពេញនិងទ្រទ្រង់សេវាប្រៃសណីយ៍ និងបម្រើតាមសំណូមពររបស់ប្រជាពលរដ្ឋ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

អាជ្ញាបណ្ណអប់រំ

👉ថ្នាក់ពាក្យជា មូលដ្ឋាន
មានន័យថា លិខិតអនុញ្ញាត ដែលចេញដោយអាជ្ញាធរអប់រំសាធារណៈដើម្បីផ្តល់សិទ្ធិឱ្យរូបវន្តបុគ្គល ឬនីតិ-បុគ្គលដែលជាអ្នកគ្រប់គ្រង ឬម្ចាស់កម្មសិទ្ធិ នៃគ្រឹះស្ថានសិក្សាអាចដំណើរការសកម្មភាពអប់រំរបស់ខ្លួនដោយស្របច្បាប់បាន។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

អាជ្ញាបណ្ណហ្វ្រេកង់ស៍

👉ថ្នាក់ពាក្យជា ទ្រព្យសម្បត្តិរដ្ឋ
មានន័យថា អាជ្ញាបណ្ណផ្ដល់ឱ្យបុគ្គល ឬអង្គភាពក្នុងការប្រើប្រាស់ហ្វ្រេកង់ស៍។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

អាជ្ញាបណ្ណស្តង់ដារ

👉ថ្នាក់ពាក្យជា ទ្រព្យសម្បត្តិរដ្ឋ
មានន័យថា អាជ្ញាបណ្ណដែលផ្ដល់ឱ្យដោយមានខ្លឹមសារ និងលក្ខខណ្ឌ ដូចគ្នាចំពោះអង្គភាពច្រើនសម្រាប់ប្រភេទដូចគ្នា

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

អាជ្ញាបណ្ណសេវាបញ្ញើឆាប់រហ័សអន្តរជាតិ

👉ថ្នាក់ពាក្យជា ចំណូលមិនមែនសារពើពន្ធ
មានន័យថា អាជ្ញាបណ្ណដែលក្រសួងប្រៃសណីយ៍និងទូរគមនាគមន៍ផ្ដល់ជូនផ្នែកឯកជន ជារូបវន្តបុគ្គល ឬនីតិបុគ្គល ធ្វើអាជីវកម្មបម្រើសេវា ទទួល ប្រមូល ដឹកជញ្ជូន និងចែកចាយនូវរាល់សំបុត្រកញ្ចប់តូច និងកញ្ចប់ធំ មានទម្ងន់អតិបរមា ៥០ គីឡូក្រាម និងនៅលើបញ្ញើនេះ មានសរសេរអាសយដ្ឋានអ្នកផ្ញើ និងអ្នកទទួល ឬអាសយដ្ឋានអ្នកទទួល ឬលេខកូដសម្គាល់។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

អាជ្ញាបណ្ណសេវាកម្មស្តង់ដារ

👉ថ្នាក់ពាក្យជា ទ្រព្យសម្បត្តិរដ្ឋ
មានន័យថា អាជ្ញាបណ្ណសម្រាប់ការផ្គត់ផ្គង់សេវាទូរគមនាគមន៍ច្បាស់លាស់មួយ ដោយមានខ្លឹមសារ និងលក្ខខណ្ឌដូចគ្នា ចំពោះអង្គភាពច្រើន ដែលត្រូវបានទទួលអាជ្ញាបណ្ណសម្រាប់ប្រភេទដូចគ្នានៃសេវាកម្ម។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

អាជ្ញាបណ្ណសេវាកម្មដោយឡែក

👉ថ្នាក់ពាក្យជា ទ្រព្យសម្បត្តិរដ្ឋ
មានន័យថា អាជ្ញាបណ្ណសម្រាប់ផ្គត់ផ្គង់សេវាទូរគមនាគមន៍ច្បាស់លាស់មួយ ចេញឱ្យអង្គភាពជាក់លាក់មួយដែលមានលក្ខខណ្ឌតម្រូវឱ្យអង្គភាពនោះបំពេញ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

អាជ្ញាបណ្ណវាស់វែង

👉ថ្នាក់ពាក្យជា ចំណូលមិនមែនសារពើពន្ធ
មានន័យថា វិញ្ញាបនបត្រប្រកបអាជីវកម្មវាស់វែង និង/ឬផលិតផែនទី ដែលចេញដោយក្រសួងរៀបចំដែនដី នគរូបនីយកម្ម និងសំណង់ តាមការស្នើសុំរបស់ក្រុមហ៊ុន។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

អាជ្ញាបណ្ណ ឬវិញ្ញាបនបត្រ

👉ថ្នាក់ពាក្យជា ទ្រព្យសម្បត្តិរដ្ឋ
មានន័យថា លិខិតបញ្ជាក់អំពីសមត្ថភាពការងារ ឬរយៈពេល នៃបេសកកម្ម។ អាជ្ញាបណ្ណ៖ License, វិញ្ញាបនបត្រ៖ Certificate ទាំងអស់នេះ គឺអាស្រ័យទៅលើប្រទេសដែលចេញឱ្យ

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

អាជ្ញាបណ្ណផ្លូវថ្នល់ ហៅថាអាជ្ញាបណ្ណ

👉ថ្នាក់ពាក្យជា ចំណូលមិនមែនសារពើពន្ធ
មានន័យថា លិខិតអនុញ្ញាតប្រកបអាជីវកម្មលើវិស័យហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធផ្លូវថ្នល់ ថែទាំផ្លូវថ្នល់ ផ្ដល់សេវាទីប្រឹក្សាបច្ចេកទេសសំណង់ផ្លូវថ្នល់ សិក្សាគម្រោងប្លង់ ត្រួតពិនិត្យសំណង់ហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធផ្លូវថ្នល់ និងបើកមន្ទីរពិសោធន៍វិស័យផ្លូវថ្នល់។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

អាជ្ញាបណ្ណបើកកាស៊ីណូ

👉ថ្នាក់ពាក្យជា ចំណូលមិនមែនសារពើពន្ធ
មានន័យថា អាជ្ញាបណ្ណដែលផ្តល់ដោយរដ្ឋមន្រ្តីក្រសួងសេដ្ឋកិច្ចនិងហិរញ្ញវត្ថុ អនុញ្ញាតឱ្យបើក និងលេងល្បែងស៊ីសងនៅក្នុងកាស៊ីណូស្របទៅតាមច្បាប់ និងការអនុញ្ញាតរបស់រាជរដ្ឋាភិបាល។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

អាជ្ញាបណ្ណបណ្តាញស្តង់ដារ

👉ថ្នាក់ពាក្យជា ទ្រព្យសម្បត្តិរដ្ឋ
មានន័យថា អាជ្ញាបណ្ណសម្រាប់ការសាងសង់ ម្ចាស់កម្មសិទ្ធិនិងការប្រតិបត្តិបណ្ដាញទូរគមនាគមន៍ច្បាស់លាស់មួយ ដោយមានខ្លឹមសារ និងលក្ខខណ្ឌដូចគ្នាសម្រាប់ប្រភេទដូចគ្នានៃបណ្ដាញ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

អាជ្ញាបណ្ណបណ្តាញដោយឡែក

👉ថ្នាក់ពាក្យជា ទ្រព្យសម្បត្តិរដ្ឋ
មានន័យថា អាជ្ញាបណ្ណសម្រាប់ការសាងសង់ ម្ចាស់កម្មសិទ្ធិ និងការប្រតិបត្តិបណ្ដាញទូរគមនាគមន៍ច្បាស់លាស់មួយ ចេញឱ្យអង្គភាពជាក់លាក់មួយដែលមានលក្ខខណ្ឌតម្រូវឱ្យអង្គភាពនោះបំពេញ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

អាជ្ញាបណ្ណបញ្ជាសម្រាប់សុខភាពសាធារណៈ

👉ថ្នាក់ពាក្យជា គយ
មានន័យថា អាជ្ញាបណ្ណដែលផ្ដល់ដោយក្រសួងសុខាភិបាលដែលអនុញ្ញាតឱ្យផលិត ឬនាំចូល ឬនាំចេញនូវផលិតផលឱសថដែលការពារដោយប្រកាសនីយបត្រតក្កកម្ម ដោយមិនចាំបាច់មានការយល់ព្រមពីម្ចាស់ប្រកាសនីយបត្រតក្កកម្ម។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

អាជ្ញាបណ្ណធនធានរ៉ែ

👉ថ្នាក់ពាក្យជា ទ្រព្យសម្បត្តិរដ្ឋ
មានន័យថា លិខិតអនុញ្ញាតដែលផ្ដល់នូវសិទ្ធិឱ្យទៅសម្បទានិកដោយស្ថាប័នមានសមត្ថកិច្ច ដើម្បីអនុវត្តសកម្មភាពប្រតិបត្តិការធនធានរ៉ែ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

អាជ្ញាបណ្ណទេសចរណ៍

👉ថ្នាក់ពាក្យជា ទ្រព្យសម្បត្តិរដ្ឋ
មានន័យថា អាជ្ញាបណ្ណដែលចេញឱ្យដោយក្រសួងទេសចរណ៍ ឬរដ្ឋបាលថ្នាក់ក្រោមជាតិ ក្រោមមាត្រា៣០ នៃច្បាប់នេះ ជាអាជ្ញាបណ្ណពេញសិទ្ធិ ឬអាជ្ញាបណ្ណបណ្ដោះអាសន្ន។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

អាជ្ញាបណ្ណទឹក

👉ថ្នាក់ពាក្យជា ទ្រព្យសម្បត្តិរដ្ឋ
មានន័យថា ប័ណ្ណដែលផ្ដល់សិទ្ធិប្រើប្រាស់ទឹក និងធនធានទឹកឱ្យដល់បុគ្គលគ្រប់រូប ដើម្បីធ្វើអាជីវកម្មនិងអភិវឌ្ឍ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

អាជ្ញាបណ្ណដោយឡែក

មានន័យថា អាជ្ញាបណ្ណចេញឱ្យអង្គភាពជាក់លាក់មួយ ដែលមានលក្ខខណ្ឌតម្រូវឱ្យអង្គភាពនោះបំពេញ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

អាជ្ញាបណ្ណ ឬវិញ្ញាបនបត្រ

👉ថ្នាក់ពាក្យជា ទ្រព្យសម្បត្តិរដ្ឋ
មានន័យថា លិខិតបញ្ជាក់អំពីសមត្ថភាពការងារ ឬរយៈពេល នៃបេសកកម្ម។ អាជ្ញាបណ្ណ៖ License, វិញ្ញាបនបត្រ៖ Certificate ទាំងអស់នេះ គឺអាស្រ័យទៅលើប្រទេសដែលចេញឱ្យ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

អាជ្ញាបណ្ណ

👉ថ្នាក់ពាក្យជា ពន្ធដារ, ទ្រព្យសម្បត្តិរដ្ឋ, គយ, ឧស្សាហកម្មហិរញ្ញវត្ថុ
មានន័យថា វាក្យសព្ទនេះមាននិយមន័យច្រើន ដូចខាងក្រោម៖ ១. លិខិតអនុញ្ញាត ដើម្បីធ្វើសេវាកម្មអគ្គិសនី។ ២. លិខិតអនុញ្ញាតដែលវិទ្យាស្ថានបានចេញឱ្យតាមការស្នើសុំ ដើម្បីប្រើសញ្ញាស្តង់ដារ។ ៣. អាជ្ញាបណ្ណបណ្ដាញស្តង់ដារ អាជ្ញាបណ្ណបណ្ដាញដោយឡែក អាជ្ញាបណ្ណសេវាកម្មស្តង់ដារ និងអាជ្ញាបណ្ណសេវាកម្មដោយឡែក។ ៤. លិខិតអនុញ្ញាតដែលបានចេញឱ្យតាមការស្នើសុំ ដើម្បីប្រើស្តង់ដារឧស្សាហកម្ម ឬសញ្ញាសម្គាល់។ ៥. អាជ្ញាបណ្ណភ្នាក់ងារសេវាកម្មពន្ធដារ ដែលចេញដោយអគ្គនាយកដ្ឋានពន្ធដារ។ ៦. លិខិតគតិយុត្តដែលចេញដោយក្រសួង ដើម្បីអនុញ្ញាតឱ្យនីតិបុគ្គលណាមួយដែលមានគុណវុឌ្ឍិគ្រប់គ្រាន់ ដើម្បីប្រកបសេវាកម្មវាយតម្លៃ និងសេវាកម្មអចលនវត្ថុ។ ៧. លិខិតគតិយុត្តដែលចេញដោយក្រសួង ដើម្បីអនុញ្ញាតឱ្យក្រុមហ៊ុន/សហគ្រាសណាមួយ ប្រកបអាជីវកម្មទទួលបញ្ចាំ និង/ឬអាជីវកម្មទទួលប្រាតិភោគដោយអនុប្បទាន នៅក្នុងព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា ដោយស្របតាមលក្ខខណ្ឌ ដូចមានចែងក្នុងប្រកាសនេះ។ ៨. លិខិតគតិយុត្តដែលចេញដោយក្រសួងសេដ្ឋកិច្ចនិងហិរញ្ញវត្ថុ ដើម្បីអនុញ្ញាតឱ្យពាណិជ្ជករ ឬវិនិយោគិនណាមួយ ប្រកបអាជីវកម្មអភិវឌ្ឍលំនៅឋាន នៅព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

អាជ្ញានុការី

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា មន្រ្តី​ដែល​រាជការ​មុខ​ក្រសួង​ចាត់​ឲ្យ​ទៅ​បំពេញ​កិច្ច​ការ​ផ្សេង​ៗ ។
មន្រ្តីដែលរាជការមុខក្រសួង ចាត់ឱ្យទៅបំពេញការងារណាមួយ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

អាជ្ញានិយម

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា លក្ខណៈ ប្រព័ន្ធនៃការត្រួតត្រាដែលប្រើអំណាចយ៉ាងតឹងរ៉ឹង ដែលមិនព្រមឱ្យមានការជំទាស់។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

អាជ្ញាធរអគ្គិសនីកម្ពុជា

👉ថ្នាក់ពាក្យជា ទ្រព្យសម្បត្តិរដ្ឋ
មានន័យថា នីតិបុគ្គលសាធារណៈ ដែលទទួលនូវសិទ្ធិពីរាជរដ្ឋាភិបាល និងមានស្វ័យភាពក្នុងការត្រួតពិនិត្យលើការធ្វើសេវាកម្មអគ្គិសនី និងគ្រប់គ្រងលើទំនាក់ទំនងរវាងការផ្ដល់ ការទទួល និងការប្រើប្រាស់សេវាអគ្គិសនី។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

អាជ្ញាធរសវនកម្មជាតិ

👉ថ្នាក់ពាក្យជា មូលដ្ឋាន
មានន័យថា ស្ថាប័នសាធារណៈមួយមានភាពឯករាជ្យ ហើយត្រូវធ្វើរបាយការណ៍នៃសវនកម្មជូនទៅរដ្ឋសភា ព្រឹទ្ធសភាដោយផ្ទាល់ និងជូនទៅរាជរដ្ឋាភិបាលដើម្បីជ្រាបជាព័ត៌មាន។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

អាជ្ញាធរសមត្ថកិច្ចជាតិ

👉ថ្នាក់ពាក្យជា គយ
មានន័យថា ក្រសួង ឬនាយកដ្ឋានជំនាញ ដែលតែងតាំងដោយរាជរដ្ឋាភិបាល ក្នុងការស្រាវជ្រាវ អភិវឌ្ឍ ប្រើប្រាស់សារពាង្គកាយកែច្នៃរស់ និងវាយតម្លៃហានិភ័យបណ្ដាលមកពីសារពាង្គកាយកែច្នៃរស់។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

អាជ្ញាធររដ្ឋបាល

👉ថ្នាក់ពាក្យជា ទ្រព្យសម្បត្តិរដ្ឋ
មានន័យថា អាជ្ញាធរមូលដ្ឋាន និងអាជ្ញាធរដែលមានអាណត្តិកាន់កាប់ដីរដ្ឋ ឬធនធានធម្មជាតិរបស់រដ្ឋ ក្នុងតំបន់នោះ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

អាជ្ញាធរមានសមត្ថកិច្ចចុះកិច្ចសន្យា

👉ថ្នាក់ពាក្យជា ទ្រព្យសម្បត្តិរដ្ឋ
មានន័យថា អាជ្ញាធរដែលមានសិទ្ធិអំណាចតាមផ្លូវច្បាប់ ក្នុងការចុះកិច្ចសន្យាសម្បទានដីសេដ្ឋកិច្ច ក្នុងនាមរាជរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា ដោយអនុវត្តសិទ្ធិនោះតាមការផ្ដល់សិទ្ធិប្រទានពីនាយករដ្ឋមន្រ្តី និងបំពេញភារកិច្ចស្របតាមការចែងក្នុងអនុក្រឹត្យនេះ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

អាជ្ញាធរមានសមត្ថកិច្

👉ថ្នាក់ពាក្យជា ចំណូលមិនមែនសារពើពន្ធ, ហិរញ្ញវត្ថុសាធារណៈ, គយ
មានន័យថា វាក្យសព្ទនេះមាននិយមន័យច្រើន ដូចខាងក្រោម៖ ១. បុគ្គល ឬស្ថាប័នដែលអនុវត្តដោយស្របច្បាប់នូវមុខងាររបស់ខ្លួនដែលពាក់ព័ន្ធនឹងរឿងក្តីអនីតិជន។ ២. ក្រសួង ស្ថាប័នរដ្ឋ ឬរដ្ឋបាលមូលដ្ឋានថ្នាក់ក្រោមជាតិ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

អាជ្ញាធរដែនដី

👉ថ្នាក់ពាក្យជា ទ្រព្យសម្បត្តិរដ្ឋ
មានន័យថា រដ្ឋបាលខេត្ត ក្រុង ស្រុក ខណ្ឌ និងឃុំ សង្កាត់។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

អាជ្ញាធរជាតិទទួលបន្ទុក

👉ថ្នាក់ពាក្យជា បច្ចេកសព្ទបរិស្ថាន
មានន័យថា ស្ថាប័នដែលយល់ព្រមយកការទទួលខុសត្រូរពីភាគីមួយទៀត ដើម្បីចេញលិខិតអនុម័តសកម្មភាពគម្រោង យន្តការអភិវឌ្ឍន៍ស្អាត ឬកម្មវិធីនៃសកម្មភាពក្នុងនាមភាគីមួយនោះ ដោយអនុលោមតាមវិធាន និងតម្រូវការរបស់យន្តការអភិវឌ្ឍន៍ស្អាត ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

អាជ្ញាធរគ្រប់គ្រងទ្រព្យសម្បត្តិរបស់រដ្ឋ

👉ថ្នាក់ពាក្យជា ទ្រព្យសម្បត្តិរដ្ឋ
មានន័យថា សេនាធិការឱ្យរាជរដ្ឋាភិបាលលើការលក់ ការដូរ និងការជួលនូវទ្រព្យសម្បត្តិរបស់រដ្ឋ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

អាជ្ញាធរគយ

👉ថ្នាក់ពាក្យជា គយ
មានន័យថា វាក្យសព្ទនេះមាននិយមន័យច្រើន ដូចខាងក្រោម៖ ១. អាជ្ញាធរមានសមត្ថកិច្ចដែលទទួលខុសត្រូវក្រោមច្បាប់នៃប្រទេសសមាជិក សម្រាប់អនុវត្តច្បាប់គយ។ ២. អាជ្ញាធរមានសមត្ថកិច្ចដែលទទួលបន្ទុកគ្រប់គ្រង និងពង្រឹងការអនុវត្តច្បាប់និងបទប្បញ្ញត្តិគយនានា។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

អាជ្ញាធរកាន់កាប់ទ្រព្យសម្បត្តិរដ្ឋ

👉ថ្នាក់ពាក្យជា ទ្រព្យសម្បត្តិរដ្ឋ
មានន័យថា ក្រសួង ស្ថាប័ន ខេត្ត ក្រុង ស្រុក ខណ្ឌ ឃុំ សង្កាត់ និងនីតិបុគ្គលសាធារណៈដទៃទៀត ដែលកំពុងកាន់កាប់ ប្រើប្រាស់ ថែរក្សា និងធ្វើអាជីវកម្មទ្រព្យសម្បត្តិរបស់រដ្ឋ ជាអាជ្ញាធរកាន់កាប់ទ្រព្យសម្បត្តិរបស់រដ្ឋ នៅក្នុងន័យនៃអនុក្រឹត្យនេះ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

អាជ្ញាធរកាន់កាប់ដីរដ្ឋ

👉ថ្នាក់ពាក្យជា ទ្រព្យសម្បត្តិរដ្ឋ
មានន័យថា ក្រសួង ឬស្ថាប័ន ឬអាជ្ញាធរដែនដីដែលរដ្ឋបានប្រគល់ដីរដ្ឋណាមួយជាក់លាក់ សម្រាប់គ្រប់គ្រង ថែរក្សាការពារ និងប្រើប្រាស់បម្រើឱ្យស្ថាប័ន។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

អាជ្ញាធរកណ្តាល

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា អាជ្ញាធរជាអ្នកចាត់ចែង និងត្រួតការតាមសមត្ថកិច្ចលើអាជ្ញាធរ ដែលនៅក្រោមឱវាទ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

អាជ្ញាធរ

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ជនជាអ្នកទ្រទ្រង់អំណាច ដើម្បីរក្សាសេចក្តីរៀបរយ មន្រ្តីជាអ្នកកាន់អំណាច។

👉ថ្នាក់ពាក្យជា ទ្រព្យសម្បត្តិរដ្ឋ
មានន័យថា អ្នកទ្រទ្រង់អំណាច អ្នករាជការដែលកាន់អំណាច។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

អាជ្ញាកណ្តាល

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា មន្រ្តីដែលទទួលបង្គាប់ពីរាជការ​មុខក្រសួង ឱ្យចេញទៅសម្រុះសម្រួលការ ជាអ្នកកណ្តាល គឺមិនកាន់ខាងម្ខាងៗ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

អាជ្ញា

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា (សំ. ; បា. អាណា) អំណាច; ការគ្រប់គ្រង; ពាក្យបង្គាប់, ការបង្គាប់បញ្ជា; បញ្ញត្តិ, ច្បាប់បញ្ញត្តិ, បញ្ញត្តិមានកម្រិត។
ឧទាហរណ៍៖ ធ្វើតាមអាជ្ញា, ទទឹងអាជ្ញា ។

                    ខ្មែរប្រើពាក្យនេះសំដៅសេចក្ដីថា “រាជការ; អ្នកទទួលអំណាចពីរាជការ; បម្រើរបស់តុលាការឬរបស់រដ្ឋបាល” ជាដើមក៏មាន, ដូចជា អាជ្ញាកែនបរ; អាជ្ញាកត់ពន្ធ; អាជ្ញាកោះខាំង; ទោសអាជ្ញា; ចោទជាអាជ្ញា ជាដើម ។ អាជ្ញាចក្រ អាណាចក្រ ។ មើលក្នុងពាក្យ អាណា ទៀតផង ។ អាជ្ញាកណ្ដាល មន្ត្រីដែលទទួលបង្គាប់ពីរាជការមុខក្រសួងហើយចេញទៅជាអ្នកកណ្ដាល គឺមិនសមខាងណា, ជាអ្នកពិនិត្យការណ៍ឲ្យឃើញតាមសេចក្ដីពិត ។ អាជ្ញាករ ឬ — ការិន អ្នកប្រតិបត្តិតាមអាជ្ញា; អ្នកធ្វើតាមពាក្យបង្គាប់ (បើស្រ្តីជា អាជ្ញាការិនី) ។ អាជ្ញាធរ (—ធរ) អ្នកទ្រទ្រង់នូវអាជ្ញា គឺអ្នកកាន់អំណាច តាមសិទ្ធិដែលខ្លួនបានទទួលពេញលក្ខណៈ (បារ. autorité) ។ អាជ្ញាបក ឬ អាជ្ញាបកៈ (—បក់ ឬ —ប៉ៈកៈ) អ្នកបង្គាប់បញ្ជា, អ្នកបញ្ជាការ; អ្នកបញ្ញត្តច្បាប់; អ្នកដាក់អាជ្ញា (បើស្ត្រីជា អាជ្ញាបិកា អ. ថ.— ប៉ិ—) ។ អាជ្ញាបត្រ (—ប័ត) សំបុត្របង្គាប់ជាផ្លូវរាជការ ។ ព. ទ. សំបុត្រអនុញ្ញាតមានកំណត់កាល គឺកំណត់ត្រឹមប៉ុណ្ណោះខែឬប៉ុណ្ណោះឆ្នាំ ដែលរាជការរដ្ឋបាល ចេញឲ្យដល់អ្នកដែលទទួលដេញយកមុខការរបរណាមួយផ្ទាល់ពីរាជការ ឬសំបុត្រដែលរដ្ឋបាលអនុញ្ញាតឲ្យរកស៊ីតែត្រឹមប៉ុណ្ណោះខែប៉ុណ្ណោះឆ្នាំ ។ អាជ្ញានុការី មន្ត្រីដែលរាជការមុខក្រសួងចាត់ឲ្យទៅបំពេញកិច្ចការ ផ្សេងៗ ។ អាជ្ញាបទ ខបញ្ញត្តិ, មាត្រាច្បាប់ ។ អាជ្ញាបើកស្ម័គ្រ អ្នកដែលកាន់ព្រះបរមរាជឱង្ការចេញទៅខែត្រក្រៅកត់ឈ្មោះពួកប្រជាពលរដ្ឋដែលស្ម័គ្រចិត្តចូលជាកម្លាំងនៃអស់លោកសេនាបតី—មន្ត្រីខាងក្នុង… (ប្រើតែក្នុងរជ្ជកាលពីដើម) ។ អាជ្ញាភង្គ (—ភ័ង-គៈ ឬ— ភង់) ការទទឹងអាជ្ញា; ការរឹងទទឹងអាជ្ញា; ការរឹងទទឹងមិនទទួលស្ដាប់ច្បាប់បញ្ញត្តិ ឬមិនទទួលប្រតិបត្តិតាមពាក្យបង្គាប់ ។ អាជ្ញាសាលា (ព. ទ. ) អ្នកដែលរាជការតាំងឲ្យមានមុខការជាជំនួយតុលាការ… (ត្រូវបានផលប្រយោជន៍ពីគូក្ដីតាមកំណត់ ដែលច្បាប់អនុញ្ញាតឲ្យយក) ។ អាជ្ញាសិទ្ធិ (—សិត) អំណាចដាច់ខាត គឺអំណាចដែលព្រះរាជាទ្រង់ប្រោសព្រះរាជទានដល់មេទ័ព ក្នុងកាលមានសង្គ្រាម (ក្នុងរជ្ជកាលនៃក្សត្រិយ៍ពីបុរាណ មានប្រោសព្រះរាជទានអាវុធណាមួយ ជាព័ស្តុតាងឲ្យមេទ័ពនោះកាន់ជាសម្គាល់ផង ហៅថា អាវុធអាជ្ញាសិទ្ធិ “អាវុធជាព័ស្តុតាងនៃអំណាចដាច់ខាត”) ។ អាជ្ញាសឹក ច្បាប់ដែលបញ្ញត្តប្រើក្នុងកាលកើតសង្រ្គាម (ច្រើនប្រើអំណាចម៉ឺងម៉ាត់ខុសពីច្បាប់ធម្មតា) ។
ឧទាហរណ៍៖ ច្បាប់អាជ្ញាសឹក ។

                     អាជ្ញាហ្លួង អ្នកដែលកាន់ព្រះបរមរាជឱង្ការចេញទៅកត់ពន្ធ គឺហូតយកពន្ធអំពីរបរនៃពួកប្រជាជនក្នុងរជ្ជសីមា មានស្រូវនិងផលដំណាំផ្សេងៗជាដើម។
ឧទាហរណ៍៖ អាជ្ញាហ្លួងពន្ធស្រូវ អាជ្ញាហ្លួងអ្នកទាយផលស្រូវហើយហូតពន្ធ : អាជ្ញាហ្លួងពន្ធស្រូវខែត្របាទី ។

                       អាជ្ញាហ្លួងពន្ធទាស អាជ្ញាហ្លួងអ្នកយកពន្ធដំណាំផ្សេងៗ (ក្រៅពីស្រូវ) តាមច្បាប់បញ្ញត្តិ។
ឧទាហរណ៍៖ អាជ្ញាហ្លួងពន្ធទាសខែត្របាទី (មានតែក្នុងសម័យពីដើម, សម័យឥឡូវពន្ធទាំងនេះនៅលើមន្ត្រីសង្កាត់ជាអ្នកទារ) ។

                      អាជ្ញាអង្កេត (ព. ទ. ) មន្ត្រីដែលតុលាការចាត់ឲ្យទៅស៊ើបពិនិត្យបញ្ជាក់ការណ៍ឲ្យឃើញពិត (ម. ព. អង្កេត ឬ អង្កែត ផង) ។ ល ។
អំណាច អានុភាពតាមគន្លងច្បាប់។

                      ការតម្រូវ ដាក់កំហិតឱ្យ ឬមិនឱ្យធ្វើអី្វមួយ។

👉ថ្នាក់ពាក្យជា រាជសព្ទ
មានន័យថា ព្រះរាជអាជ្ញា ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

អាជ្ជវៈ

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា (បា. អាជ្ជវ < ឧជុ “ត្រង់” + ភាវ “ភាព”; សំ. អាជ៌វ) ភាពឬភាវៈនៃសេចក្ដីត្រង់ គឺដំណើរទៀងត្រង់ឬការកាន់ទៀងត្រង់, សេចក្ដីទៀងត្រង់។
ឧទាហរណ៍៖ អាជ្ជវៈ ជាធម៌សំខាន់មួយក្នុងលោក, ជារាជធម៌ទី ៤ ក្នុងទសពិធរាជធម៌ (ម. ព. ទសពិធរាជធម៌ ផង) ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

អាជីវ—

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា (មើលក្នុងពាក្យ អាជីព) ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

អាជីវ​បារិសុទ្ធិ​សីល

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា សីល​របស់​បព្វជិត​អ្នក​មាន​សេចក្ដី​បរិសុទ្ធ​ព្រោះ​ការ​ចិញ្ចឹម​ជីវិត​ត្រឹម​ត្រូវ (ម. ព. ចតុប្បារិសុទ្ធិ​សីល ផង)។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

អាជីវ​បារិសុទ្ធិ

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា សេចក្ដី​បរិសុទ្ធ ព្រោះ​ការ​ចិញ្ចឹម​ជីវិត​ត្រឹម​ត្រូវ ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត