Author: videoslearning.com

អន្ទោកអន្ទោល

👉ថ្នាក់ពាក្យជា កិរិយាសព្ទ
មានន័យថា តាមអង្វរទទូចទទែមិនលែង, ដិតដោយយំដោយតាមគោរពឬតាមអង្វរករគេមិនលែង ។
ឧទាហរណ៍៖ ខំអន្ទោកអន្ទោលសុំយ៉ាងណា ក៏នៅតែមិនព្រមឲ្យ។

                       ប្រើជា កិ. វិ. ក៏បាន “ដែលចេះតែអង្វរទទូចទទែមិនលែង”
ឧទាហរណ៍៖ គាត់ចេះតែមកនិយាយអន្ទោកអន្ទោលឲ្យខ្ញុំទៅជួយសង្គ្រោះដោះទុក្ខ . . . ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

អន្ទោក

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ( សំ. បា. អន្ទុក ” ទន្លីង ” ) នេសាទុបករណ៍មួយប្រភេទ មានដង, ខ្សែ និងគន្លឹះ សម្រាប់ឲ្យថ្លោះបាន
ឧទាហរណ៍៖ អន្ទោកសំពោច, អន្ទោកស្វា ។

                      ប្រដាប់មានដងមានខ្សែ សម្រាប់ជាន់ក្រឡឹងឈើជាដើមម្នាក់ឯងបាន
ឧទាហរណ៍៖ អន្ទោកក្រឡឹង ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

អន្ទេបប្រផេះ

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ឈ្មោះសត្វស្លាបមួយប្រភេទ ប្រវែង ២៩ ស.ម នៅកម្ពុជាមានពីរប្រភេទ ដែលយើងកក់ត្រាបាន។ ប្រភេទទី១: Leucogensis-មានពណ៌ប្រផេះស្រាល ថ្ងាសខ្មៅ ដៅសជុំវិញភ្នែក ត្រចៀក និង គូថស ចុងស្លាបទី១ខ្មៅ ភ្នែកក្រហម។ ប្រភេទទី២: Salangensis-ស្រដៀង Leucogensis ដែរតែសំបុរដងខ្លួនទាំងមូលពណ៌ស្រគាំជាង គុម្ពត្រចៀកឆូតសព្រាលៗ។ ទីជំរកៈ តំបន់វាល ប្រភេទព្រៃរិចរិល តាមជាយព្រៃកោងកាង និងតំបន់ឆ្នេរ។ របាយៈ ក្នុងចំណោម២ប្រភេទនេះ ប្រភេទទី១ Leucogensis វត្តមាននៅរដូវប្រាំង និង ប្រភេទទី២ Salangensis វត្តមានពេញមួយឆ្នាំ។ ពត៌មានផ្សេងទៀតពុំទាន់ដឹងច្បាស់នៅឡើយ។ រដូវបន្តពូជៈ ចាប់ពីខែ មិនា ដល់ មិថុនា។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

អន្ទេបទងកន្រ្តៃ

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា បក្សីមួយប្រភេទ មានប្រវែង ៣៣- ៣៥.៥ ស.ម.។​ ពេញវ័យៈ សំបុរខ្មៅរលោង មានកំប៉ោយ កន្ទុយទងកន្រៃ្ត។ ពេលមិនទាន់ពេញវ័យៈ កន្ទុយឆែកល្មម។ ទីជំរកៈ ព្រៃស្រោង ពាក់កណ្តាលព្រៃស្រោង ព្រៃរបោះ និងព្រៃជាំ។ របាយៈ វត្តមានពេញមួយឆ្នាំ មានគ្រប់ទីកន្លែង។ រដូវបន្តពូជៈ ចាប់ពីខេ កុម្ភៈ ដល់ កកដ្កា។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

អន្ទេបខ្មៅផ្លេក

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា បក្សីមួយប្រភេទ មានប្រវែង ២២-២៣.៥ ស.ម .។ មាឌតូចជាងអន្ទេបដទៃ ខ្លួនខ្មៅភ្លឺរលោង កន្ទុយឆែកល្មម។ ទីជំរកៈ ព្រៃស្រោង ពាក់កណ្តាលស្រោង ដំណុះព្រៃក្មេង។ ជីវសាស្រ្តៈ ទុំលើទ្រនុំខ្ពស់ ដើម្បីរកចាប់សត្វល្អិត។ របាយៈ វត្តមានពេញមួយឆ្នាំ មាគ្រប់ទីកន្លែង។ រដូវបន្តពូជៈ ចាប់ពីខែ មិនា ដល់ កកដ្កា។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

អន្ទេបខ្មៅ

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ឈ្មោះ​បក្សី​មួយ​ប្រភេទ ប្រវែង ២៧-២៨.៥ ស.ម៖ ជាទូទៅមានសំបុរខ្មៅ ដងខ្លួនទ្រវែង និងកន្ទុយឆែកជ្រៅ។ មិនទាន់ពេញវ័យ៖ សំបុររោមសរាងជាស្រកានៅផ្នែកពោះ និងចុងខ្នង។ ទីជំរក៖ ព្រៃគុម្ពោតស្រឡះ វាលស្រែ វាលភក់ ទីប្រជុំជន តាមមាត់ផ្លូវ។ របាយ៖ វត្តមាននៅរដូវប្រាំង តែមួយចំនួនវត្តមានពេញមួយឆ្នាំ សំបូរគ្រប់ទីកន្លែង ពិសេសតំបន់មាត់សមុទ្រ។ រដូវបន្តពូជ៖ ចាប់ពីខែមីនា ដល់ខែសីហា។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

អន្ទេបកំប៉ោយខ្សែ

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា បក្សីមួយប្រភេទ មានប្រវែង ២៩-៣៣ ស.ម .។ សំបុរខ្មៅសុទ្ធ មាឌធំជាងអន្ទេបដ៏ទៃ ចំពុះរាងកោងខុប កន្ទុយរាងត្រីកោណ។ ទីជំរកៈ ព្រៃស្រោង ពាក់កណ្តាលព្រៃស្រោង និងព្រៃរបោះ។ របាយៈ វត្តមានពេញមួយឆ្នាំ មានគ្រប់ទីកន្លែង។ រដូវបន្តពូជៈ ចាប់ពីខៃមេសា ដល់ មិថុនា។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

អន្ទើត

👉ថ្នាក់ពាក្យជា គុណនាម
មានន័យថា ដែលមិនមាំ, មិនរឹងប៉ឹង, មិនស៊ប់ ទន់រលាស់ភើតៗ ដោយមានទោលស្ដើង មានបណ្ដោយវែង ទាំងរនូតឬគ្រឿងទ្រពីក្រោមក៏រង្វើលឃ្លាតឆ្ងាយពីគ្នា ជាដើម។
ឧទាហរណ៍៖ រលាស់អន្ទើតៗ, ក្ដារស្ពានអន្ទើតៗ ( ប្រើជា អន្ធើតៗ ក៏មាន )។

👉ថ្នាក់ពាក្យជា កិរិយាវិសេសន៍
មានន័យថា ដែលមិនមាំ, មិនរឹងប៉ឹង, មិនស៊ប់ ទន់រលាស់ភើតៗ ដោយមានទោលស្ដើង មានបណ្ដោយវែង ទាំងរនូតឬគ្រឿងទ្រពីក្រោមក៏រង្វើលឃ្លាតឆ្ងាយពីគ្នា ជាដើម។
ឧទាហរណ៍៖ រលាស់អន្ទើតៗ, ក្ដារស្ពានអន្ទើតៗ ( ប្រើជា អន្ធើតៗ ក៏មាន )។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

អន្ទូ

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ( ម. ព. អន្ទុ )។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

អន្ទុ

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ( សំ.; បា. អន្ទុ, អន្ទុក ) កជើង; ទន្លីង; ច្រវាក់; ច្រួល; ខ្នោះ, គ្រឿងឃុំខាំង ( សម្រាប់ប្រើក្នុងកាព្យ តាមដោយកវីត្រូវការប្រើ )។
ឧទាហរណ៍៖ ព. កា. ថា ជនជាប់អន្ទុក រមែងមានមុខ ស្រពោនស្រពាប់ កើតទុក្ខព្រួយប្រាណ ឥតមានក្ដីស្ងប់ ព្រោះតែទម្លាប់ ខុសចាកផ្លូវច្បាប់ ។ គឺខ្លួនប្រព្រឹត្ត អំពើទុច្ចរិត ប្រាជ្ញប្រាប់មិនស្ដាប់ ធ្វើតាមទំនើង ពុំស្គាល់រស់ស្លាប់ នរណាបង្គាប់ ខ្លួនធ្វើខ្លួនឯង។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

អន្ទឺរឺរឺត

👉ថ្នាក់ពាក្យជា ឧទានសព្ទ
មានន័យថា មើលក្នុងពាក្យ អន្តឺរ៉ឺរ៉ឺត។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

អន្ទឹល

មានន័យថា ( ម. ព. អន្ធិល ឬ អន្ធឹល )។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

អន្ទិល

មានន័យថា ( ម. ព. អន្ធិល ឬ អន្ធឹល )។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

អន្ទិកា

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ( សំ. ) ជើងក្រាន ( ដែលធ្វើដោយដីដុតឆ្អិន ), ជើងក្រានលើកបាន, អាំងឡូវ ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

អន្ទាំស្លា

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ( ព. ប្រ. ) ប្រវែងវេលាដែលទំពាស្លាមួយម៉ាត់ញំៗ ល្មមសាបកំបោរឬវេលាបៀមស្លាមួយម៉ាត់សាបកំបោរ។
ឧទាហរណ៍៖ យូរប្រហែលមួយអន្ទាំស្លា ( មួយសាបស្លា ) ព. បុ.។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

អន្ទាក់ខ្លា

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ( ព. ប្រ. ) ឈ្មោះស្នៀតគុនមួយបែបមានលំនាំអាការស្រដៀងនឹងលំនាំរង្វង់ដងអន្ទាក់ដាក់ខ្លា ។ គងអន្ទាក់ខ្លា កិ. ឬ កិ. វិ. គង-កជើងម្ខាងលើក្បាលជង្គង់ម្ខាង។
ឧទាហរណ៍៖ អង្គុយគងអន្ទាក់ខ្លា។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

អន្ទាក់ខ្លា

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ( ព. ប្រ. ) ឈ្មោះស្នៀតគុនមួយបែបមានលំនាំអាការស្រដៀងនឹងលំនាំរង្វង់ដងអន្ទាក់ដាក់ខ្លា ។ គងអន្ទាក់ខ្លា កិ. ឬ កិ. វិ. គង-កជើងម្ខាងលើក្បាលជង្គង់ម្ខាង។
ឧទាហរណ៍៖ អង្គុយគងអន្ទាក់ខ្លា។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

អន្ទាក់

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ប្រដាប់ធ្វើដោយខ្សែឬដោយចម្រៀកផ្ដៅជាដើម មានក្រវិលរូតបាន សម្រាប់ទាក់, សម្រាប់ដាក់ឲ្យជាប់សត្វទ្វេបាទចតុប្បាទជាដើម : សត្វជាប់អន្ទាក់ ។ អន្ទាក់ណែងណង អន្ទាក់មានចងណែងណងផង ។ អន្ទាក់រូត អន្ទាក់ឥតដង រូតជាប់ ក្នុងកាលដែលសត្វចូលក្នុងរង្វង់ប៉ះឲ្យរូត ។ អន្ទាក់វាត់ អន្ទាក់មានដងវែងមានគន្លឹះ កាលណាប៉ះត្រូវទំនងថ្លោះវាត់ឡើងរូតជាប់សត្វ ។ ព. ប្រ. អន្ទាក់កាម កាមគុណដែលទុកដូចជាអន្ទាក់ទាក់សត្វលោក ។ អន្ទាក់ដៃ ហត្ថបាស ។ អន្ទាក់មារ កិលេសដែលជាគ្រឿងទាញទាក់សត្វលោក ។ ជាប់អន្ទាក់ ជាប់កុន, ជាប់ចំណោម ។ នៅក្នុងអន្ទាក់ នៅក្នុងទំនាយថាមិនបាត់, ថាមិនស្លាប់ . . .; នៅក្រៅអន្ទាក់ ទំនាយយាមថាបាត់, ថាស្លាប់ ( ពាក្យប្រើក្នុងក្បួនចាប់យាម )។ល។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

អន្ទង់អាំង

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ជលមាគ៌ត្រង់ ដែលបត់បែនដូចជាអន្ទង់អាំង។

👉ថ្នាក់ពាក្យជា គុណនាម
មានន័យថា ( ព. ប្រ. ) ដែលវៀចព័ទ្ធពេនក្រវិចក្រវៀន ( ដូចរបត់អន្ទង់ដែលគេត្បុតអាំង )។
ឧទាហរណ៍៖ ផ្លូវអន្ទង់អាំង, របត់អន្ទង់អាំង។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

អន្ទង់វិត

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ឈ្មោះរុក្ខជាតិមួយប្រភេទ ដើមសណ្ឋានជាវល្លិ, តាមធម្មតា, មានមែកច្រើនតែមួយគូៗទន្ទឹមគ្នា ស្លឹកក៏មួយគូៗទន្ទឹមគ្នាដែរ មានបន្លាច្រើនតែបួនៗ ដុះចេញត្រង់គល់ទងស្លឹក បើមុតសាច់ឈឺចាប់ពើត, ក្លិនក្រពុល ប៉ុន្តែប្រើស្លឹកបុកធ្វើជាបន្លែឬជាគ្រឿងផ្សំឲ្យកាត់ចម្អាប ស្ល-កកូរអន្ទង់ឬត្រីរំអិលបាន។
ឧទាហរណ៍៖ សម្ល-កកូរស្លឹកអន្ទង់វិត ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

អន្ទង់រោយ

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ចុល្លព្រឹក្សម្យ៉ាង កំពស់ ៦-៨ ម ដុះក្នុងព្រៃក្រាស់ជ្រលងភ្នំ ឬព្រៃស្រស់ នៃអាស៊ីផ្នែកអាគ្នេយ៍ ពេលខ្លះគេដាំវាជាលំអ ហើយដើមសម្រាប់សង់ខ្ទម។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

អន្ទង់រុក

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ( ព. ប្រ. ) អាការដែលនៅស្ងៀមៗតាមសភាពប្រក្រតី ស្រាប់តែចេញឈាមស្រស់ៗពីច្រមុះ ( ច្រើនមានតែកូនក្មេង )។
ឧទាហរណ៍៖ អន្ទង់រុកច្រមុះ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

អន្ទង់បារ

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ( ព. ប្រ. ) ឈ្មោះរោគមួយប្រភេទបណ្ដាលឲ្យធ្លាក់លោហិតពីមាត់ពីច្រមុះ ជារោគរឹងត្អឹងកែបានដោយកម្រ។
ឧទាហរណ៍៖ កើតរោគអន្ទង់បារ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

អន្ទង់-ស

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ព្រឹក្សម្យ៉ាង មានកំពស់ ២-៥ម ដុះក្រោមដើមឈើ ក្នុងព្រៃជ្រៅនៃឥណ្ឌូចិន ឧបទ្វីបជ្វា នឹងក្នុងប្រទេសឥណ្ឌា។ សំបក ជាថ្នាំរម្ងាប់រោគ គ្រឿងរំលាយអាហារ ផ្លែ ជាឱសថរាកមួល ឫសសម្រាប់បន្សាបពិស និងធ្វើឱ្យបាត់ស្រវឹងស្រា។
ឧទាហរណ៍៖ (ឯកសារយោង វចនានុក្រម រុក្ខជាតិប្រើប្រាស់ក្នុងប្រទេសកម្ពុជា )

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

អន្ទង់

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ទីឃជាតិមួយប្រភេទ ខ្លួនមូលវែងសណ្ឋានពស់ ប៉ុន្តែឥតស្រកា មានរំអិល ឥតពិស កើតនៅអាស្រ័យក្នុងទឹកក្នុងភក់ រាប់បញ្ចូលក្នុងពួកមច្ឆជាតិ : អន្ទង់កប់ភក់ ។ អន្ទង់ស អន្ទង់ដែលមានខ្លួនសប្លែកពីអន្ទង់ធម្មតា ( កម្រមានណាស់ ) ។ ព. ប្រ. ច្រមុះអន្ទង់ ច្រមុះមនុស្សដែលមានចុងស្រួចឆ្លឺម សណ្ឋានស្រដៀងនឹងច្រមុះអន្ទង់ ។ គុ. ប៉ិនឬហៃខាងការចចាក់ចចុចឈ្លេចឈ្លីរកហេតុរកដំណើរដែលកំបាំងឲ្យឃើញតាមពិត : មនុស្សច្រមុះអន្ទង់ ។ ព. ទ. បុ. អន្ទង់វែង កុំរកឆ្នំាងវែង ការខ្លីឬងាយ កុំធ្វើឲ្យវែងឬឲ្យពិបាកឡើយ ។ ពោះអន្ទង់ ការមានចិត្តលាតត្រង់ភ្លឹងឥតកកិចកកុច ឬដែលស្មោះអស់ពីពោះ, មានចិត្តត្រង់ : មនុស្សពោះអន្ទង់។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

អន្ទង

👉ថ្នាក់ពាក្យជា កិរិយាសព្ទ
មានន័យថា នាំសរសៃអំបោះ ឬសូត្រទៅមកៗ រៀបចំឲ្យមានរបៀបបណ្ដោយគ្នា ហើយមូរដោយក្ដារមូរដាក់ព័ន្ធមូលនឹងដាម ដើម្បីថ្ករត្បាញ។
ឧទាហរណ៍៖ អន្ទងអំបោះ។

                    ( ព. ប្រ. ) ដឹកនាំឬបញ្ចុះបញ្ចូលឲ្យព្រមតាម, ឲ្យដោយតាម : អន្ទងកូនឲ្យខំប្រឹងរៀនសូត្រ ។ ទាញយោងឲ្យហើប, ឲ្យអណ្ដែតឡើង, ឲ្យឃ្លាតចាកទី : អន្ទងឈើហុប ។ យោងអន្ទង ទំនុកបម្រុងឲ្យចម្រុងចម្រើន ( មើលក្នុងពាក្យ យោង ទៀតផង )។

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា អំបោះ ឬសូត្រដែលអន្ទងរួចហើយ។
ឧទាហរណ៍៖ អន្ទងខ្មៅ។

👉ថ្នាក់ពាក្យជា គុណនាម
មានន័យថា ដែលអន្ទងរួចហើយ។
ឧទាហរណ៍៖ អំបោះអន្ទង។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

អន្ថោចៗ

👉ថ្នាក់ពាក្យជា កិរិយាវិសេសន៍
មានន័យថា សន្សឹមៗ បន្តិចៗ តាមដោយហោច
ឧទាហរណ៍៖ រៀនសូត្រអន្ថោចៗ , ធ្វើការអន្ថោចៗ; រកស៊ីអន្ថោចៗ ។

                       ងោចៗរឿយៗមិនលែង ។
ឧទាហរណ៍៖ អង្វរអន្ថោចៗទាល់តែទន់ចិត្តព្រមឲ្យ ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

អន្ថឺម

👉ថ្នាក់ពាក្យជា គុណនាម
មានន័យថា ដែលមានលំនាំដំណើរឱនៗ ងើបៗ ឡេមឡឺមញើបៗ។
ឧទាហរណ៍៖ ដើរអន្ថឺមចូលទៅ, ដើរអន្ថឺមៗ; ដំណើរអន្ថឺមៗ។

👉ថ្នាក់ពាក្យជា កិរិយាវិសេសន៍
មានន័យថា ដែលមានលំនាំដំណើរឱនៗ ងើបៗ ឡេមឡឺមញើបៗ។
ឧទាហរណ៍៖ ដើរអន្ថឺមចូលទៅ, ដើរអន្ថឺមៗ; ដំណើរអន្ថឺមៗ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

អន្ថម

👉ថ្នាក់ពាក្យជា គុណនាម
មានន័យថា ដែលមានលំនាំដំណើរឱនខ្លួនចុះងើបងក់ៗ ញើបៗ។
ឧទាហរណ៍៖ ដើរអន្ថមចូលទៅ, ដើរអន្ថមៗ, ដំណើរអន្ថមៗ ។

👉ថ្នាក់ពាក្យជា កិរិយាវិសេសន៍
មានន័យថា ដែលមានលំនាំដំណើរឱនខ្លួនចុះងើបងក់ៗ ញើបៗ។
ឧទាហរណ៍៖ ដើរអន្ថមចូលទៅ, ដើរអន្ថមៗ, ដំណើរអន្ថមៗ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

អន្ត—

មានន័យថា ( មើលក្នុងពាក្យ អន្ត )។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

អន្ត​វាសិនី ឬ អន្តេវាសី

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា សិស្ស, កូន​សិស្ស; បើ​ស្ត្រី​ជា អន្ត​វាសិនី ឬ អន្តេវា-សិនី (ម. ព. អន្តេវាសិក ផង) ។ល។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

អន្ត​ព័ណ៌ ឬ អន្ត​វណ្ណ

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា មនុស្ស​ជាតិ​ទាប, ជន​ជាតិ​សូទ្រៈ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

អន្ត​ធម៌

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ធម៌​លាមក​ ឬ​ធម៌​អម​ខាង; មាន ២ យ៉ាង​គឺ ១-កាម​សុខល្លិកានុយោគ សេចក្ដី​ព្យាយាម​ខំ​ប្រឹង​ប្រព្រឹត្ត​វត្ត​ប្រតិបត្តិ​ខ្ជីខ្ជា​តាម​តែ​បាន; ២-អត្តកិលម​ថានុ-យោគ សេចក្ដី​ព្យាយាម​ខំ​ប្រឹង​ប្រព្រឹត្ត​វត្ត​ប្រតិបត្តិ​តឹង​ពេក​ធ្វើ​ខ្លួន​ឲ្យ​លំបាក​ហួស​ហេតុ​ឃ្វាង​ខុស​ផ្លូវ​ប្រតិបត្តិ​ល្អ (ព. ពុ.)។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

អន្ត​ជាតិ

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ជាតិ​ទាប; អ្នក​ដែល​មាន​ជាតិ​ថោក​ទាប។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

អន្ត​គូ

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា អ្នក​ដល់​នូវ​ទី​បំផុត​ទុក្ខ (ព្រះ​ពុទ្ធ, ព្រះ​បច្ចេក​ពុទ្ធ, ព្រះ​អរហន្ត) ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

អន្ត​គត

👉ថ្នាក់ពាក្យជា គុណនាម
មានន័យថា ដែល​ស្លាប់​ហើយ (បើ​ស្ត្រី​ជា អន្ត​គតា)។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

អន្ត​កាល

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា កាល​ជា​ទី​បំផុត; ពេល​ស្លាប់។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

អន្ត​ករ

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា អ្នក​ធ្វើ​នូវ​ទី​បំផុត​ទុក្ខ (ព្រះ​ពុទ្ធ, ព្រះ​បច្ចេក​ពុទ្ធ, ព្រះ​អរហន្ត) ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

អន្ត្រោក

👉ថ្នាក់ពាក្យជា កិរិយាវិសេសន៍
មានន័យថា តត្រោកឥតឈប់; រខោកចុះរខោកឡើង; ដែលដើរដោយអាការសោកប៉ត្រោក។
ឧទាហរណ៍៖ ដើរអន្ត្រោក, ស្ពាយសម្ពាយអន្ត្រោកចុះអន្ត្រោកឡើង។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

អន្ត្រើក

👉ថ្នាក់ពាក្យជា កិរិយាវិសេសន៍
មានន័យថា ត្រើកៗ ពីនេះទៅនោះឥតឈប់ឥតសម្រាក។
ឧទាហរណ៍៖ ដើរអន្ត្រើកទាល់ល្ងាច។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

អន្ត្រុក

👉ថ្នាក់ពាក្យជា កិរិយាវិសេសន៍
មានន័យថា ត្រុកៗមិនឈប់។
ឧទាហរណ៍៖ ធ្វើការអន្ត្រុកទាល់ល្ងាច។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

អន្ត្រឹក

👉ថ្នាក់ពាក្យជា កិរិយាវិសេសន៍
មានន័យថា ត្រឹកៗ ឬតត្រឹកមិនឈប់។
ឧទាហរណ៍៖ រត់អន្ត្រឹក, ឆ្កែបោលអន្ត្រឹក។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

អន្ត្រាក់

👉ថ្នាក់ពាក្យជា កិរិយាវិសេសន៍
មានន័យថា ត្រាក់ៗឥតឈប់។
ឧទាហរណ៍៖ ដើរអន្ត្រាក់, ខំរែកលលក់អន្ត្រាក់រាល់ថ្ងៃ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

អន្ត្រត

👉ថ្នាក់ពាក្យជា កិរិយាវិសេសន៍
មានន័យថា ត្រតៗ ឬត្រែតត្រតៗ។
ឧទាហរណ៍៖ ដើរអន្ត្រតចុះអន្ត្រតឡើង។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

អន្តៈ

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ( បា. អន្ត; សំ. អន្ត្រ ) ពោះវៀនធំ ( រ. ស. )។
ឧទាហរណ៍៖ ព្រះអន្តៈ ឬ ព្រះអន្តំ ( —អន់-ត័ង )។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

អន្តោ—

មានន័យថា (មើលក្នុងពាក្យ អន្តោ ) ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

អន្តោ​សារ

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ឈើ​ដែល​មាន​ខ្លឹម​ខាង​ក្នុង (ឈើ​ខ្លឹម); ហៅ អន្តោ​សារជាតិ ឬ អន្តោ​សារព្រឹក្ស ក៏​បាន ។ល។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

អន្តោ​ប្រាសាទ

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ខាង​ក្នុង​ប្រាសាទ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

អន្តោ​នគរ

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ខាង​ក្នុង​ក្រុង ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

អន្តោ​ជាត

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ទាសៈ​កើត​ក្នុង; បើ​ស្ត្រី​ជា អន្តោ​ជាតា (ហៅ អន្តោ​ជាត​ទាស, អន្តោ​ជាត​ទាសី ក៏​បាន)។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

អន្តោ​ជន

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ជន​ខាង​ក្នុង គឺ​មនុស្ស​ក្នុង​ផ្ទះ​មួយ, ក្នុង​គ្រួសារ​មួយ​ឬ​ក្នុង​ត្រកូល​មួយ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

អន្តោ​គ្រឹះ

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ខាង​ក្នុង​ផ្ទះ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

អន្តោប្រវេសន្ត

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា មនុស្សដែលចាកចោលស្រុកកំណើតរបស់ខ្លួន ហើយមកតាំងលំនៅឋានក្នុងប្រទេសដទៃ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

អន្តោប្រវេសន៍

មានន័យថា ការ​ចូល​មក​ខាង​ក្នុង ។ ការ​ចូល​មក​ក្នុង​ប្រទេស​ណា​មួយ ដើម្បី​តាំង​លំនៅ​ជា​ប្រាកដ​នៅ​ទី​នោះ ដោយ​ឥត​ត្រឡប់​ទៅ​កាន់​ប្រទេស​របស់​ខ្លួន​វិញ, ដំណើរ​ដែល​ជន​បរទេស​ចូល​មក​តាំង​លំនៅ​ក្នុង​ប្រទេស
ឧទាហរណ៍៖ ការ​ប្រិតប្រៀង​ខាង​អន្តោប្រវេសន៍, រឿង​អន្តោប្រវេសន៍។

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ការចាកចោលប្រទេសទៅតាំងលំនៅក្នុងទីដទៃដោយឥតបំណងថានឹងត្រឡប់មកប្រទេសរបស់ខ្លួនវិញ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

អន្តា

👉ថ្នាក់ពាក្យជា និបាតសព្ទ
មានន័យថា ( បា.; សំ. អន្តរ៑ ) ខាងក្នុង, ឯក្នុង ។ ប្រើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ, ដូចជា អន្តោគ្រាម ខាងក្នុងស្រុក ។ អន្តោគ្រឹះ ខាងក្នុងផ្ទះ ។ អន្តោជន ជនខាងក្នុង គឺមនុស្សក្នុងផ្ទះមួយ, ក្នុងគ្រួសារមួយឬក្នុងត្រកូលមួយ ។ អន្តោជាត ទាសៈកើតក្នុង; បើស្ត្រីជា អន្តោជាតា ( ហៅ អន្តោជាតទាស, អន្តោជាតទាសី ក៏បាន ) ។ អន្តោនគរ ខាងក្នុងក្រុង ។ អន្តោប្រវេសន៍ ការចូលមកខាងក្នុង ។ ការចូលមកក្នុងប្រទេសណាមួយ ដើម្បីតាំងលំនៅជាប្រាកដនៅទីនោះ ដោយឥតត្រឡប់ទៅកាន់ប្រទេសរបស់ខ្លួនវិញ, ដំណើរដែលជនបរទេសចូលមកតាំងលំនៅក្នុងប្រទេស : ការប្រិតប្រៀបខាងអន្តោប្រវេសន៍, រឿងអន្តោប្រវេសន៍ ។ អន្តោប្រាសាទ ខាងក្នុងប្រាសាទ ។ អន្តោសារ ឈើដែលមានខ្លឹមខាងក្នុង ( ឈើខ្លឹម ); ហៅ អន្តោសារជាតិ ឬ អន្តោសារព្រឹក្ស ក៏បាន។ល។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

អន្តែងអន្តៃ

👉ថ្នាក់ពាក្យជា គុណនាម
មានន័យថា រ៉ាំរ៉ៃ, តត្រំតត្រើយ, ត្រាំត្រែង, យូរ; មិនចេះដាច់ស្រេច ។
ឧទាហរណ៍៖ កើតក្ដីអន្តែងអន្តៃមិនចេះស្រេច; ឈឺអន្តែងអន្តៃ; ជំងឺ— ។

                        និយាយថា អន្តែងៗ ឬ អន្តៃៗ ក៏មាន ចំពោះមែកឈើជាដើមដែលបាក់តែមិនដាច់ធ្លាក់ស្រឡះទេ ដោយនៅទាក់ជាប់នឹងអ្វីបន្តិចបន្តួច
ឧទាហរណ៍៖ ជាប់អន្តែងៗ ឬ នៅទាក់ជាប់អន្តៃៗ ។

👉ថ្នាក់ពាក្យជា កិរិយាវិសេសន៍
មានន័យថា រ៉ាំរ៉ៃ, តត្រំតត្រើយ, ត្រាំត្រែង, យូរ; មិនចេះដាច់ស្រេច
ឧទាហរណ៍៖ កើតក្ដីអន្តែងអន្តៃមិនចេះស្រេច; ឈឺអន្តែងអន្តៃ; ជំងឺ— ។

                     និយាយថា អន្តែងៗ ឬ អន្តៃៗ ក៏មាន ចំពោះមែកឈើជាដើមដែលបាក់តែមិនដាច់ធ្លាក់ស្រឡះទេ ដោយនៅទាក់ជាប់នឹងអ្វីបន្តិចបន្តួច
ឧទាហរណ៍៖ ជាប់អន្តែងៗ ឬ នៅទាក់ជាប់អន្តៃៗ ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

អន្តេ—

មានន័យថា ( មើលក្នុងពាក្យ អន្តេ )។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

អន្តេ​វាសិក

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា អ្នក​ច្រើន​តែ​នៅ​ក្នុង​ទី​ជិត​គ្រូ (សិស្ស), ម. ព. នេះ​ទៀត​ផង។ល។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

អន្តេ​បុរ​បាល ឬ–បាលក, –កៈ

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា អ្នក​ចាំ​រក្សា​ព្រះ​រាជ​វាំង (ទាហាន​យាម​ព្រះ​រាជ​វាំង​ឬ​ក្រុម​វាំង); បើ​ស្ត្រី​ជា អន្តេ​បុរ​បាលិកា។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

អន្តេ​បុរ​បរិចារិកា

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ស្ត្រី​បម្រើ​ក្នុង​ព្រះ​រាជ​វាំង។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

អន្តេ​បុរ​ចរ, –ចារក ឬ –ចារកៈ

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា អ្នក​ដើរ​យាម​ល្បាត​ព្រះ​រាជ​វាំង (បើ​ស្ត្រី​ជា អន្តេ​បុរ​ចារិកា)។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

អន្តេ​បុរិកា

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ស្ត្រី​ក្នុង​ព្រះ​រាជ​វាំង, ស្ត្រី​ព្រះ​ស្នំ, អស់​អ្នក។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

អន្តេ​បុរិក ឬ–បុរិកៈ

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា អ្នក​រាជការ​ក្នុង​ព្រះ​រាជ​វាំង ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

អន្តេ​បុរ ឬ –បុរៈ

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ក្នុង​ព្រះ​រាជ​សម្នាក់​ ឬ​ខាង​ក្នុង​ព្រះ​រាជ​វាំ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

អន្តេវាសី

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ( ម. ព. អន្តេវាសិក ) ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

អន្តេវាសិនី

មានន័យថា ( មើលក្នុងពាក្យ អន្តេវាសិក )។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

អន្តេវាសិន

មានន័យថា ( មើលក្នុងពាក្យ អន្តេវាសិក )។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

អន្តេវាសិកភាព

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ភាព និងសារព័ននៃសិស្សដែលស្នាក់អាស្រ័យ និងបរិភោគក្នុងគ្រឹះស្ថានសិក្សា។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

អន្តេវាសិក

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ( បា.; សំ. អន្តវាសិន៑ ឬ អន្តេវាសិន៑ “អ្នកច្រើនតែនៅក្នុងសម្នាក់ឬក្នុងទីជិតគ្រូ” ) សិស្ស, កូនសិស្ស ( ប្រើជា អន្តវាសិន ឬ អន្តេវាសិន ក៏បាន; សិស្សស្ត្រីជា អន្តវាសិនី ឬ អន្តេវាសិនី ) ។ អន្តេវាសិក ( ដោយសង្ខេប ) មាន ៥ ប្រភេទគឺ ១- បព្វជ្ជន្តេវាសិក សិស្សបំបួស ( ឲ្យបានជាសាមណេរ ); ២- ឧបសម្បទន្តេវាសិក សិស្សសូត្រ ( ឲ្យបានជាភិក្ខុ ); ៣- ឧទ្ទេសន្តេវាសិក សិស្សរៀនបាលី; ៤- និស្សយន្តេវាសិក សិស្សនិស្ស័យ ( សិស្សសូមនិស្ស័យនៅអាស្រ័យផង ); ៥- ធម្មន្តេវាសិក សិស្សរៀនធម៌អាថ៌ឬរៀនចំណេះវិជ្ជាសិល្បសាស្ត្រផ្សេងៗ ( ហៅ វិជ្ជន្តេវាសិក, សិប្បន្តេវាសិក ជាដើម តាមរូបសព្ទចំណេះដែលរៀនក៏បាន ) ។ ម. ព. អន្តេ, សិស្ស និង អាចារ្យ ផង។
សិស្សដែលស្នាក់អាស្រ័យ និងបរិភោគអាហារក្នុងគ្រឹះស្ថានសិក្សាណាមួយ។

👉ថ្នាក់ពាក្យជា គុណនាម
មានន័យថា សិស្សដែលស្នាក់អាស្រ័យ និងបរិភោគអាហារក្នុងគ្រឹះស្ថានសិក្សាណាមួយ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

អន្តេបអន្តាប

👉ថ្នាក់ពាក្យជា គុណនាម
មានន័យថា ដែលមានដំណើរលំបាក ត្រដេបត្រដាបដោយការឆ្លងទឹកឆ្លងភក់ច្រើនថ្នាក់ច្រើនអន្លើ។
ឧទាហរណ៍៖ ដំណើរអន្តេបអន្តាប; ខំឆ្លងទឹកអន្តេបអន្តាប។

👉ថ្នាក់ពាក្យជា កិរិយាវិសេសន៍
មានន័យថា ដែលមានដំណើរលំបាក ត្រដេបត្រដាបដោយការឆ្លងទឹកឆ្លងភក់ច្រើនថ្នាក់ច្រើនអន្លើ។
ឧទាហរណ៍៖ ដំណើរអន្តេបអន្តាប; ខំឆ្លងទឹកអន្តេបអន្តាប។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

អន្តេ

👉ថ្នាក់ពាក្យជា និបាតសព្ទ
មានន័យថា ( បា. ) និបាតសព្ទប្រាប់សេចក្ដីថា “ខាងក្នុង; ក្នុងទីជិត; ក្នុងសម្នាក់” សម្រាប់រៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃតាមគួរដល់ការប្រកប, ដូចជា អន្តេបុរ ឬ —បុរៈ ក្នុងព្រះរាជសម្នាក់ឬខាងក្នុងព្រះរាជវាំង ។ អន្តេបុរចរ, —ចារក ឬ —ចារកៈ អ្នកដើរយាមល្បាតព្រះរាជវាំង ( បើស្ត្រីជា អន្តេបុរចារិកា ) ។ អន្តេបុរបរិចារិកា ស្ត្រីបម្រើក្នុងព្រះរាជវាំង ។ អន្តេបុរបាល ឬ —បាលក, —កៈ អ្នកចាំរក្សាព្រះរាជវាំង ( ទាហានយាមព្រះរាជវាំងឬក្រុមវាំង ), បើស្ត្រីជា អន្តេបុរបាលិកា ។ អន្តេបុរិក ឬ —បុរិកៈ អ្នករាជការក្នុងព្រះរាជវាំង ។ អន្តេបុរិកា ស្ត្រីក្នុងព្រះរាជវាំង, ស្ត្រីព្រះស្នំ, អស់អ្នក ។ អន្តេវាសិក អ្នកច្រើនតែនៅក្នុងទីជិតគ្រូ ( សិស្ស ), ម. ព. នេះទៀតផង។ល។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

អន្តុល

👉ថ្នាក់ពាក្យជា គុណនាម
មានន័យថា អង្កុលញាប់ជើង ( ប្រើចំពោះតែសត្វមាឌតូចទាបខ្លួនខ្លីជើងខ្លី )
ឧទាហរណ៍៖ ក្រួចអ៊ឺតរត់អន្តុលៗ។

                       មនុស្សតឿជាដើមក៏ប្រើបានដែរ ។

ឧទាហរណ៍៖ ដំណើរអន្តុលៗ ។

👉ថ្នាក់ពាក្យជា កិរិយាវិសេសន៍
មានន័យថា អង្កុលញាប់ជើង ( ប្រើចំពោះតែសត្វមាឌតូចទាបខ្លួនខ្លីជើងខ្លី )
ឧទាហរណ៍៖ ក្រួចអ៊ឺតរត់អន្តុលៗ។

                      មនុស្សតឿជាដើមក៏ប្រើបានដែរ ។
ឧទាហរណ៍៖ ដំណើរអន្តុលៗ ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

អន្តុយ

👉ថ្នាក់ពាក្យជា គុណនាម
មានន័យថា ឆ្កុយ, ឆ្កុយៗ, រ៉ុយ, រ៉ុយៗ យ៉ាងញាប់ជើង។
ឧទាហរណ៍៖ ដើរអន្តុយ; ដំណើរអន្តុយ ( ព. សា. )។

👉ថ្នាក់ពាក្យជា កិរិយាវិសេសន៍
មានន័យថា ឆ្កុយ, ឆ្កុយៗ, រ៉ុយ, រ៉ុយៗ យ៉ាងញាប់ជើង។
ឧទាហរណ៍៖ ដើរអន្តុយ; ដំណើរអន្តុយ ( ព. សា. )។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

អន្តឺរ៉ឺរ៉ឺត

👉ថ្នាក់ពាក្យជា ឧទានសព្ទ
មានន័យថា សូរឯកខ្លែងតូច ( សម្តីកូនក្មេង ) ។ សូរឮ អន្ទឺរឺរឺត ក៏មាន។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

អន្តឺត

👉ថ្នាក់ពាក្យជា ឧទានសព្ទ
មានន័យថា សូរឮតឺតៗរឿយៗ។
ឧទាហរណ៍៖ ឮសូរឯកខ្លែងអន្តឺតរាល់ព្រឹក។

👉ថ្នាក់ពាក្យជា គុណនាម
មានន័យថា ដែលឆ្ងាយលន្លឹម, ឆ្ងាយណាស់; ដែលខ្ពស់សន្លឹម។
ឧទាហរណ៍៖ ផ្លូវឆ្ងាយអន្តឺត; ខ្ពស់អន្តឺត; ខំដើរអន្តឺត។

👉ថ្នាក់ពាក្យជា កិរិយាវិសេសន៍
មានន័យថា ដែលឆ្ងាយលន្លឹម, ឆ្ងាយណាស់; ដែលខ្ពស់សន្លឹម។
ឧទាហរណ៍៖ ផ្លូវឆ្ងាយអន្តឺត; ខ្ពស់អន្តឺត; ខំដើរអន្តឺត។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

អន្តិម—

មានន័យថា ( មើលក្នុងពាក្យ អន្តិម )។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

អន្តិម

👉ថ្នាក់ពាក្យជា គុណនាម
មានន័យថា ( បា.; សំ. អន្ត្យ ) ដែលមានក្នុងទីបំផុត, ដែលជាទីបំផុត; ជាខាងចុងបង្អស់; ដែលស្រេចត្រឹមប៉ុណ្ណោះ ។ វេវ. បច្ឆិម ។ អន្តិមកិច្ច កិច្ចជាបំផុត គឺកិច្ចដែលហើយក្រោយបំផុត ឬកិច្ចដែលធ្វើក្នុងកាលជិតអស់ជីវិត ( បច្ឆិមកិច្ច ) ។ អន្តិមជាតិ ជាតិជាខាងក្រោយបំផុត ( បច្ឆិមជាតិ ) ។ អន្តិមត្តភាព អត្តភាពជាខាងចុងបំផុត ( បច្ឆិមត្តភាព ) ។ អន្តិមទេហធារី ( —ហៈ— ) អ្នកទ្រទ្រង់នូវរាងកាយជាទីបំផុត ( ព្រះពុទ្ធ, ព្រះបច្ចេកពុទ្ធ, ព្រះអរហន្ត ) ព្រះអរហន្តីជា អន្តិមទេហធារិនី ។ អន្តិមភព បច្ឆិមភព ។ អន្តិមវត្ថុ អាបត្តិបារាជិក ( ព. វិ. ពុ. ) ។ អន្តិមវត្ថុអជ្ឈាបនក ( —ប៉ៈន៉ៈកៈ ឬ —ប៉ៈន៉ក់ ) មនុស្សដែលកាលបួសជាភិក្ខុ ត្រូវអាបត្តិបារាជិក ។ អន្តិមសាសន៍ ពាក្យបណ្ដាំឬសំបុត្រជាទីបំផុត ( បច្ឆិមសាសន៍ ) ។ ល ។ ព. កា. ថា : អន្តិមសាសន៍នៃម៉ែឪ ដែលត្រូវកូនកាន់កុំបំភ្លេច ព្រោះជាបណ្ដាំត្រឹមនោះស្រេច កូនណានឹងគេចកែពុំបាន ។ កុំឲ្យជាធូមកាលិក ត្រូវនឹកកុំភ្លេចរាល់រូបប្រាណ ត្រូវកាន់ប្រព្រឹត្តតាមលំអាន បុរាណគឺរឿងទីឃាវុ ។ ម. ព. ធូមកាលិក ផង ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

អន្តិតអន្តូង

👉ថ្នាក់ពាក្យជា កិរិយាសព្ទ
មានន័យថា ចំតិតចំតូង, ប៉ផ្តិតប៉ផ្តូង។
ឧទាហរណ៍៖ ខំប្រឹងដកស្ទូងអន្តិតអន្តូង; នឿយអន្តិតអន្តូង; ខំផ្គាប់ផ្គុនអន្តិតអន្តូង ( ព. សា. )។

👉ថ្នាក់ពាក្យជា គុណនាម
មានន័យថា ចំតិតចំតូង, ប៉ផ្តិតប៉ផ្តូង។
ឧទាហរណ៍៖ ខំប្រឹងដកស្ទូងអន្តិតអន្តូង; នឿយអន្តិតអន្តូង; ខំផ្គាប់ផ្គុនអន្តិតអន្តូង ( ព. សា. )។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

អន្តាយ

👉ថ្នាក់ពាក្យជា គុណនាម
មានន័យថា ដែលមានសណ្ឋានវែងរតាយឬដែលវែងអន្លាយ។
ឧទាហរណ៍៖ វែងអន្តាយ; ធ្លាក់អន្តាយ។

👉ថ្នាក់ពាក្យជា កិរិយាវិសេសន៍
មានន័យថា ដែលមានសណ្ឋានវែងរតាយឬដែលវែងអន្លាយ។
ឧទាហរណ៍៖ វែងអន្តាយ; ធ្លាក់អន្តាយ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

អន្តាក់អន្តិច

👉ថ្នាក់ពាក្យជា កិរិយាវិសេសន៍
មានន័យថា ( ព. សា. ) បន្តិចបន្តួច
ឧទាហរណ៍៖ ខ្ញុំឥតបានដឹងអន្តាក់អន្តិចសោះ ( សម្ដីសាមញ្ញនៃអ្នកសៀមរាប, បាត់ដំបង ច្រើនប្រើជាងអ្នកខែត្រឯទៀត ) ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

អន្តសេយ្យា

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ( ម. ព. អន្តសយ្យា )។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

អន្តសយ្យា

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ( សំ. —ឝយ្យា; បា. —សេយ្យា ) ការដេកក្នុងកាលជាទីបំផុត ( ការដេកស្លាប់, ការដេកស្លាប់លើផែនដី ); ទីដីបញ្ចុះសព, ដីកប់ខ្មោច ។ ( ព. កា. )
ឧទាហរណ៍៖ អន្តសេយ្យា ឥតមានសត្វណា គេចចៀសវាងបាន ដល់កាលកំណត់ មច្ចុរុញច្រាន ឲ្យសត្វផងបាន ដូចៗជាគ្នា ។ រីកម្មនិងផល ពុំដែលខានផ្ដល់ ទុក្ខសុខកាចជា ឲ្យឃើញជាក់ស្ដែង ជិតពេលមរណា ព្រះពុទ្ធប្រាប់ថា ឃើញតាមផ្លូវចិត្ត ។ ឃើញតែម្នាក់ឯង ពុំអាចនឹងថ្លែង ប្រាប់អ្នកនៅជិត បន្ទាប់ពីនោះ ទើបអស់ជីវិត កម្មណានៅជិត ទៅតាមកម្មនោះ ។ ព. ពុ.។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

អន្តលិក្ខ

មានន័យថា ( មើលពាក្យ អន្តរីក្ស )។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

អន្តលសៈ

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ចំណែកអាហារដែលលម្អិតដោយរសជីរណិក រួច ល្មមរលាយចូលទៅក្នុងពោះវៀនបាន។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

អន្តរ—

មានន័យថា ( មើលក្នុងពាក្យ អន្តរ )។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

អន្តរ​ជាតិ

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ជាតិ​ដទៃ, ជាតិ​នានា។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

អន្តរ​គ្រឹះ

មានន័យថា ចន្លោះ​ផ្ទះ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

អន្តរ​គវេសី

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា អ្នក​ស្វែង​ ឬ​រំពៃ​រក​ទោស​គេ (បើ​ស្ត្រី​ជា អន្តរ​គវេសិនី) ។វេវ. រន្ធ​គវេសី, រន្ធ​គវេសិនី។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

អន្តរ​កាល ឬ–សម័យ

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា កាល​ ឬ​សម័យ​ដែល​មាន​ហេតុ​នាំ​ឲ្យ​ទើសទាក់​ពុំ​ស្រួល។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

អន្តរ​ការណ៍ ឬ –ហេតុ

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ការណ៍​ដែល​នាំ​ឲ្យ​ទើសទាក់, រឿង​ហេតុ​ទើស​ទាក់, ឧបសគ្គ; ហេតុ​ជា​ទោស។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

អន្តរ​កប្ប

មានន័យថា កប្ប​ជា​ចន្លោះ​ ឬ​ក្នុង​រវាង​នៃ​កប្ប​មួយ​ៗ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

អន្តរោកាស

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា លេស បុព្វហេតុដែលបង្កាច់ ដែលយកមកសំអាងដើម្បីបិទបាំងគំនិតអាក្រក់។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

អន្តរីប

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ( សំ. បា. < អន្តរ “ចន្លោះ, រវាង; ពាក់កណ្ដាល” + អាប “ទឹក” = ប្រទេសនៅកណ្ដាលទឹក; អា > ឦ គឺ អាប > ឦប ) កោះ ។ វេវ. ទ្វីប។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

អន្តរីក្ស ឬអន្តលិខ

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ពពកដុំវែងអន្លាយ ឬដែលឃើញជាស្រទាប់ច្រូងច្រាង។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

អន្តរីក្ស

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ( សំ. ឬ បា. ) អាកាស, មេឃ ( ត្រង់ដែលមើលទៅឃើញពពកជាស្រទាប់ៗឬឃើញពពកច្រូងច្រាង )។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

អន្តរា—

មានន័យថា ( មើលក្នុងពាក្យ អន្តរ និង អន្តរា )។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

អន្តរា​សភា

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ក្នុង​កណ្តាល​សភា ។ល។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

អន្តរា​សន្និបាត

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ក្នុង​កណ្តាល​ទី​ប្រជុំ, កណ្តាល​ជំនុំ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

អន្តរា​មគ្គ ឬ –មាគ៌ា

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ក្នុង​ពាក់​កណ្តាល​ផ្លូវ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

អន្តរា​កថា

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ពាក្យ​ក្នុង​ចន្លោះ គឺ​ពាក្យ​ដែល​ជ្រែក​ចូល​មក​ក្នុង​ចន្លោះ​នៃ​ធម៌, នៃ​ច្បាប់; ពាក្យ​ជជែក​គ្នា​ពី​នេះ​ពី​នោះ​ដោយ​សេចក្ដី​សង្ស័យ, ដោយ​សេចក្ដី​ស្ងើច​សរសើរ​ជាដើម
ឧទាហរណ៍៖ ប្រជុំ​គ្នា​ធ្វើ​អន្តរា​កថា។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត