Category: Dictionary

អាហ្រ្វិកែន

---

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា (មើលក្នុងពាក្យ អាហ្វ្រិក ឬ អាហ្រ្វិគ) ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

---

អាហ្រ្វិក

---

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា (បារ. Afrique; អ. អាហ្រិ្វកា Africa) ឈ្មោះមហាទ្វីបមួយក្នុងចំនួនមហាទ្វីបទាំង ៥ ក្នុងមនុស្សលោក។
ឧទាហរណ៍៖ ទ្វីបអាហ្វ្រិក, ប្រទេសអាហ្វ្រិគ (សរសេរជា អហ្រិ្វក ឬ អហ្រ្វិគ ក៏មាន) ។

                     ជាតិមនុស្សអ្នកមានពូជកំណើតនៅក្នុងទ្វីបអាហ្រ្វិគនោះ, បុរសហៅ អាហ្រ្វិក័ង (បារ. Africain, អ. អាហ្វ្រិក័ន African), ស្រ្តីហៅ អាហ្វ្រិកែន (បារ. Africaine); ខ្មែរច្រើនហៅ អាហ្វ្រិក័ង ទាំងបុរសទាំងស្រ្តី។
ឧទាហរណ៍៖ ប្រុសអាហ្វ្រិក័ង, ស្រីអាហ្វ្រិក័ង ។ ម. ព. មហាទ្វីប ផង ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

---

អាហិវាតរោគ

---

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា អាសន្នរោគ រោគរាតត្បាតម៉្យាង សម្គាល់ដោយអ្នកជំងឺក្អួត ហើយចុះរាករឿយៗ ទាល់តែថយកម្លាំងរហូតដល់ស្លាប់ ក៏សឹងមាន។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

---

អាហារ––

---

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា មើលក្នុងពាក្យ អាហារ ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

---

អាហារូបត្ថម្ភក៍

---

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ការបម្រុងអាហារ ការចិញ្ចឹមជីវិតដោយអាហារ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

---

អាហារូបករណ៍សិក្សា

---

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ប្រាក់ថ្លៃអាហារ ដែលបើកឱ្យសិស្សទុកជាគ្រឿងទំនុកបម្រុង ដើម្បីឱ្យរៀនសូត្រក្នុងកាលមានកំណត់។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

---

អាហារូបករណ៍

---

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ប្រាក់ដែលរដ្ឋបើកឱ្យសិស្ស ដើម្បីជួយទប់ទល់នឹងថ្លៃអាហារ ក្នុងពេលដែល កំពុងសិក្សា។

👉ថ្នាក់ពាក្យជា មូលដ្ឋាន, ហិរញ្ញវត្ថុសាធារណៈ
មានន័យថា ប្រាក់ដែលផ្តល់ឱ្យអ្នកសិក្សា ដើម្បីទំនុកបម្រុងក្នុងការសិក្សាក្នុងរយៈពេលកំពុងរៀនសូត្រ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

---

អាហារូបករណិក

---

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា អ្នកដែលបាននូវអាហារូបករណ៍។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

---

អាហារិន

---

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា អ្នករកស៊ីខាងការនាំទំនិញ ឬផលិតផលចូលក្នុងស្រុក។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

---

អាហារស្រស់ស្រូប

---

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា អាហារបរិភោគខុសប្រក្រតី នៅពេលរសៀល។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

---

អាហារសម្រន់

---

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ចំណីដែលគេដាក់ឱ្យភ្ញៀវបរិភោគ ទុកជាគ្រឿងសម្រន់។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

---

អាហារវិភាគទិនិក

---

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា អាហារបរិភោគ ដែលត្រូវបានមកមនុស្សម្នាក់ៗ ឬសត្វនីមួយៗ រៀងរាល់ថ្ងៃ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

---

អាហារវិភាគ

---

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ចំណែកអាហារ ឬចំណីដែលត្រូវបានមកមនុស្សម្នាក់ៗ ឬសត្វនីមួយៗ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

---

អាហារវិទ្យា

---

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា វិទ្យាសិក្សាពីការធ្វើម្ហូបចំណី។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

---

អាហារម័ទ

---

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ដំណើរ ការពេញចិត្តតែនឹងអាហារចំណីឆ្ងាញ់។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

---

អាហារមត្ត

---

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា មនុស្សរើសអើងរកតែអាហារចំណីឆ្ងាញ់។

👉ថ្នាក់ពាក្យជា គុណនាម
មានន័យថា មនុស្សរើសអើងរកតែអាហារចំណីឆ្ងាញ់។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

---

អាហារប្រអប់

---

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា អាហារសព្វយ៉ាងដែលគេចំអិនរួច ដាក់ប្រអប់ទុកឱ្យបានយូរ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

---

អាហារប័ណ្ណ

---

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា បញ្ជីរាយមុខម្ហូបដាក់បង្ហាញភ្ញៀវ ក្នុងភត្តាហារ ឬដែលមានលក់ប្រចាំថ្ងៃ នៅក្នុងភោជនាគារ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

---

អាហារណីយ

---

👉ថ្នាក់ពាក្យជា គុណនាម
មានន័យថា ដែលប្រើជាអាហារ ដែលសម្រាប់ផ្គត់ផ្គង់ដើម្បីជាអាហារ ដូចយ៉ាងរុក្ខជាតិ អាហារណីយ សោធន អាហារណីយ ជាដើម។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

---

អាហារដ្ឋាន និងភោជនីយដ្ឋានទេសចរណ៍

---

👉ថ្នាក់ពាក្យជា គយ
មានន័យថា អគារ ឬទីតាំងដែលរៀបចំឡើង ដើម្បីបម្រើសេវាកម្មម្ហូបអាហារ និងភេសជ្ជៈ សម្រាប់ភ្ញៀវជាចម្បង។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

---

អាហារដ្ឋាន និងភោជនីយដ្ឋានទទួលបម្រើភ្ញៀវក្នុងស្រុក

---

👉ថ្នាក់ពាក្យជា ទ្រព្យសម្បត្តិរដ្ឋ
មានន័យថា អគារ ឬទីតាំងដែលរៀបចំឡើង ដើម្បីបម្រើសេវាកម្មម្ហូបអាហារ និងភេសជ្ជៈ សម្រាប់ប្រជាពលរដ្ឋទូទៅជាចម្បង។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

---

អាហារ

---

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ( សំ. បា. ) គ្រឿងសម្រាប់បរិភោគចម្អែតអាត្មា, ភោជន។
ឧទាហរណ៍៖ ចម្អិនអាហារ, បរិភោគអាហារ ។

                       អាហារកិច្ច (––រៈ––) ការរវល់ដោយអាហារ គឺការចាត់ចែងឬបរិភោគអាហារ ។ អាហារគវេសនា (––រៈគៈវេសៈន៉ា) ការស្វែងរកអាហារ ។ អាហារប័ណ្ណ (––រ៉ៈបាន់) បញ្ជីរាយរាប់មុខម្ហូបដែលដាក់បង្ហាញភ្ញៀវមើលក្នុងពេលបរិភោគឬដែលមានសម្រាប់លក់ប្រចាំថ្ងៃក្នុងភោជនាគារ ។ អាហារបិណ្ឌបាត អាហារដែលបានដោយការដើរបិណ្ឌបាត (ព. វិ. ពុ. ) ។ អាហារូបករណ៍ (––ប៉ៈ-ក) គ្រឿងឧបករណ៍ដើម្បីអាហារ; ប្រាក់ដែលបើកឲ្យនិស្សិត ដើម្បីទំនុកបម្រុងឬទប់ទល់នឹងថ្លៃអាហារក្នុងពេលកំពុងរៀនសូត្រ ។ អាហារូបករណិក (––ប៉ៈកៈរ៉ៈណិក) អ្នកដែលបានទទួលនូវអាហារូបករណ៍ (បើស្រ្តីជា អាហារូបករណិកា) ។ អាហារូបត្ថម្ភ (––ប៉័ត-ថ័ម) ការជួយទំនុកបម្រុងដោយអាហារ; ការចិញ្ចឹមជីវិតដោយអាហារ ។ ល ។ បណីតាហារ អាហារប្រណិត គឺអាហារផ្ចិតផ្ចង់, អាហារឆ្ងាញ់ពិសា ។ ភត្តាហារ ភត្តជាអាហារ ។ ភោជនាហារ ភោជនជាអាហារ ។ លូខាហារ អាហារសៅហ្មង ។ ល ។

👉ថ្នាក់ពាក្យជា គីមី
មានន័យថា វត្ថុដែលអាចបរិភោគបានដោយមនុស្ស ឬសត្វដើម្បីទ្រទ្រង់ជិវិត និងសុខភាព។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

---

អាហរណកម្មកាលិក

---

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ការឱ្យនាំចូលជាបណ្តោះអាសន្នក្នុងពេលដ៏ខ្លី ហើយបានតែមួយដងមួយកាលផងទៀត លុះផុត ពេលនាំចេញ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

---

អាហរណកម្ម

---

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ការនាំចូល ការនាំទំនិញ ឬផលិតផលរបស់បរទេសចូលមកក្នុងស្រុក។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

---

អាស្ហូត

---

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា នីជ្ជីព្វ ឧស្ម័នសរល ឥតពណ៌ ឥតក្លិន និងរសជាតិ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

---

អាស្វាសៈ

---

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ( ម. ព. អស្សាសៈ ) ។ ( ម. ព. អស្សាស ) ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

---

អាស្វាស

---

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ម. ព. អស្សាស ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

---

អាស្រ័យ

---

👉ថ្នាក់ពាក្យជា កិរិយាសព្ទ
មានន័យថា ទទួលអារម្មណ៍ជាសុខសប្បាយ មានប្រយោជន៍ក្នុងការប្រើប្រាស់ អាស្រ័យផល។

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ( សំ. អាឝ្រយ ឬជា អាឝយ មានសេចក្ដីស្រដៀងគ្នា; បា. អាសយ ) ទីតាំង; ទីសម្នាក់, ទីនៅ, ទីជ្រក; ទីពឹងពាក់, ទីពំនាក់ ។ ខ្មែរប្រើជា កិ. សំដៅសេចក្ដីច្រើនយ៉ាងគឺ “ពឹងពាក់, ជ្រកកោន, ប្រព្រឹត្តទៅបានដោយសារ”។
ឧទាហរណ៍៖ បុត្រអាស្រ័យមាតាបិតា; សិស្សអាស្រ័យគ្រូ; ខ្ញុំរកប្រាក់បានអាស្រ័យកម្លាំងរែកសែង ។

                       នៅ, សម្នាក់ ឬសំចតនៅ, សម្រាកនៅ។
ឧទាហរណ៍៖ ខ្ញុំមកអាស្រ័យផ្ទះអ្នក៣ដងនេះហើយ ។

                      បរិភោគភោជនាហារ។
ឧទាហរណ៍៖ ឯងរាល់គ្នា ចាំអីក៏មិនអាស្រ័យបាយពីថ្ងៃពីភ្លឺឲ្យហើយទៅ ! ។

                      ដេក។
ឧទាហរណ៍៖ យប់ជ្រៅណាស់ហើយ នាំគ្នាអាស្រ័យដំណេកទៅ! ។

                     ជួយគ្នា ឬពឹងពាក់គ្នាទៅវិញទៅមក។
ឧទាហរណ៍៖ ខ្ញុំអាស្រ័យអ្នកៗអាស្រ័យខ្ញុំ ។ ល ។

                     ប្រើជា និ. ក៏មាន “ព្រោះ, ព្រោះតែ, ព្រោះហេតុតែ, ដោយសារ, ដោយសារតែ”។
ឧទាហរណ៍៖ វារិជាតមានឈូកនិងព្រលិតជាដើម ដុះលូតលាស់អាស្រ័យទឹកនិងភក់ ។ ល ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

---

អាស្រូវ–

---

👉ថ្នាក់ពាក្យជា គុណនាម
មានន័យថា មើលក្នុងពាក្យ អាស្រូវ ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

---

អាស្រូវ

---

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ដំណើរសៅហ្មងកេរ្តិ៍ឈ្មោះ; ដំណើរលេចឮខ្ចរខ្ចាយកេរ្តិ៍ឈ្មោះសៅហ្មង;
ឧទាហរណ៍៖ នាំឲ្យមានអាស្រូវ ។

👉ថ្នាក់ពាក្យជា គុណនាម
មានន័យថា (សំ. អាឝ្រុ កិ. “ឮខ្ចរខ្ចាយ, ឮសាយសុស; …”) ដែលលេចឮខ្ចរខ្ចាយឬសាយសុសទៅថាមិនល្អ, ថាសៅហ្មង; ដែលមានកេរ្តិ៍ឈ្មោះសៅហ្មង។
ឧទាហរណ៍៖ ពាក្យអាស្រូវ, កេរ្តិ៍ឈ្មោះអាស្រូវ; មនុស្សអាស្រូវ ។

                    អាស្រូវបារាយណ៍ (—បារ៉ាយ) ដែលលេចឮកេរ្តិ៍ឈ្មោះសៅហ្មងសាយសុសទៅឆ្ងាយ (ម. ព. បារាយណ៍ ផង) ។ អាស្រូវភាស ដែលគេចេះតែនិយាយតៗគ្នាឮសុសសព្វអំពីកេរ្តិ៍ឈ្មោះសៅហ្មង ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

---

អាស្រាត

---

👉ថ្នាក់ពាក្យជា កិរិយាសព្ទ
មានន័យថា របូតសម្លៀកចេញពីខ្លួន។
ឧទាហរណ៍៖ អាស្រាតខោ (ព. សា. ; ព. គ. អាក្រាត ឬ របូត . . . ) ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

---

អាស្រម

---

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា (សំ. អាឝ្រម; បា. អស្សម) កន្លែងនៅសម្រាប់ធ្វើចិត្តឲ្យស្ងប់រម្ងាប់, លំនៅសម្រាប់រម្ងាប់រាគាទិក្កិលេស គឺខ្ទមឬកុដិលំនៅរបស់តាបស, ឥសី, យោគី។
ឧទាហរណ៍៖ ពួកឥសីតែងធ្វើអាស្រមនៅក្នុងព្រៃ ។

                     អាស្រមបទ (—ស្រំ-ម៉ៈបត់; សំ. អាឝ្រមបទ; បា. អស្សមបទ) ទីអាស្រម, ទីក្បែរ ឬជុំវិញអាស្រម។
ឧទាហរណ៍៖ តាបសតែងបោសម្អាតអាស្រមបទតាមពេលកំណត់ពុំដែលខាន ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

---

អាស្យាទិគ

---

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា មើលក្នុងពាក្យ អាស៊ី ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

---

អាស្មារ៉ា

---

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា រាជធានី/​រដ្ឋធានី នៃប្រទេស អេរីត្រេ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

---

អាស្មារ៉ា

---

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា រាជធានី/​រដ្ឋធានី នៃប្រទេស អេរីត្រេ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

---

អាស្ថាន

---

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា (សំ. ) ទីប្រជុំ, ទីសម្រាប់ប្រជុំគ្នា ។ វេវ. សន្និបាតដ្ឋាន, សមោសរណដ្ឋាន ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

---

អាស្តាណា

---

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា រាជធានី/​រដ្ឋធានី នៃប្រទេស កាហ្សាក់ស្ថាន។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

---

អាស័យ

---

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ទី ឬប្រដាប់ ដែលសម្រាប់ដាក់ទឹក ឬប្រេងបម្រុងទុក។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

---

អាស៊ែបៃហ្សង់

---

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ប្រទេស អាស៊ែបៃហ្សង់, (រាជធានី/​រដ្ឋធានី) បាគូ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

---

អាស៊ីឡូអ៊ីន

---

👉ថ្នាក់ពាក្យជា គីមី
មានន័យថា សមាសធាតុសរីរាង្គដែលប្រហែលជាត្រូវបានសំយោគដោយកុងដង់កម្មនៃអាល់ដេអ៊ីត។ ឧទាហរណ៍៖បង់សូអ៊ីន C6H5COCHOHC6H5។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

---

អាស៊ីលអាឡូសែនួ

---

👉ថ្នាក់ពាក្យជា គីមី
មានន័យថា ក្រុមធំមួយក្នុងចំណោមក្រុមធំទាំងឡាយនៃសារធាតុសរីរាង្គមានផ្ទុកក្រុមអាឡូកាបូនីល។ ឧទាហរណ៍ អាស៊ីលភ្លុយអរួ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

---

អាស៊ីលនីត្រែន

---

👉ថ្នាក់ពាក្យជា គីមី
មានន័យថា នីត្រែនដែលក្នុងនោះអាសូតត្រូវធ្វើសម័្ពន្ធកូវ៉ាឡង់ជាមួយក្រុមអាស៊ីល។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

---

អាស៊ីលកាបែន

---

👉ថ្នាក់ពាក្យជា គីមី
មានន័យថា រ៉ាឌីកាល់កាបែនដែលក្នុងនោះមានក្រុមមួយយ៉ាងតិចដែលភ្ជាប់ទៅនឹងកាបូនឌីវ៉ាឡង់ជាក្រុមអាស៊ីល។ ឧទាហរណ៍៖ អាសេទីលកាបែន។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

---

អាស៊ីលកម្

---

👉ថ្នាក់ពាក្យជា គីមី
មានន័យថា ដំណើរការដែលធ្វើអោយក្រុមអាស៊ីលត្រូវបានបញ្ចូលទៅក្នុងម៉ូលេគុលតាមការជំនួស។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

---

អាស៊ីល

---

👉ថ្នាក់ពាក្យជា គីមី
មានន័យថា រ៉ាឌីកាល់ដែលកើតឡើងពីអាស៊ីតសរីរាង្គដកក្រុមអ៊ីដ្រុកស៊ីល ចេញ។ រូបមន្ដទូទៅរបស់វាគឺ RCO ដែល R ជាអាលីផាទិច(បើក) អាលីស៊ីគ្លិច ឬជាអារ៉ូម៉ាទិច។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

---

អាស៊ីទមាត្រវិធី

---

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ការពិនិត្យមើលជាតិខាប់ នៅក្នុងអាស៊ីត។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

---

អាស៊ីទ

---

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា អង្គខ្លះដែលមានរសជាតិជូរដូចទឹកខ្មេះ ហើយប្រកបដោយគុណភាព បំប្លែងល័ខខៀវឱ្យទៅជាក្រហមបាន។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

---

អាស៊ីតអាឡូសែនួ

---

👉ថ្នាក់ពាក្យជា គីមី
មានន័យថា សមាសធាតុនៃប្រភេទ RCOX ដែល R ជារ៉ាឌីកាល់ អាល់គីល ឬអារីល និង X ជាអាឡូសែន។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

---

អាស៊ីតអាលីផាទិច

---

👉ថ្នាក់ពាក្យជា គីមី
មានន័យថា អាស៊ីតសរីរាង្គដែលកើតពីអាលីផាទិច អុីីដ្រូអាស៊ីត។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

---

អាស៊ីតឡឺវីស

---

👉ថ្នាក់ពាក្យជា គីមី
មានន័យថា ម៉ូលេគុល ឬអ៊ីយ៉ុងដែលអាចបងើ្កតសម្ព័ន្ធកូវ៉ាឡង់ជាមួយនឹងប្រភេទគីមីផេ្សងទៀតដោយការទទួលទេ្វតាអេឡិចត្រុង។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

---

អាស៊ីតស្ងួត

---

👉ថ្នាក់ពាក្យជា គីមី
មានន័យថា អាស៊ីតអាសេទិចដែលគ្មានទឹកត្រូវបានគេប្រើប្រាស់សំរាប់សំអាតអាសីុតកម្មក្នុងអណ្ដូងស្ដុកប្រេង។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

---

អាស៊ីតស៊ុលផួរិចហុយ

---

👉ថ្នាក់ពាក្យជា គីមី
មានន័យថា អាស៊ីតស៊ុលផួរិចខាប់ផ្ទុកសានធ័រទ្រីអុកស៊ីត រលាយ។ គេហៅម្យ៉ាងទៀតថា អូលេអ៊ូម។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

---

អាស៊ីតម៉ែត្រ

---

👉ថ្នាក់ពាក្យជា គីមី
មានន័យថា បរិធាន ឬសូលុយស្យុងស្ដង់ដាដែលប្រើក្នុងការកំណត់ បរិមាណអាស៊ីតក្នុងភាគសំណាកមួយ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

---

អាស៊ីតមាត្រ

---

👉ថ្នាក់ពាក្យជា គីមី
មានន័យថា អត្រាកម្មនៃអាស៊ីតជាមួយសូលុយស្យុងបាសស្ដង់ដា

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

---

អាស៊ីតប្រ៉ោនសេ្ទត

---

👉ថ្នាក់ពាក្យជា គីមី
មានន័យថា ប្រភេទគីមីដែលអាចដើរតួជាប្រភពផ្ដល់ប្រូតុង។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

---

អាស៊ីតនីឌ្រិចហុយ

---

👉ថ្នាក់ពាក្យជា គីមី
មានន័យថា អាស៊ីតនីឌ្រិចខាបផ្ទុកអាសូតឌីអុកស៊ីតរលាយ។ គេអាចរៀបចំវាឡើងដោយការបន្ថែមផម៉ាល់ដេអ៊ីតទៅលើអាស៊ីតនីឌ្រិចខាប់។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

---

អាស៊ីតឌីអាសូអ៉ិច

---

👉ថ្នាក់ពាក្យជា គីមី
មានន័យថា C6H5N=NOOH ទំរង់អ៉ីសូមែនៃផេនីលនីត្រាមីន។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

---

អាស៊ីតឌីស៊ុលផូនិច

---

👉ថ្នាក់ពាក្យជា គីមី
មានន័យថា ម៉ូលេគុលដែលមានក្រុមអាស៊ីតស៊ុលផូនិចពីរ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

---

អាស៊ីតឌីប្រូទិច

---

👉ថ្នាក់ពាក្យជា គីមី
មានន័យថា អាស៊ីតដែលមានអាតូមអ៉ីដ្រូសែនអាចបំបែកជាអ៉ីយ៉ុងពីរ ក្នុងម៉ូលេគុលនិមួយៗ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

---

អាស៊ីតឌីបាស

---

👉ថ្នាក់ពាក្យជា គីមី
មានន័យថា អាស៊ីតដែលមានអាតូមអ៉ីដ្រូសែនពីរអាចជំនួសដោយអាតូម ឬរ៉ាឌីកាល់បាសពីរ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

---

អាស៊ីតឌីកាបុកស៊ីលិច

---

👉ថ្នាក់ពាក្យជា គីមី
មានន័យថា សមាសធាតុមានក្រុមកាបុកស៊ីលពីរ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

---

អាស៊ីតដេអុកស៊ីរីបូនុយកេ្លអ៉ិច

---

👉ថ្នាក់ពាក្យជា គីមី
មានន័យថា ម៉ាក្រូម៉ូលេគុលយ៉ាងធំដែលមាននៅក្នុង ណ្វៃយ៉ូកោសិកា។ ម៉ូលេគុលនេះជាអ្នកផ្ទុកពត៌មានសេនេទិច។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

---

អាស៊ីតខ្លាញ់

---

👉ថ្នាក់ពាក្យជា គីមី
មានន័យថា ម៉ូណូអាស៊ីតបាសសរីរាង្គដែលមានរូបមន្ដទូទៅ CnH2n+1COOH បានមកពីស៊េរីអ៉ីដ្រូកាបួអាលីផាទិចឆ្អែតដែលជាទូទៅមាន អាតូមកាបូនដប់ ឬច្រើនជាង ។
ឧទាហរណ៍៖ អាសីុត)៉ាល់មីទិចអាសីុតសេ្ដអារិច និងអាស៊ីតអូលេអិចដែលប្រើជាបេ្រង ឬខ្លាញ់ក្នុងការសំអាង និងសារធាតុ ចិពា្ចឹម ហើយសំរាប់ជាសាប៊ូ និងសារធាតុជំរះក្អែល។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

---

អាស៊ីតកម្មមហាសមុទ្រ

---

👉ថ្នាក់ពាក្យជា បច្ចេកសព្ទបរិស្ថាន
មានន័យថា ការថយចុះ ប៉េហាស់ នៃមហាសមុទ្រចាប់ពីកម្រិត៧ ក្នុងរយៈពេលវែងមួយដែលតាមធម្មតាមានរយៈពេលច្រើនទសវត្សរ៍ ឬវែងជាងនេះ ដែលច្រើនតែបង្កដោយការស្រូបយកឧស្ម័នកាបូនិក ចេញពីបរិយាកាស ប៉ុន្តែក៏អាចបណ្ដាលមកពីកំណើតន ឬការថយចុះសារធាតុគីមីដទៃទៀតពីមហាសមុទ្រផងដែរ ។ អាស៊ីតកម្មមហាសមុទ្រដោយសកម្មភាពមនុស្ស សំដៅលើការថយចុះនៃប៉េហាស ដែលបង្កដោយសកម្មភាពមនុស្ស ដូចជា ការតាំងទីលីនៅក្បែរសមុទ្រហួសកម្រិត ការបង្ហូរកាកសំណល់ប្លាស្ទិកចូលក្នុងសមុទ្រជាដើម ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

---

អាស៊ីតកម្ម

---

👉ថ្នាក់ពាក្យជា គីមី
មានន័យថា ការបន្ថែមនៃអាស៊ីតទៅក្នុងសូលុយស្យុងរហូតដល់ pH របស់វាមានតំលៃក្រោម 7។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

---

អាស៊ីត

---

👉ថ្នាក់ពាក្យជា គីមី
មានន័យថា 1. ចំណាត់ថ្នាក់នៃសមាសធាតុគីមីដែលជាសូលុយស្យុងទឹករបស់វា ប្ដូរពណ៌ទួណឺសុលក្រហមអោយទៅជាខៀវមានប្រតិកម្ម និងរំលាយលោហៈមួយ ចំនួនបងើ្កតបានជាអំបឹល។ 2. សមាសធាតុដែលមានលទ្ធភាពអាចផេ្ទរអ៊ីយ៉ុង អីុដ្រូសែនទៅក្នុងសូលុយស្យុង។ អ្នកផ្ដល់អីុយ៉ុងអីុដ្រូសែន(ប្រូតុង)។ 3. សារធាតុដែលធើ្វអ៊ីយ៉ុងកម្មក្នុងសូលុយស្យុងដើម្បីភ្ជាប់អ៊ីយ៉ុងវិជ្ជមាននៃធាតុ រំលាយ។ 4. ម៉ូលេគុលឬអីុយុង៉ ដែលផ្សំជាមួយម៉ូលេគុល ឬអីុយ៉ុងដទៃទៀត ដោយបងើ្កតជាសម័្ពន្ធកូវាឡង់ជាមួយអេឡិចត្រុងពីរពីប្រភេទផេ្សងទៀត។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

---

អាស៊ីដូស៊ីស

---

👉ថ្នាក់ពាក្យជា គីមី
មានន័យថា ល័ក្ខខ័ណ្ឌដែលមាននៅពេល pH របស់ឈាមធ្លាក់ចុះក្រោមកំរិតធម្មតាដែលអាចបណ្ដាលមកពីបណ្ដូររូបធាតុ ឬការដកដង្ហើម។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

---

អាស៊ីដូលីស

---

👉ថ្នាក់ពាក្យជា គីមី
មានន័យថា ប្រតិកម្មគីមីដែលរូមមានការបំបែកនៃម៉ូលេគុលដោយការ បន្ថែមធាតុអាស៊ីតទៅលើម៉ូលេគុល។ ប្រតិកម្មនេះប្រៀបបានទៅនឹងអ៊ីដ្រូលីល ឬអាកុលីសដែលក្នុងនោះទឹក ឬអាល់កុលត្រូវបានប្រើជំនួសអាស៊ីត។ គេហៅ ម្យ៉ាងទៀតថា “”បណ្ដូរអាស៊ីល””។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

---

អាស៊ីដឌីអុកស៊ីរីបូនុយក្លេអ៊ិក

---

👉ថ្នាក់ពាក្យជា គយ
មានន័យថា ជាពាក្យកាត់សម្រាប់ deoxyribonucleic acid ដែលពីមុនគេសរសេរជា desoxyribonucleic acid។ ជាច្រវ៉ាក់ប៉ូលីម៉ែរវែងមួយ នៃដេអុកស៊ីរីបូនុយក្លេអូទីត។ DNA ជាបង្ករបស់រូបធាតុហ្សែន នៃសារពាង្គកាយ និងធាតុកោសិកានានា ហើយជាទូទៅវាស្ថិតក្នុងទម្រង់ហេឡិចទ្វេ។ ទោះបីជាយ៉ាងណាក្ដី ចង្កោមហ្សែនរបស់វីរុសខ្លះ កើតឡើងពីខ្សែ DNA មួយចំណែក ឯខ្លះទៀតមានខ្សែ RNA (Ribonucleic acid) មួយ ឬពីរ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

---

អាស៊ីដខ្លាំង

---

👉ថ្នាក់ពាក្យជា ទ្រព្យសម្បត្តិរដ្ឋ
មានន័យថា អាស៊ីដ វត្ថុធាតុដើម និងធាតុផ្សំជាអាស៊ីដទាំងឡាយ ទោះជាល្បាយរាវ ឬរឹង ហើយមានប៉េហាស់ (pH) ស្មើ ឬក្រោម ៣ (បី) ដែលបណ្តាលឱ្យមានគ្រោះ-ថ្នាក់ដល់សុខភាព និងអាយុជីវិតមនុស្ស ដូចមានចុះនៅក្នុងតារាងឧបសម្ព័ន្ធនៃច្បាប់នេះ លើកលែង អាស៊ីដស៊ុលហ្វួរិក ដែលជាល្បាយរាវ (សូលុយ-ស្យុង) និងមានកំហាប់ ឬដង់ស៊ីតេក្រោម ៣៣% ដែលប្រើប្រាស់សម្រាប់ចាក់អាគុយ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

---

អាស៊ី

---

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ( បា. អាហ្ស៊ី Asie ) ឈ្មោះមហាទ្វីបមួយ ក្នុងចំនួនមហាទ្វីបទាំង ៥ ក្នុងមនុស្សលោក
ឧទាហរណ៍៖ ទ្វីបអាស៊ី, ប្រទេសអាស៊ី (ម. ព. មហាទ្វីប ផង) ។

                      ជាតិមនុស្សអ្នកមានពូជកំណើតនៅក្នុងទ្វីបអាស៊ី (ទាំងបុរស ទាំងស្រ្តី) ហៅថា អាស្យាទិគ ( បារ. Asiatique) “អ្នកអាស៊ី”។
ឧទាហរណ៍៖ ពួកអាស្យាទិគ ។

                      អ្វីៗដែលកើតមានក្នុងទ្វីបអាស៊ីឬដែលជារបស់ជនអ្នកអាស៊ី ក៏ហៅ អាស្យាទិគ ដែរ។
ឧទាហរណ៍៖ ដំណាំអាស្យាទិគ, របរអាស្យាទិគ ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

---

អាស៊ាន

---

👉ថ្នាក់ពាក្យជា គយ
មានន័យថា សមាគមប្រជាជាតិអាស៊ីអាគ្នេយ៍ ដែលមានប្រ៊ូណេដារ៉ូសាឡឹម ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា សាធារណរដ្ឋឥណ្ឌូណេស៊ី សាធារណរដ្ឋប្រជាធិបតេយ្យប្រជាមានិតឡាវ ម៉ាឡេស៊ី សហភាពមីយ៉ាន់ម៉ា សាធារណរដ្ឋហ្វីលីពីន សាធារណរដ្ឋសឹង្ហបុរី ព្រះរាជាណាចក្រថៃឡង់ដ៏ និងសាធារណរដ្ឋសង្គមនិយមវៀតណាម។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

---

អាសែន

---

👉ថ្នាក់ពាក្យជា គីមី
មានន័យថា សមាសធាតុរងកុងដង់កម្មពហុវង់ដែលមានវង់ត្រូវរំលាយក្នុងការតំរៀបលីនេអ៊ែ។ ឧទាហរណ៍ អង់ត្រាសែន

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

---

អាសេទីឡែនខ្មៅ

---

👉ថ្នាក់ពាក្យជា គីមី
មានន័យថា សណ្ឋានកាបូនដែលមានភាពចំលងអគ្គិសនីខ្ពស់ដែលកើតឡើងដោយការបំបែកអាសេទីឡែនដោយកំដៅ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

---

អាសេទីលួ

---

👉ថ្នាក់ពាក្យជា គីមី
មានន័យថា សមាសធាតុដែលកើតឡើងពីអាសេទីឡែនដែលអាតូមអ៊ីដ្រូសែនត្រូវបានជំនួសដោយលោហៈដូចជាទង់ដែងអាសេទីលួ Cu2C2។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

---

អាសេទីលកម្ម

---

👉ថ្នាក់ពាក្យជា គីមី
មានន័យថា ប្រតិកម្មដែលបងើ្កតសម្ព័ន្ធក្រុមអាសេទីលទៅម៉ូលេគុលសរីរាង្គ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

---

អាសេតូស្ដេអារីន

---

👉ថ្នាក់ពាក្យជា គីមី
មានន័យថា សេតូសេ្ដអារីន ​៖ ពាក្យទូទៅសំរាប់ម៉ូណូ គី្លសេរីតនៃអាស៊ីតសេ្ដអារិច (អាសេទីឡាតកមμ និងអានីឌ្រិចអាសេទិច)ប្រើជាសារធាតុការពារស្រទាប់លើ និងជាសារធាតុបា្លស្ទិចសំរាប់សំយោគជ័រដើម្បីធ្វើអោយប្រសើរឡើងដល់លក្ខណៈសីតុណ្ហភាពទាបៗ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

---

អាសេតូន (ប្រូប៉ាណូន)

---

👉ថ្នាក់ពាក្យជា គីមី
មានន័យថា សមាសធាតុគ្មានពណ៌ ងាយឆេះ ហើរ មានរូបមន្ត CH₃COCH₃ ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

---

អាសេតាល់ដេអ៊ីត

---

👉ថ្នាក់ពាក្យជា គីមី
មានន័យថា មើល ethanal ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

---

អាសេតាត

---

👉ថ្នាក់ពាក្យជា គីមី
មានន័យថា ប្រភេទមួយក្នុងចំណោមប្រភេទពីរដែលជាស្រឡាយនៃអាស៊ីតអាសេទិច CH₃COOH ។ ប្រភេទទី1 ជាអាសេតាតអ៊ីយ៉ុង CH₃COO- ប្រភេទទី2 ជាសមាសធាតុដែលទំរង់របស់វាមានផ្ទុកអ៊ីយ៉ុងអាសេតាតដូចជាអាសេទីលអាសេតាត។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

---

អាសូរ

---

👉ថ្នាក់ពាក្យជា កិរិយាសព្ទ
មានន័យថា អាណិតទន់ចិត្ត, អាណិតជាប់ចិត្ត, អាណិតខ្លោចចិត្ត។
ឧទាហរណ៍៖ ឃើញកូនតូចៗ កំព្រីកំព្រាអនាថា គួរឲ្យអាសូរពេកណាស់ ។

                     អាសូរករុណា អាណិតក្រៃពេក ។ អាណិតអាសូរ (មើលក្នុងពាក្យ អាណិត) ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

---

អាសូរ

---

👉ថ្នាក់ពាក្យជា កិរិយាសព្ទ
មានន័យថា អាណិតទន់ចិត្ត, អាណិតជាប់ចិត្ត, អាណិតខ្លោចចិត្ត។
ឧទាហរណ៍៖ ឃើញកូនតូចៗ កំព្រីកំព្រាអនាថា គួរឲ្យអាសូរពេកណាស់ ។

                     អាសូរករុណា អាណិតក្រៃពេក ។ អាណិតអាសូរ (មើលក្នុងពាក្យ អាណិត) ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

---

អាសីរពិស

---

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ម. ព. អាសីរ្ពិស ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

---

អាសីពិស

---

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ( ម. ព. អាសិរ្ពិស ) ។ ( ម. ព. អាសិរ្ពិស** ) ។ **ពាក្យ “អាសិរ្ពិស” ត្រូវបានកែតម្រូវពីពាក្យដើម “អាសីរ្ពីស” អនុលោមតាមមេពាក្យ “អាសិរ្ពិស” ក្នុងវចនានុក្រមខ្មែរ សម្ដេច ជួន ណាត។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

---

អាសិរ្ពិស

---

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ( សំ. អាឝិរ្វិឞ < អាឝិស៑ “ចង្កូម” + វិឞ “ពិស”, ព្រោះមានអក្សរ វ នៅខាងចុងត្រូវផ្លាស់ ស៑ ជា រ៑ > អាឝិរ្វិឞ ឬប្រើជា អាឝីវិឞ ក៏មាន, អាឝី ថា “ចង្កូម” ដែរ; ខ្មែរផ្លាស់ ឝ ជា ស, វ ជា ព > អាសិរ្ពិស; បា. អាសីវិស; ខ្មែរផ្លាស់ វ ជា ព > អាសីពិស “សត្វមានពិសត្រង់ចង្កូម”) ពស់មានពិស។
ឧទាហរណ៍៖ ពស់វែកជា អាសិរ្ពិស (ប្រើជា អាសិរពិស ឬ អាសីរពិស ក៏មាន) ។

                     ពាក្យប្រៀបហៅអំពើធ្មប់ឬអាបថា អាសីរ្ពិស ដែរក៏មាន។
ឧទាហរណ៍៖ មនុស្សចេះអាសីរ្ពិស ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

---

អាសិរពិស

---

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា មើលក្នុងពាក្យ អាសិរ្ពិស ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

---

អាសិដ្ឋៈ

---

👉ថ្នាក់ពាក្យជា គុណនាម
មានន័យថា ម. ព. អាសិដ្ឋ ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

---

អាសិដ្ឋ

---

👉ថ្នាក់ពាក្យជា គុណនាម
មានន័យថា ( បា. ; សំ. អាឝិឞ្ដ ) ដែលប្រាថ្នា, ដែលប៉ុនប៉ង, ចង់បាន ។ ន. (ព. វ. ) ឈ្មោះវិធីឬដំណើរមួយយ៉ាងរបស់វិភត្តិបញ្ចមីអាខ្យាត ប្រាប់សេចក្ដីប៉ុនប៉ង, ប្រាប់សេចក្ដីអង្វរ; មានកំណត់ពាក្យថា “ចូរ—, ចូរឲ្យ—, សូម—, សូមឲ្យ—”។
ឧទាហរណ៍៖ ចូរឲ្យសព្វសត្វទាំងឡាយបានសេចក្ដីសុខ ! ; សូមអស់លោក-អ្នកទាំងឡាយអត់ទោសខ្ញុំបាទ !

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

---

អាសិញ្ចនកម្ម

---

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា (បា. ) ការស្រោចស្រព, ការប្រោះព្រំ, ការប្រោះទឹកបំព្រំរឿយៗ។
ឧទាហរណ៍៖ ធ្វើអាសិញ្ចនកម្ម ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

---

អាសាឡ្ហា

---

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា មើលក្នុងពាក្យ អាសាឍ ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

---

អាសាឡ្ហមាស

---

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា មើលក្នុងពាក្យ អាសាឍ ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

---

អាសារ័ណ

---

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា បាតុភូតដែលកើតមាន ដោយធាតុរាវទាំងពីររត់រកគ្នា គឺក្នុងផើងមួយគេបាំងដោយក្រដាសស្តើង ហើយដាក់ធាតុរាវខុសគ្នាទាំងពីរខាង ធាតុរាវទាំងពីរនេះស្ទុះរកគ្នា តែជ្រាបចូលមិនបាន បានតែជាទឹកសុទ្ធ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

---

អាសាធ

---

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា មើលក្នុងពាក្យ អាសាឍ ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

---

អាសាឍា

---

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា មើលក្នុងពាក្យ អាសាឍ ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

---

អាសាឍ

---

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា (សំ. អាឞាឍ; បា. អាសាឡ្ហ) ឈ្មោះខែទី៨ នៃចន្ទគតិកាល។
ឧទាហរណ៍៖ ខែអាសាឍ (ប្រើក្លាយជា អាសាធ ក៏មាន; ហៅ អាសាឍមាស ឬ អាសាឡ្ហមាស ក៏បាន “ខែអាសាឍ”) ។

                      បើឆ្នាំដែលមានលើកខែ (តាមអំណាចចន្ទគតិ) ត្រូវលើកត្រង់ខែអាសាឍនេះឲ្យជាពីរខែ, ខែអាសាឍមុនហៅ បឋមាសាឍ (ប៉ៈឋៈម៉ា—) ឬ ប្រថមាសាឍ (ប្រៈថៈម៉ា—) “អាសាឍទី១”, ខែអាសាឍក្រោយហៅ ទុតិយាសាឍ ឬ ទ្វិតីយាសាឍ “អាសាឍទី២”; មាន ៣០ ថ្ងៃដូចគ្នាទាំងពីរខែ ។ ឈ្មោះនក្សត្រឫក្សមានសណ្ឋានស្រដៀងនឹងឈើច្រត់, មាន ២ យ៉ាង គឺ បុព្វាសាឍ ឬ បុព្វាសាឡ្ហ “ផ្កាយអាសាឍមុន” (ផ្កាយទី១៨), ឧត្តរាសាឍ ឬ ឧត្តរាសាឡ្ហ “ផ្កាយអាសាឍក្រោយ” (ផ្កាយទី១៩), រួមនក្សត្រឫក្សទាំង ២ នេះ ហៅថា អាសាឍា ឬ អាសាឡ្ហា ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

---

អាសាញ់

---

👉ថ្នាក់ពាក្យជា បរិវារសព្ទ
មានន័យថា ពាក្យសម្រាប់និយាយផ្សំជាមួយនឹងពាក្យ អាសា ថា
ឧទាហរណ៍៖ អាសាអាសាញ់

👉ថ្នាក់ពាក្យជា គុណនាម
មានន័យថា ដែលមានឧស្សាហៈច្រើនមិនខ្ជិលច្រអូស
ឧទាហរណ៍៖ មនុស្សនុះអាសាអាសាញ់គ្រាន់បើ (ព. សា. ) ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

---

អាសា

---

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ( បា.; សំ. អាឝា ) បំណង; សង្ឃឹម, ការនឹកសង្ឃឹម។
ឧទាហរណ៍៖ មានអាសា, អស់អាសា ។

                     ខ្មែរប្រើជា កិ. ( ព. សា. ) សំដៅសេចក្ដីថា “មានឧស្សាហ៍, មានព្យាយាម, ខំប្រឹង; ពេញចិត្តចំពោះកិច្ចការ, ស្រឡាញ់កិច្ចការ” ក៏មាន។
ឧទាហរណ៍៖ កូននុះអាសារៀនណាស់; មនុស្សហ្នឹងអាសាធ្វើការគ្រាន់បើ ។

                    អាសាស្ម័គ្រ អ្នករាជការស៊ីវិលឬប្រជាពលរដ្ឋសាមញ្ញ ដែលស្ម័គ្រចិត្តចូលខ្លួនជួយជាកម្លាំងដល់កងទាហាន សម្រាប់ជួយការពារស្រុកទេសក្នុងពេលមានភ័យអាសន្ន ដោយមានសម្លៀកបំពាក់និងសស្ត្រាវុធដូចជាទាហាន។
ឧទាហរណ៍៖ កងអាសាស្ម័គ្រ ។

                    អាសាអាសាញ់ (ម. ព. អាសាញ់) ។ ប្រើជា ន. ឬ គុ. សំដៅសេចក្ដីថា “ការជួយឈឺឆ្អាលដោយស្ម័គ្រចិត្តឥតអ្នកណាបង្ខំ; ដែលស្ម័គ្រចិត្ត, ដែលជួយឈឺឆ្អាលដោយស្ម័គ្រចិត្ត” ក៏មាន។
ឧទាហរណ៍៖ យកអាសាគេ ជួយឈឺឆ្អាលគេដោយស្ម័គ្រស្មោះអស់ពីចិត្តពីថ្លើម ។

                    ទាហានអាសា ទាហានស្ម័គ្រចិត្ត គឺអ្នកដែលសុំចូលធ្វើទាហានដោយស្ម័គ្រពីចិត្តខ្លួន ជួយឈឺឆ្អាលរាជការផែនដី ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

---

អាសអាភាសន៍

---

👉ថ្នាក់ពាក្យជា គុណនាម
មានន័យថា ( ម. ព. អាសអាភាស ) ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

---

អាសអាភាស

---

👉ថ្នាក់ពាក្យជា គុណនាម
មានន័យថា (សំ. អា + ភាឞ ឬ ភាឞណ “ការនិយាយរកគ្នា, សន្ទនា”) ដែលចេញពាក្យស្រីអាសហួសហេតុដែលពុំត្រូវនិយាយ គឺដែលចេញថាដល់កេរ្តិ៍ខ្មាស, ដែលជាពាក្យអាសគ្រាម, ដែលចេញដំណើរចំអាសចំអូង (ប្រើចំពោះតែវាចា)។
ឧទាហរណ៍៖ សម្ដីអាសអាភាស, និយាយពាក្យអាសអាភាស (ម. ព. អាភាស ផង) ។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

---

អាសហ្កាបាត

---

👉ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា រាជធានី/​រដ្ឋធានី នៃប្រទេស តួកម៉េនីស្ថាន។

ដកស្រង់ពីវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

---