សារពាង្គ
មានន័យថា (មើលពាក្យ សព៌ាង្គ) ។
ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត
Category: Dictionary
តើពាក្យ «សារប្រយោជន៍» មានន័យដូចម្ដេច ?
សារប្រយោជន៍
👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា អ្វីៗជាគ្រឿងគួរឱ្យពេញចិត្ត ជាគ្រឿងនាំមកនូវប្រយោជន៍គួរជាទីប្រាថ្នា។
ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត
តើពាក្យ «សារប្រយោជន៍» មានន័យដូចម្ដេច ?
សារប្រយោជន៍
👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា អ្វីៗជាគ្រឿងគួរឱ្យពេញចិត្ត ជាគ្រឿងនាំមកនូវប្រយោជន៍គួរជាទីប្រាថ្នា។
ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត
តើពាក្យ «សារប្បវត្តិ ឬ សារព័ត៌មាន» មានន័យដូចម្ដេច ?
សារប្បវត្តិ ឬ សារព័ត៌មាន
👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ដំណឹងពិត; ការសែត ។
ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត
តើពាក្យ «សារប្បវត្តិ» មានន័យដូចម្ដេច ?
សារប្បវត្តិ
👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ឬ សារព័ត៌មាន ដំណឹងពិត; កាសែត ។
ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត
តើពាក្យ «សារប័ព្វ» មានន័យដូចម្ដេច ?
សារប័ព្វ
👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា សារបញ្ជី សន្លឹកប្រាប់បញ្ជីមាតិកាឬសន្លឹកប្រាប់បញ្ជីរឿង, បញ្ជីមាតិកា, បញ្ជីរឿង ។
ឧទាហរណ៍៖ (ម.ព វត្ថុនិទស្សន៍)។
ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត
តើពាក្យ «សារបាប់» មានន័យដូចម្ដេច ?
សារបាប់
👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ( ក្ល. ជ័របាប់ ) ឈ្មោះសំពត់មានសាច់ក្រាស់ធ្ងន់ ត្បាញដោយសូត្រលាយចេសមាសឬចេសប្រាក់ លើកជាគោមរំលេចដោយក្បាច់រចនា, ជាសំពត់មានតម្លៃច្រើន។
ឧទាហរណ៍៖ សំពត់សារបាប់ (ហៅ ចរបាប់ ឬ ចារបាប់ អ. ថ. –រ៉ៈ–, ក៏មាន )។
ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត
តើពាក្យ «សារបណ្ណ» មានន័យដូចម្ដេច ?
សារបណ្ណ
👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ឬ សារប័ព្វ, សារបញ្ជី សន្លឹកប្រាប់បញ្ជីមាតិកាឬសន្លឹកប្រាប់បញ្ជីរឿង, បញ្ជីមាតិកា, បញ្ជីរឿង ។
ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត
តើពាក្យ «សារធាតុវិទ្យុសកម្ម» មានន័យដូចម្ដេច ?
សារធាតុវិទ្យុសកម្ម
👉ថ្នាក់ពាក្យជា គយ
មានន័យថា គឺជា៖ក-សារធាតុនុយក្លេអ៊ែរ និង ខ-សារធាតុវិទ្យុសកម្មផ្សេងទៀត ដែលមានចុណ្ណភាគវិទ្យុសកម្មដែល៖ខ.១-ឆ្លងកាត់ការបំបែកជាដុំតូចៗដោយឯកឯង ដែលជាដំណើរការមួយដែលត្រូវបានអមជាមួយ ដោយការបញ្ចេញកាំរស្មីអ៊ីយ៉ូដមួយប្រភេទ ឬច្រើនប្រភេទដូចជាចុណ្ណភាគអាល់ហ្វា បេតា ឬណឺត្រុង និងកាំរស្មីហ្គាម៉ា និង ខ.២-អាចដោយសារសមាសធាតុវិទ្យុសកម្ម ឬបរមាណូរបស់វា បណ្តាលឱ្យមានការស្លាប់ របួសរូបរាងកាយធ្ងន់ធ្ងរ ឬការខូចខាតធ្ងន់ធ្ងរចំពោះទ្រព្យសម្បត្តិ ឬចំពោះបរិស្ថាន។
ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត
តើពាក្យ «សារធាតុបំផ្លាញស្រទាប់អូហ្សូន» មានន័យដូចម្ដេច ?
សារធាតុបំផ្លាញស្រទាប់អូហ្សូន
👉ថ្នាក់ពាក្យជា គយ
មានន័យថា សារធាតុគីមី ឬសារធាតុប្រកបដោយគ្រោះថ្នាក់ទាំងឡាយ ដែលមានឥទ្ធិពលប៉ះពាល់ចំពោះម៉ូលេគុលអូហ្សូន (Ozone) រួមមាន សារធាតុក្លរ៉ូ-ភ្លុយអរ៉ូកាបូន[Chlorofluorocarbons (CFCs)] សារធាតុហាយដ្រូក្លរ៉ូភ្លុយអរ៉ូកាបូន [Hydrochlorofluorocarbons (HCFCs)] សារធាតុម៉េទីលក្លរ៉ូហ្វម (Methyl chloroform) ហាឡូន (Halon) សារធាតុកាបូនតេត្រាក្លរ៉ាយ (Carbon tetrachloride) សារធាតុម៉េទីលប្រូម៉ាយ (Methyl bromide) ឬសារធាតុទាំងឡាយដែលមានល្បាយសារធាតុ ដូចមានចែងនៅក្នុងតារាងឧបសម្ព័ន្ធទី១ នៃអនុក្រឹត្យនេះ។
ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត
តើពាក្យ «សារធាតុបំផ្លាញស្រទាប់អូសូន» មានន័យដូចម្ដេច ?
សារធាតុបំផ្លាញស្រទាប់អូសូន
👉ថ្នាក់ពាក្យជា បច្ចេកសព្ទបរិស្ថាន
មានន័យថា សមាសធាតុមួយក្រុមដែលផលិតដោយមនុស្ស រាប់បញ្ចូលទាំង ក្លរ៉ូភ្លុយអរ៉ូកាបួ (CFCs) ប្រូម៉ូភ្លុយអរ៉ូកាបួ (ហាឡុង) មេទីលក្លរ៉ូហ្វម កាបូនតេត្រាក្លរួ មេទីលប្រូមួ និងអុីដ្រូក្លរ៉ូភ្លុយអរ៉ូកាបួ (HCFCs) ជាដើម ដែលជាសមាសធាតុមានលទ្ធភាពបំផ្លាញអូសូនក្នុងមណ្ឌលអាកាសស្ងប់ ។
ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត
តើពាក្យ «សារធាតុនុយក្លេអ៊ែរ» មានន័យដូចម្ដេច ?
សារធាតុនុយក្លេអ៊ែរ
👉ថ្នាក់ពាក្យជា គយ
មានន័យថា សារធាតុណាមួយ ដូចខាងក្រោម៖ ក-ភ្លុយតូនីញ៉ូម លើកលែងតែភ្លុយតូនីញ៉ូម ដែលមានកំហាប់អ៊ីសូតូបលើសពី ៨០% នៅក្នុងភ្លុយតូនីញ៉ូម ២៣៨។ ខ-អ៊ុយរ៉ានីញ៉ូម ២៣៣។ គ-អ៊ុយរ៉ានីញ៉ូម ដែលត្រូវបង្កើនកម្រិតនៅក្នុងអ៊ីសូតូប ២៣៥ ឬ ២៣៣ ដែលជាអ៊ុយរ៉ានីញ៉ូមដែលត្រូវបង្កើនកម្រិតនៅក្នុងអ៊ីសូតូប ២៣៥ ឬ២៣៣ មានន័យថាជាអ៊ុយរ៉ានីញ៉ូមដែលមានអ៊ីសូតូប ២៣៥ឬ២៣៣ ឬទាំងពីរ នៅក្នុងបរិមាណមួយដែលនាំឱ្យអនុបាតនៃបរិមាណផលបូករបស់អ៊ីសូតូបទាំងនោះមានដល់អ៊ីសូតូប ២៣៨ គឺលើសពីអនុបាតនៃអ៊ីសូតូប ២៣៥ ដល់ អ៊ីសូតូប ២៣៨ ដែលកើតឡើងនៅក្នុងធម្មជាតិ។ ឃ-អ៊ុយរ៉ានីញ៉ូមដែលមាននៅក្នុងល្បាយនៃអ៊ីសូតូប ដែលកើតឡើងនៅក្នុងធម្មជាតិក្រៅពីទម្រង់ជារ៉ែ ឬកាកសំណល់រ៉ែ។ ង-សារធាតុណាមួយដែលមានសារធាតុ ដូចបានរៀបរាប់នៅក្នុងកថាខណ្ឌទី៤ នេះ ពីចំណុច ក ដល់ចំណុច ឃ។
ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត
តើពាក្យ «សារធាតុញៀន» មានន័យដូចម្ដេច ?
សារធាតុញៀន
👉ថ្នាក់ពាក្យជា ទ្រព្យសម្បត្តិរដ្ឋ, គយ
មានន័យថា សារធាតុដែលបង្កឱ្យញៀន ជាអាទិ៍ សារធាតុណាកូទិក សារធាតុដែលធ្វើឱ្យប៉ះពាល់ប្រព័ន្ធសរសៃប្រសាទ ដែលបានមកពីការផលិត ការធ្វើសំយោគ ឬពាក់កណ្ដាលសំយោគ ដូចមានចុះក្នុងតារាងទី១តារាងទី២ និងតារាងទី៣ ដែលជាឧបសម្ព័ន្ធ នៃច្បាប់នេះ។
ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត
តើពាក្យ «សារធាតុជំរះក្អែល រឺសារធាតុកាត់ក្អែល» មានន័យដូចម្ដេច ?
សារធាតុជំរះក្អែល រឺសារធាតុកាត់ក្អែល
👉ថ្នាក់ពាក្យជា គីមី
មានន័យថា ភ្នាក់ងារសកម្មលើផ្ទៃបះដែល មានខ្សែអ៉ីដ្រូកាបួវែង និងចុងប៉ូល។ បើសិនចុងប៉ូលនោះជាអាញ៉ុងកាបុកស៊ីឡាតនុះវាជាសាប៊ូដុំ។ ក្រុមប៉ូលែដទៃផេ្សងទៀតភាគច្រើនត្រូវបាន ចាត់ថ្នាក់ជាធាតុជំរះក្អែល។
ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត
តើពាក្យ «សារធាតុគីមីហាមឃាត់» មានន័យដូចម្ដេច ?
សារធាតុគីមីហាមឃាត់
👉ថ្នាក់ពាក្យជា គយ
មានន័យថា សារធាតុគីមីដែលការប្រើប្រាស់ទាំងអស់ នៅក្នុងប្រភេទមួយ ឬច្រើន ត្រូវបានហាមឃាត់ដោយវិធានការច្បាប់ចុងក្រោយ ដើម្បីការពារសុខភាពមនុស្សនិងបរិស្ថាន។ សារធាតុគីមីហាមឃាត់នេះ រួមបញ្ចូលទាំងសារធាតុគីមី ដែលត្រូវបដិសេធការប្រើប្រាស់តាំងពីដំបូង ឬត្រូវបានប្រមូលមកវិញ ដោយរោងចក្រនិងពីទីផ្សារក្នុងស្រុក ឬពីដំណើរការពិចារណាយល់ព្រមនៅក្នុងស្រុក និងនៅពេលដែលមានភ័ស្ដុតាងបញ្ជាក់ច្បាស់ថា សកម្មភាពទាំងនេះធ្វើឡើង ដើម្បីការពារនូវសុខភាពមនុស្ស ឬបរិស្ថាន។
ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត
តើពាក្យ «សារធាតុគីមីស្ថិតក្រោមលក្ខខណ្ឌខ្ពស់» មានន័យដូចម្ដេច ?
សារធាតុគីមីស្ថិតក្រោមលក្ខខណ្ឌខ្ពស់
👉ថ្នាក់ពាក្យជា គយ
មានន័យថា សារធាតុគីមីដែលការប្រើប្រាស់ស្ទើរតែទាំងអស់នៅក្នុងប្រភេទមួយ ឬច្រើន ត្រូវបានហាមឃាត់ ដោយវិធានការច្បាប់ចុងក្រោយ ដើម្បីការពារនូវសុខភាពមនុស្ស ឬបរិស្ថាន ប៉ុន្តែត្រូវបានអនុញ្ញាតសម្រាប់ការប្រើប្រាស់ជាក់លាក់ណាមួយ។ សារធាតុគីមីទាំងនេះ រួមមានសារធាតុគីមីណាមួយ ដែលការប្រើប្រាស់ស្ទើរតែទាំងអស់ធ្លាប់បានបដិសេធក្នុងការអនុញ្ញាត ឬធ្លាប់បានប្រមូលយកវិញដោយរោងចក្រ និងពីទីផ្សារក្នុងស្រុក ឬពីដំណើរការពិចារណាយល់ព្រមនៅក្នុងស្រុក និងនៅពេលដែលមានភ័ស្ដុតាងបញ្ជាក់ច្បាស់ថាសកម្មភាពទាំងនេះ ធ្វើឡើងដើម្បីការពារនូវសុខភាពមនុស្ស ឬបរិស្ថាន។
ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត
តើពាក្យ «សារធាតុគីមីផ្សំ» មានន័យដូចម្ដេច ?
សារធាតុគីមីផ្សំ
👉ថ្នាក់ពាក្យជា ទ្រព្យសម្បត្តិរដ្ឋ, គយ
មានន័យថា សារធាតុគីមីដែលប្រើប្រាស់ក្នុងដំណើរការផលិតសារធាតុញៀន ដូចបានកំណត់នៅក្នុងតារាងទី៤ ដែលជាឧបសម្ព័ន្ធនៃច្បាប់នេះ។
ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត
តើពាក្យ «សារធាតុគីមី» មានន័យដូចម្ដេច ?
សារធាតុគីមី
👉ថ្នាក់ពាក្យជា ចំណូលមិនមែនសារពើពន្ធ, គយ
មានន័យថា វាក្យសព្ទនេះមាននិយមន័យច្រើន ដូចខាងក្រោម៖ ១.សំដៅដល់៖ ក-សារធាតុគីមី ឬសារធាតុផ្សំទាំងឡាយណា ដែលប្រើសម្រាប់ផលិតអាវុធ ឬប្រើជាអាវុធ ក្នុងគោលបំណងបង្កឱ្យមានគ្រោះថ្នាក់ដល់អាយុជីវិតមនុស្ស សត្វ រុក្ខជាតិ ទ្រព្យសម្បត្តិ ឬបរិស្ថាន។ ខ-យុទ្ធោបករណ៍ និងបរិធាននានា ដែលគេផលិតសម្រាប់បង្កឱ្យមានការស្លាប់ ឬបង្កឱ្យមានគ្រោះថ្នាក់ដល់មនុស្ស សត្វ រុក្ខជាតិ ទ្រព្យសម្បត្តិ ឬបរិស្ថាន ដោយសារជាតិពុលនៃសារធាតុគីមី ដែលបានបញ្ចេញ ដោយសារការប្រើប្រាស់យុទ្ធោបករណ៍ និងបរិធានទាំងនោះ។គ-បរិក្ខារទាំងឡាយណា ដែលត្រូវបានគ្រោងជាពិសេស សម្រាប់ប្រើផ្ទាល់ ជាមួយយុទ្ធោបករណ៍ និងបរិធាន ដែលមានចែងក្នុងវាក្យខណ្ឌ “ខ” ខាងលើ។ ២. សារធាតុមួយមុខ ឬជាសារធាតុលាយផ្សំ ឬបានមកពីធម្មជាតិ ប៉ុន្តែមិនរួមបញ្ចូលនូវសរីរាង្គរស់ (Living organnism)។ សាធាតុគីមី រួមមានប្រភេទ៖ ថ្នាំកសិកម្ម (រួមទាំងផលិតផលថ្នាំកសិកម្មលាយផ្សំគ្រោះថ្នាក់ខ្ពស់) និងសារធាតុគីមីឧស្សា-ហកម្ម។
ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត
តើពាក្យ «សារធម្ម» មានន័យដូចម្ដេច ?
សារធម្ម
👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ឬ –ធម៌ ធម៌ជាសារៈ, ធម៌ជាគោល ។
ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត
តើពាក្យ «សារធម៌» មានន័យដូចម្ដេច ?
សារធម៌
👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ធម៌ជាសារៈ, ធម៌ជាគោល ។
ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត
តើពាក្យ «សារធន» មានន័យដូចម្ដេច ?
សារធន
👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ទ្រព្យមានតម្លៃ ។
ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត
តើពាក្យ «សារទ្រព្យ» មានន័យដូចម្ដេច ?
សារទ្រព្យ
👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ឬ –ធន ទ្រព្យមានតម្លៃ ។
ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត
តើពាក្យ «សារទុក្ខ» មានន័យដូចម្ដេច ?
សារទុក្ខ
👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ទុក្ខគ្រប់សព្វ, ទុក្ខទាំងពួង (ម. ព. សាទុក្ខ ក្នុងពាក្យ សា ១ កិ. ផង) ។
ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត
តើពាក្យ «សារទិក» មានន័យដូចម្ដេច ?
សារទិក
👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ( បា.; សំ. ឝារទិក ) ដែលកើតមាននៅក្នុងសរទកាល; អ្វីៗដែលកើតមានក្នុងសរទរដូវ។
ឧទាហរណ៍៖ ផ្លែឈើ សារទិក។
👉ថ្នាក់ពាក្យជា គុណនាម
មានន័យថា ( បា.; សំ. ឝារទិក ) ដែលកើតមាននៅក្នុងសរទកាល; អ្វីៗដែលកើតមានក្នុងសរទរដូវ។
ឧទាហរណ៍៖ ផ្លែឈើ សារទិក ។
ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត
តើពាក្យ «សារទស្សី» មានន័យដូចម្ដេច ?
សារទស្សី
👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា អ្នកដែលយល់ឃើញធម៌ឬអ្វីមួយថាជាសារៈ ( បើស្រ្តីជា សារទស្សិនី ) ។
ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត
តើពាក្យ «សារថី» មានន័យដូចម្ដេច ?
សារថី
👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ( សំ. បា. –ថិ ) អ្នកបររថ; អ្នកបង្ហាត់សេះ ។ រាជសារថី ( –រា-ជៈ– )អ្នកបររាជរថ; អ្នកបង្ហាត់សេះព្រះទីនាំង ។
ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត
តើពាក្យ «សារត្រា» មានន័យដូចម្ដេច ?
សារត្រា
👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា សំបុត្ររបស់អគ្គសេនាបតីប្រើជាផ្លូវរាជការ (សម័យពីដើម) ។
សំបុត្រប្រកាសរបស់រដ្ឋមន្ត្រីណាមួយប្រើជាផ្លូវរាជការ (សម័យបច្ចុប្បន្ន)
ឧទាហរណ៍៖ សារត្រារដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងអប់រំ**ជាតិ ។
👉ថ្នាក់ពាក្យជា រាជសព្ទ
មានន័យថា សំបុត្រអគ្គមហាសេនាបតី ឬមេទ័ពធំ ។
ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត
តើពាក្យ «សារតាំង» មានន័យដូចម្ដេច ?
សារតាំង
👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា សារដែលប្រមុខរដ្ឋចេញឱ្យអ្នកទូតកាន់ប្រគល់ ចំពោះប្រមុខរដ្ឋបរទេស។
លិខិតដែលប្រមុខរដ្ឋនៃរដ្ឋមួយផ្តល់ជូនឯកអគ្គរដ្ឋទូតរបស់ខ្លួន ដើម្បីប្រគល់ជូនប្រមុខរដ្ឋនៃប្រទេសដែលស្ថានទូតរបស់ខ្លួនតាំងនៅ។
សារ (សំបុត្រ) តែងតាំងដែលប្រមុខរដ្ឋចេញឲ្យទូតកាន់ទៅ ប្រគល់ជូនចំពោះប្រមុខរដ្ឋបរទេស ដែលទូតនោះត្រូវនៅអែបទាក់ទងជាមួយ
ឧទាហរណ៍៖ ប្រគល់សារតាំង, បានទទួលសារតាំង ។
ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត
តើពាក្យ «សារណិកា» មានន័យដូចម្ដេច ?
តើពាក្យ «សារណិក» មានន័យដូចម្ដេច ?
សារណិក
👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ( សំ. ) អ្នកដំណើរ, អ្នកដំណើរដែលចេញពីទីនេះទៅទីនោះ ចេញពីនោះទៅឯណោះ… ( បើស្រ្តីជា សារណិកា ) ។
ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត
តើពាក្យ «សារណសញ្ញា» មានន័យដូចម្ដេច ?
សារណសញ្
👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា សារបោត្ថការ សញ្ញាជាគ្រឿងឱ្យរឭកចាំបាននូវអ្វីមួយ ដុំក្រដាស់សម្រាប់កត់ចំណាំនូវគ្រឿងអ្វីមួយរៀងរាល់ពេល សៀវភៅមានសេចក្តីសង្ខេបពីផ្នែកសំខាន់នៃបញ្ហាខ្លះៗ។
ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត
តើពាក្យ «សារណការស្នើសុំ» មានន័យដូចម្ដេច ?
សារណការស្នើសុំ
👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា សេចក្តីសង្ខេបដែលសមាជិកនៃអង្គការជ្រើសតាំង មានរដ្ឋសភាជាដើម ស្មើជូនទៅក្រុមអភិបាល ដើម្បីយកទៅដាក់ឱ្យសភាពិភាក្សា។
ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត
តើពាក្យ «សារដ្ឋានកុងស៊ុល» មានន័យដូចម្ដេច ?
សារដ្ឋានកុងស៊ុល
👉ថ្នាក់ពាក្យជា គយ
មានន័យថា រាល់ក្រដាសស្នាម ឯកសារ លិខិតឆ្លងឆ្លើយ សៀវភៅ ហ្វីល ខែ្សអាត់ និងបញ្ជីនៃប៉ុស្តិ៍កុងស៊ុល រួមទាំងសម្ភារៈបញ្ជូនសារ និងសង្ហារិម ដែលប៉ុស្តិ៍កុងស៊ុលការពារ និងរក្សាទុក។
ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត
តើពាក្យ «សារជាតិ» មានន័យដូចម្ដេច ?
សារជាតិ
👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ជាតិដែលមានរស ខ្លឹមសារសំខាន់ សារជាតិនៃសាច់សត្វ រូបធាតុ សារជាតិរឹង ជ្រាយ។
ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត
តើពាក្យ «សារជាត» មានន័យដូចម្ដេច ?
សារជាត
👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ឬ សារព្រឹក្ស ឈើមានខ្លឹម ( ព. ផ្ទ. អសារជាត ឬ អសារព្រឹក្ស ) ។
ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត
តើពាក្យ «សារចរ» មានន័យដូចម្ដេច ?
សារចរ
👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា លិខិតដែលប្រាស្រ័យការជាមួយនឹងបុគ្គលិកច្រើននាក់ ក្នុងរឿងតែមួយដូចគ្នា ដូចយ៉ាងសារចររបស់រដ្ឋមន្រ្តី ដែលប្រាស្រ័យការជាមួយនឹងនាយក្រុមនៅក្រោមឱវាទជាដើម។
ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត
តើពាក្យ «សារគន្ធ» មានន័យដូចម្ដេច ?
សារគន្ធ
👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ក្លិនខ្លឹម ( មានខ្លឹមចន្ទន៍ជាដើម ) ។
ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត
តើពាក្យ «សារគតិ» មានន័យដូចម្ដេច ?
សារគតិ
👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា គតិខ្ជាប់ខ្ជួន ។
ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត
តើពាក្យ «សារការី» មានន័យដូចម្ដេច ?
សារការី
👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា មន្រ្តីក្រៅរាជការ ដែលមានភារៈខាងតែងសំបុត្រលក់ ដូរនឹងកិច្ចសន្យាឱ្យមានយថាភាពចំពោះមុខតុលាការ (ម.ព យថាភាព) ។
ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត
តើពាក្យ «សារកម្មទណ្ឌ» មានន័យដូចម្ដេច ?
សារកម្មទណ្ឌ
👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា សំបុត្រដែលសាមីខ្លួនអ្នកទ័លក្រធ្វើដាក់ដៃអ្នកម្ចាស់ប្រាក់ប្រគល់ខ្លួនជាទាសៈ ឬទាសីនៅបម្រើគេ ( ប្រើតែក្នុងសម័យពីដើម ) ។
ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត
តើពាក្យ «សារ» មានន័យដូចម្ដេច ?
សារ
👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ( សំ. បា. សា រ) ខ្លឹម; សេចក្ដីខ្ជាប់ខ្ជួន, មាំមួន, រឹងប៉ឹង; ការសំខាន់, របស់សំខាន់; គោល, គោលចារឹក, ហ្ល័កឋាន; កម្លាំង; អំណាច, សេចក្ដីអង់អាច, សេចក្ដីក្លាហាន; សំណាង, បុណ្យភ័ព្វ; តម្លៃ, ទ្រព្យ, សម្បត្តិ; របស់សុទ្ធ; សេចក្ដីពិត; ប្រយោជន៍, ផលប្រយោជន៍; ធាតុសុទ្ធឬធាតុផ្សំណាមួយ; សំបុត្រ, ចុតហ្មាយ; ពាក្យសង្ខេប, សេចក្ដីបំព្រួញ; . . . ។
ឧទាហរណ៍៖ មានសារមកដល់ មានសំបុត្រមកដល់ (សម័យឥឡូវមិនសូវមានប្រើ) ។
ដំរីស្ដរឬដំរីមានភ្លុកដែលធំអស់ទំហំហើយ ។
ឧទាហរណ៍៖ ដំរីសារ ។
ព. ទ. បុ. ដំរីសារស្លាប់ យកចង្អេរបាំង ការអាក្រក់យ៉ាងធំ ខំប្រឹងបិទបាំងដោយហេតុ ឬដោយឧបាយបន្តិចបន្តួច ធ្វើម្ដេចនឹងកំបាំង ។ គជសារ (គច់ជៈសា) ដំរីមាឌធំសម្បើម ។
👉ថ្នាក់ពាក្យជា គុណនាម
មានន័យថា រឹង, រ៉ឹងប៉ឹង, ខ្ជាប់ខ្ជួន, មាំមួន; ខ្លាំង, ដែលមានកម្លាំង; ដែលក្លាហាន, អង់អាច, អាចហាន; ដែលពិត, ប្រាកដ; មានតម្លៃ; ថ្លៃ, ថ្លៃថ្លា, ប្រសើរ, ខ្ពង់ខ្ពស់; សំខាន់; គ្រប់, គ្រប់សព្វ; . . . ។
ខ្លឹមសារ ខ្លឹមរឹង, ខ្លឹមសំខាន់; ប្រយោជន៍ថ្លៃថ្លា ។ មានសារមកដល់ មានសំបុត្រមកដល់ (សម័យឥឡូវមិនសូវមានប្រើ) ។ ឥតសារ ឥតខ្លឹម; ឥតតម្លៃ; ឥតប្រយោជន៍ ។ ឥតសព្ទឥតសារ ឥតផលប្រយោជន៍, មិនបានការ : សម្ដីឥតសព្ទឥតសារ ។បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ អ. ថ. សារ៉ៈ, ដូចជា សារកតិកា សេចក្ដីប្តេជ្ញាមានហ្ល័កឋាន ។ សារកម្មទណ្ឌ ( –ក័ម-ម៉ៈទ័ន ) សំបុត្រដែលសាមីខ្លួនអ្នកទ័លក្រធ្វើដាក់ដៃអ្នកម្ចាស់ប្រាក់ប្រគល់ខ្លួនជាទាសៈឬទាសីនៅបម្រើគេ ( ប្រើតែក្នុងសម័យពីដើម ) ។ សារគតិ គតិខ្ជាប់ខ្ជួន ។ សារគន្ធ ( – គន់-ធ ឬ –គន់ ) ក្លិនខ្លឹម ( មានខ្លឹមចន្ទន៍ជាដើម ) ។ សារជាត ឬ សារព្រឹក្ស ឈើមានខ្លឹម ( ព. ផ្ទ. អសារជាត ឬ អសារព្រឹក្ស ) ។ សារតាំង (សា–) សារ (សំបុត្រ) តែងតាំងដែលប្រមុខរដ្ឋចេញឲ្យទូតកាន់ទៅ ប្រគល់ជូនចំពោះប្រមុខរដ្ឋបរទេស ដែលទូតនោះត្រូវនៅអែបទាក់ទងជាមួយ : ប្រគល់សារតាំង, បានទទួលសារតាំង ។ សារត្រា សំបុត្ររបស់អគ្គសេនាបតីប្រើជាផ្លូវរាជការ (សម័យពីដើម); សំបុត្រប្រកាសរបស់រដ្ឋមន្ត្រីណាមួយប្រើជាផ្លូវរាជការ (សម័យបច្ចុប្បន្ន) : សារត្រារដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងអប់រំ**ជាតិ ។ សារទស្សី អ្នកដែលយល់ឃើញធម៌ឬអ្វីមួយថាជាសារៈ ( បើស្រ្តីជា សារទស្សិនី ) ។ សារទិស គ្រប់ទិស ។ សារទុក្ខ ទុក្ខគ្រប់សព្វ, ទុក្ខទាំងពួង ( ម. ព. សាទុក្ខ ក្នុងពាក្យ សា កិ. ផង ) ។ សារទ្រព្យ ឬ –ធន ទ្រព្យមានតម្លៃ ។ សារធម្ម ឬ –ធម៌ ធម៌ជាសារៈ, ធម៌ជាគោល ។ សារបណ្ណ (-ប័ន) ឬ សារប័ព្វ, សារបញ្ជី សន្លឹកប្រាប់បញ្ជីមាតិកាឬសន្លឹកប្រាប់បញ្ជីរឿង, បញ្ជីមាតិកា, បញ្ជីរឿង ។ សារប្បវត្តិ ឬ សារព័ត៌មាន ( សារៈ– ) ដំណឹងពិត; កាសែត ។ សារព័ស្ដុ ឬ –វត្ថុ វត្ថុជាសារៈ, របស់មានតម្លៃ ។ សារព្រឹក្ស ដូចគ្នានឹង សារជាត ។ សារភណ្ឌ ភណ្ឌៈមានតម្លៃ; ទំនិញមានតម្លៃ ។ សារភាព ភាវៈពិត, ដំណើរឬសេចក្ដីពិត : ទទួលសារភាព, ទទួលតាមដំណើរពិត, ទទួលខុស ។ សារភូត ដែលជាសារៈ, ដើមចម, ជាគោល, ជាហ្ល័កឋាន ។ សារមតិ គំនិតដែលយល់ធម៌ឬអ្វីមួយថាជាសារៈ ។ សារមតី អ្នកដែលមានគំនិតយល់ថាជាសារៈ ( បើស្រ្តីជា សារមតិនី ) ។ សារមន្ទីរ មន្ទីរដាក់របស់មានតម្លៃ; វិវិធភណ្ឌដ្ឋាន ។ សារវន្ដ ( –វាន់ ) ដែលមានសារៈ, ដែលមានប្រយោជន៍, ដែលសំខាន់, ប្រកបដោយខ្លឹមសារ ។ សារវិទ ឬ –វិទូ អ្នកដឹងអ្វីៗដែលជាប្រយោជន៍ ឬដែលមានតម្លៃ ។ សារសព្ទ ពាក្យពិត; ពាក្យមានប្រយោជន៍, មានតម្លៃ (ម. ព. សាសព្ទ ផង ) ។ សារសូន្យ ( សំ. សារឝូន្យ ) ដែលសូន្យចាកតម្លៃ; ដំណើរសូន្យចាកប្រយោជន៍ឬសូន្យចាកតម្លៃ, ការខូចប្រយោជន៍, ការអស់តម្លៃ ។ សារាចរ ( សារ៉ា-ច ) លិខិតមានកម្មវត្ថុដូចគ្នាតែមួយដែលប្រាស្រ័យចំពោះបុគ្គលច្រើនគ្នា ដូចយ៉ាងលិខិតរបស់នាយករដ្ឋមន្រ្តី ដែលប្រាស្រ័យកិច្ចការជាមួយនឹងក្រសួងរដ្ឋមន្រ្តីនានាជាដើម : ប្រតិបត្តិតាមសារាចរ, ធ្វើសារាចរបង្គាប់ទៅគ្រប់ក្រុមក្រោមឱវាទ ។សារាសារ ឬ សារាសារៈ ( សំ. បា. < សារ + អសារ ) សារៈនិងអសារៈ; ខ្លាំងនិងខ្សោយ; កម្លាំងនិងកម្សោយ ។ ល ។ **ពាក្យ “អប់រំ” ត្រូវបានកែតម្រូវពីពាក្យដើម “អបរំ” ដោយហេតុថាពុំមានពាក្យ “អបរំ” ទេ អនុលោមតាមវចនានុក្រមខ្មែរ សម្ដេច ជួន ណាត។
ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត
តើពាក្យ «សាយ័ណ្ហ–» មានន័យដូចម្ដេច ?
សាយ័ណ្ហ–
មានន័យថា ( ម. ក្នុង ព. សាយណ្ហៈ ឬ សាយ័ណ្ហ ) ។
ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត
តើពាក្យ «សាយ័ណ្ហ» មានន័យដូចម្ដេច ?
សាយ័ណ្ហ
👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា (ម. ព. សាយណ្ហៈ) ។
ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត
តើពាក្យ «សាយឺន» មានន័យដូចម្ដេច ?
តើពាក្យ «សាយយុត» មានន័យដូចម្ដេច ?
សាយយុត
👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ( ស. សាយហ្យុត (–យុត) “វេលាថ្ងៃឈប់” ឬ សាវហ្យុត (–យុត) “ក្រមុំឈប់ ឬក្រមុំទច់”) ឈ្មោះឈើមួយប្រភេទ ដើមរឹង ស្ទើរជាវល្លិស្រដៀងនឹងត្រៀលស្វា ស្លឹកស្រដៀងនឹងគគីរ តែទ្រើសជាងផ្កាសណ្ឋានស្រដៀងនឹងក្ដាំងងា មានក្លិនស្រដៀងនឹងផ្លែព្នៅទុំក្រអូបខ្លាំងតែក្នុងវេលាយប់ជិតភ្លឺមកទល់នឹងពេលថ្ងៃរះអស់ក្លិន ។
ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត
តើពាក្យ «សាយម្បាត» មានន័យដូចម្ដេច ?
តើពាក្យ «សាយមាស» មានន័យដូចម្ដេច ?
សាយមាស
👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា (សំ. សាយមាឝ < សាយម៑ “វេលាល្ងាច” + អាឝ “ភោជន”; បា. សាយំ+ អាស, ំ > ម ) ភោជនដែលត្រូវបរិភោគក្នុងវេលាល្ងាច, ភោជនល្ងាច(បាយល្ងាច)
ឧទាហរណ៍៖ បរិភោគសាយមាស, ពេលសាយមាស (ហៅ សាយភោជន ក៏បាន) ។
ព. ផ្ទ. បាតរាស “ភោជនដែលត្រូវបរិភោគក្នុងវេលាព្រឹក (បាយព្រឹក) ” ។
ឧទាហរណ៍៖ ការបរិភោគអាហារនៅពេលរសៀល ឬថ្ងៃលិច គ្រឿងបរិភោគនៅពេលនោះ ។
ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត
តើពាក្យ «សាយភោជន» មានន័យដូចម្ដេច ?
តើពាក្យ «សាយបាត» មានន័យដូចម្ដេច ?
សាយបាត
👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ( បា. < សាយំ “វេលាល្ងាច” + បាតោ “វេលាព្រឹក”; សំ. សាយប្រាតរ៑ < សាយន៑ ឬ សាយម៑ + ប្រាតរ៑ ) វេលាល្ងាចនិងវេលាព្រឹក ( ព. កា. )។
ឧទាហរណ៍៖ រាល់សាយម្បាត ត្រូវខំសង្វាត រៀនសូត្រកុំធ្វេស ធ្វេសម្ដងមិនអី កុំឲ្យទ្វេធ្វេស ទ្វេធ្វេសប្រហែស ប្រហែលបង់ទ្រព្យ។
ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត
តើពាក្យ «សាយតេស» មានន័យដូចម្ដេច ?
សាយតេស
👉ថ្នាក់ពាក្យជា ទ្រព្យសម្បត្តិរដ្ឋ
មានន័យថា អនុសញ្ញាស្ដីពីពាណិជ្ជកម្មអន្តរជាតិលើប្រភេទសត្វ និងរុក្ខជាតិព្រៃដែលកំពុងរងគ្រោះថ្នាក់។
ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត
តើពាក្យ «សាយណ្ហ–» មានន័យដូចម្ដេច ?
សាយណ្ហ–
មានន័យថា ( ម. ក្នុង ព. សាយណ្ហៈ ឬ សាយ័ណ្ហ )។
ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត
តើពាក្យ «សាយណ្ហៈ» មានន័យដូចម្ដេច ?
សាយណ្ហៈ
👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ( បា. សាយណ្ហ; សំ. សាយាហ្ន ) វេលារសៀល, ពេលល្ងាច ។
ឧទាហរណ៍៖ វេលាសាយ័ណ្ហ; ហៅ សាយណ្ហកាល ឬ –សម័យ ក៏បាន ( ព. ផ្ទ. បុព្វណ្ហៈ, បុព្វ័ណ្ហ ឬ បុព្វណ្ហកាល, –សម័យ ) ។
សាយណ្ហៈ សុវត្ថិ! ឬ សាយណ្ហៈ សួស្ដី! (សាយុ័ន-ហៈសុវ៉ាត់ ឬ –សួស-ស្ដី) “សួស្ដីក្នុងវេលារសៀលឬក្នុងវេលាល្ងាច”: ពាក្យសម្រាប់ឲ្យពរគ្នា ឬគំនាប់គ្នាក្នុងវេលាតាំងអំពីថ្ងៃជ្រេពីត្រង់ រហូតដល់ថ្ងៃអស្ដង្គត (ប្រើតាមសម័យនិយម), បានសេចក្ដីថា សូមឲ្យមានសួស្ដី ក្នុងវេលារសៀល ឬក្នុងវេលាល្ងាច!; សរសេរជាសាយ័ណ្ហ សុវត្ថិ ! ឬ សាយ័ណ្ហ សួស្ដី ! ក៏បាន ( ព. ផ្ទ. អរុណ សុវត្ថិ! ឬ –សួស្ដី!; រាត្រី សុវត្ថិ! ឬ –សួស្ដី!) ។ សាយណ្ហាភិវាទ( បា. សាយណ្ហ + អភិវាទ ) ការពោលពាក្យគំនាប់គ្នាក្នុងវេលាសាយ័ណ្ហថា
ឧទាហរណ៍៖ សាយ័ណ្ហ សុវត្ថិ! ឬ សាយ័ណ្ហ សួស្ដី! ( ព. ផ្ទ. វាសរង្គាភិវាទ ) ។ ល ។
ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត
តើពាក្យ «សាយណ្ហសម័យ» មានន័យដូចម្ដេច ?
សាយណ្ហសម័យ
👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា វេលាល្ងាច ។
ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត
តើពាក្យ «សាយដៀវ» មានន័យដូចម្ដេច ?
សាយដៀវ
👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា (ម. ព. សាដៀវ) ។
ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត
តើពាក្យ «សាយ» មានន័យដូចម្ដេច ?
សាយ
👉ថ្នាក់ពាក្យជា កិរិយាសព្ទ
មានន័យថា រាច, រាយ; ខ្ចរខ្ចាយ, ផ្សាយចេញ ។
ឧទាហរណ៍៖ ទឹកជនសាយពេញវាល, ដំណឹងសាយ ។ កិ. វិ. ឬ គុ. ដែលខ្ចរខ្ចាយ, ដែលផ្សាយចេញ; ដែលលាន់ឮចេញឆ្ងាយ; ដែលរីកចេញទៅខាង : ក្លិនសាយ; សំឡេងសាយ, ឮសាយ; ត្រគាកសាយ ។ សាយភាយ សាយក្លិនធុំភាយ ។ ព. ប្រ. សាយដំណឹងឬកេរ្ដិ៍ឈ្មោះសព្វអន្លើ ។ សាយសុស ឬ សុសសាយ លេចឮខ្ចរខ្ចាយសុសសព្វគ្រប់ទិសទី ។ ល ។
👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា (ស. សាយ “ខ្សែ” ) សំណុំសរសៃសូត្រតូច ដែលចងតពីក្បាលស្លាបឯកភ្ជាប់នឹងចុងដង ។
ឧទាហរណ៍៖ សាយឯក, ឯកដាច់សាយ ។
ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត
តើពាក្យ «សាម័រ» មានន័យដូចម្ដេច ?
សាម័រ
👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ប្រទេស សាម័រ, (រាជធានី/រដ្ឋធានី) អាប្យា។
ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត
តើពាក្យ «សាមៈ» មានន័យដូចម្ដេច ?
តើពាក្យ «សាមុទ្រៈ» មានន័យដូចម្ដេច ?
សាមុទ្រៈ
👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា (ម. ព. សាមុទ្ទៈ) ។
ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត
តើពាក្យ «សាមុទ្រិក» មានន័យដូចម្ដេច ?
សាមុទ្រិក
មានន័យថា ( បា. ឬ សំ. ) ដូចគ្នានឹង សាមុទ្ទៈ ឬ សាមុទ្រៈ ដែរ។
ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត
តើពាក្យ «សាមុទ្ទៈ» មានន័យដូចម្ដេច ?
សាមុទ្ទៈ
👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ( បា. សាមុទ្ទ; សំ. សាមុទ្រ ) អ្វីៗដែលកើតក្នុងសមុទ្រ ។ អំបិលដែលបានពីក្នុងទីជិតសមុទ្រឬដែលកើតពីទឹកសមុទ្រ ( ហៅសាមុទ្ទិក ឬ សាមុទ្រិក ក៏បាន )។
ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត
តើពាក្យ «សាមុទ្ទិក» មានន័យដូចម្ដេច ?
សាមុទ្ទិក
មានន័យថា ( បា. ឬ សំ. ) ដូចគ្នានឹង សាមុទ្ទៈ ឬ សាមុទ្រៈ ដែរ។
ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត
តើពាក្យ «សាមីសម្ពន្ធ» មានន័យដូចម្ដេច ?
តើពាក្យ «សាមីជននៃខណ្ឌប័ណ្ណ» មានន័យដូចម្ដេច ?
សាមីជននៃខណ្ឌប័ណ្ណ
👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ជនជាម្ចាស់សោធន មានសៀវភៅប្រកបដោយ សន្លឹកខណ្ឌសម្រាប់កាត់ចេញ នៅពេលបើកប្រាក់ មួយលើកៗ។
ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត
តើពាក្យ «សាមីជន» មានន័យដូចម្ដេច ?
សាមីជន
👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ជនជាអ្នកបាននូវមុខតំណែង នូវយសសក្តិ ដោយ មានប័ណ្ណជាសំអាង (ជាគូផ្ទុយគ្នានឹងអ្នកស្តីទី) ។
👉ថ្នាក់ពាក្យជា គុណនាម
មានន័យថា ជនជាអ្នកបាននូវមុខតំណែង នូវយសសក្តិ ដោយ មានប័ណ្ណជាសំអាង (ជាគូផ្ទុយគ្នានឹងអ្នកស្តីទី) ។
ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត
តើពាក្យ «សាមីចិ» មានន័យដូចម្ដេច ?
សាមីចិ
👉ថ្នាក់ពាក្យជា គុណនាម
មានន័យថា ( បា. ) ដែលត្រឹមត្រូវ, ប្រពៃ, សមគួរ, គួរគាប់, មិនឆ្គង ។ សាមីចិកម្ម កិច្ចការត្រឹមត្រូវ; ការគោរព, ការគប្បី ។ សាមីចិបដិបត្តិ បដិបត្តិត្រឹមត្រូវ ។ សាមីចិបដិបទា បដិបទាប្រពៃ ។ សាមីចិបដិបន្ន អ្នកបដិបត្តិត្រឹមត្រូវ ( បើស្ត្រីជា សាមីចិបដិបន្នា ) ។ សាមីចិវត្ត វត្តបដិបត្តិត្រឹមត្រូវ ។ សាមីចិវាចា ឬ –វាទ សម្ដីត្រឹមត្រូវ, ពាក្យគោរព, ពាក្យគួរសម ។ សាមីចិវាទី អ្នកដែលប្រើសម្ដីគួរសមជានិច្ច ។ បើស្ត្រីជា សាមីចិវាទិនី ។ សាមីចិសាសន៍ ឬ –សាសនា ពាក្យប្រៀនប្រដៅដែលគួរគោរព, ពាក្យប្រៀនប្រដៅត្រឹមត្រូវ ។ ល ។
ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត
តើពាក្យ «សាមី» មានន័យដូចម្ដេច ?
សាមី
👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ( បា.; សំ. ស្វាមិន៑ ) ម្ចាស់; ម្ចាស់របស់; ប្ដី; ចៅហ្វាយ, នាយ ។ សាមីការ ម្ចាស់ការ, អ្នកដើមការ ។ សាមីខ្លួន ឬ សាមីរូប ម្ចាស់ខ្លួន, ខ្លួនគេ ។ សាមីជន ជនជាម្ចាស់របស់អ្វីមួយ; ជនដែលបាននូវមុខតំណែង, នូវយសសក្ដិជាដើម ដោយមានលិខិតជាសំអាង ។ សាមីទាន ទានដែលជាម្ចាស់លើអស់ទ្រព្យ, ទានដ៏ឧត្ដម ។ សាមីបរិភោគ( បា. សាមិ– ) ការបរិភោគចតុប្បច្ច័យដោយបានពិចារណាតាមលំអានបច្ចយសន្និស្សិតសីលឥតខ្វះចន្លោះ ( ព. វិ. ពុ. ) ។ សាមីបុណ្យ ម្ចាស់បុណ្យ, អ្នកដើមបុណ្យ ។ សាមីភ័ក្ដិ ឬ ស្វាមីភ័ក្ដិ សេចក្ដីស្រឡាញ់ស្មោះត្រង់ចំពោះម្ចាស់, ចំពោះចៅហ្វាយនាយ ឬ ចំពោះប្ដី ។ សាមីភគិនី ( បា. សាមិ– ) បងស្រីឬប្អូនស្រីរបស់ប្ដី ។ ល ។
👉ថ្នាក់ពាក្យជា អាយតនិបាត
មានន័យថា ( បា. ) ឈ្មោះអាយតនិបាតពួកទី៦ មានពាក្យប្រើថា នៃ, របស់, ផង….ដូចជា ផ្ទះនៃខ្ញុំ, សេះរបស់ខ្ញុំ, គោផងប្អូនខ្ញុំ; ហៅ សាមីសម្ពន្ធ ក៏បាន ( ព. វ. )។
ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត
តើពាក្យ «សាមិនី» មានន័យដូចម្ដេច ?
សាមិនី
👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ( បា. សំ. ស្វាមិនី ) ស្រ្តីជាម្ចាស់, ស្ត្រីម្ចាស់របស់ ។ គេហសាមិនី ស្ត្រីជាម្ចាស់ផ្ទះ; ប្រពន្ធ ( អ្នកផ្ទះ ) ។ ប្រើជា គេហស្សាមិនី ក៏បាន ។
ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត
តើពាក្យ «សាមិក» មានន័យដូចម្ដេច ?
សាមិក
👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ( បា.; សំ. ស្វាមិក ) ម្ចាស់, ម្ចាស់របស់; ប្ដី; ចៅហ្វាយ, នាយ ( ព. កា. )
ឧទាហរណ៍៖ អាចោរសាមាន្យ យប់លួចគេបាន ធ្វើហាក់ងូតទឹក លាក់ទ្រព្យផ្ដេសផ្ដាស ច្រឡាសទាល់ព្រឹក ត្រាតែសាមិក នៃទ្រព្យគេឃើញ ។ សាមិកភាព ភាពជាសាមិក ។
ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត
តើពាក្យ «សាមាយិក» មានន័យដូចម្ដេច ?
សាមាយិក
👉ថ្នាក់ពាក្យជា គុណនាម
មានន័យថា ( សំ. បា. ឬ សំ. សាមយិក ) ដែលកើតឬមានតាមសម័យ; ដែលត្រូវឬសមតាមសម័យ ។ សមាយិកភណ្ឌ ឬ –វត្ថុ របស់ឬអ្វីៗដែលកើតតាមសម័យ, ដែលសមតាមសម័យ ។ សាមាយិករោគ ឬ សាមាយិកាពាធ ជំងឺដែលកើតតាមកាល តាមសម័យ ។ សាមាយិកលាភ លាភកើតក្នុងសម័យ គឺលាភដែលកើតមានតាមសម័យម្ដងៗ។ល។
ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត
តើពាក្យ «សាមាន្យ» មានន័យដូចម្ដេច ?
សាមាន្យ
👉ថ្នាក់ពាក្យជា គុណនាម
មានន័យថា ( សំ.; បា. សាមញ្ញ ) សារធារណៈ; ដែលជាធម្មតា; ដែលស្មើៗតែគ្នា; ដែលរាប់រយរាប់ពាន់។
ឧទាហរណ៍៖ ចោរសាមាន្យ ចោរធម្មតា , ចោររយ ( ព. កា. ) : រីចោរសាមាន្យ វាលួចគេបាន គ្រាន់តែស៊ីផឹក ពុំគិតអត់ឃ្លាន បានល្ងាចស៊ីព្រឹក រាល់ល្ងាចវរវឹក ធ្វើទុក្ខប្រពន្ធ ។ ( ពាក្យ សាមាន្យ និង សាមញ្ញ មានអត្ថន័យធម្មតាដូចជាគ្នា ) ។
ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត
តើពាក្យ «សាមហាប» មានន័យដូចម្ដេច ?
សាមហាប
👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ( ស.”បីអម្រែក” ) គឺភោជនាហារបង្អែមចម្អាបបីអម្រែក ដែលបុរសបីនាក់រែកដើរក្រឡឹងជើងថ្ករពោលពាក្យស្រែកហៅឆ្លើយគ្នា…ហើយប្រគេនភិក្ខុបីរូបឬប្រគេនសង្ឃ ឧទ្ទិសចំណែកបុណ្យឆ្ពោះទៅមតកបុគ្គល…, ធ្វើក្នុងវេលាព្រឹកដែលប្រជុំគ្នារើសអដ្ឋិ ( ទំនៀមសៀម; ហៅជាខ្មែរថា បីអម្រែក ) ។
ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត
តើពាក្យ «សាមសិប» មានន័យដូចម្ដេច ?
សាមសិប
👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ឈ្មោះវល្លិមួយប្រភេទ ដើមតូចរឹង មានបន្លា ស្លឹកមូលល្អិតៗស្រួចៗមើមមូលៗតូចៗក្លិនក្រពុលបន្តិចៗដុះជាចង្កោម, បើបន្សាបឲ្យអស់រសជាតិក្រពុលហើយប្រកបការធ្វើជាបង្អែមបាន រាប់អានទុកជាចំណីមានតម្លៃមួយយ៉ាងរបស់ខ្មែរ។
ឧទាហរណ៍៖ ដំណាប់មើមសាមសិប ។
👉ថ្នាក់ពាក្យជា បកតិសំខ្យា
មានន័យថា ( ស. អ. ថ. សាមស៊ិប ) ដប់បីដង ( ៣០ ) ។
ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត
តើពាក្យ «សាមវេទ» មានន័យដូចម្ដេច ?
តើពាក្យ «សាមយិកភាព» មានន័យដូចម្ដេច ?
សាមយិកភាព
👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា លក្ខណៈអ្វីៗ ដែលកើតមានតាមពេលវេលាទៀតទាត់។
ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត
តើពាក្យ «សាមយិកបត្រ» មានន័យដូចម្ដេច ?
សាមយិកបត្រ
👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ទស្សនាវដ្តី ដែលគេបោះពុម្ពផ្សាយតាមពេលកំណត់ទុកយ៉ាងទៀតទាត់។
ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត
តើពាក្យ «សាមន្តរាជ» មានន័យដូចម្ដេច ?
សាមន្តរាជ
👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា បុគ្គលជាបាទបរិចាគរបស់សក្តិភូមិ ដោយជំនឿទុកចិត្ត និងគារវភក្តី (ម.ព. សក្តិភូមិ)។
👉ថ្នាក់ពាក្យជា គុណនាម
មានន័យថា បុគ្គលជាបាទបរិចាគរបស់សក្តិភូមិ ដោយជំនឿទុកចិត្ត និងគារវភក្តី (ម.ព. សក្តិភូមិ)។
ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត
តើពាក្យ «សាមន្ដ» មានន័យដូចម្ដេច ?
សាមន្ត
👉ថ្នាក់ពាក្យជា គុណនាម
មានន័យថា ( សំ. បា. ) ជិត, ដែលនៅជិតគ្នា ។
ឧទាហរណ៍៖ ទីសាមន្ដ ។ បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ អ.ថ. សា-ម៉ន់-តៈ, ដូចជា សាមន្តគ្រាម ស្រុកជិតគ្នា ។
សាមន្ដប្រទេស ប្រទេសជិតគ្នា, ប្រទេសជិតខាង ។ សាមន្ដរដ្ឋ ដែនជិតខាង, ដែនដែលមានព្រំប្រទល់គ្នា ។ សាមន្ដរាជ ព្រះរាជាក្នុងប្រទេសជិតខាង; ប្រទេសរាជ ( ស្ដេចចំណុះគេ ) ។ ល ។
ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត
តើពាក្យ «សាមណេរី» មានន័យដូចម្ដេច ?
តើពាក្យ «សាមណេរ» មានន័យដូចម្ដេច ?
សាមណេរ
👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ( បា. សំ. ឝ្រាមណេរ “កូនចៅឬផៅពង្សនៃសមណៈ” ) បព្វជិតពុទ្ធសាសនិកអ្នកកាន់សីល១០…(លោកនេន); បើស្រ្តីជា សាមណេរី ( តែសម័យឥឡូវមិនមាន ) ។ សាមណេរគ្រោង សាមណេរធំ, សាមណេរបួសឯចាស់ ។ សាមណេរសិក្ខា( –ណេរ៉ៈ– ) សិក្ខាសម្រាប់សាមណេរ ( ព.វិ.ពុ. ) ។ ល ។
ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត
តើពាក្យ «សាមញ្ញជន» មានន័យដូចម្ដេច ?
សាមញ្ញជន
👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ប្រជារាស្រ្តសាមញ្ញតូចតាច ច្រើនតែជាមនុស្សល្ងង់ខ្លៅ ត្រូវគេបញ្ឆោតបានដោយងាយ ។
ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត
តើពាក្យ «សាមញ្ញ» មានន័យដូចម្ដេច ?
សាមញ្ញ
👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ( បា.; សំ. ឝ្រាមណ្យ ) សមណភាព ។ សាមញ្ញគុណ គុណនៃសមណភាព ។ សាមញ្ញប្បដិបត្តិ បដិបត្តិតាមសមណភាព ។ សាមញ្ញសាសនា សាសនារបស់ព្រះពុទ្ធដែលមានភាពជាសមណៈពិត, សាសនាស្រោចស្រង់សត្វ ( ពុទ្ធសាសនា ) ។ ព. ផ្ទ. ព្រហ្មញ្ញសាសនា, អញ្ញលទ្ធិ ។ ល ។
👉ថ្នាក់ពាក្យជា គុណនាម
មានន័យថា ( បា. សំ. សាមាន្យ ) សាធារណៈ; ដែលជាធម្មតា; ដែលស្មើៗតែគ្នា; ដែលរាប់រយរាប់ពាន់ ។
ឧទាហរណ៍៖ ពាក្យសាមញ្ញ គ្រាមភាសា, ពាក្យផ្សារ ។
មនុស្សសាមញ្ញ មនុស្សសាធារណៈ, មនុស្សរយ ។ របស់សាមញ្ញ របស់រយ ។ បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ អ.ថ. សាមុ័ញញ៉ៈ, ដូចជា សាមញ្ញនាម សាធារណនាម ( ព.ផ្ទ. វិសាមញ្ញនាម ) ។ សាមញ្ញលក្ខណៈ សេចក្ដីកំណត់ឃើញស្មើ គឺឃើញថា អនិច្ចំ, ទុក្ខំ, អនត្តា ជាសភាពប្រព្រឹត្តទៅស្មើគ្នាទួទៅគ្រប់រូបសត្វលោក ។ ល ។
ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត
តើពាក្យ «សាមគ្គីភេទ» មានន័យដូចម្ដេច ?
សាមគ្គីភេទ
👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ( បា. ) ការបែកសាមគ្គី; សាមគ្គីភេទកើតពីមានៈ ។
ឧទាហរណ៍៖ គឺការប្រកាន់រៀងរាល់ខ្លួនជាប្រភពឬជាមូលដ្ឋាន មានត្រឹមតែសេចក្ដីវិនាសជាលទ្ធផលផ្ដល់សេចក្ដីទុក្ខឲ្យជាដរាប ។ ( ព.កា. ថ្លែងពីទោសនៃសាមគ្គីភេទ) : សាមគ្គីភេទ ជាមូលហេតុ បើកឲ្យសត្រូវ ចូលលុករុករាន អស់ឥតមានផ្លូវ ទោះធ្វើម្ដេចកូវ ក៏កែពុំបាន ។ ដូចរដ្ឋវជ្ជី មានសាមគ្គី តាំងពីបុរាណ វស្សការៈ មន្រ្តីឈ្លានពាន ប្រើល្បិចចូលបាន ញុះញង់ខ្ទេចខ្ទី ។ យកបានប្រទេស ដែលគេប្រហែស ឲ្យបែកសាមគ្គី ប្រើខ្សឹបងាយៗ ឥតចាយរូបីយ៍ ថែមទាំងមានល្បី ថាឈ្លាសផងទៀត ។ ( រឿងរដ្ឋវជ្ជី មានសាមគ្គីភេទ ព្រោះចាញ់ល្បិចខ្សឹប របស់វស្សការៈ ជាអគ្គសេនាបតីនៃព្រះបាទអជាតសត្រូវ ក្នុងបុរាណសម័យ ) ។ ហេតុនេះគួរខ្លាច ប្រយ័ត្នកំណាច លបចូលជ្រៀតបៀត ធ្វើសាមគ្គី ឲ្យខូចបង់សៀត បែកហើយផ្សារទៀត ពុំងាយជិតឡើយ ។ ល ។
ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត
តើពាក្យ «សាមគ្គី» មានន័យដូចម្ដេច ?
សាមគ្គី
👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ( បា., សំ. សាមគ្រី ) សេចក្ដីព្រមព្រៀង, សេចក្ដីព្រមព្រឹសជាមួយគ្នា, ដំណើរស្រុះគ្នា ។
ឧទាហរណ៍៖ សាមគ្គីជាគុណសម្បត្តិដ៏សំខាន់មួយរបស់សត្វលោក។
សាមគ្គីធម៌ ធម៌ព្រមព្រៀង, សេចក្ដីព្រមព្រៀងដែលទុកជាធម៌( ដ៏សំខាន់ ); វិធីឬរបៀប,បែបបទដែលបង្វឹកគ្នាឲ្យមានសាមគ្គី ។សាមគ្គីភាព ភាពនៃសាមគ្គី; បែបបទ, ចរិយា, សណ្ដាប់ធ្នាប់នៃសាមគ្គី(ដែលកើតអំពីសាមគ្គីធម៌) ។ សាមគ្គីមិត្ត ឬ –មិត្រ មិត្រមានសាមគ្គី ។សាមគ្គីរស រសនៃសាមគ្គី ។ សាមគ្គីរសានិសង្ស អានិសង្សនៃសាមគ្គីរស ។ ល ។
ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត
តើពាក្យ «សាពិភ័ក្ដិ» មានន័យដូចម្ដេច ?
សាពិភ័ក្ដិ
👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ដំណើរត្រឡប់សះសានឹងគ្នា ហើយទំនុកបម្រុងរក្សាគ្នាតទៅ។
ឧទាហរណ៍៖ ពីដើមទាស់ទែងគ្នា ឥឡូវមានសាពិភ័ក្ដិនឹងគ្នាហើយ (ម. ព. សា កិ. និង ពិភ័ក្ដិ ផង)។
ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត
តើពាក្យ «សាប់» មានន័យដូចម្ដេច ?
សាប់
👉ថ្នាក់ពាក្យជា កិរិយាសព្ទ
មានន័យថា កាប់ចិញ្ច្រាំស្រាលៗញាប់ៗឲ្យដាច់ជាចំណិតតូចៗ ស្ដើងៗ ។
ឧទាហរណ៍៖ សាប់ផ្លែល្ហុង, សាប់ទំពាំង, សាប់តាសក់ ។
អុំទូកញាប់ៗ ។
ឧទាហរណ៍៖ សាប់ច្រវាព្រមគ្នា ។
ព. ប្រ. ស្ដីបន្ទោសញាប់មាត់ ។
ឧទាហរណ៍៖ សាប់ព្រឹក សាប់ល្ងាច ព្រឹកបន្ទោសល្ងាចបន្ទោសយ៉ាងញាប់មាត់ ។
សូត្រសេចក្ដីឬសូត្រធម៌យ៉ាងញាប់ស្អេក
ឧទាហរណ៍៖ សាប់តែមួយសន្ទុះចប់ភ្លាម ( ព. សា. ) ។
ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត
តើពាក្យ «សាប៊ូប្រតិកម្ម» មានន័យដូចម្ដេច ?
សាប៊ូប្រតិកម្ម
👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ការបំប្លែងអង្គខ្លាញ់ឱ្យទៅជាសាប៊ូ ដូចជាការយកប្រេងទៅធ្វើជាសាប៊ូ ជាដើម ។
ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត
តើពាក្យ «សាប៊ូ» មានន័យដូចម្ដេច ?
តើពាក្យ «សាបៈ» មានន័យដូចម្ដេច ?
សាបៈ
👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា (ម. ព.សាប) ។
ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត
តើពាក្យ «សាបេក្ខភាព» មានន័យដូចម្ដេច ?
សាបេក្ខភាព
👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា លក្ខណៈអ្វីៗដែលគ្មានសច្ចភាពខាងក្នុងពិតៗ ដែលងាករេទៅតាមការពិចារណា ដែលមានការទាក់ទងទៅវិញទៅមក ។
ឧទាហរណ៍៖ ប្រាក់ ១០០រៀល មានតម្លៃជាសបេក្ខភាព តែទៅលើមនុស្សជាម្ចាស់ ទេ ចំពោះអ្នកមានទ្រព្យប្រាក់ ១០០រៀល ជារបស់រប៉ិចរប៉ី ឯអ្នកក្រីក្រវិញ ឃើញច្រើនល្មមបំពេញសេចក្តីត្រូវការបានយ៉ាងធំ។
ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត
តើពាក្យ «សាបាល» មានន័យដូចម្ដេច ?
តើពាក្យ «សាបាន» មានន័យដូចម្ដេច ?
សាបាន
👉ថ្នាក់ពាក្យជា កិរិយាសព្ទ
មានន័យថា ស្បថ។
👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ( បា. សបន; សំ. ឝបន ) សម្បថ ។
ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត
តើពាក្យ «សាបតៃយ» មានន័យដូចម្ដេច ?
តើពាក្យ «សាបតេយ្យ» មានន័យដូចម្ដេច ?
សាបតេយ្យ
👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ( បា.; សំ. ស្វាបតេយ ) សម្បត្តិ, ទ្រព្យ, ប្រើក្លាយជា សាបតៃយ ក៏មាន ( ច្រើនប្រើក្នុងកាព្យ )។
ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត
តើពាក្យ «សាប» មានន័យដូចម្ដេច ?
សាប
👉ថ្នាក់ពាក្យជា កិរិយាសព្ទ
មានន័យថា បាចគ្រាប់ស្រូវពូជដែលត្រាំហើយ ទៅក្នុងទីថ្នាលដើម្បីឲ្យដុះជាសំណាប ។
ឧទាហរណ៍៖ ខ្ញុំសាបបានពីរថ្នាលហើយ។
សាបព្រោះបណ្ដុះដាំ សាបខ្លះ ព្រោះខ្លះបណ្ដុះខ្លះ ដាំខ្លះ ។ ព. ប្រ. ទំនុកបម្រុងផ្ចុងផ្ដើមឲ្យកើតកាលវាលគុម្ព ។ សាបពូជវិជ្ជា បណ្ដុះវិជ្ជាឲ្យចេះតែដុះលូតលាស់ចម្រើនតៗទៅ ។ សាបពូជសុជីវធម៌ បង្ហាត់បង្រៀនប្រាប់ពន្យល់គ្នាឲ្យចេះ, ឲ្យប្រព្រឹត្តតាមសុជីវធម៌ជាសណ្ដាប់ធ្នាប់ល្អតៗទៅ ។ ព. កា. ថា
ឧទាហរណ៍៖ កុំសាបពូជពាល ក្រែងនាំឲ្យរាល ពេញទាំងភូមិស្រុក ត្រូវសាបពូជប្រាជ្ញ អាចនាំឲ្យសុខ គ្មានការណ៍អុកឡុក ស្រណុកនិត្យនៅ ។ ល ។
👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា នេសាទុបករណ៍មួយប្រភេទ ត្បាញដោយបន្ទោះមូលតូចៗ សម្រាប់ដាក់ឲ្យត្រូវមច្ឆជាតិល្អិតៗ។
( បា. សាប; សំ. ឝាប ) សម្បថ ។ សាបកៈ ឬ សាបករ អ្នកស្បថ( បើស្ត្រីជា សាបិកា ឬ សាបការិកា) ។ សាបកម្ម ការស្បថ ។ សាបវាទ ពាក្យស្បថ, សម្បថ ។ សាបវាទី អ្នកដែលនិយាយឡើងអាងតែស្បថ ( បើស្រ្តីជា សាបវាទិនី ) ។ ល ។
👉ថ្នាក់ពាក្យជា គុណនាម
មានន័យថា ដែលឥតរសប្រៃ ។
ឧទាហរណ៍៖ ទឹកសាប ។
ដែលមិនសូវប្រៃ, ដែលមានរសប្រៃតិច មិនល្មមដល់ការប្រកប ។
ឧទាហរណ៍៖ សម្លសាប ។
ដែលមិនសូវប្រៃ, ដែលមានរសប្រៃតិច មិនល្មមដល់ការប្រកប ។
ឧទាហរណ៍៖ សម្លសាប ។
ព. ប្រ. ដែលឥតតម្លៃ, ដែលអស់អំណាច, អស់ពូកែ ។
ឧទាហរណ៍៖ សម្ដីសាប, សាបអំណាច, មន្ដអាគមសាប ។
ដែលចេញអស់រសជាតិដើមហើយ ។
ឧទាហរណ៍៖ ផឹកថ្នាំមិនទាន់សាបមួយឆ្នាំងផង ប្រញាប់តែនឹងលែង! ។
ដែលឥតរសជាតិខ្លាំង ។
ឧទាហរណ៍៖ ថ្នាំសាប ( សម្រាប់ប្រើចុកស៊ីស្លា ) ។
ព. ទ. បុ. ស្លឲ្យសាប បង្គុយឲ្យទាប គំនិតឲ្យវៃ ស្លសាបងាយបង់អំបិលថែម, បង្គុយទាបងាយឡើងទៅទីខ្ពស់, គំនិតវៃមិនដែលភ្លាត់ខូចការ ។ សាបឈឹង សាបឥតរសប្រៃសោះ ។ សាបឈ្លេម សាបប្រហាត ។ សាបមាត់ នឹកចង់បរិភោគអាហារដែលមានរសប្រៃឬជូរ ( ច្រើនតែទើបងើបពីឈឺ ) ។ ព. ប្រ. នឹកចង់បានរអូចមិនស្រាក : កុំបញ្ចេញរបស់ល្អៗ មកដាក់សម្ងាចឲ្យចោរសាបមាត់ ! ។ សាបរលាប ឥតអំណាច, ឥតតម្លៃ ។ សាបសូន្យ បាត់សូន្យ, វិនាសអស់ ។ ល ។
ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត
តើពាក្យ «សាន្តិ» មានន័យដូចម្ដេច ?
តើពាក្យ «សាន្ដ» មានន័យដូចម្ដេច ?
សាន្ដ
👉ថ្នាក់ពាក្យជា គុណនាម
មានន័យថា ( សំ. ឝាន្ត; បា. សន្ត ) ដែលស្ងប់, រម្ងាប់, ស្ងប់រម្ងាប់; ក្សេមក្សាន្ដ, សុខស្រួល ។
ឧទាហរណ៍៖ ស្រុកសុខសាន្ដ ស្រុកសុខស្រួល, ស្រុកក្សេមក្សាន្ដ។
សាន្ដគ្រោះ ( សាន– ) ដែលស្បើយគ្រោះកាច, ស្បើយគ្រោះថ្នាក់ : ព្រៃសាន្ដគ្រោះ ព្រៃដែលឥតគ្រោះកាច, ព្រៃដែលមិនចាញ់ ។ សាន្ដត្រាណ ( សាន– ) ដែលមានការគ្រប់គ្រងឬមានពំនាក់នាំឲ្យបានសុខស្រួលហើយ : ស្រុកសាន្ដត្រាណ ( ម. ព. ត្រាណ ផង ) ។ សាន្ដសុខ សុខស្រួល ។ ល ។
ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត
តើពាក្យ «សាន់ហ្សូស៊េ» មានន័យដូចម្ដេច ?
សាន់ហ្សូស៊េ
👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា រាជធានី/រដ្ឋធានី នៃប្រទេស កូស្តារីកា។
ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត
តើពាក្យ «សាន់សាល់វ៉ាឌ័រ» មានន័យដូចម្ដេច ?
សាន់សាល់វ៉ាឌ័រ
👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា រាជធានី/រដ្ឋធានី នៃប្រទេស អែលសាល់វ៉ាឌ័រ។
ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត
តើពាក្យ «សាន់វ៉ាន់» មានន័យដូចម្ដេច ?
សាន់វ៉ាន់
មានន័យថា ( ម. ព. សាន់វុ័ណ្ដ ឬ សាន់វុ័ណ្ឌ )។
ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត
តើពាក្យ «សាន់វុ័ណ្ឌ» មានន័យដូចម្ដេច ?
សាន់វុ័ណ្ឌ
👉ថ្នាក់ពាក្យជា គុណនាម
មានន័យថា (ម. ព. សាន់វុ័ណ្ដ) ។
ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត