សីសវេដ្ឋន៍
👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ឈ្នួតក្បាល ។ល។ (ម. ព. សិរ ផង) ។
ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត
Category: Dictionary
តើពាក្យ «សីសរោគ» មានន័យដូចម្ដេច ?
សីសរោគ
👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា រោគឈឺក្បាល, ជំងឺក្បាល ។
ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត
តើពាក្យ «សីសតាណ ឬ–ត្រាណ» មានន័យដូចម្ដេច ?
សីសតាណ ឬ–ត្រាណ
👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា គ្រឿងការពារក្បាល គឺដួន, មួក ។
ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត
តើពាក្យ «សីស្ហែល» មានន័យដូចម្ដេច ?
សីស្ហែល
👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ប្រទេស សីស្ហែល, (រាជធានី/រដ្ឋធានី) វិចតូរីយ៉ា។
ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត
តើពាក្យ «សីសៈ» មានន័យដូចម្ដេច ?
សីសៈ
👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា សំ.; បា. សីស ) សំណខ្មៅ; ស័ង្កសី; ស៊ីវិឡាត ។ ( សំ. ឝីឞ៌ ) ក្បាល ។ ប្រើជាសមណសព្ទ ។
ឧទាហរណ៍៖ អាត្មាមិនសូវសប្បាយចេះតែឈឺសីសៈ ។
បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ សរសេរជា សីស អ. ថ. សី-សៈ, ដូចជា សីសច្ឆេទទោស ( សី-ស័ច-ឆេទៈ—) ទោសកាត់ក្បាល ( ទោសប្រហារជីវិតដោយកាត់ក ) ។ សីសតាណ ឬត្រាណ គ្រឿងការពារក្បាល គឺដួន, មួក ។ សីសប្បចាល ( សី-ស័ប-ប៉ៈ— ) ការអង្រួនក្បាល, ការគ្រវីឬងក់ក្បាល ។ សីសរោគ រោគឈឺក្បាល, ជំងឺក្បាល ។ សីសវេដ្ឋន៍ ( សីសៈវេត ) ឈ្នួតក្បាល ។ ល ។ ( ម. ព. សិរ ផង ) ។
ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត
តើពាក្យ «សីសចម្មរោគ» មានន័យដូចម្ដេច ?
សីសចម្មរោគ
👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា រោគកើតនៅលើស្បែកក្បាល មានអង្គែ និងរមាស់ជាដើម។
ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត
តើពាក្យ «សីវថិកា» មានន័យដូចម្ដេច ?
សីវថិកា
👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ( សំ. បា. ) ព្រៃសម្រាប់ចោលខ្មោចស្រស់ ( តាមទម្លាប់មនុស្សក្នុងសម័យបុរាណយូរហើយ នៅប្រទេសឥណ្ឌា ); ព្រៃសម្រាប់កប់ខ្មោចស្រស់ ( តាមទម្លាប់ក្នុងសម័យឥឡូវ ) ។
ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត
តើពាក្យ «សីល—» មានន័យដូចម្ដេច ?
តើពាក្យ «សីលសារ» មានន័យដូចម្ដេច ?
សីលសារ
👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា សីលដែលទុកជាខ្លឹម (របស់សត្វលោក) ។
ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត
តើពាក្យ «សីលសម្បត្តិ, –សម្ប័ទ ឬ –សម្បទា» មានន័យដូចម្ដេច ?
សីលសម្បត្តិ, –សម្ប័ទ ឬ –សម្បទា
👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ការបរិបូណ៌ដោយសីល, ការជាប់សីល ។
ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត
តើពាក្យ «សីលសមាទាន» មានន័យដូចម្ដេច ?
សីលសមាទាន
👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ការទទួលសីល, ការកាន់សីល ។
ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត
តើពាក្យ «សីលវិបត្តិ» មានន័យដូចម្ដេច ?
សីលវិបត្តិ
👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ការវិនាសសីល, ការដាច់សីល; ការខូចមារយាទល្អ ។
ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត
តើពាក្យ «សីលវន្ត» មានន័យដូចម្ដេច ?
សីលវន្ត
👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា អ្នកមានសីល (បើស្ត្រីជា សីលវតី ឬ សីលវន្តី) ។
ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត
តើពាក្យ «សីលប្បចាល» មានន័យដូចម្ដេច ?
សីលប្បចាល
👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ការអង្រួនក្បាល, ការគ្រវី ឬងក់ក្បាល ។
ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត
តើពាក្យ «សីលធម៌ ឬ សីលធម្ម» មានន័យដូចម្ដេច ?
សីលធម៌ ឬ សីលធម្ម
👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា សីលដែលជាធម៌ (របស់សត្វលោក) ឬ សីលនិងធម៌; កិរិយាមារយាទ, សណ្ដាប់ធ្នាប់; ដំបូន្មានដែលនាំឲ្យចៀសវាងអំពើអាក្រក់ ហើយឲ្យប្រព្រឹត្តតែអំពើល្អ ។
ឧទាហរណ៍៖ ប្រកបដោយសីលធម៌, ប្រាកចាកសីលធម៌ ។
វិទ្យាប្រៀនប្រដៅពីវិធាន ដែលត្រូវកាន់តាមឱ្យប្រព្រឹត្តតែអំពើល្អ ហើយចៀសវាងអំពើអាក្រក់ ដំបូន្មានដែលនាំឱ្យធ្វើអំពើល្អ។
ឧទាហរណ៍៖ (ឯកសារយោង វាក្យបរិវត្តន៍ សម ថាំង)
ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត
តើពាក្យ «សីលច្ចាគ ឬ–ត្យាគ» មានន័យដូចម្ដេច ?
សីលច្ចាគ ឬ–ត្យាគ
👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ការលះបង់សីល, ការលះសេចក្ដីល្អចោល ។
ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត
តើពាក្យ «សីលក្ខន្ធ» មានន័យដូចម្ដេច ?
សីលក្ខន្ធ
👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា កងសីល ។
ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត
តើពាក្យ «សីល» មានន័យដូចម្ដេច ?
សីល
👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា បា.; សំ. ឝីល ) វិរតិចេតនាដែលវៀរចាកអំពើអាក្រក់, ការកាន់ឬប្រព្រឹត្តល្អដោយកាយវាចា, ការមិនប្រព្រឹត្តកន្លងសិក្ខាបទឬវិនយប្បញ្ញត្តិ ( ព. ពុ. ) ។ ការកាន់ចរិយាល្អ; ការសង្រួម; អង្គនៃចរិយា; ចរិត, ចរិយា; មារយាទល្អ; សេចក្ដីល្អ; គតិ; លក្ខណៈ; និស្ស័យ; អធ្យាស្រ័យ; សភាព; ប្រក្រតី; ទម្លាប់; សណ្ដាប់ធ្នាប់; ធម្មជាតិ; ធម្មតា ។ ល ។ បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ ( ដែលជាបាលីឬសំស្រ្កឹត ) អ. ថ. សីល៉ៈ, ដូចជា សីលកថា សម្ដីនិយាយអំពីសីល, និយាយអំពីការប្រព្រឹត្តល្អ ។ សីលខណ្ឌ ( —ខ័ន ) ឬ សីលភេទ ការដាច់សីល, ដំណើរខូចការប្រព្រឹត្តល្អ ។ សីលក្ខន្ធ (—ល័ក-ខ័ន ) កងសីល ។ សីលគន្ធ ( —គន់-ធ ឬ —គន់ ) ក្លិនសីល គឺកេរ្ដិ៍ឈ្មោះល្អ ។ សីលគុណ គុណសីល ។ សីលច្ចាគឬ —ត្យាគ ការលះបង់សីល, ការលះសេចក្ដីល្អចោល ។ សីលតេជះ តេជះសីល, អំណាចការប្រព្រឹត្តល្អ ។ សីលទាយក ( —យក់ )អ្នកឲ្យសីល ( បើស្រ្តីជា សីលទាយិកា ) ។ សីលធន (—ធន់ ) សីលដែលទុកជាទ្រព្យ ( របស់សត្វលោក ) ។ សីលធម្ម ឬ—ធម៌ សីលដែលជាធម៌ ( របស់សត្វលោក ) ឬសីលនិងធម៌; កិរិយាមារយាទ, សណ្ដាប់ធ្នាប់; ដំបូន្មានដែលនាំឲ្យចៀសវាងអំពើអាក្រក់ ហើយឲ្យប្រព្រឹត្តតែអំពើល្អ
ឧទាហរណ៍៖ ប្រកបដោយសីលធម៌, ប្រាកចាកសីលធម៌ ។
សីលនិធិ ការប្រព្រឹត្តល្អដែលទុកជាកំណប់ទ្រព្យ ( របស់សត្វលោក ) ។ សីលវន្ដ ( —វ័ន ) អ្នកមានសីល ( បើស្ត្រីជា សីលវតី ឬ សីលវន្តី ) ។ សីលវិបត្តិ (—ប័ត ) ការវិនាសសីល, ការដាច់សីល; ការខូចមារយាទល្អ ។ សីលវិសុទ្ធិ សេចក្ដីបរិសុទ្ធនៃសីល ។ សីលសមាទាន ( —សៈម៉ា— ) ការទទួលសីល, ការកាន់សីល ។ សីលសម្បត្តិ, —សម្ប័ទ, ឬ —សម្បទា ( —សំប័ត ឬ —ស័ម-ប៉ៈទា) ការបរិបូណ៌ដោយសីល, ការជាប់សីល ។ សីលសារ សីលដែលទុកជាខ្លឹម ( របស់សត្វលោក ) ។ សីលាចារ ( បា. < សីល + អាចារ “មារយាទ” ) សីល និងមារយាទ ។ សីលាទិគុណ ( បា. < សីល + អាទិ “ជាដើម” + គុណ ) គុណមានសីលជាដើម ។ សីលានុស្សតិ ( បា. < សីល + អនុស្សតិ “ការរឭកតាម” ) ការនឹងរំពឹងដល់សីល ។ ល ។
ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត
តើពាក្យ «សីរីភទ្រ» មានន័យដូចម្ដេច ?
សីរីភទ្រ
👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា សេចក្ដីចម្រើនដោយសិរី ឬសិរីដ៏ចម្រើន ។
ឧទាហរណ៍៖ មានសិរីភទ្រ ។
(ព. កា.) : សូមមានសួស្ដីសិរីភទ្រ ចុះបែបចុះបទប្រាកដស្ដែង មានជោគតេជះដ៏លើសលែង មានគេកោតក្រែងរាល់វេលា ។
ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត
តើពាក្យ «សីរសាច់» មានន័យដូចម្ដេច ?
សីរសាច់
👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ឈ្មោះឈើតូចមួយប្រភេទ ដុះចាក់ឫសសណ្ឋានជាដើម ស្លឹកស្រដៀងនឹងទ្រមួច ។ ( ពាក្យទេស្នាកម្រងកែវ )
ឧទាហរណ៍៖ . . . កុមារពេជ្រ សីរសាច់លោទកន្តួតព្រៃ បាយម៉ាតស្វាត ព្រះទ្រហឹង កំភ្លឹង ស្ដុកស្ដុរ សម្កុលចិត្រមូលភ្លើង. . . . . . ( ម. កណ្ខមហាពន ) ។
ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត
តើពាក្យ «សីមារេខា» មានន័យដូចម្ដេច ?
សីមារេខា
👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា បន្ទាត់ខ្សែដែលចែកប្រទេសជាពីរ ដោយសារចម្បាំង។
ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត
តើពាក្យ «សីមាពន្ធន៍» មានន័យដូចម្ដេច ?
សីមាពន្ធន៍
👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ការកម្រិតព្រំដែន ខ្សែចែកព្រំប្រទល់ប្រទេសជាពីរ គ្រឿងបែងចែកអំណាច សិទ្ធិនឹងមុខការជាពីរ។
ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត
តើពាក្យ «សីមា» មានន័យដូចម្ដេច ?
សីមា
👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ( សំ. បា. ) ព្រំ, ព្រំដី, ព្រំដែន, ព្រំប្រទល់; ខេត្ត, ខេត្តដែន ។ ទីមានព្រំកំណត់ ដែលសង្ឃសន្មតជាស្ថានសម្រាប់ធ្វើសង្ឃកម្មជាដើម( ព. វិ. ពុ. ) ។ ចងសីមា ឬ សន្មតសីមា សូត្របាលីចងឲ្យកើតបានជាសីមារបស់សង្ឃ ( ព. វិ. ពុ. ) ។ ដកសីមា សូត្របាលីបន្សាប ឬបំបាត់សីមាចាស់ឲ្យអស់អំណាច ( ព. វិ. ពុ. ) ។និមិត្តសីមា ឬ សីមានិមិត្ត គ្រឿងសម្គាល់ព្រំដែនដែលសង្ឃកំណត់យក, មាន ៨យ៉ាងគឺ ភ្នំ, ដុំថ្មតាន់, ព្រៃ, ឈើរស់, ផ្លូវ, ដំបូក, នទី, ទឹក ( ព. វិ. ពុ. ) ។ បញ្ចុះសីមា ឈ្មោះបុណ្យចងសីមារបស់សង្ឃដែលមានទាយកជួយឧបត្ថម្ភផង ( ព. វិ. ពុ. ) ។ ពទ្ធសីមា ( ព័ត-ធៈ— ) សីមាដែលសង្ឃសូត្រចង ( ព. វិ. ពុ. ) ។ ព័ទ្ធសីមា (ពាត់— ) ទាញអំបោះវែងទាក់ព័ទ្ធជុំវិញទីមានកំណត់ ដោយអ្នកទាញទាក់អំបោះនោះសូត្រធម៌បណ្ដើរផង ឬមិនបាច់មានគ្រាន់តែសូត្រធម៌តាំងចិត្តថាព័ទ្ធជុំវិញការពារអន្តរាយ ( ប្រើតាមទម្លាប់ប្រកាន់ជឿ ) ។ រជ្ជសីមា ( រ័ច-ជៈសីម៉ា ) ព្រំប្រទល់នៃប្រទេសមួយនិងប្រទេសមួយទៀតដែលមានក្សត្រិយ៍សោយរាជ្យដូចគ្នាទាំង២ខាង ។ រដ្ឋសីមា ( រ័ត-ឋៈសីម៉ា ) ព្រំប្រទល់នៃប្រទេសមួយនិងប្រទេសមួយទៀតដែលឥតមានក្សត្រិយ៍សោយរាជ្យ មានតែប្រធានាធិបតីឬប្រមុខរដ្ឋដូចគ្នាទាំង ២ ខាង ឬក៏ប្រទេសមួយមានក្សត្រិយ៍សោយរាជ្យឯប្រទេសមួយទៀតមានតែប្រធានាធិបតីឬប្រមុខរដ្ឋ, ( ក៏ហៅថារដ្ឋសីមា ដែរ ) ។ ស្លឹកសីមា បន្ទះថ្មឬឈើខ្លឹមដាក់ជាគ្រឿងសម្គាល់ជាជំនួសនិមិត្តសីមា ដែលចាក់ទឹកឬដែលកប់ដុំថ្មបាត់ទៅក្នុងដីតាមទម្លាប់( បា. រាជិ ) ។ ឫសសីមា ដុំថ្មតាន់ជានិមិត្តសីមាដែលសង្ឃសូត្រចងរួចហើយទម្លាក់ទៅក្នុងរណ្ដៅលុបដីកប់ ( តាមទំនៀមប្រទេស; បា. សីមានិមិត្ត ) ។ អំបោះសីមា អំបោះវែងដែលទាញទាក់ព័ទ្ធសីមា ។ ល ។
ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត
តើពាក្យ «សីមន្តរិក» មានន័យដូចម្ដេច ?
សីមន្តរិក
👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ( បា. < សីមា ” ព្រំដែន, ព្រំប្រទល់ ” + អន្តរិក ” ដែលឋិតនៅត្រង់ចន្លោះ, ដែលរាំងចន្លោះ” ; សំ. សីមាន្តរិក ) ទីដែលរាំងព្រំប្រទល់ ។ ផ្ទៃដីក្រៅនិមិត្តសីមា ដែលសង្ឃទុកឲ្យសល់ជាចន្លោះរាំងព្រំប្រទល់( មិនសូត្រចងជាសីមា )មិនឲ្យសីមានិងសីមាប៉ះពាល់គ្
ឧទាហរណ៍៖ កាលណាចងសីមា សង្ឃត្រូទុកសីមន្តរិករាំងព្រំប្រទល់ ( ព. វិ. ពុ. ) ។
សីមន្តរិកបាសាណ ( សីម៉ន់តៈរ៉ិកៈប៉ាសាន )ថ្មឥតមានកម្រិតទំហំនិងកម្ពស់ ដែលព្រះភិក្ខុសង្ឃឲ្យដាំជាសម្គាល់ទីដីសីមន្តរិក, ដាំឃ្លាតចេញពីខាងក្រៅនៃនិមិត្តសីមាចេញទៅប្រវែងមួយគក់ឬមួយចំអាមឬក៏យ៉ាងខ្លីបំផុតត្រឹមបួនធ្នាប់ក៏បាន, បើឲ្យឃ្លាតឆ្ងាយជាងប្រមាណនេះទៅទៀតក៏ជាការប្រពៃ
ឧទាហរណ៍៖ រាជិ គឺស្លឹកសីមា ១គូ ដាំទន្ទឹមគ្នាមួយសន្លឹកខាងក្នុងជានិមិត្តសីមា មួយសន្លឹកខាងក្រៅជាសីមន្តរិកបាសាណ ទីដីចន្លោះត្រង់កណ្ដាលជាដីសីមន្តរិក មិនឲ្យទីដីសីមានិងដីសីមាទាំង២ខាងប៉ះទង្គិចគ្នា ( ព. វិ. ពុ. ) ។
ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត
តើពាក្យ «សីទន្ដរ» មានន័យដូចម្ដេច ?
សីទន្ដរ
👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ( បា. ) សមុទ្រឥតសរសៃ, សមុទ្រទឹកកក។
ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត
តើពាក្យ «សីត—» មានន័យដូចម្ដេច ?
តើពាក្យ «សីតវាត» មានន័យដូចម្ដេច ?
សីតវាត
👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ខ្យល់ត្រជាក់ ។
ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត
តើពាក្យ «សីតរស» មានន័យដូចម្ដេច ?
សីតរស
👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ទឹកត្រជាក់; (រ. ស.)
ឧទាហរណ៍៖ ព្រះសីតរស ។
ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត
តើពាក្យ «សីតភ័យ» មានន័យដូចម្ដេច ?
សីតភ័យ
👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ការខ្លាចរងា ។
ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត
តើពាក្យ «សីតភិត» មានន័យដូចម្ដេច ?
សីតភិត
👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា (សំ. ឝីតភីត) អ្នកដែលចាញ់រងា ។
ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត
តើពាក្យ «សីតកាល ឬ–សម័យ» មានន័យដូចម្ដេច ?
សីតកាល ឬ–សម័យ
👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា វេលាត្រជាក់; រដូវរងា ។
ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត
តើពាក្យ «សីតករ ឬ សីតភានុ, សីតរង្សី ឬ –រស្មី» មានន័យដូចម្ដេច ?
សីតករ ឬ សីតភានុ, សីតរង្សី ឬ –រស្មី
👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ព្រះចន្រ្ទ (ព. កា.)
ឧទាហរណ៍៖ សីតករ ដ៏បវរ ដោយរង្សី, បូណ៌មី ខែកត្តិក ត្រជាក់ស្រេង; ពួកនរៈ និងនារី នាំគ្នាលេង, លោតកញ្ឆេង សើចសប្បាយ រីករាយច្រើន ។
ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត
តើពាក្យ «សីតោទក» មានន័យដូចម្ដេច ?
សីតោទក
👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា (បា. < សីត + ឧទក “ទឹក”) ទឹកត្រជាក់ (ព. ផ្ទ. ឧណ្ហោទក) ។
ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត
តើពាក្យ «សីតូបករណ៍» មានន័យដូចម្ដេច ?
សីតូបករណ៍
👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា បរិធានសម្រាប់បង្កើតធាតុត្រជាក់។
ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត
តើពាក្យ «សីតុណ្ហភាព» មានន័យដូចម្ដេច ?
សីតុណ្ហភាព
👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ភាពត្រជាក់ និងក្ដៅ, ភាពនៃបរិយាកាសត្រជាក់និងក្ដៅដែលផ្សព្វផ្សាយមកប៉ះលើខ្លួនយើង ។
ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត
តើពាក្យ «សីតុណ្ហសាស្រ្ត» មានន័យដូចម្ដេច ?
សីតុណ្ហសាស្រ្ត
👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ជាថាមពលម៉្យាងដែលយើងដឹងបានដោយសម្ផស្ស (ពាក្យ សារីរសាស្រ្ត)។
ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត
តើពាក្យ «សីតុណ្ហភាពអណ្ដាតភ្លើងអាដ្យាបាទិច» មានន័យដូចម្ដេច ?
សីតុណ្ហភាពអណ្ដាតភ្លើងអាដ្យាបាទិច
👉ថ្នាក់ពាក្យជា គីមី
មានន័យថា សីតុណ្ហភាពខ្ពស់បំផុតនៃចំហេះទទួលបានក្រោមល័ក្ខខ័ណ្ឌដែលអាចឆេះកើតមានក្នុងភាជន៏អាដ្យាបាទិចដែលមិន ពេញលេញ និងការបំបែកមិនអាចកើតឡើងទេ។
ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត
តើពាក្យ «សីតុណ្ហភាពលើផ្ទៃផែនដី» មានន័យដូចម្ដេច ?
សីតុណ្ហភាពលើផ្ទៃផែនដី
👉ថ្នាក់ពាក្យជា បច្ចេកសព្ទបរិស្ថាន
មានន័យថា សីតុណ្ហភាពមធ្យមរបស់ខ្យល់លើផ្ទៃផែនដី ។ ចំពោះការផ្លាស់ប្ដូរសីតុណ្ហភាពតាមកាលវេលា ការប៉ាន់ស្មានត្រូវគិតពីការប្រែប្រួលដោយផ្អែកលើភាពមិនប្រក្រតី នៃសីតុណ្ហភាពមធ្យមរបស់លើផ្ទៃសមុទ្រ និងសីតុណ្ហភាពខ្យល់លើផ្ទៃដី ។
ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត
តើពាក្យ «សីតុណ្ហភាពខ្យល់លើសមុទ្រ» មានន័យដូចម្ដេច ?
សីតុណ្ហភាពខ្យល់លើសមុទ្រ
👉ថ្នាក់ពាក្យជា បច្ចេកសព្ទបរិស្ថាន
មានន័យថា សីតុណ្ហភាពស្រទាប់ផ្ទៃលើបំផុតនៃសមុទ្រប្រមាណពី ២ ទៅ ៣ ម៉ែត្រ ដែលវាស់ដោយនាវា ពោង ឬវត្ថុអណ្ដែត ។ តាមមធ្យោបាយនាវា ការវាស់សំណាកទឹកក្នុងធុង ភាគច្រើនត្រូវបានផ្លាស់ប្ដូរទៅជាសំណាកទឹកបូមចូលក្នុងម៉ាស៊ីនដាក់វត្ថុរាវផ្ទុកកម្ដៅនៅក្នុងទសវត្សរ៍ទី ៥ នៃសតវត្សរ៍ទី ២០ ។ តាមរយៈផ្កាយរណប សីតុណ្ហភាពស្រទាប់លើ (ស្រទាប់លើបំផុត និងបំណែកនៃកម្រាស់មួយមីលីម៉ែត្រ ) ត្រូវបានវាស់វែងដោយរំភាយរស្មីក្រហមអាំងហ្វ្រា ឬកម្រិតសង់ទីម៉ែត្រខាងលើ ឬដោយរលកអេឡិចត្រូវម៉ាញ៉េទិក និងរលកវិទ្យុខ្លី ប៉ុន្តែត្រូវកែតម្រូវឲ្យស្របនឹងសីតុណ្ហភាពទឹក ។
ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត
តើពាក្យ «សីតុណ្ហភាពខ្យល់លើផ្ទៃដី» មានន័យដូចម្ដេច ?
សីតុណ្ហភាពខ្យល់លើផ្ទៃដី
👉ថ្នាក់ពាក្យជា បច្ចេកសព្ទបរិស្ថាន
មានន័យថា សីតុណ្ហភាពខ្យល់ដែលវាស់នៅក្នុងរបាំងខ្យល់ហ៊ុមព័ទ្ធ ដែលមានចរន្តខ្យល់ឆ្លងកាត់បានល្អនៅកម្ពស់ ១,៥ ទៅ ២ ម៉ែត្រពីលើផ្ទៃដី ។
ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត
តើពាក្យ «សីតុណ្ហភាព» មានន័យដូចម្ដេច ?
សីតុណ្ហភាព
👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ភាពត្រជាក់ និងក្ដៅ, ភាពនៃបរិយាកាសត្រជាក់ និងក្ដៅដែលផ្សព្វផ្សាយមកប៉ះលើខ្លួនយើង ។
ភាពបរិយាកាស ក្តៅត្រជាក់គិតប្រមាណដល់អានុភាពដែលមានមកលើផស្សរបស់យើង។
ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត
តើពាក្យ «សីតាលុ» មានន័យដូចម្ដេច ?
សីតាលុ
👉ថ្នាក់ពាក្យជា គុណនាម
មានន័យថា ដែលមានត្រជាក់ច្រើន; ប្រទេសរងាខ្លាំង; មនុស្សចាញ់រងា (ព. ផ្ទ. ឧណ្ហាលុ) ។ ( ម. ព. សីត ឬ សីតល បន្ថែម )។
ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត
តើពាក្យ «សីតា» មានន័យដូចម្ដេច ?
សីតា
👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ( សំ. បា. ) អាចម៍បំណះ, ឈ្មោះសុរាមួយប្រភេទ ។
(—ដា) នាមនាងទេវីជាអង្គអគ្គមហេសីព្រះរាម ( ក្នុងរឿងរាមកេរ្ដិ៍ ) ។
ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត
តើពាក្យ «សីតល—» មានន័យដូចម្ដេច ?
តើពាក្យ «សីតលចិត្ត ឬ–ហទ័យ, –ហ្ឫទ័យ» មានន័យដូចម្ដេច ?
សីតលចិត្ត ឬ–ហទ័យ, –ហ្ឫទ័យ
👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ចិត្តត្រជាក់, ចិត្តជា ។ល។ សីតល
ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត
តើពាក្យ «សីតល» មានន័យដូចម្ដេច ?
សីតល
👉ថ្នាក់ពាក្យជា គុណនាម
មានន័យថា ( ម. ព. សីត )។
ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត
តើពាក្យ «សីតរោគ» មានន័យដូចម្ដេច ?
សីតរោគ
👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ជំងឺកើតមកពីត្រូវត្រជាក់ខ្លាំង។
ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត
តើពាក្យ «សីតករ» មានន័យដូចម្ដេច ?
សីតករ
👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា បរិធានសម្រាប់ធ្វើផលិតផលឱ្យត្រជាក់ នាវាប្រដាប់ដោយគ្រឿងធ្វើឱ្យត្រជាក់ទុកបានយូរ។
ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត
តើពាក្យ «សីតកម្ម» មានន័យដូចម្ដេច ?
សីតកម្ម
👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ការធ្វើឱ្យត្រជាក់ដោយសិល្បនិមិត្ត។
ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត
តើពាក្យ «សីត» មានន័យដូចម្ដេច ?
សីត
👉ថ្នាក់ពាក្យជា គុណនាម
មានន័យថា ( បា. ; សំ. ឝីត ឬ ឝីតល ) ត្រជាក់, រងា ។ សីតករ ឬ សីតភានុ, សីតរង្សី ឬ—រស្មី ព្រះចន្ទ្រ ( ព. កា. )
ឧទាហរណ៍៖ សីតករ ដ៏បវរដោយរង្សី, បូណ៌មី ខែកត្ដិក ត្រជាក់ស្រេង; ពួកនរៈ និងនារី នាំគ្នាលេង, លោតកញ្ឆេង សើចសប្បាយ រីករាយច្រើន ។
សីតកាល ឬ —សម័យ វេលាត្រជាក់; រដូវរងា ។ សីតភ័យ ការខ្លាចរងា ។ សីតភិត ( បា. —ភីត; សំ. ឝីតភីត ) អ្នកដែលចាញ់រងា ។ សីតរស (—រស់ ) ទឹកត្រជាក់; ( រ. ស. ) ។
ឧទាហរណ៍៖ ព្រះសីតរស ។
សីតវាត ខ្យល់ត្រជាក់ ។ សីតាលុ ដែលមានត្រជាក់ច្រើន; ប្រទេសរងាខ្លាំង; មនុស្សចាញ់រងា ( ព. ផ្ទ. ឧណ្ហាលុ ) ។ សីតុណ្ហភាព( សីតុន-ហៈ—) ភាពត្រជាក់និងក្ដៅ, ភាពនៃបរិយាកាសត្រជាក់និងក្ដៅដែលផ្សព្វផ្សាយមកប៉ះលើខ្លួនយើង ។ សីតោទក ( —ទៈកៈ ឬ—ទក់; បា. < សីត + ឧទក “ទឹក” ) ទឹកត្រជាក់ ( ព. ផ្ទ. ឧណ្ហោទក ) ។ សីតលចិត្ត ឬ —ហទ័យ, —ហ្ឫទ័យ ចិត្តត្រជាក់, ចិត្តជា ។ ល ។
ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត
តើពាក្យ «សីឃ» មានន័យដូចម្ដេច ?
សីឃ
👉ថ្នាក់ពាក្យជា គុណនាម
មានន័យថា ( បា.; សំ. ឝីឃ្រ ) ឆាប់, រហ័ស, ភ្លាម ។ សីឃជវ័ន សន្ទុះរហ័ស ។ សីឃវេគ កម្លាំងឬល្បឿនរហ័ស ។ ល ។
ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត
តើពាក្យ «សី» មានន័យដូចម្ដេច ?
សី
👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ប្រដាប់សម្រាប់ទាត់លេងរបស់ពួកបុរស; សីមាន៣ប្រភេទគឺ សីមេលោង សីត្បាញដោយបន្ទោះផ្ដៅចាក់ជាក្រឡាបួនជ្រុងតូចៗ មានសណ្ឋានមូលសម្រាប់ទាត់ដោយខ្នងជើងឲ្យឡើងខ្ពស់ត្រដែត( ម. ព. មេលោង ផង ); សីដក់ សីត្បាញដោយបន្ទោះផ្ដៅដូចសីមេលោងដែរ សម្រាប់ទាត់សម្រាលដោយខ្នងជើង, ជង្គង់, ដុំដៃ, ក្បាលជាដើមឲ្យឡើងទាបៗ ( ទាត់យ៉ាងញឹក ); សីពែន សីតូចធ្វើដោយស្លាបសត្វ និងស្បែកជាដើម សម្រាប់ទាត់ដោយបាតជើង។
ឧទាហរណ៍៖ ការលេងសីជាល្បែងហាត់ប្រាណ សម្រាប់ពួកបុរស។
ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត
តើពាក្យ «សិស្សានុសិស្ស» មានន័យដូចម្ដេច ?
សិស្សានុសិស្ស
👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ( បា. < សិស្ស + អនុ – សិស្ស ) សិស្សនិងសិស្សបន្ទាប់ គឺសិស្សនៃសិស្ស; សិស្សតូចនិងសិស្សធំ ឬសិស្សផ្ទាល់និងចៅសិស្ស។
ឧទាហរណ៍៖ ពួកសិស្សានុសិស្ស ( ម. ព. សានុសិស្ស ផង )។
ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត
តើពាក្យ «សិស្សសាលាពហុបច្ចេកទេស» មានន័យដូចម្ដេច ?
សិស្សសាលាពហុបច្ចេកទេស
👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា សិស្សរៀនក្នុងសាលាជាន់ខ្ពស់ដែលមានវិជ្ជាច្រើនមុខមានវិស្វកម្មស្ពាន ថ្នល់ ប្រៃសណីយ៍ ជាដើម។
ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត
តើពាក្យ «សិស្ស» មានន័យដូចម្ដេច ?
សិស្ស
👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ( បា.; សំ. ឝិឞ្យ ) អ្នករៀនចំណេះពីគ្រូ, អ្នកដែលគ្រូត្រូវ បង្ហាត់បង្រៀនឬត្រូវប្រៀនប្រដៅ ។ សិស្សគណ (—គន់ ) គណៈសិស្ស, ពួកសិស្ស ។ សិស្សបំបួស សិស្សដែលឧបជ្ឈាយ៍ឬអាចារ្យបំបួសជាសាមណេរ ។ សិស្សរបួស សិស្សរបស់ពេទ្យហ្ម, សិស្សថ្នាំសង្កូវ ។ សិស្សវត្ត សិស្សដែលនៅរៀនក្នុងវត្ត ។ សិស្សសាលា សិស្សដែលរៀនក្នុងសាលារាជការ ។ សិស្សសិប្បៈ ឬ—សិល្ប៍ សិស្សរៀនសិប្បៈ ។ សិស្សសូត្រ ឬ សិស្សសូធ្យ សិស្សរបស់លោកគ្រូសូត្រ ឬ គ្រូសូធ្យ ។ ល ។ ( សរសេរជា សិស្យ ក៏បាន, តែមិនសូវដែលប្រើ ) ។
ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត
តើពាក្យ «សិស្យ» មានន័យដូចម្ដេច ?
សិស្ស
👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា (មើលពាក្យ សិស្ស)។
ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត
តើពាក្យ «សិសុ» មានន័យដូចម្ដេច ?
សិសុ
👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ( សំ. ឝិឝុ; បា. សុសុ ) តូច; ជំទង់; កូនខ្ចី, កូនតូច, ក្មេងតូច, កូនសត្វ; ពន្លក, លំពង់; ព្រះអាទិត្យដែលទើបរះ ។ ល ។ សិសុកល្បៈ ឬ—ក័ល្ប៍ (—ក័ល-ប៉ៈ ឬ —ក័ល ) ដូចជាកូនក្មេង ។ សិសុកាល កាលនៅក្មេងមិនទាន់ដឹងក្ដី, វ័យរបស់ក្មេងតូច ។ សិសុក្រីឌា ឬ សិសុកីឡា ល្បែងក្មេង ។ សិសុជន កូនក្មេង, ពួកក្មេង ។ សិសុពាក្យ ឬ—វាក្យ សម្ដីក្មេងតូច ។ សិសុភាព បែបបទឬសណ្ដាប់ធ្នាប់របស់ក្មេងតូច ។ ល ។
👉ថ្នាក់ពាក្យជា គុណនាម
មានន័យថា ( សំ. ឝិឝុ; បា. សុសុ ) តូច; ជំទង់; កូនខ្ចី, កូនតូច, ក្មេងតូច, កូនសត្វ; ពន្លក, លំពង់; ព្រះអាទិត្យដែលទើបរះ ។ ល ។ សិសុកល្បៈ ឬ—ក័ល្ប៍ (—ក័ល-ប៉ៈ ឬ —ក័ល ) ដូចជាកូនក្មេង ។ សិសុកាល កាលនៅក្មេងមិនទាន់ដឹងក្ដី, វ័យរបស់ក្មេងតូច ។ សិសុក្រីឌា ឬ សិសុកីឡា ល្បែងក្មេង ។ សិសុជន កូនក្មេង, ពួកក្មេង ។ សិសុពាក្យ ឬ—វាក្យ សម្ដីក្មេងតូច ។ សិសុភាព បែបបទឬសណ្ដាប់ធ្នាប់របស់ក្មេងតូច ។ ល ។
ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត
តើពាក្យ «សិសិរៈ» មានន័យដូចម្ដេច ?
សិសិរៈ
👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា រដូវរងាខ្លាំង, ឈ្មោះរដូវទី៤ ក្នុងបែបចែករដូវ៤ ឬឈ្មោះរដូវទី២ ក្នុងបែបចែករដូវ៦; ហៅសិសិររដូវ ក៏បាន ( ម. ព. រតូវ ឬ រដូវ ន. ផង ) ។ សិសិរកាល ឬ —សម័យ កាលឬសម័យដែលរងាខ្លាំង, វេលារងាខ្លាំង, រដូវរងាខ្លាំង ។ សិសិរមាស ខែរងាខ្លាំង ។ ល ។
រដូវរងាខ្លាំង ឈ្មោះរដូវមួយក្នុងរដូវបួន នៅជាខាងចុងបំផុតនៃឆ្នាំ។
👉ថ្នាក់ពាក្យជា គុណនាម
មានន័យថា ( បា. សិសិរ; សំ. ឝិឝិរ ) ត្រជាក់ខ្លាំង, រងា, រងាខ្លាំង។
ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត
តើពាក្យ «សិវ—» មានន័យដូចម្ដេច ?
តើពាក្យ «សិវលិង្គ (–លឹង)» មានន័យដូចម្ដេច ?
សិវលិង្គ (–លឹង)
👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា លិង្គព្រះឥសូរគឺថ្មដែលគេឆ្លាក់ជារូបអង្គជាតបុរស សន្មតថាជាអង្គជាតរបស់ព្រះឥសូរ សម្រាប់ធ្វើសក្ការបូជាក្រាបសំពះគោរពតាមលទ្ធិព្រាហ្មណិក, ខ្មែរហៅ លិង្គ ឬអង្គ ជាគូគ្នានឹងថ្មខ្មៅដែលហៅថា ឧមាយោនី ឬ បំពង់ខ្ចី… (ម. ព. អង្គ ២ ន. ផង) ។
ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត
តើពាក្យ «សិវរូប» មានន័យដូចម្ដេច ?
សិវរូប
👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា រូបព្រះឥសូរ ។
ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត
តើពាក្យ «សិវរាត្រី» មានន័យដូចម្ដេច ?
សិវរាត្រី
👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា រាត្រីក្សេមក្សាន្ត; ជាឈ្មោះពិធីសម្ពោធរំឭកដល់ព្រះឥសូរ សូមពរស្រីសួស្ដីឲ្យបានសេចក្ដីសុខចម្រើន, គេធ្វើនៅថ្ងៃ ១៤ រោចខែផល្គុន… (តាមលទ្ធិព្រាហ្មណិកក្នុងប្រទេសឥណ្ឌា) ។
ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត
តើពាក្យ «សិវមោក្ខ» មានន័យដូចម្ដេច ?
សិវមោក្ខ
👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ធម៌ជាគ្រឿងរួចចាកទុក្ខ នាំឲ្យបានសុខក្សេមក្សាន្ត, អរិយមគ្គ; ស្ថានបរមសុខ, ព្រះនិញ្វន ។
ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត
តើពាក្យ «សិវមន្ត ឬ–មន្រ្ត» មានន័យដូចម្ដេច ?
សិវមន្ត ឬ–មន្រ្ត
👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា មន្តរបស់ព្រះឥសូរ; មន្តសម្រាប់រម្ងាប់ជំងឺ ។
ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត
តើពាក្យ «សិវៈ» មានន័យដូចម្ដេច ?
សិវៈ
👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ព្រះឥសូរ; ព្រះនិព្វាន ។ សិវក្ខេត្ត ឬ—ក្សេត្រ ( សិវុ័ក-ខែត ឬ —ក្សែត ) ខេត្តដែនឬទីរបស់ព្រះឥសូ; តំបន់ឬទីសុខសប្បាយ ។ សិវមន្ត ឬ—មន្ត្រ មន្តរបស់ព្រះឥសូរ; មន្តសម្រាប់រម្ងាប់ជំងឺ ។ សិវមោក្ខ ធម៌ជាគ្រឿងរួចចាកទុក្ខ នាំឲ្យបានសុខក្សេមក្សាន្ត, អរិយមគ្គ; ស្ថានបរមសុខ, ព្រះនិព្វាន។ សិវរាត្រី រាត្រីក្សេមក្សាន្ត; ជាឈ្មោះពិធីសម្ពោធរំឭកដល់ព្រះឥសូរ សូមពរស្រីសួស្ដីឲ្យបានសេចក្ដីសុខចម្រើន, គេធ្វើនៅថ្ងៃ ១៤ រោច ខែផល្គុន . . . ( តាមលទ្ធិព្រាហ្មណិកក្នុងប្រទេសឥណ្ឌា ) ។ សិវរូប រូបព្រះឥសូរ ។ សិវលិង្គ ( —លឹង ) លិង្គព្រះឥសូរ គឺថ្មដែលគេឆ្លាក់ជារូបអង្គជាតបុរស សន្មតថាជាអង្គជាតរបស់ព្រះឥសូរ សម្រាប់ធ្វើសក្ការបូជាក្រាបសំពះគោរពតាមលទ្ធិព្រាហ្មណិក, ខ្មែរហៅ លិង្គ ឬ អង្គ ជាគូគ្នានឹងថ្មខ្មៅដែលហៅថា ឧមាយោនី ឬ បំពង់ខ្ចី . . .( ម. ព. អង្គ ន. ផង ) ។ សិវាល័យ ( —វ៉ាល៉ៃ; បា. សិវ + អាលយ “លំនៅ”; សំ. ឝិវាលយ ) លំនៅព្រះឥសូរ, ឋានត្រជាក់ត្រជំ ។ ល ។
👉ថ្នាក់ពាក្យជា គុណនាម
មានន័យថា ( បា. សិវ; សំ. ឝិវ ) ត្រជាក់ត្រជំ; ដែលជាសុខ, សុខសប្បាយ, សុខសម្រាន្ត, បរមសុខ, ក្សេម, ក្សេមក្សាន្ត, មានស្រីសួស្ដី; ដែលរុងរឿង, ថ្កើងថ្កាន ។
ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត
តើពាក្យ «សិវិកា» មានន័យដូចម្ដេច ?
សិវិកា
👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ( បា.; សំ. ឝិវិកា ឬ ឝិពិកា ) វ; គ្រែស្នែង; ( រ. ស. )។
ឧទាហរណ៍៖ ព្រះសិវិកា, ព្រះទីនាំងសិវិកា ។
សុវណ្ណសិវិកា វមាស, វទឹបមាស ។
ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត
តើពាក្យ «សិវា—» មានន័យដូចម្ដេច ?
តើពាក្យ «សិវាល័យ» មានន័យដូចម្ដេច ?
សិវាល័យ
👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា (បា. សិវ + អាលយ “លំនៅ”; សំ. ឝិវាលយ) លំនៅព្រះឥសូរ; ឋានត្រជាក់ត្រជំ ។ល។
ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត
តើពាក្យ «សិវក្ខេត្ត ឬ–ក្សេត្រ» មានន័យដូចម្ដេច ?
សិវក្ខេត្ត ឬ–ក្សេត្រ
👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ខេត្តដែនឬទីរបស់ព្រះឥសូ; តំបន់ឬទីសុខសប្បាយ ។
ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត
តើពាក្យ «សិល្ប—» មានន័យដូចម្ដេច ?
តើពាក្យ «សិល្បសិក្សា» មានន័យដូចម្ដេច ?
សិល្បសិក្សា
👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ការរៀនសិល្បៈ; ការរៀនធ្វើជាង ។
ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត
តើពាក្យ «សិល្បសាស្រ្ត ឬ សិល្ប៍សាស្រ្ត» មានន័យដូចម្ដេច ?
សិល្បសាស្រ្ត ឬ សិល្ប៍សាស្រ្ត
👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ក្បួនរៀនសិល្បៈ; ចំណេះជាង ។
ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត
តើពាក្យ «សិល្បសាលា, សិល្បគ្រឹះ ឬ សិល្បគារ» មានន័យដូចម្ដេច ?
សិល្បសាលា, សិល្បគ្រឹះ ឬ សិល្បគារ
👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា (សំ. ឝិល្ប + អគារ “ផ្ទះ; រោង”) រោងរៀនសិល្បៈ; រោងការ (សិប្បសាលា) ។
ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត
តើពាក្យ «សិល្បវិទ្យា ឬ សិល្ប៍វិជ្ជា» មានន័យដូចម្ដេច ?
សិល្បវិទ្យា ឬ សិល្ប៍វិជ្ជា
👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ការចេះសិល្បៈ; ចំណេះជាង (សិល្បសាស្រ្ត) ។
ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត
តើពាក្យ «សិល្បវិទ» មានន័យដូចម្ដេច ?
សិល្បវិទ
👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា អ្នកចេះសិល្បៈ (សិប្បវិទូ) ។
ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត
តើពាក្យ «សិល្បជីវិន» មានន័យដូចម្ដេច ?
សិល្បជីវិន
👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ដូចគ្នានឹង សិប្បជីវី (ម. ព. សិប្ប) ។
ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត
តើពាក្យ «សិល្បជីវិកា» មានន័យដូចម្ដេច ?
សិល្បជីវិកា
👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ដូចគ្នានឹង សិប្បជីវិកា (ម. ព. សិប្ប) ។
ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត
តើពាក្យ «សិល្បករ, សិល្បការ ឬ សិល្បការិន» មានន័យដូចម្ដេច ?
សិល្បករ, សិល្បការ ឬ សិល្បការិន
👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ដូចគ្នានឹង សិប្បករ, សិប្បការ ឬ សិល្បការី (ម. ព. សិប្ប) ។
ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត
តើពាក្យ «សិល្ប៍សាស្រ្តវិទ្យាការ» មានន័យដូចម្ដេច ?
សិល្ប៍សាស្រ្តវិទ្យាការ
👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ការចេះសិល្បសាស្រ្ត ។ ខ្មែរច្រើនហៅសំដៅចំពោះមន្តអាគមផ្សេងៗ ។
ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត
តើពាក្យ «សិល្ប៍» មានន័យដូចម្ដេច ?
សិល្ប៍
👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ( ម. ព. សិល្ប ) ។
ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត
តើពាក្យ «សិល្បៈ» មានន័យដូចម្ដេច ?
សិល្បៈ
👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ជំនាង ការជាង ហត្ថកម្មសព្វយ៉ាងដែលធ្វើដោយការហាត់ប៉ិនប្រសប់ (ផ្ទុយគ្នានឹងវិទ្យាសាស្រ្ត) មានតាំងពីការរាំ ច្រៀង ឆ្លាក់ គូរ ជាដើម។ ( ម. ព. សិល្ប ) ។
ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត
តើពាក្យ «សិល្បា—» មានន័យដូចម្ដេច ?
តើពាក្យ «សិល្បាករ» មានន័យដូចម្ដេច ?
សិល្បាករ
👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា (សំ. សិល្ប + អាករ “ទីកើត; អណ្តូង;…”) ទីកើតសិល្បៈ; កន្លែងបង្កើតសិល្បៈ ។ល។ (ម. ព. សិប្ប ផង) ។
ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត
តើពាក្យ «សិល្បវត្ថុ» មានន័យដូចម្ដេច ?
សិល្បវត្ថុ
👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា វត្ថុដែលធ្វើដោយសិល្ប ដូចយ៉ាងគ្រឿងចម្លាក់ រចនា ឬស្ពាន ជាដើម។
ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត
តើពាក្យ «សិល្បនិមិត្ត» មានន័យដូចម្ដេច ?
សិល្បនិមិត្ត
👉ថ្នាក់ពាក្យជា គុណនាម
មានន័យថា ដែលធ្វើ បង្កើតដោយសិល្បៈ បុប្ផាសិល្បនិមិត្ត ដែលមើលទៅឃើញដូចជាធម្មជាតិ។
ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត
តើពាក្យ «សិល្បឃរាវាសកិច្ច» មានន័យដូចម្ដេច ?
សិល្បឃរាវាសកិច្ច
👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា សិល្បខាងការថែទាំ រក្សាផ្ទះសម្បែង គឺធ្វើជាស្រ្តីមេផ្ទះ។
ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត
តើពាក្យ «សិល្បកោសល្យ» មានន័យដូចម្ដេច ?
សិល្បកោសល្យ
👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ឧបាយកល អំពើដែលធ្វើឡើងដើម្បីបញ្ឆោតអ្នកផង។
ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត
តើពាក្យ «សិល្បករ,- ការិនី» មានន័យដូចម្ដេច ?
សិល្បករ,- ការិនី
👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ជនជាអ្នកសំភីក្នុងហត្ថកម្ម ឬវិចិត្រសិល្បផ្សេងៗ។
ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត
តើពាក្យ «សិល្ប» មានន័យដូចម្ដេច ?
សិល្ប
👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ( សំ. ឝិល្ប; បា. សិប្ប ) សិប្បៈ ។ រៀនសិល្ប៍ រៀនសិប្បៈ ។ អ្នកសិល្ប៍ អ្នកចេះសិប្បៈ ។ ខ្មែរហៅសំដៅចំពោះមនុស្សក្បត់ផែនដី ដែលប្រកាសខ្លួនថាជាអ្នកខ្លាំងពូកែ ឬថាជាអ្នកបុណ្យ ដឹកនាំប្រជាជនអ្នកឆោតល្ងង់ឲ្យចុះចូលខ្លួនហើយតាំងកជាទ័ព ( ដូចយ៉ាង អាចារ្យស្វា, ពោធិ៍កំបោរ ជាដើម )
ឧទាហរណ៍៖ កើតមានអ្នកសិល្ប៍ទៅតាំងសិល្ប៍នៅក្នុងព្រៃស្ងាត់ ។
សិល្បករ, សិល្បការ ឬ សិល្បការិន ដូចគ្នានឹង សិប្បករ, សិប្បការ ឬ សិល្បការី ( ម.ព. សិប្ប ) ។ សិល្បជីវិកា ដូចគ្នានឹង សិប្បជីវិកា( ម.ព. សិប្ប )។ សិល្បជីវិន ដូចគ្នានឹង សិប្បជីវី ( ម. ព. សិប្ប ) ។ សិល្បវិទ អ្នកចេះសិល្បៈ ( សិប្បវិទូ ) ។ សិល្បវិទ្យា ឬ សិល្ប៍វិជ្ជា ការចេះសិល្បៈ; ចំណេះជាង ( សិល្បសាស្ត្រ ) ។ សិល្បសាលា, សិល្បគ្រឹះ ឬ សិល្បាគារ ( សំ. ឝិល្ប + អគារ ” ផ្ទះ; រោង ” ) រោងរៀនសិល្បៈ; រោងការ ( សិប្បសាលា ) ។ សិល្បសាស្ត្រ ឬ សិល្ប៍សាស្ត្រ ក្បួនរៀនសិល្បៈ; ចំណេះជាង ។ សិល្ប៍សាស្ត្រវិទ្យាការ ការចេះសិល្បសាស្ត្រ។ ខ្មែរច្រើនហៅសំដៅចំពោះមន្ដអាគមផ្សេងៗ ។ សិល្បសិក្សា ការរៀនសិល្បៈ; ការរៀនធ្វើជាង ។ សិល្បាករ ( សំ. សិល្ប + អាករ ” ទីកើត; អណ្ដូង;….” ) ទីកើតសិល្បៈ; កន្លែងបង្កើតសិល្បៈ ។ ល ។ ( ម. ព. សិប្ប ផង ) ។
ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត
តើពាក្យ «សិលោរស្ក» មានន័យដូចម្ដេច ?
សិលោរស្ក
👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ( សំ. ឝិលោរស្ក < សិលា ” ថ្ម ” + ឧរស៑ ” ទ្រូង ” + ក ” មាន, ដែលមាន ” = ដែលមានថ្មជាទ្រូង ) ភ្នំហិមពាន្តឬហិមាល័យ។
ឧទាហរណ៍៖ រីភ្នំសិលោរស្ក ខ្ពស់ជាងអស់ភ្នំនានា ក្នុងជម្ពូទ្វីបា ឥតភ្នំណាធំខ្ពស់ដល់ ។
ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត
តើពាក្យ «សិលោក» មានន័យដូចម្ដេច ?
សិលោក
👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ( បា.; សំ. ឝ្លោក ) ពាក្យស្លោក; សេចក្ដីសរសើរ; កេរ្ដិ៍ឈ្មោះល្អ; ពាក្យកាព្យសម្រាប់សូត្រសរសើរគុណ; ឆន្ទ, គាថា ជាភាសាបាលីឬសំស្រ្កឹត ( ច្រើនតែគាថាដែលកំណត់ដោយបាទ៤ក្នុងបាទមួយៗ មានអក្សរប្រាំបីៗ តួ ); ខ្មែរច្រើនហៅ ស្លោក ជាង ( ម. ព. ស្លោក ន. ផង )។
ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត
តើពាក្យ «សិលុច្ច័យ» មានន័យដូចម្ដេច ?
សិលុច្ច័យ
👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ( បា. សិលុច្ចយ < សិលា ” ថ្ម ” + ឧច្ចយ ” ខ្ពស់ “; សំ. ឝិលោច្ចយ < ឝិលា + ឧច្ចយ ) ភ្នំ; ភ្នំត្រងិល គឺភ្នំថ្មសុទ្ធដែលឥតរុក្ខជាតិឬសូម្បីតែតិណជាតិក៏គ្មានដែរ ( សុទ្ធបាសាណបព៌ត ) ។
ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត
តើពាក្យ «សិលា—» មានន័យដូចម្ដេច ?
តើពាក្យ «សិលាស្ដម្ភ» មានន័យដូចម្ដេច ?
សិលាស្ដម្ភ
👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា (ស្តំ, ជើង ដ) សសរថ្ម ។ល។
ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត
តើពាក្យ «សិលាសារ» មានន័យដូចម្ដេច ?
តើពាក្យ «សិលាសស្រ្តា» មានន័យដូចម្ដេច ?
សិលាសស្រ្តា
👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា សស្រ្តាដែលធ្វើដោយថ្ម ។
ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត
តើពាក្យ «សិលាវេស្ម័ន» មានន័យដូចម្ដេច ?
សិលាវេស្ម័ន
👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ផ្ទះថ្ម; កំពែងថ្ម ។
ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត
តើពាក្យ «សិលាម័យ» មានន័យដូចម្ដេច ?
សិលាម័យ
👉ថ្នាក់ពាក្យជា គុណនាម
មានន័យថា ដែលធ្វើដោយថ្ម, ដែលយកថ្មធ្វើ ។
ឧទាហរណ៍៖ របស់សិលាម័យ ។
ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត
តើពាក្យ «សិលាភាព» មានន័យដូចម្ដេច ?
សិលាភាព
👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា កំណើតថ្ម, កំណើតអំពីថ្ម; ភាពថ្ម, បែបដូចថ្ម
ឧទាហរណ៍៖ សសរសិលាភាព សសរស៊ីម៉ងត៍ ឬសសរដែលផាត់ថ្នាំដូចព័ណ៌ថ្ម ។
ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត
តើពាក្យ «សិលាព័រ្ស» មានន័យដូចម្ដេច ?
សិលាព័រ្យ
👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ភ្លៀងធ្លាក់ដុំថ្ម (ជាអព្ភូតហេតុដែលកើតមានព្រោះអំពើទុច្ចរិតដែលមានតំណាលក្នុងបុរាណសម័យ) ។
ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត